به معنی التهاب کیسه صفرا است و به دو نوع حاد و مزمن تقسیم می شود. التهاب مکانیکی، التهاب شیمیایی و التهاب میکروبی (در 50 تا 85 درصد موارد) می توانند موجب بروز واکنش التهابی کیسه صفرا و کوله سیستیت شوند. میکروب هایی که در اکثر موارد، در کشت صفراوی بیماران التهاب کیسه صفرا (کوله سیستیت) یافت می شوند عبارتند از ای.کولای (Escherichia coli)، گونه های کلبسیلا (klebsiella)، گونه های استرپتوکوک (Streptococcus) و گونه های کلوستریدیوم (clostridium).

علائم 

علایم کوله سیستیت عبارتند از:

– درد شدید و دایمی ربع فوقانی راست شکم (ممکن است درد در ابتدا به پهلوی راست یا کتف راست انتشار پیدا کند).

– تب خفیف

– تهوع و استفراغ

بروز تب شدید، شوک و یرقان، احتمال ایجاد عوارضی مانند آبسه یا سوراخ شدن کیسه ی صفرا را مطرح می کند. علایم کوله سیستیت مزمن، غیر اختصاصی و شامل تهوع، درد مبهم شکم، آروغ زدن و اسهال هستند.

تشخیص 

تشخیص معمولاً بر اساس علایم بیماری صورت می گیرد و تست های آزمایشگاهی مانند فسفاتاز قلیایی و بیلی روبین که هر دو افزایش پیدا می کنند و نیز آزمایش های تصویر برداری (رادیوگرافی، سونوگرافی، سی.تی.اسکن و سینتی گرافی کبدی صفراوی) برای تأیید تشخیص مورد استفاده قرار می گیرند. تعداد گلبول های سفید و نیز مقدار C-reactive protein CRP احتمالاً افزایش پیدا می کند. سه نشانه ی شروع ناگهانی حساسیت ربع فوقانی راست شکم، تب و افزایش گلبول سفید به میزان زیاد، احتمال وجود التهاب کیسه صفرا را مطرح می کنند. در کمتر از نصف بیماران التهاب کیسه صفرا، بیلی روبین سرم کمی افزایش می یابد و حدود یک چهارم بیماران دچار افزایش متوسط آمینوترانسفرازهای سرم می شوند. در 90 تا 95 درصد بیماران، سنگ کیسه ی صفرا در سونوگرافی وجود دارد. سونوگرافی سایر علایم مربوط به کوله سیستیت را نیز نشان می دهد. اسکن صفراوی رادیونوکلید(مانند HIDA اسکن) در صورتی که کیسه صفرا در تصویر برداری مجاری صفرا دیده نشود نقش تأیید کننده ی تشخیص التهاب کیسه صفرا را ایفا می کند.

التهاب حاد

کوله سیستیت حاد اغلب به شکل حمله ای و قولنجی آغاز و به تدریج تشدید می شود. حدود 60 تا 70 درصد بیماران التهاب کیسه صفرا حملات قبلی را که خود به خود بهبود یافته است ذکر می کنند. ممکن است درد التهاب کیسه صفرا به ناحیه بین دو کتف منتشر شود یا به شانه کتف راست انتشار پیدا کند. درد التهاب کیسه صفرا ممکن است با تکان خوردن یا تنفس عمیق تشدید شود. بی اشتهایی، و غالباً تهوع وجود دارد. استفراغ نسبتاً شایع است و ممکن است موجب تخلیه مایعات بدن شود. معمولاً یرقان در اوایل کوله سیستیت حاد به ندرت ایجاد می شود. تب خفیف اغلب در التهاب کیسه صفرا وجود دارد ولی لرز شایع نیست. در 25 تا 50 درصد بیماران التهاب کیسه صفرا، کیسه صفرا لمس می شود.

در 5 تا 10 درصد بیماران مبتلا به التهاب کیسه صفرا و کوله سیستیت حاد، در جراحی، سنگ مسدود کننده ی مجرای صفراوی وجود ندارد. این نوع کوله سیستیت ها به ویژه در ارتباط با ضربه های جدی یا سوختگی ها، طولانی شدن مدت وضع حمل و پس از اعمال جراحی ارتوپدی یا سایر جراحی های بزرگ غیر صفراوی ایجاد می شوند.

التهاب مزمن

التهاب مزمن کیسه صفرا تقریباً همیشه همراه با سنگ کیسه ی صفرا ایجاد می شود. در بیش از 25 درصد بیماران مبتلا به التهاب کیسه صفرا و کوله سیتستیت مزمن، باکتری در صفرا یافت می شود. ممکن است التهاب کیسه صفرا یا کوله سیستیت مزمن، سال ها بدون علامت باشد، به سمت بیماری علامتدار کیسه صفرا یا کوله سیستیت حاد پیشرفت کند و یا با عوارض تظاهر یابد.

کوله سیستیت یا التهاب کیسه صفرا، اغلب در اثر وجود سنگ های صفراوی ایجاد می شود و تغلیظ صفرا، متوقف شدن جریان صفرا و عفونت ثانویه ناشی از میکروب های روده (به ویژه اشریشیاکُلی و گونه های باکترویید) را به دنبال دارد. درمان سنگ صفرا در درمان التهاب مزمن موثر میباشد .

درمان 

درمان قطعی التهاب کیسه صفرا در اکثر مراکز درمانی، برداشتن کیسه ی صفرا به وسیله ی عمل جراحی (کوله سیستکتومی) است که می توان آن را به صورت جراحی باز یا از طریق لاپاروسکوپی انجام داد. ولی معمولاً پیش از آن باید وضعیت بیماری را در بیمارستان تثبیت نمود که این کار با محدود کردن خوردن غذا، قرار دادن لوله در داخل معده و کشیدن محتویات آن و اصلاح اختلالات الکترولیتی انجام می شود. در صورت وجود التهاب شدید، شوک یا خطرناک بودن بی هوشی عمومی برای بیمار، با استفاده از رادیولوژی، لوله (کاتتر) مخصوص تخلیه از راه پوست به داخل کیسه ی صفرا فرستاده می شود و بیمار تا زمان برطرف شدن التهاب حاد تحت درمان با آنتی بیوتیک قرار می گیرد. پس از تخلیه ی ترشحات و برطرف شدن التهاب، کوله سیستکتومی انجام می شود. سوراخ شدن کیسه صفرا از عوارض نادر ولی خطرناک التهاب کیسه صفرا حاد است که می تواند موجب مرگ بیمار شود و باید به سرعت توسط دکتر متخصص گوارش تحت درمان قرار گیرد.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده – بیماری های کبد و مجاری صفراوی


Tagged with: