129-16694

در بیماری هماتوشزی (Hematochezia) دفع مدفوع خونی. معمولاً به طور ناگهانی پیشرفت کرده و نشانه خونریزی از زیر لیگامان تریتس است. ممکن است موجب کاهش حجم خون شود که تهدید کننده حیات است.

هماتوشزی، مدفوع به رنگ قرمز روشن یا تیره، خون خالص و خون در ترکیب با مدفوع شکل دار یا اسهال خونی است. نشانه خونریزی از دستگاه گوارش تحتانی یا از دست دادن سریع خون و خروج خون هضم نشده از طریق دستگاه گوارش است. معمولاً از روده بزرگ یا نواحی پایین تر منشأ می گیرد. همچنین در زمان خونریزی سریع و با حجم زیاد (یک لیتر و بیشتر) از مری، معده یا دوازدهه ایجاد می شود.

اقدامات فوری

اگر بیمار هماتوشزی شدید دارد علائم حیاتی او را از نظر علائم شوک ارزیابی کنید. بیمار را در وضعیت خوابیدن به پشت همراه با بالا گرفتن پاها باشد. بیمار را برای دریافت اکسیژن آماده کنید و یک راه داخل سیاهرگی بزرگ برای جایگزینی فوری مایعات فراهم کنید. یک نمونه خون برای مشخص کردن نوع گروه خونی و بررسی سازگاری خون و تعیین سطح هموگلوبین و هماتوکریت تهیه کنید. یک لوله بینی- معدی گذاشته، شستشو با آب یخ ممکن است برای مهار خونریزی استفاده شود. اندوسکوپی ممکن است برای کشف منشأ خونریزی لازم باشد.

تشخیص

درباره زمان، مقدار، رنگ و تداوم مدفوع سؤال کنید. درباره علائم و نشانه های هماتوشزی مطلع شوید. تاریخچه پزشکی بیمار را درباره ابتلا به اختلالات دستگاه گوارش و اختلالات انعقادی ثبت کنید. سابقه استفاده از مواد تحریک کننده دستگاه گوارش مثل: الکل، آسپرین و سایر داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی را ثبت کنید.

بررسی جسمی: برای تشخیص هماتوشزی ،کاهش فشار خون وضعیتی را بررسی کنید. پوست را از نظر پتشی و آنژیوم عنکبوتی بررسی کنید. شکم را جهت بررسی حساسیت، درد یا وجود توده ها لمس کنید. به بزرگی غدد لنفاوی توجه کنید. معاینه انگشتی رکتوم برای کشف توده های رکتوم یا هموروئیدها انجام دهید.

علل

1- شقاق معده: مدفوع خونی خفیف رخ می دهد. خون ممکن است به صورت رگه رگه در مدفوع باشد یا بر روی کاغذ توالت ظاهر شود. درد شدید رکتوم منجر به بی میلی برای دفع و متعاقب آن تشکیل یبوست می شود.

2- فیستول بین مقعد و رکتوم: خون، چرک، موکوس و برخی اوقات مدفوع ممکن است از فیستول آنورکتال به خارج ترشح شود. سایر یافته ها شامل : درد رکتوم و خارش است.

3- اختلالات انعقادی: خونریزی از دستگاه گوارش که به وسیله ی مدفوع خونی متوسط تا شدید مشخص می شود ممکن است رخ دهد. سایر یافته ها در مورد بیماری هماتوشزی با توجه به نوع اختلال انعقادی متفاوت است اما ممکن است شامل: خونریزی از بینی و پورپورا باشد.

4- التهاب روده بزرگ: التهاب ناشی از اختلال خونرسانی روده بزرگ به طور شایعی علت هماتوشزی خفیف تا شدید، درد کرامپی شدید در قسمت تحتانی شکم، اتساع و حساسیت شکمی، فقدان صداهای روده ای و افزایش فشار خون می باشد. التهاب زخمی روده بزرگ معمولاً باعث دفع خون روشن از مقعد می شود و همچنین ممکن است حاوی موکوس باشد. سایر یافته های التهاب زخمی روده بزرگ شامل: کرامپ شکمی، تب، دل پیچه، بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، افزایش صداهای روده ای، افزایش تعداد ضربان قلب و سپس کاهش وزن و ضعف می باشد.

5- تومور بدخیم روده بزرگ: خونریزی از رکتوم (خون قرمز روشن) همراه با درد یا بدون درد از علائم هماتوشزی رخ می دهد. علائم تومور کولون چپ شامل: علائم اولیه انسداد می باشد. بعداً یبوست شدید و مقاوم، اسهال یا مدفوع نواری شکل ایجاد می شود. درد با خروج مدفوع یا گاز کاهش می یابد. علائم تومور کولون راست شامل: مدفوع قیری رنگ، درد، فشار و انقباضات مبهم عضلات شکم است و سپس ضعف، خستگی، اسهال، بی اشتهایی، کاهش وزن، کم خونی، استفراغ، توده شکمی و علائم انسداد پیشرفت می کند.

6- پولیپ کولورکتال: مدفوع خونی به تناوب رخ می دهد.

7- بیماری کرون: مدفوع خونی شایع نیست، مگر اینکه میاندوراه درگیر شود. اگر خونریزی از رکتوم رخ دهد، احتمالاً حجم زیاد خون تلف می شود. یافته های اصلی شامل: تب، اتساع شکم و درد همراه با انقباض ارادی شکم، اسهال، افزایش صداهای روده ای، بی اشتهایی، تهوع و خستگی است.

8- التهاب دیورتیکول: خونریزی خفیف تا متوسط رکتوم بعد از اینکه احساس فوری جهت دفع مدفوع داشته باشد رخ می دهد. یافته های دیگر در مورد عارضه هماتوشزی شامل: درد در ربع تحتانی چپ شکم که با دفع تسکین می یابد، دوره های متناوب اسهال و یبوست، بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، حساسیت برگشتی و شکم متورم و تمپانیک است.

9- دیسانتری: اسهال خونی شایع است. درد یا کرامپ های شکمی، دل پیچه، تب، تهوع و علائم کم آبی ممکن است رخ دهد.

10- پارگی واریس های مری: یک وضعیت تهدیدکننده حیات است. دامنه مدفوع خونی از نشت خفیف تا دفع مدفوع با خون واضح متغیر است. سایر یافته ها شامل: استفراغ خونی، مدفوع قیری رنگ و علائم شوک است.

11- مسمومیت با غذا (با منشاء استافیلوکوک): اسهال خونی ممکن است یک تا شش ساعت بعد از خوردن غذای مسموم ایجاد شود. یافته های همراه با بیماری هماتوشزی شامل: تهوع، استفراغ، ناتوانی و درد شدید و کرامپی شکم است.

12- هموروئیدها: هماتوشزی ممکن است همراه با هموروئیدهای خارجی ایجاد شود. دفع دردناک مدفوع، احتمالاً موجب یبوست می شود. هموروئیدهای داخلی معمولاً خونریزی مزمن ایجاد کرده و منجر به کم خونی می شوند.

13- زخم گوارشی: مدفوع خونی، استفراغ خونی یا مدفوع قیری رنگ ممکن است رخ دهد. سایر یافته ها شامل: درد که با مصرف غذا یا آنتی اسید تسکین می یابد و همچنین لرز، تب، تهوع، استفراغ و علائم کم آبی و شوک می باشد.

14- سرطان بدخیم روده کوچک: مدفوع خونی خفیف و یا مدفوع با رگه های خونی وجود دارد. سایر علائم و نشانه های هماتوشزی شامل: درد کولیکی، استفراغ پس از مصرف غذا، کاهش وزن، بی اشتهایی و تب است.

15- التهاب زخم رکتوم (Ulcerative proctitis): بیمار نیاز شدید به دفع مدفوع دارد. اما تنها خون قرمز روشن، چرک یا موکوس دفع می شود. یبوست و دل پیچه ممکن است ایجاد شود.

علل دیگر:

16- آزمون های تشخیصی: برخی روش های تشخیصی به ویژه کولونوسکوپی، برداشتن پولیپ و پروکتوسیگموئیدوسکوپی ممکن است باعث خونریزی از رکتوم و هماتوشزی شود.

17- مسمومیت با فلزات سنگین: مسمومیت با فلزات سنگین ممکن است باعث اسهال خونی همراه با درد کرامپی شکم، تهوع، استفراغ، افزایش تعداد ضربان قلب، کاهش فشار خون، تشنج، احساس ذهنی بی حسی یا سوزن سوزن شدن، کاهش یا فقدان بازتاب وتری عمقی و تغییر در سطح هوشیاری شود.

درمان هماتوشزی

مراقبت های پرستاری: بیمار مبتلا به هماتوشزی را به آرامی روی تخت قرار دهید. علائم حیاتی را به طور مکرر بررسی کنید و علائم شوک را بازرسی کنید. جذب و دفع را هر یک ساعت اندازه بگیرید. مواد دفعی را مشاهده کرده و از لحاظ وجود خون مخفی آزمایش کنید. در صورت نیاز نمونه مدفوع را جهت بررسی وجود انگل به آزمایشگاه بفرستید.

نکاتی راجع به کودکان: مدفوع خونی ممکن است ناشی از اختلالات ساختاری و التهابی باشد. در بچه ها، کولیت زخمی معمولاً علائم و نشانه های مزمن ایجاد می کند. در همه موارد خونریزی از رکتوم به سوءاستفاده جنسی مشکوک شوید.

نکاتی راجع به سالمندان: بعد از کنار گذاشتن ضایعات اطراف رکتوم به عنوان علت خونریزی، مدفوع خونی باید به وسیله کولونوسکوپی ارزیابی شود.

آموزش به بیمار: به بیمار درباره علائم و نشانه هایی که باید گزارش کند آموزش دهید. به بیمار مبتلا به هماتوشزی آموزش دهید که چگونه به تنهایی از استومی مراقبت کند. راجع به عادات دفع روده ای مناسب با بیمار صحبت کنید. به بیمار درباره رژیم غذایی مناسب و محدودیت ها آموزش دهید.