انواع خونریزی های گوارشی تحناتی و فوقانی:علل و درمان

خونریزی گوارشی می‌تواند در هر یک از بخش‌های دستگاه گوارش ایجاد شود. دستگاه گوارش شامل مری، معده، روده کوچک، روده بزرگ، قسمت انتهایی روده بزرگ و مقعد می‌باشد. خونریزی گوارشی به خودی خود بیماری محسوب نمی‌شود؛ ولی می‌تواند نشانه‌ای از وجود عارضه‌های دیگر باشد. امکان دارد خونریزی گوارشی در دو قسمت فوقانی و یا تحتانی دستگاه گوارش ایجاد شود. در صورت بروز خونریزی گوارشی احتمال دارد فشار خون افت کند و ضربان قلب افزایش پیدا کند و به همین دلیل شخص مبتلا به این عارضه بایستی در بیمارستان بستری شود. در برخی از موارد به مایعات وریدی، تزریق خون و جراحی نیاز می‌باشد.

وجود خون در مدفوع یا دستگاه گوارش فوقانی از اهمیت به سزایی برخوردار است و به مراقبت پزشکی نیاز دارد. مدفوع سیاه یا تیره می‌تواند نشان‌دهنده وجود خون در دستگاه گوارش باشد و بایستی بوسیله پزشک درمان شود.دکتر رضا دوست فوق تخصص بیماری‌های گوارشی، پس از تشخیص نوع خونریزی گوارشی از طریق انجام معاینه فیزیکی و یا آزمایشات لازم مناسب‌ترین روش درمان را به مراجعه‌کنندگان خود پیشنهاد می‌دهند.

علت ایجاد خونریزی دستگاه گوارش


امکان دارد خونریزی گوارشی در قسمت فوقانی یا تحتانی دستگاه گوارش ایجاد می‌شود. خونریزی گوارشی نشانه‌های از وجود عارضه‌های دیگر می‌باشد؛ به همین دلیل این عارضه‌ها می‌توانند سبب بروز خونریزی دستگاه گوارش شوند.

دلایل ایجاد خونریزی گوارشی فوقانی

دلایل ایجاد خونریزی گوارشی فوقانی

  • بیماری اولسر پپتیک: این بیماری در اثر آسیب‌دیدگی لایه محافظ مخاط دستگاه گوارش ایجاد می‌شود. اولسر پپتیک معمولاً در معده یا اثنی‌عشر (دوازدهه) بروز می‌کند. تخریب لایه مخاطی باعث آسیب‌دیدگی رگ‌های خونی شده و در نتیجه خونریزی در دستگاه گوارش ایجاد می‌شود.
  • گاستریت : این بیماری در اثر التهاب پوشش محافظ معده ایجاد می‌شود که باعث خونریزی در معده می‌شود. گاستریت همچنین باعث می‌شود تا مخاط معده در برابر اسیدِ تولید شده آسیب‌پذیر شود. دلایل ایجاد گاستریت عبارتند از :
  • NSAIDs یا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی مانند ایبوپروفن، ( ادویل، اکسدرین، ادویل ویژه کودکان، موترین ویژه کودکان، میدول، پامپرین و آسپرین)
  • استروئیدها
  • الکل
  • سوختگی
  • جراحت
  • واریس مری : ورم رگ‌های مری یا معده معمولاً در اثر بیماری کبدی می‌شود. واریس بیشتر در اثر سیروز کبدی الکلی ایجاد می‌شود. خونریزی واریس می‌تواند وسیع و خطرناک باشد و بدون نشانه قبلی ایجاد شود.
  • پارگی مالوری – ویس : این بیماری به علت پارگی پوشش معده یا مری در اثر استفراغ شدید ایجاد می‌شود. این پارگی همچنین می‌تواند پس از تشنج، سرفه یا خنده شدید، بلند کردن اشیاء، فشار و کشیدگی شدید یا زایمان ایجاد شود. زیاده‌روی در مصرف الکل نیز می‌تواند باعث ایجاد این نوع پارگی بشود.
  • سرطان : وجود خون در استفراغ یا مدفوع می‌تواند یکی از اولین علائم سرطان مری یا معده باشد.
  • التهاب : زمانی که غشاء مخاطی تخریب شود، غشاء قادر به مقابله با تاثیرات مخرب اسید معده نمی‌باشد. داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی، آسپیرین و مصرف سیگار می‌توانند باعث ایجاد زخم معده شوند. باکتری هلیکوباکتر پیلوری نیز در ایجاد زخم معده مؤثر است.
مطالعه بیشتر  بیماری ویلسون: اختلال در عملکرد کبد برای حذف مس اضافی از بدن

دلایل ایجاد خونریزی گوارشی تحتانی

  • دیورتیکولوز : یکی از شایع‌ترین دلایل ایجاد خونریزی گوارشی تحتانی می‌باشد. در این بیماری بیرون‌زدگی‌های کوچک کیسه‌مانند (دیورتیکول) در دیواره روده بزرگ (معمولاً در قسمت ضعیف دیواره روده) ایجاد می‌شوند. در صورتی که فرد یبوست داشته باشد، امکان دارد تعداد زیادی بیرون‌زدگی ایجاد شود.
  • سرطان : وجود خون در مدفوع می‌تواند یکی از اولین علائم سرطان روده باشد.
  • بیماری‌های التهاب روده (IBD) : التهاب ناشی از این بیماری‌ها (بیماری کرون و کولیت اولسراتیو) معمولاً باعث وجود مخاط و خون در مدفوع می‌شود.
  • اسهال عفونی :‌ برخی از ویروس‌ها یا باکتری‌ها باعث آسیب‌دیدگی پوشش داخلی روده می‌شوند. در نتیجه امکان دارد خونریزی ایجاد شود.
  • آنژیودیسپلازیا : این بیماری مانند دیورتیکولوز یکی از شایع‌ترین دلایل ایجاد خونریزی در دستگاه گوارش تحتانی است. آنژیودیسپلازیا عبارت است از ناهنجاری رگ‌های خونی در دیواره دستگاه گوارش. این ناهنجاری‌ها بیشتر در روده بزرگ ایجاد شده و معمولاً باعث خونریزی می‌شود. افراد سالخورده و افرادی که مبتلا به نارسایی مزمن کلیه هستند بیشتر به این بیماری مبتلا می‌شوند.
  • پولیپ : پولیپ‌های روده تومورهای غیرسرطانی در دستگاه گوارش هستند که بیشتر در سن بالای 40 سال ایجاد می‌شوند. امکان دارد قسمت کوچکی از این پولیپ‌ها سرطانی شود. ممکن است پولیپ‌های روده بزرگ به سرعت خونریزی کنند. همچنین امکان دارد خونریزی آهسته باشد و بیماری تشخیص داده نشود.
  • هموروئید و فیشر : ورم رگ‌های خونی در ناحیه مقعد هموروئید نام دارد. فشارهای مستمر در زمان حرکات روده باعث خونریزی این رگ‌ها می‌شود. خونریزی هموروئید معمولاً خفیف و به رنگ قرمز روشن می‌باشد. فیشرهای مقعدی یا پارگی در دیواره مقعد نیز می‌تواند باعث خونریزی خفیف به رنگ قرمز روشن در ناحیه مقعد شود. فشار بیش از حد جهت دفع مدفوع در زمان یبوست می‌تواند باعث ایجاد چنین پارگی بشود که بسیار دردناک است و ممکن است به جراحی نیاز داشته باشد.
مطالعه بیشتر  آبسه آنورکتال(آبسه مقعد): تجمع چرک ناشی از عفونت اطراف مقعد

نشانه‌های خونریزی دستگاه گوارش


استفراغ خونی و مدفوع سیاه یا تیره‌رنگ اولین نشانه‌های خونریزی دستگاه گوارش می‌باشند. ممکن است استفراغ خونی ناشی از خونریزی در معده به شکل دانه‌های قهوه باشد. علائم ناشی از خونریزی عبارتند از :

  • خستگی
  • ضعف
  • تنگی نفس
  • درد در ناحیه شکم
  • رنگ‌پریدگی چهره
  • استفراغ خونی معمولاً در اثر خونریزی در قسمت فوقانی دستگاه گوارش ایجاد می‌شود.
  • مدفوع به رنگ قرمز روشن می‌تواند در اثر خونریزی در قسمت تحتانی دستگاه گوارش و یا در اثر خونریزی سریع در قسمت فوقانی دستگاه گوارش ایجاد شود.
  • امکان دارد خونریزی بلندمدت در دستگاه گوارش تشخیص داده شود و ممکن است سبب خستگی، کم‌خونی، مدفوع سیاه یا وجود خون در مدفوع شود.

تشخیص خونریزی در قسمت فوقانی یا تحتانی دستگاه گوارش


تشخیص خونریزی در قسمت فوقانی یا تحتانی دستگاه گوارش

  • پزشک با بررسی سابقه پزشکی و انجام معاینه، وضعیت جسمانی بیمار را ارزیابی می‌کند. امکان دارد پزشک با معاینه قسمت انتهایی روده توسط انگشت وجود خون در راست‌روده را بررسی کند.
  • آزمایش‌هایی مانند شمارش کامل گلبول‌های خون (CBC)، آزمایش‌های کبد و بررسی‌های مربوط به انعقاد خون برای تعیین میزان یا شدت خونریزی و همچنین برای تعیین عوامل ایجادکننده خونریزی انجام می‌شوند.
  • امکان دارد پزشک از آندوسکوپی یا کولونوسکوپی  استفاده کند. آندوسکوپ لوله بلندی است که یک دوربین در انتهای آن قرار دارد. این لوله وارد معده و اولین بخش از روده کوچک می‌شود. در کولونوسکوپی یک لوله با دوربینی در انتهای آن از طریق مقعد وارد روده بزرگ می‌شود تا منشأ خونریزی مشخص شود. از هردوی این روش‌ها برای تعیین منشأ خونریزی و یا برای توقف خونریزی استفاده می‌شود.

بررسی و درمان خونریزی دستگاه گوارش توسط چه کسانی انجام می‌شود؟


امکان دارد تشخیص اولیه خونریزی دستگاه گوارش بوسیله پزشک عمومی، متخصص بیماری داخلی یا پزشک اطفال انجام شود. همچنین امکان دارد متخصص در بخش اورژانس بیمارستان وضعیت بیمار را بررسی کند.

احتمال دارد بررسی بیشتر و درمان بیماری توسط متخصص بیماری‌های گوارشی انجام شود.

درمان خونریزی دستگاه گوارش


درمان خونریزی دستگاه گوارش

درمان خونریزی دستگاه گوارش با دو هدف انجام می‌شود :

  • جایگزین کردن خون از دست رفته بیمار با مایعات از طریق سیاهرگ و همچنین بوسیله تزریق خون
  • جلوگیری از ادامه خونریزی

استفراغ خونی، مدفوع خونی و یا مدفوع سیاه‌رنگ از موارد اضطراری و اورژانسی محسوب می‌شوند. در صورت خونریزی شدید دستگاه گوارش بایستی به بخش مراقبت‌های ویژه مراجعه شود تا وضعیت بیمار بوسیله متخصص بیماری گوارشی و جراح بررسی شود.

مطالعه بیشتر  تشخیص و درمان سرطان معده با استفاده از اندوسونوگرافی معده

جایگزینی مایعات بدن

افرادی که دچار خونریزی شدید هستند به مایعات داخل وریدی و گاهی به تزریق خون نیاز دارند.  امکان دارد افرادی که مبتلا به اختلال‌های مرتبط با لخته شدن خون هستند به تزریق پلاکت یا پلاسمای تازه منجمد نیاز داشته باشند.

متوقف کردن خونریزی با آندوسکوپی

در بیشتر موارد خونریزی دستگاه گوارش بدون درمان بهبود پیدا می‌کند. ولی گاهی امکان دارد برای توقف خونریزی به درمان نیاز باشد. پزشک با توجه به نوع و محل خونریزی روش درمانی مناسب را انتخاب می‌کند. برای مثال پزشک با استفاده از ابزار الکتروکوتر در حین آندوسکوپی، ابزار گرمایشی،  لیزر یا تزریق داروهای خاص (تزریق اسکلروتراپی) می‌تواند جلوی خونریزی ناشی از اولسر پپتیک را بگیرد. در صورتی که پزشک نتواند با آندوسکوپی خونریزی را متوقف کند، امکان دارد به جراحی نیاز باشد.

در ارتباط با واریس مری، پزشک جهت توقف خونریزی از تزریق اسکلروتراپی، قرار دادن یک لوله با بالن جهت فشردن واریس یا شانت پورتوسیستمیک داخل کبدی از راه ورید ژوگولار (TIPS) استفاده می‌کند. امکان دارد افراد مبتلا به واریس مری جهت توقف خونریزی به تزریق اکتروتاید نیاز داشته باشند. همچنین ممکن است آنتی‌بیوتیک برای بیمار تجویز شود.

دیورتیکول یا آنژیودیسپلازیا

پزشک گاهی می‌تواند در حین کلونوسکوپی با استفاده از گیره مخصوص، ابزار الکتروکوتر، انعقاد توسط ابزار گرمایشی یا تزریق اپی‌نفرین جلوی خونریزی ناشی از دیورتیکول یا آنژیودیسپلازیا را بگیرد. چنانچه این روش‌ها تاثیری نداشتند، پزشک در حین آنژیوگرافی کاتتر را داخل رگ کرده و سپس تکه‌های اسفنج ژلاتینی یا کویل سیمی را جهت توقف خونریزی وارد رگ می‌کند. پزشک همچنین می‌تواند از تزریق وازوپرسین جهت کاهش جریان خون در رگ استفاده کند. در صورت ادامه خونریزی ممکن است به جراحی نیاز باشد؛ به همین دلیل اطلاع از مکان خونریزی برای پزشک از اهمیت زیادی برخوردار است.

امکان دارد پزشک در مورد خونریزی دستگاه گوارش فوقانی از مهارکننده پمپ پروتون جهت کنترل خونریزی استفاده کند.

خونریزی هموروئید داخلی در بیشتر موارد خود به‌خود بهبود پیدا می‌کند. در مورد افرادی که برای توقف خونریزی به درمان نیاز داشته باشند، پزشک آندوسکوپی انجام داده و امکان دارد از روش‌های مانند بستن هموروئید با نوارهای لاستیکی، تزریق موادی خاص جهت توقف خونریزی، الکتروکوتری یا جراحی استفاده کند.

خونریزی در افراد سالخورده


در افراد سالخورده، هموروئید و سرطان روده بزرگ متداول‌ترین دلایل خونریزی خفیف هستند. اولسر پپتیک، بیماری دیورتیکولی (مانند دیورتیکولیت) و آنژیودیسپلازیا دلایل شایع خونریزی شدید می‌باشند. خونریزی از سیاهرگ ناشی از واریس مری در افراد سالخورده‌تر کمتر ایجاد می‌شود. تشخیص و درمان خونریزی در افراد سالخورده بایستی سریع انجام شود.

روش‌های جلوگیری از خونریزی دستگاه گوارش


جهت جلوگیری از خونریزی دستگاه گوارش اقدامات زیر بایستی انجام شوند :

  • قطع مصرف سیگار و اجتناب از خوردن غذاهایی که ترشحات گوارشی را افزایش می‌دهند.
  • مصرف مواد غذایی حاوی فیبر زیاد جهت افزایش حجم مدفوع برای جلوگیری از ایجاد دیورتیکولوز و هموروئید

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *