سندروم روده تحریک پذیر در بارداری

درمان سندرم روده تحریک پذیر در بارداری با رعایت رژیم غذایی

اکثر مادران آینده باید خودشان را برای تحمل مشکلات گوارشی در دوران بارداری آماده کنند. تعداد مادرانی که بتوانند این نه ماه را بدون مشکلات گوارشی مختلف طی کنند، انگشت‌شمار است و تقریباً همه با مشکلاتی مانند یبوست، گاز، اسهال، نفخ، حالت تهوع، استفراغ یا ترکیبی از این موارد روبه‌رو می‌شوند. در این میان خانم‌هایی که به سندرم روده تحریک پذیر (IBS)  مبتلا هستند، نگران اثر این بیماری بر بارداریشان هستند و واهمه دارند که مبادا این بیماری مجبورشان کند که علائم گوارشی بیشتری را در این دوران تحمل کنند.

هرچند تا زمانی که نه ماه بارداری به پایان نرسد، نمی‌توان به دقت پیش‌بینی کرد که ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر چه عوارضی را در دوران بارداری به وجود می‌آورد، بااین حال اطلاعاتی کلی درباره عوارض احتمالی و روش‌های پیشگیری یا کنترل حمله‌های بیماری در دوران بارداری وجود دارد که در این مقاله به توضیح آنها می‌پردازیم. درهر حال از یاد نبرید که تمام بارداری‌ها مانند هم نیستند.

قبل از مصرف هر گونه دارو برای درمان علائم سندرم روده تحریک پذیر، از جمله داروهای بدون نسخه حتماً با متخصص زنان مشورت کنید. پزشک مطمئن‌ترین منبع برای اطمینان از ایمنی داروهای تجویزی مخصوص درمان اسهال است. مصرف اندک بعضی از این داروها در دوران بارداری اشکالی ندارد؛ اما مصرف بقیه داروها در این دوران مجاز نیست. همچنین هرچند ایمودیوم عموماً به عنوان دارویی ایمن برای درمان سندرم روده تحریک‌پذیر تجویز می‌شود، اما ممکن است مصرف این دارو بعد از باردار شدن مناسب نباشد. نتایج پژوهش‌های انجام شده درباره اثر ایمودیوم بر جنین در حال رشد یکسان نیست. بنابراین درباره داروهای مناسب دوران بارداری با پزشک معالجتان مشورت کنید.

سندرم روده تحریک‌پذیر چیست؟


سندرم روده تحریک پذیر یکی از اختلال‌های درازمدت یا عودکننده دستگاه گوارش است که ده تا پانزده درصد مردم به آن مبتلا می‌شوند. از علائم شاخص این سندرم می‌توان به احساس درد و ناراحتی در معده و شکم، نفخ یا باد معده، اسهال و یبوست اشاره کرد. مدیریت علائم سندرم روده تحریک پذیر دشوار است و حتی ممکن است علائم، زندگی روزمره بیمار را مختل کند.

تاثیر بارداری بر سندرم روده تحریک پذیر


چون اثر بارداری بر سندرم روده تحریک پذیر در تمام زنان یکسان نیست، هیچ راهی برای پیش‌بینی وضعیت بیماران در این دوران وجود ندارد. برخی خانم‌های باردار در این دوران با هیچ گونه علائمی مواجه نمی‌شوند، حال آن که علائم بقیه به قوت خود باقی می‌ماند یا تا حدی شدیدتر می‌شود.

مطالعه بیشتر  ورم روده :بهترین درمان درد و بیماری التهابی روده با دارو و جراحی

یکی از دلایل دشوار بودن پیش‌بینی تاثیر بارداری بر سندرم روده تحریک‌پذیر و بالعکس این است که بارداری تقریباً همیشه به روده‌ها فشار می‌آورد. خانم‌های باردار، دقیقاً مانند بیماران مبتلا به بعضی انواع سندرم روده تحریک پذیر، بیشتر مستعد یبوست هستند و مدفوع برخی نیز شل‌تر از حد معمول می‌شود؛ شل شدن مدفوع نیز یکی از علائم سندرم روده تحریک پذیر است. نفخ و باد معده نیز در دوران بارداری تشدید می‌شود، چه مادر به سندرم روده تحریک پذیر مبتلا باشد، چه نباشد.

نکاتی درباره سلامت دوران بارداری


از آنجایی که هورمون‌های بارداری به تمام بخش‌های بدن آسیب می‌زند، حتی مبتلایان به سندرم روده تحریک‌پذیر نیز نمی‌دانند که در این دوران باید منتظر چه اتفاقاتی باشند. خانمی که غالباً اسهال دارد، ناگهان بعد از بارداری دچار یبوست می‌شود، بالعکس خانمی که معمولاً نمی‌توانسته به راحتی عمل دفع را انجام دهد، اجابت مزاج برایش آسان، بیش از حد آسان می‌شود.

تاثیر سندرم روده تحریک‌پذیر بر بارداری


نتایج چند پژوهش بیانگر آن است که ابتلا به سندرم روده تحریک پذیر خطر سقط جنین یا حاملگی خارج از رحم را اندکی افزایش می‌دهد، هرچند احتمال افزایش این عوارض در پژوهش‌های دیگر یافت نشده است. درهر حال به خانم‌های باردار توصیه می‌شود که مراقب بروز نشانه‌های مربوط به انقباض‌های قریب‌الوقوع زودرس باشند و در عین حال خونسردی و آرامش خود را حفظ کنند. همچنین لازم است که بیماران گوش به زنگ بروز دیگر خطرات احتمالی مربوط به سندرم روده تحریک پذیر نیز باشند.

مهم‌ترین نکته‌ای که خانم‌های باردار مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر باید به آن توجه کنند، این است که قبل از بارداری و زایمان تحت نظر متخصصی قرار بگیرند که این عارضه را به خوبی می‌شناسد و کمک می‌کند تا عارضه به بهترین روش ممکن کنترل شود.

تشخیص سندرم روده تحریکپذیر 


تست آزمایشگاهی خاصی برای تشخیص سندرم روده تحریک پذیر وجود ندارد. پزشک بررسی می‌کند که آیا علائم بیمار با تعریف سندرم روده تحریک پذیر همخوانی دارد یا خیر، سپس دستور می‌دهد آزمایش‌هایی برای تشخیص افتراقی عارضه‌های زیر انجام شود:

  • عدم تحمل یا حساسیت غذایی از قبیل عدم تحمل لاکتوز و عادت‌های غذایی نامناسب
  • مصرف داروهایی مانند داروهای فشار خون بالا، آهن و داروهای ضداسید
  • عفونت
  • کمبود آنزیم: پانکراس آنزیم‌های کافی را برای هضم و تجزیه مناسب غذاها تولید نمی‌کند.
  • بیماریهای التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون

پزشک آزمایش‌های زیر را برای اطمینان از ابتلا به سندرم روده تحریک پذیر انجام می‌دهد:

  • سیگموئیدوسکوپی انعطافپذیر یا کلونوسکوپی: این عمل به منظور یافتن نشانه‌های انسداد یا التهاب در روده‌ها انجام می‌شود.
  • آندوسکوپی دستگاه گوارشی فوقانی: چنانچه بیمار دچار سوزش معده یا سوءهاضمه باشد، آندوسکوپی توصیه می‌شود.
  • رادیوگرافی
  • آزمایش خون: آزمایش خون جهت بررسی وجود مشکلات تیروئید، کم‌خونی و نشانه‌های عفونت انجام می‌شود.
  • آزمایش مدفوع: وجود خون یا عفونت در مدفوع بررسی می‌شود.
  • آزمایش عدم تحمل لاکتوز، حساسیت به گلوتن یا بیماری سلیاک
  • آزمایش‌هایی برای بررسی مشکلات مربوط به عضلات روده بزرگ
مطالعه بیشتر  فرق زخم اثنی عشر با زخم معده:رژیم غذایی مناسب

درمان سندرم روده تحریک پذیر در دوران بارداری


روش های درمانی موثر برای درمان سندرم روده تحریک پذیر در بارداری عبارتند از:

رژیم غذایی سالم

اصلاح تغذیه ایمن‌ترین روش برای مدیریت علائم سندرم روده تحریک پذیر در دوران بارداری است. مادران باردار باید رژیم غذایی کاملی را رعایت کنند تا نوزاد در رحم مواد مغذی لازم را دریافت کند. بانوان بارداری که دچار سندرم روده تحریک‌پذیر هستند، در عین حال که سعی می‌کنند تغذیه ایده‌آلی داشته باشند، باید توصیه‌های زیر را نیز رعایت کنند:

  • از رژیم غذایی سرشار از چربیهای ناسالم پرهیز کنید: غذاهای سرخ شده، چرب و فست فود انقباض‌های روده‌ای را که عامل اسهال و دل درد هستند، تشدید می‌کنند. البته مصرف چربی‌های سالم را نباید نادیده بگیرید، چون این چربی‌ها برای سلامت جنین در حال رشد و خودتان لازمند. آووکادو، روغن نارگیل، آجیل و کره بادام زمینی نمونه‌هایی از چربی‌های سالم هستند.
  • مواد قندی را که به خوبی هضم نمیشوند، از برنامه غذاییتان حذف کنید: اگر معمولاً دچار نفخ همراه با اسهال می‌شوید، مواد قندی دیرهضم مانند لاکتوز، فروکتوز و سوربیتول را برای خودتان ممنوع کنید.
  • اگر از باد شدید شکم ناراحت هستید، مصرف غذاهای چرب و روغنی را به حداقل برسانید.
  • اگر رژیم غذایی فودمپ را به دلیل ابتلا به سندرم روده تحریک پذیر رعایت میکنید، با متخصص زنان مشورت کنید تا مطمئن شوید که تعادل مناسب مواد مغذی در دوران بارداری در بدنتان برقرار می‌شود. در رژیم فودمپ مصرف کربوهیدرات‌های زنجیره کوتاهی مانند میوه‌های دارای فروکتوز فراوان از قبیل سیر و پیاز کاهش داده می‌شود، چون این خوراکی‌ها به خوبی در روده کوچک جذب نمی‌شوند و به سرعت توسط باکتری‌های روده تخمیر می‌شوند.
  • مصرف فیبر را به تدریج افزایش دهید: فیبر در میوه‌ها و سبزیجاتی مانند توت فرنگی، قره‌قاط، پرتقال، خیار، هویج، سبزیجات سبزبرگ و بروکلی، نان، غلات صبحانه و دیگر مواد غذایی تشکیل شده از جو دوسر و غلات وجود دارد. فیبر در دو نوع فیبر محلول و نامحلول وجود دارد که هر کدام به روش خاصی، به ویژه در دوران بارداری بر سندرم روده تحریک‌پذیر اثر می‌گذارند. بنابراین فیبر را به تدریج به رژیم غذاییتان اضافه کنید تا علائمتان تشدید نشود.
  • بهتر است پروبیوتیک‌ها را به صورت ماست و دوغ کشت فعال یا پودر و کپسول به رژیم غذاییتان اضافه کنید. پروبیوتیک‌ها اثر فوق‌العاده‌ای بر تنظیم عملکرد روده دارند و مصرف آنها در دوران بارداری مشکلی را ایجاد نمی‌کند. برای اطمینان بیشتر با پزشک معالجتان مشورت کنید.
  • مایعات فراوان بنوشید: از یاد نبرید که باید به جای دو نفر مایعات بنوشید. تامین آب بدن برای حفظ سلامتی خودتان و نوزاد در رحمتان ضروری است. اگر دچار حمله‌های مزمن اسهال می‌شوید، احتمالاً آب زیادی از دست می‌دهید و ممکن است به دهیدراسیون مبتلا شوید. با توجه به رنگ و شفافیت ادرار می‌توانید از نوشیدن آب کافی مطمئن شوید.

از روشهای مدیریت استرس کمک بگیرید

اگر تا به حال روان‌درمانی را برای درمان سندرم روده تحریک‌پذیر امتحان نکرده‌اید، بارداری فرصت خوبی است تا از مزایای این درمان بهره بگیرید. چنانچه علاوه بر سندرم روده تحریک پذیر با افسردگی یا اضطراب هم دست و پنجه نرم می‌کنید، حتماً روان درمانی برایتان مفید خواهد بود. فراموش نکنید که چنین ترکیب خطرناکی براساس پژوهش‌های انجام شده، خطر سقط جنین و حاملگی خارج از رحم را افزایش می‌دهد.

مطالعه بیشتر  شقاق، فیشر یا زخم مقعد علائم و نشانه ها و درمان با جراحی

رفتاردرمانی شناختی و هیپنوتراپی

تاثیرگذاری هیپنوتراپی و رفتاردرمانی شناختی (CBT) در کاهش علائم سندرم روده تحریک پذیر به اثبات رسیده است. مزیت شاخص این روش‌ها این است که لازم نیست نگران عوارض آنها برای سلامتی جنین باشید.

ورزش کنید

ورزش را فراموش نکنید. ورزش برای بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر، به ویژه مادران آینده مبتلا به این بیماری مفید است. تمرین‌هایی را انجام دهید که برای دوران بارداری مناسب است و باعث می‌شود که حالتان به لحاظ جسمی و روانی بهتر شود. دیگر رویکردهای ذهن و بدن نیز از مزایای متعددی برخوردارند. یوگا علاوه بر این که برای مدیریت علائم سندرم روده تحریک پذیر مفید است، به کاهش ناراحتی در طول وضع حمل و زایمان نیز کمک می‌کند. مدیتیشن نیز روش فوق‌العاده‌ای برای جبران اثرات استرس خارجی بر بدن است.

 سوالات رایج سندرم روده تحریک پذیر


آیا علائم سندرم روده تحریک پذیر در دوران بارداری تشدید میشود؟ 

داده‌های مربوط به بارداری و عملکرد روده به دلایل مختلف بسیار محدود است. نظرسنجی‌های انجام شده از زنان باردار نشان می‌دهد که ناراحتی‌های گوارشی در دوران بارداری شایع است. بیش از یک سوم زنان باردار از تشدید یبوست، به ویژه در سه ماهه آخر شکایت دارند. بسیاری از مادران آینده نیز با افزایش سوزش معده و حالت تهوع در سه ماهه اول روبه‌رو می‌شوند. یک سوم از خانم‌های باردار نیز دچار اسهال می‌شوند. افزایش هورمون‌های تخمدانی در دوران بارداری و فشار فیزیکی که جنین در حال رشد به دیواره روده وارد می‌کند، موجب بروز ناراحتی‌های گوارشی می‌شود.

آیا سندرم روده تحریک پذیر بر باروری اثر میگذارد؟ 

پیش از هر چیز باید بدانید که تا به امروز شواهدی دال بر تاثیر سندرم روده تحریک پذیر بر باروری به دست نیامده است. برآورد می‌شود که 8 ـ 10 درصد زوجین نابارور باشند. این که آیا خانم‌های مبتلا به سندرم روده تحریک پذیر نسبت به بقیه صاحب فرزندان کمتری می‌شوند یا خیر، هنوز مشخص نیست.

آیا سیکل قاعدگی بر علائم سندرم روده تحریک پذیر اثر میگذارد؟ 

 تغییر در میزان هورمون‌های زنانه بر عملکرد روده بزرگ اثر می‌گذارد. علائم در زمان‌های خاصی از سیکل قاعدگی، به ویژه در زمان عادت ماهانه تشدید می‌شود.

خانم‌ها، صرف نظر از مبتلا بودن یا نبودن به سندرم روده تحریک پذیر از تشدید ناراحتی‌های گوارشی، مانند درد و نفخ، بلافاصله قبل از قاعدگی و در زمان قاعدگی شکایت دارند. البته این علائم در خانم‌های مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر شدیدتر گزارش شده است.

به این ترتیب بیمار و پزشک به سختی می‌توانند تشخیص بدهند که آیا علت بروز علائم ناراحتی‌های زنانه‌ای مانند اندومتریوز یا دیگر عارضه‌های دردناک لگن است یا این که مشکلی گوارشی وجود دارد. با این توصیف احتمال بررسی به هر دو مشکل باید بررسی شود.

باکتریها چه اثری بر علائم سندرم روده تحریک پذیر میگذارند؟ 

میلیون‌ها میلیون باکتری در دستگاه گوارش وجود دارند که بعضی از آنها به حفظ عملکرد عادی روده کمک می‌کنند، اما بقیه باعث ایجاد عفونت یا التهاب می‌شوند.چنانچه تعادل عادی بین باکتری‌های مفید و مضر موجود در روده به هم بخورد، عملکرد دستگاه گوارش مختل می‌شود و علائم مزمن ناراحتی‌های گوارشی بروز می‌یابد.


0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *