درمان معده درد شدید

درمان معده درد شدید و تشخیص علت درد شکم

منظور از معده درد احساس ناراحتی در فضای بین لگن و قفسه سینه است. اکثر موارد معده درد خفیف است و به دلایل گوناگونی همچون سوءهاضمه یا گرفتگی عضلات شروع می‌شود. علائم معده درد غالباً به سرعت و خود به خود یا با یک درمان ساده و ابتدایی برطرف می‌شود. معده درد به ویژه وقتی با علائم شدید یا مزمن همراه باشد، می‌تواند نشانه وجود عارضه‌های جدی‌تری مانند سرطان یا نارسایی اندام‌ها باشد. معده درد شدید و ناگهانی یا درازمدت به درمان فوری نیاز دارد.

معده درد حاد (شدید و ناگهانی) یا مزمن (طولانی مدت) غالباً نشانه ابتلا به عارضه‌هایی است که باید برای درمان آنها اقدام کنید.مواجهه با علائم زیر، مراجعه به پزشک و شروع درمان را ضروری می‌سازد:

  • کاهش وزن غیرقابل توضیح
  • خستگی شدید و غیرقابل توضیح
  • تغییر یا اختلالی در اجابت مزاج، از قبیل اسهال یا یبوست مزمن که بعد از چند ساعت یا چند روز برطرف نشود.
  • خونریزی جزئی مقعد یا وجود خون در مدفوع
  • ترشحات غیرعادی واژن
  • درد مزمنی که بعد از مصرف مسکن یا شروع مجدد داروهای تجویزی آرام نشود.
  • نشانه‌های عفونت مجاری ادراری

چنانچه با علائم فوق مواجه شدید، حتماً برای بازیابی سلامت دستگاه گوارش خود به پزشک مراجعه کنید.

انواع معده درد


احساس گرفتگی و درد در پایین شکم

معده درد مداومی که با نفخ، گاز و تغییر در عادت اجابت مزاج (اسهال یا یبوست) همراه است، می‌تواند بیانگر ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) باشد. سندرم روده تحریک‌پذیر یکی از شایع‌ترین اختلال‌های دستگاه گوارش است که 12 درصد جمعیت جهان (عمدتاً زنان) به آن مبتلا هستند. هرچند علت ابتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر مشخص نیست، اما به نظر می‌رسد ارتباط بین مغز و روده در ابتلا به این عارضه نقش داشته باشد. سندرم روده تحریک‌پذیر باعث کاهش وزن یا خونریزی مقعدی نمی‌شود، بنابراین اگر این علائم را هم دارید، احتمالاً به عارضه دیگری مبتلا هستید.

بیماری التهابی روده: معده درد و احساس گرفتگی در پایین شکم به همراه خونریزی مقعدی

معده درد و دل دردی که با خونریزی مقعد همراه باشد، غالباً علامت ابتلا به بیماری‌های التهابی روده (IBD)، مانند بیماری کرون و کولیت اولسراتیو است. این بیماری‌ها علائم مشابهی دارند، به همین دلیل تشخیص این که بیمار دقیقاً به کدام نوع بیماری التهابی روده مبتلا است، دشوار است. بیماری التهابی روده به جز معده درد با علائم دیگری از قبیل اسهال، کاهش وزن، چسبنده بودن مدفوع به حدی که مجبور شوید سیفون را چند بار بکشید تا پایین برود، سنگ کلیه، کمبود ویتامین دی و ناهنجاری‌های الکترولیتی نیز همراه است. سندرم روده تحریک‌پذیر این علائم را تولید نمی‌کند. تقریباً 1.6 میلیون نفر به بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو مبتلا هستند.

سوزش سر دل: درد سوزشی در مرکز معده

اکثر ما بعد از صرف یک وعده غذای چرب و سنگین با سوزش سر دل  مواجه می‌شویم که معمولاً با تلخ شدن دهان نیز همراه است. منظور از رفلاکس اسید، برگشت بخشی از مایعات یا غذاهای هضم شده به همراه اسید معد است. این مخلوط اسیدی در مری و گلو بالا می‌آید و باعث سوزش می‌شود. اگر هر از گاه دچار سوزش معده می‌شوید، دلیلی برای نگرانی وجود ندارد، اما سوزش معده مزمن با اصطلاح رفلاکس اسید یا بیماری رفلاکس معده به مری (GERD) شناخته می‌شود. 28 درصد مردم جهان از سوزش معده رنج می‌برند. چنانچه این عارضه به موقع درمان نشود، به اختلال‌های گوارشی مزمن دامن می‌زند. مصرف داروهای بدون نسخه‌ای مانند TUMS باید علائم سوزش معده را به سرعت برطرف کند. اگر سوزش معده بعد از مصرف داروهای ضداسید برطرف نشود، مشکل احتمالاً سوزش معده نیست.

مطالعه بیشتر  هموروئیدعلت و درمان بواسیر با و بدون جراحی

سنگ صفرا: احساس ناراحتی دور ناف

چنانچه معده درد با احساس درد سنگین در نزدیکی ناف همراه باشد و بعد از خوردن غذاهای چرب شروع شود، احتمالاً سنگ کیسه صفرا علت درد است. خانم‌های 40 سال به بالایی که چند فرزند دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سنگ کیسه صفرا قرار دارند؛ چون افزایش میزان استروژن در دوران بارداری یکی از علل تشکیل شدن سنگ کیسه صفرا است. ممکن است این سنگ‌های کوچک سال‌های سال تشخیص داده نشوند. سنگ صفرا معمولاً بدون درد است، مگر آن که در مجرای کیستیک گیر بیفتد.

زخم: احساس سوزش و درد سنگینی که پس از غذا خوردن و مصرف داروهای ضداسید برطرف میشود

درد سنگین و سوزشی که بعد از غذا خوردن و مصرف داروهای ضداسید برطرف می‌شود، جزء نشانه‌های شاخص زخم پپتیک به شمار می‌آید؛ زخم پپتیک با نفخ، آروغ زدن، بی‌اشتهایی و کاهش وزن نیز همراه است. زخم پپتیک به زخمی گفته می‌شود که در پوشش داخلی معده یا بالای روده کوچک به وجود می‌آید. زخم پپتیک برخلاف تصور عموم در اثر استرس ایجاد نمی‌شود، دو عامل برای ایجاد زخم پپتیک وجود دارد: اول، باکتری‌ای به نام هلیکوباکترپیلوری (اچ. پیلوری) که به مخاط پوشش دهنده معده آسیب می‌زند و دوم، زیاده‌روی در مصرف داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAIDs) مانند اسپرین و ایبوپروفن. وجود هیلکوباکترپیلوری با انجام یک آزمایش خون ساده مشخص می‌شود.

دیورتیکولیت: درد ناگهانی در سمت چپ پایین شکم

احساس درد ناگهانی در سمت پایین چپ شکم که با گاز همراه باشد، علامت ابتلا به دیورتیکولیت است. دیورتیکولیت التهاب کیسه‌های کوچکی به نام دیورتیکول است که در روده بزرگ قرار دارد. دیورتیکولیت یکی از اختلال‌های شایع دستگاه گوارشی در میان سالمندان است و معمولاً در اثر رژیم غذایی کم‌فیبر به وجود می‌آید. قریب به نیمی از جمعیت بالای 60 سال به دیورتیکولیت مبتلا هستند. اکثر بیماران با علائم آزاردهنده مواجه نمی‌شوند؛ درهر حال احساس درد در سمت چپ شکم، تب، گرفتگی و یبوست از علائم دیورتیکولیت به شمار می‌رود.

آپاندیسیت: درد تیز در سمت راست پایین شکم

احساس درد در سمت راست پایین شکم علامت آپاندیسیت است، به ویژه اگر با تب پایین، یبوست یا اسهال، حالت تهوع و استفراغ همراه باشد. درد ناشی از آپاندیسیت در اثر تکان خوردن یا کشیدن نفس عمیق، عطسه کردن یا سرفه زدن شدیدتر می‌شود. آپاندیسیت زمانی بروز می‌یابد که آپاندیس ملتهب و مملو از چرک شود؛ این اتفاق غالباً ناشی از عفونت است. بیمار مبتلا به آپاندیسیت باید قبل از پاره شدن آپاندیس جراحی شود.

علل و علائم شایع


معده درد عارضه‌ای شایع است که عامل‌های مختلفی موجب ابتلا به آن می‌شود. در این بخش شایع‌ترین علل معده درد را معرفی می‌کنیم.

گاستروانتریت (آنفلوانزای معده)

یبوست باعث می‌شود که فشار به روده وارد شود و در نتیجه بیمار دچار دل درد شود.

دل درد در این حالت غالباً با حالت تهوع، استفراغ و مدفوع آبکی و شلی همراه است که در دفعات بیشتر و در فواصل کمتر بعد از غذا خوردن دفع می‌شود.

مطالعه بیشتر  ورم روده :بهترین درمان درد و بیماری التهابی روده با دارو و جراحی

اکثر موارد آنفلوانزای معده پی‌آمد آلودگی به ویروس‌ یا باکتری است و علائم معمولاً ظرف چند روز برطرف می‌شود. استمرار علائم بیش از دو روز می‌تواند نشانه ابتلا به مشکل جدی‌تری مانند عفونت یا عارضه‌های التهابی از قبیل بیماری التهابی روده باشد.

نفخ و باد معده

نفخ و گاز معده زمانی به وجود می‌آید که باکتری‌های موجود در روده کوچک غذاهایی را که بدن نمی‌تواند تحمل کند، تجزیه ‌کنند. افزایش فشار در روده به درد تیز و شدید دامن می‌زند. همچنین گاز باعث سفت و منقبض شدن شکم می‌شود و در نتیجه نفخ و آروغ شروع می‌شود. بعضی غذاها باعث ایجاد گاز می‌شوند.

استفراغ

چون اسید معده حین استفراغ در مجاری گوارشی رو به بالا حرکت می‌کند و بافت‌ها را تحریک می‌کند، استفراغ غالباً باعث معده درد می‌شود. به علاوه حرکات فیزیکی استفراغ نیز موجب احساس درد در عضلات معده می‌شود.

گاستریت

چنانچه پوشش داخلی معده ملتهب یا متورم شود، درد شروع می‌شود. حالت تهوع، استفراغ، گاز و نفخ از جمله علائم شایع گاستریت محسوب می‌شود.

عدم تحمل مواد غذایی

اگر بدن نتواند بعضی مواد غذایی را هضم کند، باکتری‌های موجود در معده و روده این مواد را تجزیه می‌کنند و گاز در اثر این فرآیند تولید می‌شود. چنانچه مقدار زیادی از مواد غیرقابل هضم خورده شود، گاز فراوانی تولید می‌شود که درد و فشار ایجاد می‌کند.

بیماران دچار عدم تحمل مواد غذایی به بعضی غذاها حساسیت شدید دارند.

بیماری سلیاک

بیماری سلیاک زمانی رخ می‌دهد که فرد به گلوتن حساسیت داشته باشد؛ گلوتن پروتئینی است که در بسیاری از غلات، مانند گندم و جو وجود دارد. بیماری سلیاک در روده کوچک التهاب ایجاد می‌کند و به درد دامن می‌زند.

اسهال و نفخ جزء علائم شایع سلیاک است. سوءتغذیه به مرور زمان رخ می‌دهد و به کاهش وزن و خستگی شدید دامن می‌زند. بیماران مبتلا به سلیاک باید از مصرف گلوتن اجتناب کنند.

کشیدگی عضله

چون در بسیاری از فعالیت‌های روزانه از عضلات شکم استفاده می‌شود، این عضلات مستعد کشیدگی یا آسیب‌دیدگی هستند. به علاوه بسیاری از افراد به شدت روی تمرین‌های شکم تمرکز می‌کنند و این زیاده‌روی خطر آسیب‌دیدگی عضلات را افزایش می‌دهد. برای مثال انجام دادن بیش از حد درازنشست باعث احساس درد عضلانی در پایین شکم می‌شود.

دل درد قاعدگی یا اندومتریوز

قاعدگی موجب التهاب و درد شکم می‌شود. نفخ، گاز، گرفتگی عضلات و یبوست در دوران قاعدگی رخ می‌دهند و به درد و ناراحتی معده و شکم دامن می‌زنند.خانم‌های مبتلا به اندومتریوز درد و التهاب شدیدتر و مزمن‌تری را تجربه می‌کنند. چنانچه بافتی که معمولاً داخل رحم رشد می‌کند، در دیگر بخش‌های بدن، معمولاً ناحیه لگن، ایجاد شود، فرد مبتلا به اندومتریوز تشخیص داده می‌شود.

علل دیگر 

بعضی موارد معده درد نشانه ابتلا به عارضه‌ای است که اگر به سرعت درمان نشود، می‌تواند منجر به مرگ بیمار شود.

موارد زیر نیز جزء علل معده درد هستند که نسبت به دلایل گفته شده شیوع کمتری دارند:

  • آپاندیسیت (پاره شدن آپاندیس) یا پاره شدن هر کدام از اندام‌های شکمی
  • سنگ کلیه، عفونت یا دیگر بیماری‌های کلیه
  • هپاتیت: التهاب کبد
  • سنگ کیسه صفرا: رسوبات سختی که در کیسه صفرا تشکیل می‌شود.
  • عفونت‌های انگلی
  • عفونت یا انفارکتوس اندام‌های شکمی: انفارکتوس به حالتی گفته می‌شود که اندام در اثر نقص خونرسانی بمیرد.
  • ناراحتی‌های قلبی مانند آنژین غیرعادی یا نارسایی احتقانی قلب
  • سرطان اندام‌ها، به ویژه سرطان معده، پانکراس یا روده
  • فتق هیاتال
  • کیست‌هایی که تهاجمی شده‌اند، به فضای اندام‌های تجاوز کرده‌اند یا عملکرد آنها را مختل کرده‌اند.

معده درد در کودکان


وقتی کودکی دچار معده درد می‌شود، به راحتی می‌توان دردش را به زیاده‌روی در خوردن شیرینی‌جات نسبت داد. اما واقعیت این است که عامل‌های مختلفی باعث معده درد کودکان می‌شود و باید علت درد را به درستی مشخص کرد. در این بخش با علل شایع معده درد در کودکان آشنا می‌شوید تا اگر فرزندتان دچار معده درد شد، بدانید که چکار باید بکنید.

مطالعه بیشتر  درمان سرطان طحال

تشخیص علت معده درد


معاینه بالینی 

پزشک شکم، قلب و ریه‌های بیمار را برای تعیین منشأ درد به دقت معاینه می‌کند.

آزمایش خون، ادرار و مدفوع  

تست‌های آزمایشگاهی ممکن است برای تعیین علت معده درد مفید باشند. پزشک با توجه به اطلاعاتی که از معاینه بالینی و سوال از بیمار به دست می‌آورد، دستور انجام آزمایش‌های خون یا ادرار را برای تایید تشخیص اولیه می‌دهد.

  • یکی از مهم‌ترین آزمایش‌ها، بررسی باردار بودن زنان است.
  • بالا بودن تعداد گلبول‌های سفید می‌تواند علامت عفونت یا صرفاً واکنش به فشار ناشی از درد و استفراغ باشد.
  • پایین بودن تعداد گلبول‌های قرمز (هموگلوبین) به معنای خونریزی داخلی است، البته اکثر عارضه‌های همراه با خونریزی دردناک نیستند.
  • وجود خون در ادرار: ممکن است خون در ادرار با چشم دیده نشود. درهر حال ادرار خون‌آلود علامت وجود سنگ کلیه است.
  • فاکتورهای دیگری مانند آنزیم‌های کبدی و آنزیم‌های پانکراس در خون اندازه‌گیری می‌شود تا پزشک متوجه شود که کدام اندام عامل درد است؛ هرچند این آزمایش‌ها به تشخیص دقیق عارضه کمک نمی‌کند.

رادیولوژی  

بررسی رادیولوژی معده و شکم بیمار می‌تواند مفید باشد، اما همواره ضروری نیست.

  • گاهی اوقات در عکس رادیولوژی، هوا در روده بیمار دیده می‌شود. وجود هوا علامت پارگی یا سوراخ شدن است.
  • رادیولوژی به تشخیص انسداد روده کمک می‌کند.
  • سنگ کلیه در عکس رادیولوژی دیده می‌شود.

آزمایشهای دیگر 

  • سونوگرافی: سونوگرافی روشی بدون درد است که به تشخیص علل معده درد کمک می‌کند. چنانچه پزشک به وجود مشکل در کیسه صفرا، پانکراس، کبد یا اندام‌های تناسلی زنان مشکوک شود، دستور سونوگرافی می‌دهد. سونوگرافی برای تشخیص مشکلات مربوط به کلیه و طحال یا رگ‌های بزرگی مفید است که از قلب خارج می‌شوند و خون بالاتنه را تامین می‌کنند.
  • سی تی اسکن (توموگرافی رایانهای): سی تی اسکن اطلاعات مفیدی را درباره کبد، پانکراس، کلیه و حالب، طحال و روده کوچک و بزرگ در اختیار می‌گذارد.
  • ام آر آی: ارزش تشخیصی ام آر آی برای تشخیص مشکلات معده و شکم کمتر از سی تی اسکن است. بااین حال در صورت وجود بعضی مشکلات و علائم ممکن است پزشک MRI را به سی تی اسکن ترجیح بدهد یا انجام MRI را در معاینات تکمیلی لازم بداند.

گاهی اوقات پزشک انجام هیچ آزمایشی را لازم نمی‌داند. ممکن است علت معده درد، بدون انجام آزمایش نیز مشخص باشد و بیمار به عارضه‌ای جدی مبتلا نباشد. درهر حال اگر پزشک انجام آزمایش را لازم بداند، باید دلیل انجام آزمایش را توضیح بدهد و بگوید که در چه شرایطی انجام آزمایش توصیه نمی‌شود. پس از آماده شدن جواب آزمایش نیز پزشک موظف است نتایج را برای بیمار تفسیر کند و توضیح بدهد که براساس این نتایج چه تغییری را در طرح درمان ایجاد می‌کند.

درمان معده درد


معده دردی که با تب، استفراغ، خونریزی واژن، خونریزی مقعد، غش کردن، درد قفسه سینه یا علائم جدی دیگر همراه نباشد، غالباً بدون درمان بهتر می‌شود.

  • اگر درد استمرار داشت یا بیمار معتقد بود که درد علامت وجود مشکل جدی‌تری است، حتماً باید به پزشک مراجعه کرد.
  • استفاده از کیسه آب گرم یا دراز کشیدن در وان آب داغ می‌تواند درد را تسکین دهد.
  • داروهای ضداسید بدون نسخه مانند Tums، مالوکس یا پپتوبیسمول به تسکین بعضی انواع معده درد کمک می‌کند. کپسول زغال فعال نیز برای رفع معده درد مفید است.
  • استامینوفن (آسپرین بدون آناسین، پانادول، تایلنول) درد معده را آرام می‌کند. البته مصرف استامینوفن به افراد مشکوک به بیماری کبدی توصیه نمی‌شود. بیماران مبتلا به زخم معده یا زخم‌های گوارشی باید از مصرف آسپرین یا ایبوپروفن (ادویل، مورتین، نوپرین، پمپرین IB) اجتناب کنند، چون مصرف این داروها درد را تشدید می‌کند.

درمان علل مختلف معده درد در بزرگسالان


پزشک درمان مناسب را با توجه به علت معده درد توصیه می‌کند. ممکن است سرم به بیمار تزریق شود. از برخی بیماران خواسته می‌شود که تا زمان مشخص شدن علت معده درد هیچ چیزی نخورند. علت پرهیز این است که از تشدید بعضی عارضه‌ها اجتناب شود، برای مثال اگر زخم باز شده باشد، خوردن غذا باعث وخیم‌تر شدن شرایط بیمار می‌شود. به علاوه ناشتا بودن جزء آمادگی‌های قبل از عمل جراحی است؛ در عمل‌هایی که تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، بهتر است معده بیمار خالی باشد.

به بیمار مسکن داده می‌شود.

  • اگر گرفتگی و اسپاسم روده علت درد باشد، دارو در مفصل ران، بازو یا پا تزریق می‌شود.
  • اگر بیمار استفراغ نکند، محلول حاوی داروهای ضداسید یا مسکن به او داده می‌شود.
  • هرچند ممکن است مسکن درد بیمار را کاملاً از بین نبرد، اما بیمار حق دارد که برای احساس راحتی بیشتر درخواست مسکن کند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *