خونریزی مقعدی

خونریزی از مقعد:خون در مدفوع از یک قطره و خفیف تا شدید و تهدید‌کننده

به طور کلی خونریزی مقعدی را می توان ناشی از خونریزی مقعد، راست روده، یا روده بزرگ دانست که تمام این ها بخش‌های انتهایی دستگاه گوارش محسوب می شوند. در بیشتر موارد خون قرمز روشن نشانه خونریزی از پایین‌ترین قسمت روده یا مقعد است در صورتیکه خون قرمز تیره نشان دهنده خونریزی در روده کوچک یا دستگاه گوارش فوقانی و خون قرمز خیلی تیره که نزدیک به سیاه است مربوط به خونریزی شکم یا دیگر بخش‌های دستگاه گوارش است. بنابراین زمانی که دچار خونریزی مقعدی شدید باید حتما به پزشک مراجعه و اقدامات درمانی لازم را آغاز کنید.

خون آمدن از مقعد را جدی بگیرید.

وجود مقدار کمی قطره یا رگه خون در کاسه توالت، روی دستمال توالت، یا در مدفوع خیلی نگران کننده نخواهد  بود.  بعضی از مردم به بهانه خجالت از مطرح کردن این موضوع با پزشک خودداری می کنند مگر اینکه شدت خونریزی زیاد یا شدید شود. در صورتی که خونریزی بسیار شدید و مزمن باشد ممکن است باعث از دست رفتن مقدار زیادی خون از بدن بیمار شود یا نشانه بیماری جدی‌تری باشد که باید هرچه سریع‌تر درمان شود. مردم باید در صورت مشاهده خونریزی شدید و گوشت اضافی غیر طبیعی در اطراف مقعدشان به پزشک مراجعه کنند. همچنین توصیه می شود که درباره خونریزی‌های مقعدی که با داروهای خانگی درمان نشدند با پزشک خود صحبت کنید. بیماران باید در صورت بروز خونریزی مقعدی و مشاهده مدفوع تیره به صورت اورژانسی به پزشک مراجعه کنند، بخصوص اگر استفراغ یا بالا آوردن خون نیز همراه این علائم وجود داشته باشد. همچنین اگر خونریزی بیش از چند دقیقه طول بکشد یا با علائمی مانند درد شدید، تب، یا ضعف همراه باشد باید هرچه سریع‌تر به پزشک مراجعه نموده و اقدامات لازم ر انجام دهند. علاوه بر این، در صورت بروز خونریزی خیلی زیاد، همراه با دل درد شدید، یا وجود علائم شوک ناشی از خونریزی مثل تنفس تند و سطحی، سرگیجه، حالت تهوع، و گیجی بیمار باید فوری به بیمارستان منتقل شود.

دکتر رضا دوست، فوق تخصص گوارش، کبد و مجاری صفراوی با بهره مندی از دانش و تجربه تا به امروز بسیاری از بیماری های گوارشی از جمله انواع بیماری های مقعدی را با موفقیت درمان کرده است. ایشان با بررسی دقیق وضعیت بیماران، بهترین درمان را برای آن ها تعیین می نمایند. جهت مشاوره و تعیین وقت با شماره ما تماس حاصل فرمایید.

بیماری‌ها و عوامل زیادی وجود دارد که ممکن است باعث بوجود آمدن و یا تشدید خونریزی مقعدی شوند. از شایع‌ترین علل آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

هموروئید

هموروئید تورم و التهاب رگ‌های خونی اطراف مقعد است و بسیار بیماری شایعی است. این رگ‌های خونی ممکن است در داخل یا خارج از مقعد ایجاد شوند و برآمدگی کوچکی را ایجاد کنند که هنگام اجابت مزاج یا پاک کردن با دستمال دچار خونریزی شود. هموروئید که با نام بواسیر نیز شناخته می شود ممکن است هرکس را در هر سنی درگیر کند، اما یک سری عوامل وجود دارند که احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند. مانند:

  • بارداری
  • یبوست مزمن
  • اسهال مزمن
  • زور زدن هنگام مدفوع و نشستن طولانی مدت در دستشویی
  • چاقی
  • رژیم نامتعادل یا فیبر کم در رژیم غذایی
  • کهولت سن

هموروئید معمولا با کرم‌ها و شیاف‌های بدون نیاز به نسخه پزشک که حاوی هیدروکورتیزون هستند به خوبی درمان می شود. استفاده مداوم از وان آب گرم، مصرف مواد غذایی با فیبر بالا، و استفاده از ملین‌ها می تواند به کاهش عوارض این بیماری کمک کند. اگر این درمان‌های اولیه موثر واقع نشدند، به پزشک مراجعه کنید تا با یک جراحی کوچک بواسیر را خارج کند.

فیستول‌‌ها

به طور کلی فیستول در نتیجه بوجود آمدن یک سوراخ یا حفره میان دو ارگان نزدیک به هم ایجاد می شود. در فیستول مقعد این حفره بین مقعد و راست روده یا دیواره مخاطی درون مقعد و پوست نزدیک مقعد ایجاد می شود که ممکن است باعث ترشح خون و مایعی سفید رنگ شود. فیستول‌ها معمولا با مصرف آنتی‌بیوتیک‌ درمان می شوند اما در صورت پیشرفت بیماری ممکن است لازم باشد از روش جراحی برای درمان آن استفاده شود.

شقاق یا فیشر مقعدی

به پارگی یا ترک بافت پوششی مقعد، روده بزرگ، یا راست روده شقاق گفته می شود که با درد و خونریزی مقعدی همراه است. نشستن در وان آب گرم، مصرف فیبر زیاد، و استفاده از ملین‌ها می تواند به کاهش علائم این بیماری کمک کند، اما در موارد شدیدتر ممکن است به کرم‌ها یا حتی جراحی نیاز باشد.

دیورتیکول

دیورتیکول

به بیرون‌زدگی‌های کوچک کیسه مانند اطراف دیواره روده بزرگ که در اثر ضعیف شدن بخش عضلانی جدار روده بوجود می‌آید دیورتیکولوزیس گفته می شود. این کیسه‌ها یا دیورتیکول‌ها بسیار شایع هستند و ممکن است گاهی اوقات خونریزی کنند اما این خونریزی معمولا خودبه‌خود قطع می شود. در اکثر افراد دیورتیکول‌ها هرگز علائمی ایجاد نمی کنند و معمولا به درمان هم نیازی ندارند مگر اینکه عفونی شوند که به این حالت دیورتیکولوز گفته می شود. دیورتیکول‌های عفونی و ملتهب اغلب دردناک هستند و ممکن است موجب خونریزی مقعدی شوند. خونریزی معمولا خفیف است و بعد از چند ثانیه متوقف می شود. دیورتیکولیت معمولا باآنتی‌بیوتیک درمان می شود اما دیورتیکولیت شدید نیاز به جراحی دارد.

پروکتیت یا کولیت روده

پروکتیت فرمی از بیماری التهابی روده است که در آن راست‌روده دچار التهاب می شود و معمولا با درد و خونریزی همراه است. اما کولیت زمانی اتفاق می‌افتد که جدار کولون یا روده بزرگ ملتهب شود. کولیت اولسروز یا کولیت زخمی یکی از انواع بیماری کولیت است که باعث ایجاد زخم‌های متناوب در روده می شود که این زخم‌ها مستعد خونریزی خواهد بود. روش‌های درمانی مختلفی برای پروکتیت و کولیت روده وجود دارد که بسته به دلیل ابتلا به بیماری و وخامت آن می توان استفاده از آنتی‌بیوتیک یا جراحی را انتخاب کرد. از دلایل شایع ابتلا به پروکتیت و کولیت روده می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • التهاب یا ورم روده
  • برخی از بیماری‌ها که باعث مشکلات گوارشی می شوند مثل سندروم روده تحریک‌پذیر یا بیماری‌ کرون
  • برخی از داروها مثل داروهای رقیق کننده خون
  • پرتو درمانی یا شیمی درمانی
  • مقاربت مقعدی
  • کاهش جریان خون به روده یا راست روده
  • انسداد روده یا راست روده

گاستروانتریت

گاستروانتریت نوعی بیماری میکروبی است که باعث التهاب روده و معده می شود. از علائم این بیماری اسهال همراه با مخاط و لکه‌های خونی است اما معمولا گاستروانتریت ویروسی باعث اسهال خونی نمی شود. به طور کلی درمان این بیماری مصرف مایعات، و استراحت است و بنا به منشا آن آنتی‌بیوتیک یا انتی‌ویروس تجویز می شود.

انتقال عفونت از طریق رابطه جنسی

رابطه جنسی محافظت نشده بخصوص رابطه جنسی مقعدی می تواند باعث انتقال گسترده بیماری‌های باکتریایی و ویروسی و در نتیجه التهاب مقعد و راست‌روده شود. در صورت ایجاد التهاب احتمال خونریزی افزایش پیدا می کند. برای درمان این نوع بیماری‌ها، بسته به اینکه منشا بیماری باکتری، ویروس، یا قارچ باشد، داروهای ضد باکتری، ضد ویروس، و ضد قارچ تجویز می شود.

پرولاپس رکتوم یا افتادگی مقعد

افتادگی مقعد، متورم شدن یا بیرون‌زدگی قسمتی از راست‌روده از مجرای مقعد است که به دلیل ضعف عضلات مقعد رخ می دهد و معمولا با درد و در اکثر موارد با خونریزی همراه است. پرولاپس در برگسالان بیش از جوانان شایع است و بعضی از بیماران ممکن است برای درمان این بیماری نیاز به جراحی داشته باشند.

پولیپ روده

پولیپ‌ روده بافت اضافی غیرسرطانی است  که در اثر رشد غیرعادی سلول ایجاد می شود. رشد این پولیپ‌ها در جداره روده یا راست‌روده ممکن است باعث التهاب، تورم، و خونریزی خفیفی در روده شود. در بسیاری از موارد، پولیپ‌ها توسط پزشک خارج و به آزمایشگاه فرستاده می شوند تا از نظر سرطانی بودن بررسی شوند، همچنین خارج کردن پولیپ‌ها احتمال بدخیم شدن آنها را برای همیشه از بین می برد.

سرطان روده بزرگ یا سرطان راست‌روده

التهاب، تورم، و خونریزی روده ممکن است در اثر سرطان روده یا سرطان راست‌روده ایجاد شود. بیشتر افراد مبتلا به سرطان روده بزرگ تجربه خونریزی راست‌روده را داشته‌اند. سرطان روده بزرگ یکی از سرطان‌های شایع است که به کندی پیش می رود و در صورت تشخیص به موقع قابل درمان خواهد بود. سرطان راست‌روده اگرچه نسبت به سرطان روده بزرگ شیوع کمتری دارد اما اگر به موقع تشخیص داده شود قاب درمان خواهد بود. منشا بعضی از سرطان‌های روده بزرگ یا راست روده پولیپ‌هایی است که در ابتدا ایجاد شده و بعد تبدیل به سرطان شده‌اند. تمام سرطان‌های معدی و روده‌ای به ترکیبی از شیمی درمانی، پرتو درمانی، و عمل جراحی نیاز دارند.

خونریزی داخلی

وجود زخم بزرگ در هر قسمت از اندام‌های مقعدی و روده‌ای می تواند باعث بروز خونریزی و عبور خون از راست‌روده شود. بیماری‌های مزمن مقعدی و روده‌ای ممکن است منجر به خونریزی داخلی شود که در این صورت  بیماران باید بستری و جراحی شوند.

اگر سوالی در مورد هریک از علت های خونریزی مقعدی دارید در این قسمت کلیک کنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم

در بیشتر موارد، خونریزی‌های خفیف و معمولی که بسیار شایع هستند نیازی به مراقبت و درمان پزشکی ندارند. خونریزی‌های مقعدی مزمن، شدید، یا دردناک ممکن است نشانه یک بیماری مهم باشند و باید حتما توسط پزشک بررسی شوند. مردم معمولا زمانی متوجه خونریزی مقعدی می شوند که قطره یا رگه‌ای از خون را در مدفوع، کاسه توالت یا روی دستمال توالت ببینند. برخی نیز ممکن است در لباس زیر خود خون مشاهده کنند یا پس از شست‌وشو متوجه شوند که آب موجود در توالت قرمز شده است. در بعضی موارد نیز مدفوع بیمار ممکن است بدبو، تیره و قیرمانند، همراه با خون قرمز تا مشکی دیده شود. شرایطی که برای خونریزی مقعدی باید به پزشک مراجعه کنید به شرح زیر است:

  • خونریزی‌های طولانی‌تر از 2 یا 3 هفته
  • وجود خون در مدفوع کودکان خونریزی مقعدی در آنها
  • کاهش وزن، خستگی، و ضعف بدون دلیل
  • دردناک، متورم، و حساس شدن شکم
  • خونریزی همراه با تب
  • خونریزی و برآمدگی و قلنبه شدن شکم به طور همزمان
  • نازک، کشیده، یا صاف بودن مدفوع به مدت 3 هفته یا بیشتر
  • خونریزی همراه با حالت تهوع و استفراغ
  • یبوست یا تغییر در روند طبیعی اجابت مزاج همراه با خونریزی
  • خونریزی همراه با بی‌اختیاری مدفوع

چه زمانی درمان اورژانسی نیاز است؟

علائمی که در صورت مشاهده آنها باید به اورژانس مراجعه کنیم به شرح زیر است:

  • استفراغ یا بالا آوردن خون
  • خونریزی بینی، چشم‌ها ، و گوش‌ها
  • قرمز تیره یا سیاه بودن خون
  • مشخص نبودن دلیل اسهال، مثل مربوط نبودن به نوعی بیماری شکمی یا مصرف دارویی خاص
  • بیهوشی یا گیجی
  • درد شدید شکمی یا درد خفیف کمر

تشخیص و آزمایش


اگر خونریزی شما مربوط به به یک بیماری باشد که قبل به آن مبتلا شده‌اید، پزشک شما راه‌کارهایی برای مدیریت، کاهش، و منحرف شدن از نشانه‌های بیماری به شما ارائه می دهد. اگر دلیل خونریزی مقعدی ناشناخته باشد، پزشک سوال‌‌هایی درباره علائم بیماری و تاریخچه داروهایی که مصرف می کردید از شما می پرسد، سپس در صورت نیاز بسته به درجه شدت، تناوب، و سایر نشانه‌های همراه با خونریزی آزمایش‌های لازم را برای شما انجام می دهد. همچنین ممکن است شما را به یک متخصص گوارش یا متخصص کولورکتال ارجاع دهد. آزمایش‌های رایج برای خونریزی‌های مقعدی شامل موارد زیر است:

  • آزمایش فیزیکی از باسن و مقعد
  • بررسی نمونه مدفوع

ممکن است بنا به تشخیص متخصص آزمایش‌های بیشتری لازم باشد. مانند:

  • کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌پذیر که در این روش کولون با وارد کردن یک لوله به همراه دوربین بررسی می شود
  • آندوسکوپی روده که در این روش با وارد کردن یک دستگاه به مقعد، روده را بررسی می کنند
  • بیوپسی یا نمونه برداری از بافت بدن برای آزمایش
  • سی تی اسکن با تصویر سه بعدی

رایج ترین روش های درمان خونریزی مقعدی


رایج ترین روش های درمان خونریزی مقعدی

در صورت داشتن خونریزی مقعدی، با انجام یک سری از کارها می توانید بیماری خود را مدیریت کنید. در اینجا اطلاعاتی درباره اینکه چگونه می توانید به خودتان کمک کنید به شما داده می شود:

خونریزی مقعدی ناشی از یبوست

یبوست یکی از دلایل رایج خونریزی مقعدی است که می تواند منجر به هموروئید و فیشر مقعد شود. اگر دچار یبوست هستید انجام کارهای زیر می تواند برای برطرف کردن آن به شما کمک کند:

  • نوشیدن مقدار زیادی آب، مگر اینکه به دلیل منع پزشکی انجام آن ممکن نباشد
  • مصرف غذاهای با فیبر بالا مثل سبوس غلات، میوه، سبزی، و نان غلات
  • پرهیز از غذاهای فرآوری شده مثل نان سفید و پنیر
  • متحرک بودن و داشتن فعالیت زیاد برای کاهش احتمال ابتلا به یبوست
  • رفتن به توالت در زمان احساس نیاز

خونریزی مقعدی ناشی از فیشر

خونریزی ناشی از فیشر مقعد نیاز به تشخیص دکتر دارد. زیرا ممکن است دلایل نادری برای بوجودآمدن فیشر وجود داشته باشد که مربوط به سایر مشکلات دستگاه گوارش باشد. به همین دلیل مهم است که پزشکتان مطمئن شود آن دلالیل نادر باعث بوجود آمدن فیشر نشده است. اگر مطمئن شدید که مشکل شما یک فیشر ساده است می توانید با انجام کارهای زیر عوارض آن را تسکین دهید:

  • پس از دستشویی مقعد را بسیار با دقت تمیز کنید. بهتر است بجای استفاده از دستمال توالت خشک از دستمال نرم و مرطوب، یا دستمال مرطوب کودک استفاده کنید.
  • بجای مالش محل خروج مدفوع، آن را به آهستگی بشویید
  • در روز چند دقیقه از وان آب گرم استفاده کنید
  • از کرم‌های موضعی برای کاهش درد استفاده کنید
  • در رژیم غذاییتان از فیبر و آب فراوان استفاده کنید تا مدفوعتان سفت و خشک نباشد
  • هنگام اجابت مزاج از زور زدن خودداری کنید

خونریزی مقعدی ناشی از هموروئید

هرگز بدون تجویز پزشک از کرم یا لوسیون برای محل خونریزی استفاده نکنید زیرا ممکن است باعث آسیب بیشتر به این ناحیه شود. افرادی که خونریزی مقعدی آنها ناشی از بیماری هموروئید است لازم است حتما به پزشک مراجعه کنند تا دلایل احتمالی را بررسی کند. کارهایی که باید برای کمک به بهبود خود در این بیماری انجام دهید همانند بیماری فیشر مقعد است. اگر هموروئیدتان برگشت با پزشکتان صحبت کنید که در صورت لزوم برای رفع مشکلتان شما را به یک جراح معرفی کند. در صورت وجود دلایل دیگری برای خونریزی مقعدی مثل، ورم، زخم، یا عفونت روده باید توصیه‌های زیر را که توسط پزشک به شما ارائه می شود انجام دهید:

پیشگیری


پیشگیری

هرچند عواملی به عنوان ایجادکننده، انتقال دهنده، و تشدیدکننده خونریزی مقعدی وجود دارد اما در بعضی موارد راه‌‌کارهایی وجود دارد که می تواند از بروز خونریزی‌های خفیف جلوگیری کند. از توصیه‌های رایج برای پیشگیری از خونریزی راست‌روده، روده بزرگ، و مقعد شامل موارد زیر است:

  • داشتن رژیم غذایی متعادل با فیبر بالا
  • مصرف آب زیاد
  • زور نزدن هنگام اجابت مزاج
  • تمیز کردن آرام مقعد با دستمال مرطوب
  • درمان یبوست‌های مزمن بوسیله داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک مثل، ملین‌ها که همه‌جا در دسترس هستند
  • درمان اسهال مزمن بوسیله داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک مثل، بیسموت ساب سالیسیلات که همه جا در دسترس است
  • بلند نکردن اجسام سنگین مگر در صورت نیاز
  • پرهیز از غذاهای با ادویه زیاد، سنگین، پرچرب، فرآوری شده، و بدون ارزش غذایی
  • مراجعه به دکتر در صورت مشاهده توده غیرطبیعی در مقعد
  • پرهیز از مصرف داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی
  • استفاده از کاندوم در طول سکس

ممکن است که مردم بخواهند با پزشکشان درباره نشانه‌های مشکلات مقعدی و روده‌ای صحبت کنند زیرا ممکن است نشانه یکی از بیماری‌ها مثل عفونت، بیماری‌های گوارشی، یا توده‌های غیرطبیعی باشد.

“کپی فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است.”


درمان بواسیر (هموروئید) خارجی و داخلی: علت، علایم و تشخیص

بواسیر (هموروئید) معمولاً به دلیل افزایش فشار روی سیاهرگ‌های لگن و ناحیه راست روده (رکتوم) بروز می‌یابد. به موازات افزایش فشار، انباشته شدن خون در سیاهرگ‌ها باعث ورم کردن آنها می‌شود و در نهایت سیاهرگ‌های متورم اطراف بافت کشیده می‌شوند و هموروئید ایجاد می‌شود.در این مقاله ابتدا به، علائم و نشانه ها پرداخته می شود و در پایان به راه های درمان بواسیر اشاره می شود. پزشک با توجه به شدت بیماری ابتدا از درمان هموروئید بدون جراحی کمک خواهد گرفت.

علایم و نشانه ها

از جمله علایم بواسیر خونریزی هنگام دفع مدفوع، خارش و درد روده بزرگ رایج‌ترین علائم هموروئید محسوب می‌شوند.  در ادامه علائم انواع این بیماری ذکر شده است:

  1. هموروئید خارجی: درد راست روده عموماً همراه با بواسیر خارجی است. خون جمع شده در زیر پوست، توده یا برآمدگی دردناک و سختی را به وجود می‌آورد که با اصطلاح ترومبوزه یا بواسیر دلمه شده از آن یاد می‌شود. در این حالت بیمار مبتلا به هموروئید پس از دفع مدفوع گاهی اوقات رگه‌های خون را روی دستمال و یا کاسه توالت می‌بیند.
  2. هموروئید داخلی: خونریزی راست روده رایجترین‌ علامت بواسیر داخلی است و بیمار رگه‌های خونی قرمز روشن را روی دستمال توالت یا خون قرمز روشن را روی کاسه توالت پس از اجابت مزاج می‌بیند. همچنین گاهی اوقات خون روی سطح مدفوع نیز دیده می‌شود. دیگر علائم بواسیر داخلی عبارت‌اند از:
  • خارش: اکثرا جزء علائم بواسیر خارجی می باشد، چون این عارضه غالباً با ترشح مخاط همراه است که باعث تحریک پوست مقعد و در نتیجه خارش می‌شود.
  • سوزش پوست: بواسیرهای بزرگ بیرون زده از مقعد چون با ترشح مخاط همراه هستند، تحریک و سوزش ملایم پوست را به دنبال دارند.
  • احساس ناراحتی: گاهی بیمار پس از دفع مدفوع احساس می‌کند که تخلیه کامل صورت نگرفته است. این احساس ناراحت کننده از برجستگی بواسیر در بخش انتهایی روده بزرگ و مجرای مقعدی نشأت می‌گیرد. در کل هر چه هموروئید بزرگ‌تر باشد، ناراحتی بیمار بیشتر است.
  • درد: اکثر هموروئیدها دردناک نیستند، اما بواسیرهای بزرگ بیرون زده از مقعد، در صورت ورم کردن و فشرده شدن توسط عضله‌های کنترل کننده مقعد، دردناک می‌گردند. درد شدید گاهی نشانه‌ی نرسیدن خون به هموروئید (بواسیر مختنق) است که باید به سرعت درمان شود.

درد و خونریزی راست روده و تغییر یافتن عادت‌های روده‌ای که مدت زمان زیادی از آن نگذشته است از علائم سرطان مقعد، راست روده و روده بزرگ نیز به شمار می‌روند. در صورت مواجه شدن با این علائم، به ویژه اگر بیش از 50 سال دارید یا در خانواده سابقه ابتلا به سرطان روده بزرگ وجود دارد، حتماً در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید تا بهترین درمان بواسیر و یا مشکل دیگری که ممکن است به آن مبتلا باشید را برایتان تجویز نماید.

علت

از جمله علت بواسیر می توان به عادت‌های روده‌ای افزایش دهنده‌ی فشار و دامن زننده به هموروئید زیر اشاره کرد:

  • عجله کردن هنگام اجابت مزاج باعث کشیدگی مضاعف می‌شود و فشار روی سیاهرگ‌های راست روده را افزایش می‌دهد.
  • اسهال یا یبوست مداوم باعث کشیدگی و افزایش فشار روی سیاهرگ‌های مجرای مقعدی می‌شود.

از دیگر علت بواسیر می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اضافه وزن: وزن اضافی، به ویژه در شکم و لگن، فشار روی سیاهرگ‌های لگن را افزایش می‌دهد.
  • حاملگی و بعد از زایمان: تغییرات هورمونی دوران بارداری جریان خون را در لگن افزایش می‌دهد و بافت‌های نگهدارنده را شل می‌کند، در این بین جنین در حال رشد فشار بیشتری را به رگ‌های خونی وارد می‌کند. در طول زایمان، بواسیر به دلیل فشار شدید روی ناحیه مقعدی هنگام زور زدن برای خارج شدن نوزاد ایجاد می‌شود.
  • بیماری: عارضه‌هایی مانند بیماری قلبی و کبدی طولانی مدت گاهی تجمع خون در ناحیه لگن و شکم و در نتیجه بزرگ شدن سیاهرگ‌ها را به دنبال دارد که ممکن است علت این بیماری باشند و نیاز به درمان بواسیر داشته باشد.

در بارداری

بانوان در حاملگی به دلایل گوناگون بیشتر مستعد ابتلا به بواسیر (هموروئید) و همچنین اتساع سیاهرگ‌های پا و حتی فرج هستند. رحم در حال بزرگ شدن به سیاهرگ‌های لگن و بزرگ سیاهرگ زیرین یعنی سیاهرگ بزرگی فشار می‌آورد که در سمت راست بدن واقع است و خون پایین تنه را دریافت می‌کند و به قلب می‌رساند. در نتیجه‌ی این فرایند، بازگشت خون از نیمه راست پایین تنه آهسته می‌شود و فشار روی سیاهرگ‌های زیر رحم افزایش می‌یابد و به تورم یا اتساع بیشتر آنها می‌انجامد.

یبوست، دیگر مشکل رایج در حاملگی است که منجر به بروز بواسیر یا تشدید آن می‌شود، چون حرکت سخت و دشوار روده یا اجابت مزاج مشکل، باعث کشیدگی و افزایش فشار یعنی علت اصلی هموروئید می‌شود. هموروئید در دوران بارداری، به ویژه در سه ماه آخر، درصد شیوع بالایی دارد. برخی بانوان باردار نخستین بار در طول این دوران به این عارضه مبتلا می‌شوند؛ اما عده‌ای دیگر که پیش از این دچار بواسیر شده‌اند، به احتمال زیاد در طول این نه ماه نیز بار دیگر این مشکل را تجربه خواهند کرد. ضمناً بواسیر گاهی اوقات هنگام زور زدن در زایمان نیز ایجاد می‌شود و یکی از عارضه‌های رایج و زود هنگام بعد از زایمان به شمار می‌رود. هموروئید در بارداری در اکثر موارد اندکی پس از زایمان شروع به بهبود یافتن می‌کند و نیاز به درمان بواسیر جدی ندارد، به ویژه اگر بیمار نکته‌های لازم جهت پیشگیری از یبوست را رعایت کند.

تشخیص

پزشک علائم بواسیر را برای حذف احتمال ابتلا به مشکلاتی جدی‌تر ارزیابی می‌کند. بعضی از عارضه‌های تأثیرگذار بر مقعد و روده بزرگ (کولون) خونریزی، ترشح مخاط، خارش و ناراحتی را در پی دارند. اکثر افراد هنگام مواجهه با این علائم بی‌درنگ فکر می‌کنند که مشکل هموروئید دارند حال آن که غالباً به عارضه‌ای دیگر مبتلا شده‌اند. پزشک در صورت وجود مشکل، پس از بررسی اندازه و محل آن، برنامه درمانی را بر مبنای شدت بواسیر تهیه می‌کند.

تشخیص هموروئید بر اساس سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی صورت می‌گیرد. آندوسکوپی تنها آزمایش‌های ضروری ابتدایی هستند و پزشک پس از مشاهده نتایج آنها در صورت لزوم تصمیم به انجام آزمایش‌های دیگر می‌گیرد. چنانچه بواسیر علت آشکار خونریزی راست روده باشد، سن بیمار کمتر از 50 سال باشد و احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ وجود نداشته باشد، نیاز به انجام آزمایش‌های بیشتر نخواهد بود.  به منظور اطمینان یافتن از این که عارضه‌های دیگری مانند سرطان روده بزرگ باعث بروز علائم و نشانه ها نشده‌اند، معمولاً آزمایش‌های زیر انجام می‌شود:

  • سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌پذیر: پزشک به کمک این آزمایش می‌تواند درون مقعد، راست روده و بخش پایینی روده بزرگ (کولون) را ببیند و وجود زائده‌های غیرطبیعی، گوشت اضافه و دیگر نشانه‌های بیماری را بررسی کند.
  • تنقیه با باریم
  • کولونوسکوپی: پزشک به کمک این آزمایش می‌تواند لایه داخلی روده بزرگ (راست روده و کولون) را، با استفاده از لوله‌ی باریک انعطاف‌پذیری موسوم به کولونوسکوپ برای دیدن روده بزرگ، بررسی کند و از وجود تومورها، پولیپ‌های روده بزرگ، زخم‌ها و نواحی دارای التهاب یا خونریزی مطلع شود.

درمان

چنانچه یبوست علت هموروئید باشد، رژیم غذایی باید به گونه‌ای باشد که عمل دفع به صورت منظم انجام شود و مدفوع نرم باشد تا هنگام اجابت مزاج فشاری وارد نشود. به این منظور می‌توان برای درمان بواسیر میزان فیبر رژیم غذایی را با خوردن منبع‌های غنی از فیبر مانند نان سبوس‌دار، میوه، سبزی و حبوبات افزایش داد.

همچنین بیمار باید آب فراوان بنوشد و از مصرف کافئین (موجود در چای، قهوه و نوشابه) اجتناب کند.

رعایت توصیه‌های زیر هنگام اجابت مزاج مفید است:

  • به خود فشار نیاورید و عجله نکنید، چون ممکن است موجب وخیم‌تر شدن بواسیر شوید.
  • پس از عمل دفع، به جای دستمال توالت خشک از دستمال توالت مرطوب یا پاک کننده‌های نوزادان استفاده کنید.
  • اطراف مقعد را به آرامی پاک کنید و دستمال را با خشونت روی این ناحیه نکشید.

دارو

پماد آنتی هموروئید، کرم‌ها و شیاف‌های گوناگون را می‌توان برای برطرف کردن تورم و ناراحتی بدون تجویز پزشک از داروخانه تهیه کرد. این داروها را نباید بیش از 5 تا 7 بار در روز مصرف کرد؛ چون در صورت استفاده بیشتر، پوست حساس اطراف مقعد را تحریک می‌کنند. هر گونه داروی درمان  قطعی بواسیر را باید در کنار رژیم غذایی مناسب و رعایت نکته‌های اشاره شده در بالا مصرف کرد.

هیچ دلیل و مدرکی دال بر کارآمدتر بودن یک روش درمان هموروئید بر روش دیگر در دست نیست؛ بنابراین با پزشک داروساز در مورد مناسب بودن هر یک از داروها با توجه به شرایط خاص خود مشورت کنید و همواره بروشور حاوی اطلاعات مربوط به دارو (موجود در جعبه دارو) را پیش از مصرف آن مطالعه کنید. هرگز چند فراورده دارویی مخصوص درمان بواسیر را به صورت همزمان مصرف نکنید.

پماد کورتیکواستروئید: پزشک عمومی در صورت التهاب شدید داخل و اطراف مقعد، پماد کورتیکواستروئید حاوی استروئید را تجویز می‌کند.استعمال بیش از هفته‌ای یک‌بار این پماد برای درمان بواسیر به دلیل تأثیر آن بر نازک شدن پوست اطراف مقعد و تحریک و سوزش بیشتر پوست مجاز نیست.

مسکن‌ها: مسکن‌های رایجی مانند پاراستامول درد بواسیر را تسکین می‌دهد، با این حال، بهتر است از مصرف مسکن‌های حاوی کدئین به دلیل بروز یبوست خودداری کرد.احتمال دارد پزشک عمومی فراورده‌های حاوی داروی بی‌حسی موضعی (مسکن‌ها) را برای درمان بواسیر دردناک تجویز کند. این داروها را نیز باید مانند پمادهای موضعی غیرتجویزی تنها برای چند روز مصرف کرد، چون پوست اطراف مقعد را حساس‌تر می‌کنند.

ملین‌ها: پزشک در صورت یبوست داشتن بیمار، ملین تجویز می‌کند که نوعی دارو است که تخلیه روده را آسان‌تر می‌کند و به درمان هموروئید کمک می کند.

درمان‌های بدون جراحی

پزشک عمومی بیمار را در صورت بی‌تأثیر بودن مصرف داروها و تغییر در رژیم غذایی به متخصص معرفی می‌کند تا وی ابتلا به بواسیر را تأیید کند و درمان مناسب را پیشنهاد دهد. چنانچه بواسیر بالای خط دندانه ایجاد شده باشد، درمان بدون جراحی مانند بستن با نوار زخم‌بندی و اسکلروتراپی توصیه می‌شود.

بستن با نوار

یکی از روش های درمان بواسیر بستن با نوار عملی است که در آن، نوار لاستیکی بسیار محکمی اطراف ریشه آن بسته می‌شود تا خونرسانی به آن متوقف شود و در نتیجه هموروئید پس از حدود یک هفته می‌افتد. نوار بستن عمل سرپایی و بدون نیاز به بی‌حسی انجام می‌شود و اکثر بیماران روز بعد فعالیت‌های طبیعی خود را از سر می‌گیرند. بیمار گاهی یک روز یا بیشتر از درد یا ناراحتی ملایمی رنج می‌برد که معمولاً با مصرف مسکن‌های معمول یا در صورت لزوم، مسکن‌های قوی‌تر تجویز شده توسط پزشک عمومی تسکین می‌یابد.

گاهی خود بیمار متوجه افتادن بواسیر نمی‌شود چون معمولاً آنها هنگام اجابت مزاج جدا می‌شوند. ترشح مخاط ظرف یک هفته پس از عمل معمولاً به معنای افتادن بواسیر است. بیمار بلافاصله پس از عمل هنگام اجابت مزاج با خون روی دستمال توالت مواجه می‌شود که طبیعی است، البته میزان این خونریزی نباید زیاد باشد. در صورت دفع خون زیاد قرمز روشن یا لخته‌های خونی (توده‌های خون) باید بی‌درنگ به نزدیک‌ترین مرکز فوریت‌های پزشکی مراجعه شود. زخم‌ها (جراحت‌های باز) گاهی در محل بستن نوار برای درمان هموروئید ایجاد می‌شوند که معمولاً بدون هیچ درمان خاصی به خودی خود التیام می‌یابند.

تزریق‌ها (اسکلروتراپی)

گاهی به جای بستن نوار از روش درمان بواسیر موسوم به اسکلروتراپی استفاده می‌شود. در طول اسکلروتراپی، محلولی شیمیایی درون رگ‌های خونی مقعد تزریق می‌شود تا با بی‌حس کردن پایانه‌های عصبی محل تزریق، درد را تسکین دهد. به علاوه این تزریق بافت هموروئید را به گونه‌ای سفت می‌کند که اسکار (جای زخم) ایجاد می‌شود. بواسیر پس از گذشت حدود 4 تا 6 هفته کوچک یا جمع می‌شود.

بیمار پس از تزریق نباید طی ساعات باقیمانده‌ی روز ورزش‌های سنگین انجام دهد. بروز درد ملایم و خونریزی اندک طبیعی است و موردی برای نگرانی وجود ندارد. بیمار می‌تواند فعالیت‌های معمول خود، از جمله وظایف شغلی، را از فردای روز تزریق از سر بگیرد.

درمان با لیزر

گاهی اوقات درمان بواسیر با لیزر صورت می پذیرد. در طول این فرایند درمانی، با استفاده از وسیله مخصوصی که نور لیزر از آن ساطع می‌شود بافت هموروئید سوزانده می‌شود و خونرسانی آن قطع می‌گردد. عمل مشابهی را می‌توان با بهره‌گیری از جریان برق به جای نور لیزر برای درمان هموروئید انجام داد که از آن با اصطلاح برق‌درمانی یاد می‌شود.

جراحی

اگر چه در اکثر موارد درمان بواسیر با روش های بدون جراحی می باشد، برای درمان یک مورد از هر 10 مورد هموروئید به ناچار به جراحی روی آورده می‌شود. جراحی به ویژه برای مواردی مفید است که زیر خط دندانه ایجاد شده‌اند، چون هنگام جراحی، برخلاف درمان‌ هموروئید غیرجراحی، برای این که بیمار متحمل درد نشود از داروی بی‌حسی استفاده می‌شود.

جراحی درمان بواسیر گونه‌های مختلف متعدد دارد، اما تمام آنها معمولاً شامل برداشتن هموروئید یا کاهش خونرسانی به آن جهت کوچک کردنش می‌شوند.

پیشگیری

به منظور پیشگیری از سوزش و دیگر علائم بواسیر می توانید نکات زیر را انجام دهید:

  • گنجاندن میوه، سبزی، حبوبات و غلات، مواد سرشار از فیبر، در رژیم غذایی روزانه.
  • نوشیدن مایعات به اندازه‌ای که ادرار به رنگ زرد روشن یا شفاف مانند آب باشد.
  • سعی کنید هر هفته حداقل دو ساعت ونیم فعالیت متوسط یا یک ساعت و ربع فعالیت شدید داشته باشید. ورزش کردن در بازه‌های زمانی ده دقیقه‌ای یا بیشتر در طول روز و هفته بسیار مفید است.
  • مصرف مکمل‌‌های فیبری مانند سیتروسل یا متاموسیل  نیز به کاهش علائم و درمان هموروئید کمک می کند. این مکمل‌ها را می‌توان در صورت لزوم هر روز مصرف کرد، در ابتدا از مقادیر اندک شروع کنید و سپس به آهستگی مقدار دارو را طی یک ماه یا بیشتر افزایش دهید.

ایجاد عادت‌های روده‌ای سالم نیز به کاهشش علائم بیماری هموروئید کمک می کند. از جمله این موارد عبارتست از:

  • رفتن به دستشویی در صورت احساس دفع و به تأخیر نیانداختن دفع
  • عجله نکردن و فشار نیاوردن هنگام اجابت مزاج. آرام باشید و اجازه دهید فرایند دفع روند طبیعی خود را طی کند.
  • حبس نکردن نفس هنگام دفع
  • هنگام نشستن در دستشویی مطالعه نکنید. به محض اتمام دفع بلند شوید، نشستن طولانی مدت در بروز بواسیر بی‌تأثیر نیست.

تعدیل فعالیت‌های روزانه نیز به درمان هموروئید کمک می کند. در این باره به موارد زیر می توان اشاره کرد:

  • پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی مدت. انجام پیاده‌روی‌های کوتاه و مکرر در طول روز برای ایجاد وقفه در حالت نشسته یا ایستاده.
  • در صورت امکان از بلند کردن مکرر اشیاء سنگین خودداری کنید. اگر مجبور به بلند کردن اشیاء سنگین هستید، هیچگاه نفس خود را هنگام بلند کردن اشیاء حبس نکنید وهمواره عمل بازدم را حین انجام این حرکت انجام دهید.
  • اگر باردار هستید، به پهلو بخوابید تا فشار کمتری به رگ‌های خونی لگن وارد شود و بواسیر بزرگ‌تر نشود.

درمان بواسیر خارجی و داخلی در اکثر موارد بدون جراحی از جمله درمان با لیزر امکان پذیر می باشد. بیماری هموروئید برای بانوان به ویژه بعد از زایمان طبیعی ممکن است بروز نماید. در مراحل اول درمان پزشک از داروها و پماد آنتی هموروئید استفاده  می کند. علت بواسیر هر چه که باشد باید حتی قبل از درمان هموروئید خانگی و درمان گیاهی آن به پزشک مراجعه کنید.


هموروئید در زنان

درمان هموروئید

درمان مشتمل بر انواع غیردارویی و دارویی است .

درمان غیر دارویی بواسیر

شستشوی کامل ناحیه مقعد بعد از هر اجابت مزاج که خوشبختانه ریشه در آداب روزانه ما دارد و عمل بسیار مفیدی است ، جزو اولین توصیه ها به این بیماران در کشورهایی است که این عادت مناسب را ندارند . ( کمپرس با آب گرم یکی از مؤثرترین روش ها برای بهبود و تسکین علائم دربیماران زن است ) این توصیه ای است كه اغلب همكاران به بیماران زن صورت می گیرد كه باید به عرض برسانم كاملا اشتباه و باعث بد ترشدن بیماری میگردد و دقیقا باید بر عكس عمل كرد یعنی می باید از سرما استفاده كرد یعنی از آب بسیار سرد.

بد نیست بدانید كه یك وسیله ای است كه پس از گذاشتن آن در فریزر و سرد كردن ان وسیله آن را در مقعد وارد باید كرد تا این وسیله سرد شده در مجاورت توده های هموروئید قرار گیرند لازم است به عرض برسانم كه سرما باعث كاهش التهاب و درد میگردد و برعكس گرما باعث تشدید التهاب و درد میگردد.. ، استفاده از توالت ایرانی در این موارد به هیچ وجه  به بیماران زن توصیه نمی شود زیرا با فشاری که وارد می کند حالت بیرون افتادگی و سایر علائم را تشدید می نماید بنابراین اگر در منزل توالت فرنگی موجود نیست می توان از انواع صندلی هایی که به مدل توالت فرنگی تعبیه شده اند ، استفاده نمود .

راه های درمانی هموروئید

یکی از مهم ترین اقدامات درمانی توصیه شده به بیماران زن ، پیشگیری از یبوست و به وجود آمدن مدفوع سفت است که از عوامل عمده ی ایجاد هموروئید به شمار می ر ود . برای اینکار استفاده از میزان کافی مواد غذایی حاوی فیبر ، انواع سبزی و میوه به خصوص میوه های ملین مانند گلابی ، آلو ، انجیر و … نان سبوس دار و نوشیدن مایعات و به خصوص آب کافی در روز ( حدود ۸ لیوان ) ‌توصیه می شود .

از آنجایی که عدم تحرک کافی زنان نیز جزو عوامل ایجاد کننده ی زمینه ای به شمار می رود گنجاندن نوعی فعالیت بدنی مانند پیاده روی یا سایر ورزش های ملایم در برنامه ی روزانه زنان پیشنهاد می شود . در موارد تشدید علائم ، استراحت در حالت دراز کش به طوری که ناحیه پایین کمر بالاتر قرار بگیرد و پرهیز از ایستادن و نشستن طولانی کمک کننده است . نکته ی قابل تأکید این است که اقدامات پیشگیرانه رازنان باید همواره و به طور مستمر اجرا کنند یعنی دایماً باید از یبوست پیشگیری و مدفوع را نرم نگه داشته و از حالات عمودی پرفشار ( ایستادن و نشستن طولانی ) پرهیز نمود .

البته لازم است به عرض برسانم درمان داروئی در 10 یا 15 درصد بیماران موثر است آنه م در نوع داخلی ان نه بعد از تشكیل توده هموروئید زیرا به هیچ وجه نمی توان توده را با دارو از بین برد و پس از تشكیل توده هموروئیدی فقط با جراحی قابل درمان است و به نحوی باید آن توده قطع شود.هموروئیدهایی که افتادگی و اتساع زیادی پیدا کرده اند ، معمولاً با جراحی درمان می شوند بدین ترتیب که طی عمل هموروئیدکتومی ( Hemorrhoidectomy ) ناحیه ی آسیب دیده برداشته می شود .

روش های غیرجراحی شامل این مواردند :

بستن هموروئید با باند الاستیک ( جزو موفق ترین روش هاست ) . لازم به ذکر است که در این مورد باید مراقب عفونت احتمالی بود .

برای هموروئیدهای داخلی که مرتب خونریزی و افتادگی پیدا می کنند ، یکی از مناسب ترین راه ها تزریق یک ماده ی اسکلروزان ( سفت کننده ) به زیر مخاط آن ناحیه است .تنگ کننده های عروقی با منقبض کردن رگ ها ،‌به تدریج باعث کاهش تورم ، احساس ناراحتی ، خارش و التهاب می شوند ولی به دلیل احتمال بروز عوارض جانبی ناخواسته ، حتی از طریق استفاده جلدی در بیماریهایی مانند فشار خون بالا ، دیابت ، پرکاری تیروئید ، بزرگی پروستات و بیماران مصرف کننده برخی داروهای اعصاب ( مانند ضدافسردگی ها ) مصرف محدودتری دارند .مواد محافظت کننده ، مانند لانولین ، روغن معدنی ، وازلین و … با ایجاد یک لایه ی پوششی از تحریک و خشکی ناحیه ی آسیب دیده پیشگیری می کنند . در حالی که مواد قابض ، مانند اکسید دوزنگ و کالامین ، با منعقد کردن پروتئین سلول پوست در نتیجه محافظت لایه ی بافت زیرین و کاهش حجم سلول و خشک کردن ناحیه احساس تحریک و سوزش و خارش را تسکین می دهند .

از آنجائی که اصولاً در مدفوع میکروارگانیسم های فراوانی موجود است ، مواد ضدعفونی کننده که به طور عمده از رشد میکروب ها جلوگیری می کنند فقط در برخی محصولات ضد هموروئیدی به کار می روند زیرا هنوز در مورد اینکه چقدر می توانند مؤثر باشند ، اختلاف نظر وجوددارد . توجه نمائید كه در بارداری هنگام زایمان شل بودن عضلات و گاهی ارتباطات جنسی ممکن است درزنان این بیماری یعنی هموروئیددرزنان راتشدید بکند.

برای آگاهی ازدرمان بیماری هموروئیدبرروی لینک کلیک کنید.