نوشته‌ها

برنامه غذایی مناسب برای رفع یبوست

برای رفع یبوست یک برنامه غذایی مناسب برای خود طراحی و اجرا کنید. برای این کار فراموش نکنید که اصلاً نباید در هفته اول، رژیم غذایی تان را تغییر دهید. هیچ تغییری نباید اعمال شود. فقط در هفته اول، هر چه می خورید و می آشامید را یادداشت می کنید و علایمی که پس از خوردن آن ها پیدا می کنید را می نویسید. یادتان نرود اگر غذایی که می خورید را خودتان درست نکرده اید – مثلاً مهمان هستید یا به رستوران رفته اید- خجالت نکشید و درباره غذا سؤال کنید. فرض کنید کارآگاه هستید و این کار بخشی از مأموریت شما برای دستگیری مجرمان غذایی پرونده یبوست است!

وقتی تغییر عادات غذایی خود را شروع می کنید، از لیست غذاهایی که می توانند باعث یبوست شوند هم کمک بگیرید تا سرنخ هایی دستتان بیاید که چه غذاهایی ممکن است باعث یبوست مزمن در شما شده باشند. اگر چیزی را نمی دانید یا مطمئن نیستید، که فلان غذا به علایم شما ربطی دارد یا نه، تردید نکنید و حتماً از پزشکتان بپرسید. هدف برنامه غدایی مناسب برای درمان این عارضه اینست که بین غذاها و نوشیدنی های مسهل و آن هایی که یبوست می آورند، تعادل برقرار کنید. شاید وقتی برنامه را به پایان برسانید و بتوانید مشکل خود را کنترل کنید، ببینید که تعداد غذاها و نوشیدنی هایی که به رژیم غذایی تان اضافه کرده اید بیشتر از آنهایی است که حذف شده اند. امکان دارد یادداشت های شما نشان دهد که فقط باید در روز چند لیوان آب بیشتر بنوشید و یا غذایتان را با سالاد میل کنید.

اگر همچنان دچار این عارضه هستید: با وجودی که ممکن است تغییر رژیم غذایی بتواند علایم شما را تا اندازه ای برطرف کند ولی گاهی اوقات این کار به تنهایی کافی و پاسخگو نیست. بعضی یبوست ها هستند که دلیل بروز آن ها فقط یک عامل نیست و شاید لازم باشد درمان های دیگری هم انجام شود. اگر پس از اجرای کامل برنامه و اعمال تغییرات در رژیم غذایی، بهتر نشدید و همچنان از این عارضه عذاب می کشید، به پزشک متخصص گوارش مراجعه کنید. او می خواهد بداند که آیا شما به یکی از بیماری های زمینه ای که قبلاً درباره اش حرف زدیم متبلا هستید یا نه. همچنین تشخیص نوع یبوست شما هم برای او مهم است. همانطور که خودتان هم می دانید مصرف داروها، کم کاری تیروئید، دیابت، جراحی خارج کردن رحم (هیسترکتومی)، بیماری MS، پارکینسون و غذا خوردن کمتر از حد معمول، همه می توانند یبوست را بدتر کنند. وقتی پیش دکتر می روید، باید او را از یکسری مطالب مطلع کنید. این مسائل عبارتند از:
– هر چند وقت یکبار شکمتان کار می کند؟ آیا درد شکم دارید؟ نفخ می کنید؟ آیا عادت ماهیانه روی اجابت مزاج شما تأثیری دارد؟ در این مورد، اغلب اوقات عادت ماهیانه باعث می شود که تعداد دفعات اجابت مزاج در زنان بیشتر شود.
– یبوست چقدر و چطور بر زندگی شما تأثیر گذاشته
– کجا بیشتر از همه درد می کند؟ احتمالاً شما معده درد دارید ولی درد بیشتر در کجاست؟ بالا یا زیر ناف؟ اگر زیر ناف شما بیشتر درد می کند معمولاً مشکل از روده بزرگ است در حالی که معمولاً بعید است درد بالای ناف مربوط به یبوست باشد. امکان دارد نشانه این باشد که روده کوچک، معده، پانکراس (لوزالمعده) یا کیسه صفرا مشکل دارد. بنابراین برای درمان  باید ابتدا از برنامه غذایی مناسب پیروی کرد.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


علل یبوست مزمن

اغلب اوقات یبوست باعث می شود قسمت های پایینی شکم درد داشته باشد یادتان باشد که حتماً محل درد و مدت درد را به پزشک بگویید، اینکه علل یبوست مزمن چیست و چه چیزهایی باعث شروع درد می شود، چه چیزهایی بدترش می کنند و چه چیزهایی آن را تسکین می دهند. همچنین باید تمام علایم دیگرتان را هم به او بگویید، چیزهایی مثل نفخ یا آروغ زدن.
– بیشتر چه غذاهایی می خورید؟ به خصوص این که آیا به مقدار کافی میوه، سبزی و غلات کامل (سبوس دار) می خورید؟ مثلاً نان سنگک یا نان جو نانی است که آرد آن سبوسدار است.
– روزانه چقدر آب و مایعات می نوشید؟ آیا واقعاً روزانه حداقل بین 8 تا 10 لیوان مایعات به خصوص آب به بدنتان می رسانید؟
– آیا دارو مصرف می کنید/ مثلاً آنتی هیستامین ها، مسکن ها یا داروهای ضد فشار خون بالا؟ هر دارویی که مصرف می کنید را به دکتر بگویید، به خصوص ان هایی که به خاطر ابتلا به یک بیماری مزمن و با تجویز پزشک مرتب می خورید.
– آیا به طور غیر طبیعی وزنتان اضافه شده یا غیر عادی وزن کم کرده اید؟
– عادت ماهیانه شما چه تأثیری بر وضعیت اجابت مزاجتان دارد؟
– آیا اخیراً جراحی خارج کردن رحم (هیسترکتومی) داشته اید؟

دلایل

پزشک متخصص گوارش برای درمان یبوست می تواند درمان های مختلفی را پیشنهاد کند. مثلاً برای تشخیص یبوستی که به خاطر کندی حرکات روده ایجاد شده آزمایش ساده ای وجود دارد. ما به بیمارانمان نشانگرهایی می دهیم که اساساً قرص های کوچکی هستند و ماده ای در خود دارند که می توان با اشعه ایکس آن ها را مشاهده و ردیابی کرد. آن ها این قرص ها را یک بار، بلافاصله پس از اجابت مزاج می بلعند، سپس 5 روز بعد عکس برداری با اشعه ایکس انجام می دهیم تا ببینیم که این نشانگرها کجا رفته اند. اگر دستگاه گوارش طبیعی باشد، نشانگرها دیگر در بدن وجود ندارند. در مقابل اگر اکثر آن ها در روده بزرگ پخش شده باشند؛ یعنی بیمار دچار یبوستی است که خاطر کندی حرکات روده ایجاد شده است.

وقتی معلوم شود که یبوست مزمن به خاطر کندی حرکات روده ایجاد شده، معمولاً برای بیمار داروی مسهل حجم دهنده مدفوع مثل پسیلیوم تجویز می کنند. این نوع از داروهای مسهل مثل اسفنج های کوچکی عمل می کنند، آب را به خود جذب می کنند و باعث می شوند مدفوع حجیم شود. ممکن است بپرسید چرا مدفوع باید حجیم تر شود؟ واقعیت این است که دفع مدفوع های کوچک خیلی سختر تر است چون به اندازه کافی به دیواره های رکتوم (قسمت انتهایی روده بزرگ) فشار وارد نمی کنند که عبور مدفوع و دفع آن تسهیل شود. مسهل های حجم دهنده با افزایش حجم مدفوع به عضلات کمک می کنند کارشان را راحت تر انجام دهند. اغلب باید برای تشخیص یبوستی که بر اثر ناهماهنگی عضلات لگن و مقعد بروز کرده، آزمایشات خاصی برای بررسی چگونگی عملکرد عضلات لگن و مقعد انجام شود که به آن anal/rectal motility می گویند. یک نمونه از این تست ها، دِفِکوگرافی (defecography) است که ماده ی باریُم درون رکتوم تزریق می شود تا پزشک چگونگی تخلیه آن را بررسی کند. امکان دارد برای انجام این گونه تست ها پروبی داخل رکتوم فرو کنند تا تشخیص دهند آیا عملکرد عضلات فوقانی رکتوم که خروج مدفوع را کنترل می کنند با عضلات تحتانی رکتوم هماهنگ هست یا خیر.

اگر شما به یبوست مزمن مبتلا باشید، معمولاً پزشک به شما توصیه می کند که تمرینات نرمشی خاصی انجام دهید که باعث شوند عضلات کف لگن شما به ترتیب صحیح منقبض یا منبسط شوند. این کار معمولاً با استفاده از تکنیکی به نام بیوفیدبک انجام می شود. این تکنیک شما را از عملکردهای بدنتان که معمولاً خود به خود روی می دهند، آگاه می کند؛ چیزهایی مانند ضربان قلب و انقباض عضلات. این کار درد ندارد و اغلب خیلی چیزها را برای شما روشن می کند. برای انجام بیوفیدبک، پزشک حس گرهایی را به پوست شما وصل می کند و با استفاده از کامپیوتر تغییراتی را که در عضلات، امواج مغزی یا قلبتان بوجود می آیند، نشانتان می دهد.

درمان یبوست به روش بیوفیدبک

بیوفیدبک، یکی از روش هایی است که با به کارگیری آن می توانید از ذهن خود برای کمک به بدنتان استفاده کنید. یک قانون ساده درباره گوارش وجود دارد و آن این که چیزی که وارد بدن می شود باید خارج شود (حداقل بخشی از آن). وقتی طی روند گوارش پروتئین ها، ویتامین ها، مواد معدنی، چربی ها، کربوهیدرات ها، و بقیه مواد مغذی و مفید که به درد بدن می خورند از غذاها استخراج می شوند، باید مواد زائد و باقیمانده از بدن بیرون رانده شوند. این ضایعات باید به وسیله حرکات روده و از طریق روده بزرگ و مقعد از بدن دفع شوند. امکان دارد بعضی از علل یبوست مزمن در کنترل شما نباشند، ولی به طور قطع این قدرت را دارید که با تغییر چیزهایی که می خورید و مقدار مایعاتی که می نوشید، وضعیت خودتان را بهتر کنید و از یبوست آسوده شوید یا حداقل از شدت آن بکاهید.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


علت بروز یبوست

یبوست می تواند علت های زیادی داشته باشد، ولی معمولاً در مورد هر بیمار، علت های اصلی بروز این عارضه چند تا بیشتر نیست. اگر ما بتوانیم آن ها را پیدا کنیم، درمان تا حدی برایمان واضح و مشخص می شود. در بیماری یبوست کمبود مایعات مطرح است (بر عکس در مورد اسهال، وجود بیش از حد مایعات، دردسرساز می شود).

من در حالت طبیعی به همه توصیه می کنم که حداقل روی 8 لیوان آب بنوشند. نوشیدنی هایی مثل چای و قهوه یا آب میوه هم کمک کننده هستند، ولی آب از همه مهمتر است. همیشه یادتان باشد که خوردن غذاهای پرفیبر برای حفظ سلامتی دستگاه گوارش و روده ها ضروری است و می تواند در پیشگیری از بروز یبوست خیلی مؤثر باشد. ویژگی بارز رژیم غذایی جدید برای رفع یبوست این است که وقت صبحانه نان سبوس دار یا غلات کامل صبحانه در کنار حداقل یک سهم میوه باید خورد؛ با نهار هم سالاد خورده شود. در وعده شام نیز همراه ماهی یا گوشت، حداقل یک سهم سبزی جات و سالاد خورده شود. در ضمن بیمار مبتلا به یبوست مزمن می بایست به جای اینکه به عنوان میان وعده هر روز ساندویچ گوشت بخورد، باید سیب بخورد که پر از فیبر و مواد مغذی است.

حالا می خواهم داستان یکی از بیمارانم را برایتان تعریف کنم. خانم 38 ساله ای که به حفظ سلامتی و بهبود کیفیت زندگی اش خیلی اهمیت می داد و فکر می کرد هر کاری که برای حفظ سلامتی اش از دستش بربیاید، انجام می دهد. او اخیراً یک برنامه ورزشی شدید و سفت و سخت را شروع کرده بود و پنج بار در هفته به باشگاه می رفت، یک ساعت نرمش های ایروبیک و تمرینات قدرتی انجام می داد. بدن او عضله سازی می کرد و وزنش هم کاهش یافته بود. هنگام مراجعه به من گفت: بعد از هر بار ورزش احساس فوق العاده ای داشتم. با وجود این که سرتا پا از عرق خیس بودم، ولی حالم خیلی خوب بود. خب، همه چیز عالی بود، ولی یک مشکل بزرگ وجود داشت: او در تمام عمرش کمابیش یبوست داشت ولی حالا داشت خیلی بدتر می شود. وقتی پیش من آمد، شش ماه بود که فقط هفته ای یکبار شکمش کار می کرد.

وقتی از بیمار 38 ساله ام سابقه وضعیت گوارشی اش را پرسیدم، گفت که معمولاً هفته ای سه بار شکمش کار می کرده و اغلب هم سخت بوده بااین حال می گفت: اوضاع خوب نبود ولی دیگر به آن عادت کرده بودم. اما حالا فقط هفته ای یکبار شکمم کار می کند و احساس سنگینی می کنم و حالم خوب نیست. یبوست را هم می توان دیربه دیر مدفوع کردن تعریف کرد و هم اینکه مدفوع همیشه خشک و سفت که دفع آن دشوار است. این زن با هر دو مشکل مشکل درگیر بود و داشت بدتر هم می شود. باید می فهمیدم علت مشکل او چیست تا بعد بتوانم به او بگویم که چه کار کند. این بیمار تقریباً هر روز بسیار زیاد عرق می ریخت و به همین خاطر بدنش مایعات زیادی از دست می داد و من شک داشتم که او به مقدار کافی آب می نوشد یا خیر. من در حالت طبیعی به همه توصیه می کنم که حداقل روزی 8 لیوان آب بنوشند. نوشیدنی هایی مثل چای و قهوه یا آب میوه هم به پیشگیری از یبوست کمک کننده هستند، ولی آب از همه مهمتر است. ولی بیمار این کار را نمی کرد و برای جبران آن همه آبی که به خاطر عرق کردن در باشگاه از دست می داد، به قدر کافی آب نمی نوشید. او می گفت: اصلاً به این مسئله توجه نمی کنم. وقتی ورزش می کنم هر چند وقت یکبار آب می خوریم ولی وقتی سر کارم وقت سرخاراندن هم ندارم چه برسد به اینکه از سر میزم بلند شوم و بروم آب بخورم! قرار شد او برای حل این مشکل، همیشه یک بطری متوسط آب داشته باشد (البته آب سالم و آشامیدنی) و روی میز کارش بگذارد تا آب دم دستش باشد و به مقدار کم ولی پیوسته طی روز اب بنوشد و این بطری را روزی 5 بار پر کند. بیمار وقتی به باشگاه هم می رفت، با خودش بطری آب می برد، و حین ورزش هم آب می نوشید، اما علت یبوست شدید بیمار 38 ساله من فقط کمبود مایعات نبود. من از او پرسیدم چه داروهایی می خورد و همچنین درباره عادات غذایی اش هم مفصل صحبت کردیم. اول درباره ی داروهایش: 6 ماه بود که پزشک برای او دو داروی جدید تجویز کرده بود، یک داروی ضد افسردگی تری سیکلیک (سه حلقه ای) و یک نوع داروی آنتی هیستامین برای آلرژی. هر دو نوع این داروها حرکات روده را کند می کنند. بعد ما رفتیم به سراغ رژیم غذایی او.

این زن که علاقه زیادی به سلامتی اش داشت موظف بود حداقل روزی 12 لیوان مایعات، به خصوص پس از ورزش بنوشد. بعد از فقط چند هفته این خانم بیمار پیش من آمد و با خوشحالی گفت: حالا تقریباً هر روز شکمم کار می کند. احساس می کنم خیلی سبکترم و انرژی ام خیلی بیشتر شده و خیلی بهتر ورزش می کنم. جالبتر از همه اینکه فکر می کردم افسردگی علت بروز یبوست است، اما انگار برعکس بود. حالا اینقدر حالم خوب است و سرحالم که به روان پزشک گفتم داروهای ضدافسردگی را قطع کند.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


درمان یبوست

غذاهایی که ممکن است مشکل معده ای و روده ای خاص کسی را خیلی بدتر کند می تواند برای حل مشکلات گوارشی دیگر خیلی مفید باشد. بسیاری از غذاهایی که در لیست غذاهای مضر برای اسهال جای دارند، می توانند به رفع و درمان یبوست کمک کنند. این غذاهای مسهل، می توانند کاری کنند که حرکت روده بزرگ شما در مسیر صحیح قرار گیرد. همانطور که رژیم غذایی خود را آزمایش می کنید، ببینید آیا از غذاهای زیر می خورید یا خیر و اگر می خورید مقدارشان کافی است یا خیر؟

میوه ها، به خصوص هلو، گلابی، گیلاس، سیب، آب پرتقال و آب سیب.

سبزی های خانواده کلم مانند بروکلی، مارچوبه، گل کلم، کلم بروکسل و کلم- لوبیا- نان سبوس دار- قهوه- چای- غذاهای پرفیبر مانند کرفس و سالادها

البته واضح است که نباید در خوردن و نوشیدن این ها افراط کنید چون این کار می تواند باعث بروز مشکلات دیگری شود. این ها مسهل های طبیعی هستند که می توانند کمکتان کنند. راجع به حفظ تعادل در خوردن غذاهایی که می توانند به عنوان مسهل عمل کنند و آن هایی که می توانند باعث یبوست شوند، خوب فکر کنید. اگر در خوردن هر نوع از این غذاها افراط کنید، به مشکل برخواهید خورد.

درمان یبوست با داروهای مسهل

یبوست مزمن واقعاً آزاردهنده است و زندگی را مختل می کند. به همین خاطر ممکن است وسوسه شوید هر مسهلی که در داروخانه محلتان پیدا می شود بخرید و امتحان کنید. ولی نکته اینجاست که امکان دارد این داروهایی که بدون نسخه می توانید بخرید، کارتان را خیلی سخت تر کنند. داروهای مسهل می توانند روده کوچک و روده بزرگ را تحریک کنند ولی قرار نیست بدن شما اینطوری کار کند و اگر مدام از مسهل ها جهت رفع یبوست استفاده کنید، شیوه واکنش روده کوچک و روده بزرگ شما به پیام های بدن تغییر می کند. به این ترتیب احتمال اینکه به محرک های طبیعی و سالم – مثلاً غذاهایی که می توانند به عنوان مسهل عمل کنند- پاسخ دهند، کاهش خواهند یافت؛ به این معنی که نوعی وابستگی به داروهای مسهل ایجاد خواهد شد.

نکته دیگر این است که هر قدر بیشتر از این نوع داروها استفاده کنید، به تدریج کمتر و کمتر اثر می کنند و دستگاه گوارش تان به دوزهای بالاتری از آنها برای درمان یبوست محتاج خواهد شد.

قبل از اینکه جهت درمان یبوست سراغ داروهای مسهل بروید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید و چند تا از مسهل های طبیعی ای را که در لیست بالا آورده ایم، امتحان کنید. اگر حتی پس از نوشیدن حداقل 8 تا 12 لیوان مایعات در روز و تغییر رژیم غذایی، باز هم بیش از سه روز است که شکمتان کار نکرده، می توانید داروهای نرم کننده مدفوع را امتحان کنید. این نوع از مسهل ها، آب را به درون روده بزرگ می کشانند و با نرم کردن مدفوع باعث تسهیل عبور آن می شوند. یا از داروهای مسهل حجم دهنده مدفوع مانند پسیلیوم (Psyllium) استفاده کنید. باز هم تأکید می کنم که هرگز سر خود و بدون مشورت با پزشک، سراغ داروهای مسهلی که بدون نسخه می توانید تهیه کنید، نروید. استفاده از این داروها حتماً باید تحت نظر پزشک باشد. معمولاً این داروها نباید به عنوان درمان طولانی مدت برای یبوست مزمن مورد استفاده قرار گیرند.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


یبوست در سالمندان

مشکل شایعی است که در همه سنین دیده می شود . هر چند یبوست در سالمندی بیشتر است ، ولی باید بدانید که افزایش سن دلیل بروز این عارضه نیست ؛ بلکه عوامل مختلفی در ایجاد آن دخالت دارند . مثلاً گاهی بیماری خاصی موجب پیدایش آن می شود و لازم است که برای بررسی علت و درمان یبوست در سن پیری ، ‌به پزشک مراجعه کنید .

علت

گاهی مصرف داروها موجب یبوست می شود که در این مورد نیز ، باید از پزشک خود سئوال کنید . اما در اغلب موارد ، شیوه زندگی ما باعث بروز این مشکل می شود .

دیابت، اختلال عملكرد غده تیروئید، بیماری پاركینسون و بیماری‌های عروقی، مغزی، افسردگی و… در بروز آن سهیم‌اند.

این عارضه مشكلی است كه بسیاری از سالمندان را آزار می ‌دهد. امروزه با كم شدن فعالیت‌ها و ماشینی شدن زندگی و پیروی از رژیم غذایی با فیبر و مایعات كمتر، شیوع آن افزایش یافته است. این موضوع در سالمندان اهمیت ویژه‌ای دارد.

تشخیص

شاید تشخیص این موضوع به این سادگی‌ها هم كه فكر می ‌كنید، نباشد. تنها كند شدن یك انتقال روده‌ای دلیل بر یبوست نیست. در صورتی كه طی 12 ماه، حداقل دو مورد از چهار نشانه زیر در شما به‌ وجود آمد، دلیل بر ابتلای شما به این بیماری است:

  • كمتر از دو بار دفع مدفوع در هفته.
  • مدفوع بسیار خشك (چهار برابر خشك ‌تر از حد معمول)
  • آوردن فشار بیش ازحد به روده‌ها (چهار برابر حد طبیعی)
  • حس تخلیه‌ نشدن كامل روده (حداقل یك مرتبه در هر چهار بار رفتن به دستشویی)

روند پیری، تمامی ارگان‌های بدن را تحت تأثیر قرار می‌ دهد. با این حال انتقال روده‌ای با بالارفتن سن، كاهش پیدا نمی‌ كند. در حقیقت این ماهیچه‌های روده‌ای و پرینه یا میان دو راه است كه ضعیف شده و انتقال روده‌ای را دردناك و سخت ‌تر می ‌كنند.
ابتلاء به بیماری‌های عمومی و عفونی، درصد احتمال بروز یبوست در سالمندان را بالا می ‌برد.

درمان یبوست در سالمندان

  • برای درمان حداقل روزی 6 تا 8 لیوان آب بنوشید. افراد سالمند کمتر احساس تشنگی می کنند . اگر فقط زمانی که تشنه هستید آب وسایر مایعات را بنوشید ، مطمئن باشید که مایعات کافی به بدن شما نمی رسد . مصرف کم مایعات نیز موجب یبوست می شود. سعی کنید در طول روز حداقل ۶ تا ۸ لیوان مایعات که بهتر است آب ساده باشد بنوشید. اگر صبح ها بعد از بیدار شدن از خواب یک لیوان آب بنوشید، چند دقیقه بعد روده ها به کار می افتند.چند ساعت قبل از خواب، یک لیوان شیرگرم کم چربی بنوشید. این کار ضمن تامین مایعات بدن به کار کردن روده هم کمک می کند. همچنین موجب می شود شب راحت تر بخوابید.

– مایعات انتقال روده‌ای را راحت ‌تر می ‌كنند.
– آب‌، آب‌ میوه‌ها، شیر و سوپ مایعات مناسب سالمندان هستند.
– مصرف مرتب قهوه، چای و مایعات گازدار چندان مؤثر نیست. كافئین موجود در این مایعات قدرت حركت را از اندام‌ها می ‌گیرد.
– در صورتی كه تمایل دارید مقداری آب‌ میوه به آب اضافه كنید، آب لیمو و آب پرتقال را به شما توصیه می ‌كنیم.
– وقتی هوا گرم است، مقدار مایعات مصرفی‌ تان را كمی بالاتر ببرید.
– اگر دچار بیماری قلبی یا روده‌ای هستید، پیش از انتخاب هر نوع مایع نوشیدنی، با پزشك‌ تان مشورت كنید.

  • برای درمان یبوست در سالمندی هرگز فیبرها را از یاد نبرید.

– نان و حبوبات غنی شده را در برنامه غذایی ‌تان بگنجانید.
– روزانه مقدار فراوانی میوه و سبزی مصرف كنید.
– خوردن آلو، آلو خشك و آب آلو را فراموش نكنید. این میوه همانند دیگر فیبرها، ماهیچه‌های روده‌ای را تقویت می‌ كند.
– سبوس، حاوی مقدار فراوانی فیبر است. سبوس را در سوپ، غذاها، ماست و حبوبات گرم بریزید و بخورید.

  • فعالیت بدنی‌تان را بالا ببرید:

– راه رفتن، انجام كارهای خانه، شنا، دوچرخه‌ سواری و… جلوی یبوست را می ‌گیرند.
– سعی كنید فعالیتی را بیابید كه به آن علاقه دارید. در این صورت شما با لذت هر روز فعالیت بدنی ‌تان را انجام می ‌دهید.

  • بعضی عادات، یبوست می ‌آورند. ‌از آنها دوری كنید:

– غذاهای صنعتی و تصفیه شده مثل نان سفید، شكر سفید، شیرینی، سیب ‌زمینی سرخ شده، ژامبون، سس سفید و… مناسب نیست.
– گوشت و پنیر كمتر مصرف كنید. تنها یك وعده غذایی حاوی پنیر و گوشت در روز كافی است. زیاد شدن آنها در برنامه غذایی سبب بروز این عارضه می ‌شود.
– دیر به توالت رفتن از جمله عواملی است كه سبب بروز یبوست در سالمندان می ‌شود.

منبع: بیتوته. پرشین وی. تبیان


غذای مناسب برای درمان یبوست

عوامل مرتبط با یبوست

بیماری هایی که می توانند باعث یبوست شوند:
بیماری های خاصی هم هستند که می توانند یبوست ایجاد کرده یا آن را تشدید کنند. اگر به بیماری MS (مالتیپل اسکلروزیس) یا بیماری پارکینسون دچار باشید، امکان دارد بیشتر در معرض خطر ابتلا به یبوست باشید. این مسئله به خصوص در مورد بیماری پارکینسون بیشتر صدق می کند. بعضی از داروهایی که برای درمان بیماری های مرتبط با یبوست تجویز می شوند می توانند بیمار را دچار یبوست کنند. به علاوه کاهش یا عدم تحرک هم می تواند یبوست را در بیماران MS یا پارکینسون بدتر کند. ورزش برای همه سودمند است و به حفظ و بهبود سلامتی دستگاه گوارش کمک می کند و کم تحرکی که اغلب اوقات زندگی این بیماران به این شکل است، در کنار مشکلات دستگاه عصبی، خطر بروز یبوست را افزایش می دهد که با غذای مناسب برای درمان یبوست می توان تا حدی مشکل یبوست را کنترل کند.

تغذیه و یبوست

همان طور که که روی برنامه چهار هفته ای خود برای برطرف کردن یبوست کار می کنید، یادتان باشد که در رژیم غذایی ما هم غذاهای مسهل وجود دارند که حرکات روده را راحتتر می کنند و هم غذاهایی وجود دارند که حرکات روده را کُند می کنند و باعث یبوست می شوند. تعادل بین میزان مصرف این غذاها باعث می شود شما نه اسهال داشته باشید و نه از یبوست عذاب بکشید. حرکات روده شما- در نبود هیچ یک از بیماری های زمینه ای که در بالا گفتیم- از غذاهایی که می خورید ناشی می شود و بازتاب رژیم غذایی شماست. خوردن بیش از اندازه و بدون تعادل بعضی غذاها می تواند باعث شود یبوست بگیرید؛ تعدادی از این غذاها عبارتند از: – برنج، به خصوص برنج سفید- نان سفید- سیب زمینی- ماهی- مرغ- بوقلمون- گوشت گاو

اگر به مقدار کافی میوه، سبزی و غلات کامل نخورید و روزانه حداقل 8 تا 10 لیوان مایعات ننوشید احتمال درگیری با یبوست بیشتر می شود. هر وقت از این قبیل خوراکی ها می خورید، در یادداشت هایتان بنویسید و مشخص کنید که چقدر میوه، سبزی یا خوراکی های دارای غلات کامل خورده اید یا چقدر مایعات نوشیده اید. غذاهایی که در لیست بالا هستند، برای پیشگیری از ابتلا به اسهال خیلی مؤثرند ولی از طرفی می توانند به طور قابل توجهی یبوست را بدتر کنند. سعی کنید، هر بار یکی از این غذاها را از غذاهایی که می خورید، حذف کنید تا بتوانید اثر هرکدام را بر دستگاه گوارش خود آزمایش کنید و یک غذایی را که می تواند به عنوان مسهل عمل کند، به رژیم غذایی تان اضافه کنید.

خوب دقت کنید و یادتان باشد که اگر به مقدار کافی مایعات ننوشید، یا از غذای مناسب برای درمان یبوست استفاده نکنید به سرعت یبوستتان بدتر می شود. وقتی غذاها و نوشیدنی هایی را که هر روز مصرف می کنید و علایمی را که پس از خوردن آنها پیدا می کنید هم یادداشت می کنید، ببینید آیا واقعاً بین 8 تا 10 لیوان در روز آب یا نوشیدنی های دیگر می نوشید یا خیر. نوشیدن یک فنجان چای یا قهوه در صبحانه شاید واقعاً قدری یبوست شما را بهتر کند! ولی آیا همین مقدار کافی است؟ سعی کنید اگر سرکار می روید، با خودتان یک بطری آب یا فلاسک ببرید و کنار دستتان بگذارید تا آب یا مایعات دیگر کنار دستتان باشد. وقتی ببینید بدنتان چقدر تشنه است حسابی تعجب خواهید کرد. وقتی با دوستانتان بیرون می روید، با هم چای یا قهوه بخورید، تا روده بزرگتان هم از این معاشرت و روابط اجتماعی سودی ببرد!

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


علایم یبوست

در اصل هر چیزی که در شیوه ای که بدن شما از آن طریق غذاها و مایعات را هضم و جذب می کند اختلال ایجاد کند، می تواند دستگاه گوارش شما را تحت تأثیر قرار دهد. همان طوری که برنامه چهارهفته ای خود را برای برطرف کردن یبوست تنظیم می کنید، یادتان باشد که تمام داروهایی که مصرف می کنید را نیز در ردیف چیزهایی که می خورید و می آشامید، یادداشت کنید. درباره عوارض جانبی گوارشی بالقوه آن ها از پزشک سوال کنید و در نظر داشته باشید که بعضی از این داروها می توانند بعضی از علایم یبوست در شما را بوجود آورده باشند.

باز هم به شما هشدار می دهم هرگز سر خود و بدون مشورت با پزشک، مصرف هیچ کدام از داروهایی را که می خورید، قطع نکنید. قطع یا کم کردن مقدار مصرف دارو یا تغییر در زمان و شیوه مصرف آن بدون دستور پزشک می تواند بسیار خطر ناک باشد.

علل و علائم یبوست

اگر سطوح پتاسیم و منیزیم در خون شما به میزان کافی نباشد، ممکن است در کارکرد عضلات روده بزرگ و کوچک شما اختلال ایجاد شود. امکان دارد عضلاتی که باید منقبض شوند تا حرکت مدفوع را کنترل کنند نتوانند درست عمل کنند و محتویات روده بزرگ را به پیش برانند. در حالت عادی رژیم غذایی معمولی باعث کمبود پتاسیم و منیزیم نمی شود مگر اینکه به بیماری خاصی مانند سلیاک مبتلا باشید. معمولاً این نوع کمبودها بر اثر مصرف داروها پیش می اید، مانند ادرارآورها و مسهل ها، به خصوص اگر سر خود و بدون تجویز پزشک این داروها را می خورید. پزشک می تواند این شرایط را بررسی کرده و داروهای مناسب برای یبوست را تجویز کند. با وجودی که معمولاً کمبود پتاسیم و منیزم به خاطر رژیم غذایی پیش نمی اید، ولی باید بدانید، موز، پرتقال، طالبی، توت فرنگی، سیب زمینی و زردچوبه سرشار از پتاسیم هستند. لوبیای سیاه، غلات کامل، بروکلی خام و مغزها منیزیم بسیار زیادی دارند.

آمار نشان می دهد در حدود 5 درصد از زنانی که این جراحی را داشته اند، یبوست دارند و با این مشکل درگیرند. اگر دیدید که پس از این جراحی به یکباره یبوست گرفته اید یا علایم آن بدتر شده است، حتما به پزشکتان اطلاع دهید.

تحمل یبوست مزمن اصلاً آسان نیست ولی مواقعی هستند که ممکن است این حالت ناخوشایند، به مسئله خطرناک دیگری هم مربوط باشد. حتماً باید بدانید که چه وقت علایمتان خطرناک شده اند و باید در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید و تحت مراقبت قرار گیرید. اگر دیدید که یکی از علایم زیر را دارید، سریعاً به پزشکتان اطلاع دهید. منظور از بروز ناگهانی، یک دوره زمانی است که مدت آن می تواند متغیر باشد و بین یک تا چهار هفته طور بکشد.

  • بروز ناگهانی یبوست پس از 45 سالگی، می تواند نشانه سرطان روده بزرگ باشد.
  • یبوستی که با تغییرات ناگهانی در وضعیت معمول کارکردن شکم همراه باشد، به خصوص کاهش ناگهانی تعداد دفعات اجابت مزاج
  • دفع مدفوع باریک
  • کاهش وزن قابل توجه بدون این که عمداً برای لاغر شدن کاری کرده باشید (بیش از 4/5 کیلو طی یک تا دو ماه)
  • کاهش اشتها
  • وجود خون در مدفوع
  • کم خونی ناگهانی
  • سخت شدن اجابت مزاج که تازه پیش آمده و با درد مداوم در قسمت پایین شکم همراه است از علایم یبوست می باشد.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


علل یبوست

گاهی اوقات نمی توان به راحتی علت مشخصی برای یبوست پیدا کرد. عوامل مختلفی هستند که می توانند باعث بروز یبوست شوند.

یبوست ناشی از مایعات ناکافی

احتمالاً امروزه درباره اهمیت نوشیدن مایعات به میزان کافی زیاد شنیده اید. نوشیدن 8 تا 10 لیوان آب یا مایعات دیگر در هر روز، برای حفظ سلامت دستگاه گوارش و پیشگیری از یبوست لازم است. اگر مایعات کافی به بدن شما نرسد، اوضاع خوب پیش نمی رود. لازم نیست خودتان را مجبور کنید که فقط آب بنوشید که کلافه و دلزده شوید بلکه تقریباً همه ی مایعات کمک کننده هستند. آیا از آن دسته افرادی هستید که عاشق نوشیدن قهوه هستند؟ خب این خیلی خوب است و می تواند کمکتان کند. نوشیدنی های کافئین دار مانند قهوه و چای، در تحریک روده مؤثر هستند که می تواند بعضی از علایم یبوست را تخفیف دهد. ولی نباید در مصرف آن ها افراد کنید چون می توانند مشکلات دیگری ایجاد کنند.

یبوست ناشی از کم کاری تیروئید

وقتی تیروئید سالم است، هورمون هایی ترشح می کند که در حالت طبیعی انجام همه فرآیندهای موجود در بدن شما را تسهیل و تسریع می کنند. تعدادی از این فرآیندها عبارتند از ضربان قلب، جریان خون و انقباض عضلات روده بزرگ و کوچک شما. اگر تیروئید شما کم کار شود و با حداکثر توان خود کار نکند، همه این فرآیندها کُند می شوند. این حالت موجب می شود شما هم از درون و هم از بیرون احساس خستگی و بی حالی کنید. همانطور که احتمالاً حدس می زنید کارکرد کُند دستگاه گوارش به راحتی می تواند یبوست مزمن ایجاد کند. پزشک می تواند برای شما آزمایش تیروئید بنویسد و اگر معلوم شد شد که کم کاری تیروئید دارید، برای شما دارو تجویز می کند که این اختلال تیروئید را درمان کند.

دیابت (مرض قند) و یبوست

بیماری دیابت بر هضم و جذب غذا اثرات زیادی می گذارد که یکی از آن ها کاهش سرعت تخلیه معده است. پس از اینکه غذا وارد معده می شود و فعل و انفعالات لازم روی آن انجام می گیرد، معده باید آنها را از خود خارج کرده و روانه روده کوچک کند تا بقیه مراحل هضم و جذب غذا انجام شوند. مدت زمان خروج غذا از معده مهم است و اگر بیش از حد طول بکشد، می تواند باعث یبوست شود. در واقع تعداد زیادی از بیماران دیابتی با عارضه کندی تخلیه معده مواجه هستند. وقتی غذاها مدت زمان طولانی تری در معده بمانند، ممکن است علاوه بر یبوست بیمار دچار سوء هاضمه، حالت تهوع، استفراغ و نفخ هم شود. اگر دیابت دارید و دچار یبوست هستید، باید راجع به درمان یبوست ناشی از دیابت با پزشک خود مشورت کنید.

یبوست در سندرم روده تحریک پذیر (IBS)

سندرم روده تحریک پذیر که به اختصار به آن IBS می گویند گروهی از اختلالات است که روده بزرگ را که مدفوع در آن جمع می شود، درگیر می کند. این سندرم می تواند هم اسهال ایجاد کند و هم یبوست و به خصوص در زنانی که در مرحله پیش یائسگی قرار دارند شایع است. در مورادی که یبوست وجود دارد به نظر می رسد بر هم خوردن تعادل هورمونی می تواند با کند کردن حرکت غذاها و مایعات، در عملکرد روده بزرگ اختلال، ایجاد کند.

یبوست ناشی از دارو ها

بسیاری از داروهایی که بدون نسخه به فروش می رسند، مانند آن هایی که برای درمان آلرژی هستند، می توانند با کُند کردن حرکات روده بزرگ یبوست ایجاد کنند. در زیر نام چند نوع دارو را آورده ام. اگر یکی از انواع این داروها را مصرف می کنید و یبوست دارید با پزشکتان مشورت کنید، شاید مصرف یکی از آنها به یبوست شما مربوط باشد یا حداقل یکی از دلایل آن باشد. اگر این طور باشد، شاید او به شما توصیه کند که در کنار مصرف این داروها، یک داروی نرم کننده مدفوع هم مصرف کنید، ولی این فقط یک درمان موقتی است. خوردن غذاهای مناسب و نوشیدن مایعات به مقدار کافی، راه حل مؤثرتری است. این داروها عبارتند از:
آنتی هیستامین ها- ضد افسردگی های سه حلقه ای (تری سیکلیک)- کربنات کلسیم و بقیه فراورده هایی که به منظور حفظ سلامت استخوان ها مصرف می شوند. – داروهای مسدود کننده کانال کلسیم که برای درمان فشار خون تجویز می شوند. – اکثر مسکن ها به خصوص آنهایی که کدئین دارند مانند استامینوفن کدئین- داروهای ضد اسهال.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


انواع یبوست

به طور طبیعی، یک فرد سالم هر روز بین یک تا سه بار شکمش کار می کند و حداقل آن، هر سه روز یک بار است. معمولاً یبوست را این جور تعریف می کنند: اجابت مزاج کمتر از سه بار در هفته، ولی این تعریف کامل و جامعی نیست. یبوست همچنین می تواند قوام مدفوع را تغییر دهد به طوری که مدفوع سفت و خشک شود و یا اینکه اجابت مزاج برای شما سخت باشد و مجبور باشید زور بزنید. ممکن است هر روز شکمتان کار کند ولی احتمالاً درد دارد و حس می کنید که روده تان کاملاً خالی نشده و عمل دفع ناقص انجام شده است. امکان دارد احساس کنید مدفوع گیر کرده و خارج نمی شود و گاهی اوقات هم مجبور می شوید برای خارج کردن مدفوع از دستتان کمک بگیرید. هر کدام از این علایم می تواند نشان دهده انواع یبوست در شما می باشد.

یبوست ناشی از ناهماهنگی عضلات لگن و مقعد

این اختلال فقط عضلات کف لگن را درگیر می کند و می تواند بر اثر زایمان یا جراحی درآوردن رحم (هیسترکتومی) و همچنین افزایش سن بوجود بیاید. این نوع یبوست زمانی بروز می کند که نظم کارکرد روده بزرگ شما کمی به هم می خورد و عضلات لگن هماهنگ با هم کار نمی کنند. به طور طبیعی وقتی مغز پیامی دریافت می کند که روده بزرگ و رکتوم (قسمت انتهایی روده بزرگ) پر از مدفوع شده و به عضلات لگن پیام می دهد که منقبض شوند و مدفوع را به سمت رکتوم برانند و عضلات مقعد شل شوند تا مدفوع از مقعد خارج شود.

برای اینکه بهتر متوجه شوید، یک لوله خمیر دندان را فرض کنید: شما در آن را بر می دارید و تیوپ را فشار می دهید و خمیر دندان به راحتی خارج می شود. در این نوع یبوست این روند درست و آن طور که باید پیش نمی رود و عضلات هماهنگ با هم کار نمی کنند، همانطور که حدس می زنید، این اختلال باعث می شود اجابت مزاج و خروج مدفوع از روده بزرگ سخت و اغلب اوقات دردناک شود، چون وقتی عضله نزدیک به رکتوم باید شل شود تا مدفوع بتواند از مقعد خارج شود، این عضله منقبض می شود. مثل این است که در لوله خمیر دندان بسته باشد.

یبوست ناشی از کندی حرکت روده

یبوست ناشی از کندی حرکت روده شایع ترین نوع یبوست است و حدود 5 درصد از مردم به آن دچار هستند. این عارضه زمانی ایجاد می شود که عضلات در تمام روده بزرگ- نه فقط کف لگن- کُند شده اند و از این رو به سختی می توانند مدفوع را از روده بزرگ بیرون دهند. این مشکل می تواند از نوجوانی به بعد بروز کند و همچنین افزایش سن، کم غذا خوردن، تغییر رژیم غذایی، مصرف داروها، بارداری، زایمان یا جراحی خارج کردن رحم (هستیرکتومی) نیز می توانند بر عملکرد عضلات تمام روده بزرگ تأثیر بگذارند و از این رو یبوست مزمن ایجاد کنند.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


یبوست مزمن

احتمالاً شما بسیاری از علایم یبوست را می شناسید ولی شاید ندانید که از کدام زاویه و از چه دیدگاهی مشکل خود را بررسی کنید. به طور طبیعی، یک فرد سالم هر روز بین یک تا سه بار شکمش کار می کند و حداقل آن، هر سه روز یک بار است. معمولاً یبوست را این جور تعریف می کنند: اجابت مزاج کمتر از سه بار در هفته، ولی این تعریف کامل و جامعی نیست. یبوست همچنین می تواند قوام مدفوع را تغییر دهد به طوری که مدفوع سفت و خشک شود و یا اینکه اجابت مزاج برای شما سخت باشد و مجبور باشید زور بزنید. ممکن است هر روز شکمتان کار کند ولی احتمالاً درد دارد و حس می کنید که روده تان کاملاً خالی نشده و عمل دفع ناقص انجام شده است. امکان دارد احساس کنید مدفوع گیر کرده و خارج نمی شود و گاهی اوقات هم مجبور می شوید برای خارج کردن مدفوع از دستتان کمک بگیرید. هر کدام از این علایم می تواند نشان دهد که شما یبوست مزمن دارید.

علت یبوست

ما در این مقاله درباره یبوست هایی که به خاطر بیماری خاصی ایجاد می شوند، صحبت نمی کنیم ولی شرایط متعددی هستند که می توانند باعث ایجاد یبوست شوند یا آن را بدتر کنند.

به طور کلی، یبوستی که علت بروز آن بیماری زمینه ای نیست، دو نوع دارد: یک نوع که به خاطر کند شدن سرعت حرکت روده ایجاد شده و نوع دیگری که در آن ناهماهنگی عملکرد یک سری عضلات عامل بروز این عارضه است. هیچ یک از این دو خطرناک نیستند ولی هر دو می توانند ناراحت کننده باشند و می توانند به طور مؤثری درمان شوند و تحت کنترل در آیند. در عمل، بعضی بیماران با هر دو نوع یبوست درگیر هستند. پزشک می تواند با انجام آزمایشات خاصی تشخیص دهد مشکل شما از کدام نوع است و درمان مربوط به آن نوع را برایتان شروع کند.

یبوست ناشی از کندی حرکت روده

یبوست ناشی از کندی حرکت روده شایع ترین نوع یبوست است و حدود 5 درصد از مردم به آن دچار هستند. این عارضه زمانی ایجاد می شود که عضلات در تمام روده بزرگ- نه فقط کف لگن- کُند شده اند و از این رو به سختی می توانند مدفوع را از روده بزرگ بیرون دهند. یبوست ناشی از کندی حرکت روده می تواند از نوجوانی به بعد بروز کند و همچنین افزایش سن، کم غذا خوردن، تغییر رژیم غذایی، مصرف داروها، بارداری، زایمان یا جراحی خارج کردن رحم (هستیرکتومی) نیز می توانند بر عملکرد عضلات تمام روده بزرگ تأثیر بگذارند و از این رو یبوست مزمن ایجاد کنند.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده