نوشته‌ها

وظایف مری و معده به بیان ساده

دستگاه گوارش از مجرای گوارشی و اعضای وابسته به آن تشکیل شده است. مجرای گوارشی لوله ای به طول 7 متر است که غذا از آن عبور می کند. این مجرا از دهان و حلق (گلو)، مری، معده، روده ی کوچک (روده ی باریک)، روده ی بزرگ و مقعد تشکیل می شود. مری و معده، روده ها و مقعد، دیواره هایی عضلانی دارند که محتویات خود را انقباض های ریتمیک، در مسیر مجرا پیش می برند و آن را (بر حسب قسمت مربوطه) خرد، تجزیه و با عصاره های گوارشی، مخلوط و در نهایت، دفع می کنند. در ادامه با وظایف مری و معده بیشتر آشنا خواهیم شد. با ما همراه باشید.

فعالیت عضلانی مجرای گوارشی

حرکت غذا در مسیر مجرای گوارشی در اثر انقباض های عضلانی متوالی موسوم به حرکات دودی (کِرمی) یا موج پریستالیس (peristalsis) صورت می گیرد.

انواع دیگر عملکرد عضلانی در وظایف مری و معده، غذا را به تلاطم در می آورند و در روده ی بزرگ (کولون) موجب تشکیل مدفوع می شوند. فعالیت عضلانی مجرای گوارشی به وسیله ی شبکه ای از اعصاب که مجرای مزبور را پوشانیده اند در وظایف مری و معده کنترل می شود. دریچه های عضلانی متعدد، عبور غذا را کنترل و از بازگشت آن به عقب جلوگیری می کنند.

مری، لوله ای عضلانی است که غذا را به معده هدایت می کند. غذای جامد تا 5 ساعت با شیره ی معده مخلوط می شود تا قبل از ورود به روده ی باریک، کیموس (chymus) را بسازد. کیموس ماده ی نیمه ی مایع و خمیری شکل بخش فوقانی مجرای معده ای- روده ای است که از هضم غذا حاصل می شود. مایعات طی مدت چند دقیقه از دهان به روده می رسند. غذا طی 2 تا 3 ثانیه از ابتدای مری به پایین آن می رسد.

اسفنکتر تحتانی مری و معده، حلقه ای عضلانی است که با شل شدن خود به غذا اجازه می دهد به داخل معده برود و سپس با انقباض بعدی از بازگشت غذا به عقب جلوگیری می کند. اسفنکترپیلور (منفذ انتهایی معده)، دریچه ای عضلانی است که کیموس را تا زمان تکمیل فرآیند مخلوط شدن آن در معده نگه می دارد. معده ی خالی به شکل J و دارای چین خوردگی هایی است که به معده اجازه می دهند متسع شود. معده با آستری مخاطی پوشیده شده است که مایعی مخاطی به منظور پیشگیری از هضم شدن بافت مری و معده به وسیله خودش ترشح می کند. آستر معده حفره هایی دارد که قعده ی آنها حاوی غدد معده است. این غدد به تعداد بسیار زیاد در داخل هر چین خوردگی مخاط معده حضور دارند و اسید و آنزیم های سازنده ی شیره ی معده را ترشح می کنند.

از وظایف مری و معده تولید روزانه 3 لیتر اسید است. شیره ی معده حاوی اسید و آنزیم های گوارشی است. اسید ، باکتری های موجود در غذا را از بین می برد و آنزیم ها به تجزیه ی پروتئین و تبدیل آنها به اسیدهای آمینه کمک می کنند. سلول های اختصاصی معده، مخاط (موکوس) ترشح می کنند که موجب پیشگیری از هضم به وسیله ی اسید معده می شود. در اثنی عشر، صفرا ذرات چربی را به ذرات کوچکتر تقسیم می کند و شیره ی لوزالمعده، حاوی آنزیم های مبدل چربی به اسید های چرب، گلیسرول و بیکربنات سدیم است که اسید معده را خنثی می کند.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده- سوءهاضمه، زخم معده


اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش

[sbu_post_image]

وقتی میزان مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی به طور منظم، افزایش می یابد، معمولاً در بسیاری از موارد اولین دارویی که در کاهش درد به کار می رود آسپرین است اما همیشه اثر مثبت آسپرین در کاهش درد، زمانی دیده می شود که در مصرف آسپرین افراط نشود و اگر زمانی برسد که آسپرین به کرات و به طور مداوم استفاده شود، به تدریج مشکلات فراوان گوارشی بروز می کند. اما ترکیباتی هم وجود دارند که علاوه بر اثرات کاهش دهنده درد، اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش را ندارند.

استامینوفن یکی از این درمان ها و داروهاست که علاوه بر کاهش دادن درد، عوارض گوارشی آسپرین را هم ندارد. همان طور که گفته شد از آنجا که داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی می توانند مسکن خوبی برای دردها باشند به راحتی تجویز می شوند، اما متأسفانه این را هم باید در نظر داشت که این داروها توانایی بالقوه ایجاد زخم در دستگاه گوارش و متعاقب آن خونریزی را دارند. به همین دلیل تجویز داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی حتماً باید زیر نظر پزشک صورت گیرد، و پزشک معالج از نظر اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش ، بیمار خود را کاملاً زیر نظر داشته باشید. در حال حاضر، بنابر مصوبه ی سازمان غذا و داروی آمریکا، داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی به راحتی از طریق مراکز مجاز عرصه ی داروها در اختیار مردم قرار می گیرد.

همان طور که در بالا گفته شد مهم ترین مورد مصرف آسپرین و فایده و سود آن کاهش درد و کم کردن تب است. علاوه بر این، اثرات دیگری هم تا به حال در آسپرین به اثبات رسیده که یکی از مهم ترین این اثرات، پیشگیری از حمله های قلبی، و احتمالاً سکته است. علاوه بر این آسپرین، خاصیت مهارکنندگی تجمع پلاکت ها را دارد. پژوهش ها نشان می دهد که این اثرات آسپرین با مصرف میزان کم روزانه قابل دستیابی است. یکی از اثرات مهم دیگر داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی کاهش روند التهاب است (وابسته به دوز) که این اثر به کاهش درد کمک می کند. اما نکته مهم اینجاست که علت درد طی این مکانیسم از بین می رود و در نهایت درد تسکین می یابد که از آن جمله می توان کاهش التهاب مفاصل در بیماری آرتریت روماتوئید را نام برد.

عوارض گوارشی داروها

همیشه اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش به طور ناخواسته و نامناسب در کنار اثرات مثبت هر دارویی که مصرف می شود وجود دارد. هیچ دارویی از این اصل کلی جدا نیست. این مهم و ضروری است که همیشه تعادل و هماهنگی بین اثرات درمانی داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی همچون اثرات ضد درد، مهارکنندگی تجمع پلاکت ها و ضدالتهابی و اثرات منفی این داروها بر دستگاه گوارش و معده وجود داشته باشد. این قانون و واقعیت باید به طور کامل برای بیماری که مجبور است به طور منظم و طولانی این داروها را به دلایلی همچون اثرات ضددرد آنها مصرف کند، آموزش داده شود که اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش شناخته شود. بر همین اساس، آسپرین و سایر داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی به عنوان داروهایی شناسایی شده اند که باعث آسیب رساندن به موکوس و مخاط دستگاه گوارش، بویژه در معده و قسمت های فوقانی روده باریک و در نهایت منجر به پدید آمدن یک زخم یا خونریزی گوارشی می شود. اگرچه ممکن است اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش در کسی هم که مصرف کننده ی دائمی این داروها نیست، به وجود بیاید، معمولاً کسانی در معرض بیشترین خطر هستند که یا مصرف کننده دائمی این داروها باشند یا دوزهای بالا این گروه دارویی را مصرف کنند.
گرفتن شرح حال شخصی از بیمار بسیار مهم است. بر اساس بررسی های انجام شده، تخمین اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش بیمار اعم از سود و یا ضرر ناشی از هر دارو، بستگی به گرفتن یک شرح حال دقیق و کامل از بیمار دارد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان خونریزی دستگاه گوارش ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوزش سردل و خونریزی گوارشی


جراحی شکم

دوران نقاهت پس از جراحی شکم ممکن است آهسته و طولانی باشد. شما باید مراقبت محدودیت های فعالیتی خود باشید زیرا بهبود عضلات شکم ممکن است تا 3 ماه به طول انجامد. با انجام توصیه های زیر می توانید از گذارندن موفقیت آمیز دوران نقاهت خود مطمئن شوید.

فعالیت

باید آگاه باشید که پس از جراحی شکم در انجام فعالیت های روزمره محدودیتهایی دارید. سرپا لباس بپوشید و از کارهایی که سبب کشش بدن می شوند بپرهیزید. از پله ها بالا بروید. کارهای سبک خارج از خانه را انجام دهید و اگر هوا خوب بود قدم بزنید. از بلند کردن، هل دادن، یا کشیدن به صورتی که نیاز به عضلات شکم باشد. خودداری کنید. شما می توانید اجسامی را که تا 5 پوند وزن دارند (حدود 2.5 کیلوگرم) را با دست خود بلند کنید. از راندن هر گونه وسیله نقلیه موتوری برای یک یا دو هفته بعد از جراحی شکم خودداری کنید. عضلات شما ممکن است به علت نشستن در یک وضعیت خاص کشیده شوند یا ترمز گرفتن برای شما سخت باشد. هر وقت احساس راحتی کردید می توانید رابطه جنسی داشته باشید مگر اینکه توصیه خاصی به شما شده باشد.

رژیم غذایی

یک رژیم مرکب از تمام گروه های مواد غذایی سبب تسریع بهبود زخم در جراحی شکم می شود. از خوردن شیرینی جات و غذاهای چرب و پرنمک اجتناب کنید. اگر پیش از صرف شام الکل مصرف می کنید، مصرف آن را کمتر کنید و هیچ قرص ضد دردی را با فاصله 1 تا 2 ساعت از مصرف الکل نخورید.

یبوست پس از جراحی روده ها

احتمالاً پزشک برای بعد از جراحی شکم شما یک ماده حجم دهنده یا نرم کننده مدفوع تجویز کرده یا حین ترخیص تجویز خواهد کرد. بدون دستور پزشک از مصرف هر نوع ماده مسهل و یا تنقیه خودداری کنید. مصرف رژیم غذایی پرفیبر به همراه نوشیدن مایعات فراوان (6 تا 8 لیوان در روز) در جلوگیری از یبوست مؤثر است.

مصرف داروها

ممکن است پزشک برای کاهش درد بعد از جراحی شکم داروهای ضددرد تجویز کند. اگر این داروها حاوی کدئین باشند ممکن است احساس گیجی در شما ایجاد شود. از مصرف همزمان الکل و این قرصها خودداری کنید چون این عارضه گیجی تشدید می شود. کدئین همچنین ممکن است باعث یبوست شود. برای مصرف هر دارویی دستورات همراه آن را با دقت اجرا کنید. در صورت داشتن هر سؤالی از پرستار یا پزشک خود سؤال کنید. به یاد داشته باشید این دارو فقط برای مصرف شما تجویز شده است و اگر دیگری آن را مصرف کند ممکن است خطرناک باشد.

فراموش نکنید در صورت بروز موارد فوق پس از جراحی شکم با پزشک متخصص گوارش تماس بگیرید. شما بیش از 12 ساعت تب دارید یا اینکه تب شما بالای 38/3 درجه سانتی گراد است. درد شدیدی احساس می کنید که با داروهای ضد درد بعد از جراحی که مصرف می کنید بهبود نمی یابد. محل برش جراحی شکم شما قرمز یا زخمی شده و یا این که در حال دهان باز کردن است. برنامه ویزیت دوباره شما توسط پرستار معمولاً 2 تا 3 هفته بعد به شما اطلاع داده می شود.

منبع: کتاب جراحی شکم، کولونوسکوپی، سونوگرافی شکم، اسکن هسته ای، تصویر برداری از دستگاه گوارش


داروهای موثر بر دستگاه گوارش

[sbu_post_image]

پاره ای از عوامل موثر بر عوارض گوارشی داروها مهم است که در ادامه با آنها آشنا می شویم:

  • سن: به عنوان یک عامل مؤثر در بسیاری از مطالعات معرفی شده است. بیمارانی که مدت زمان بیشتری است که تحت درمان با این داروها هستند، سن زیادی دارند و مجبورند برای کاهش دردشان از این داروها استفاده کنند یا کسانی که دوز زیادی از این داروها را مصرف می کنند بیشتر در معرض خطر هستند.
  • سابقه زخم های گوارشی قبلی: وجود سابقه ی زخم های گوارشی قبلی در شرح حال بیمار یا زخمی را در بیمار به جای گذاشته به عنوان یکی از عوامل خطرزای ایجاد عوارض گوارشی داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی است.
  • الکل: مصرف الکل به تنهایی می تواند سبب ایجاد زخم های گوارشی و آسیب دیدگی دستگاه گوارش (لوله گوارش) شود. بسیاری از موارد وجود دارد که نشان می دهد در بیمارانی که در کنار مصرف آسپرین و داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، الکل نیز مصرف می کنند ریسک ابتلا به ضایعات مخاطی گوارشی و سایر عوارض داروها بر دستگاه گوارش همچون خونریزی و زخم گوارشی بسیار بیشتر است. بسیاری از پژوهش ها نشان می دهد که سمیت کبدی ناشی از مصرف زیاد و مزمن الکل بسیار بیشتر از سمیت ناشی از مصرف بیش از حد استامینوفن است. افرادی که مقادیر زیاد الکل مصرف کرده اند باید از مصرف بیش از حد استامینوفن پرهیز کنند.

کلیه کسانی که داروهای تسکین دهنده و ضددردی را که با عناوین قابل فروش بدون نسخه پزشک عرضه می شوند مصرف می کنند باید از نظر مصرف الکل بسیار محتاط باشند. این توصیه شامل اکثر داروهای ضددرد قابل فروش بدون نسخه پزشک می شد اما همه این داروها را شامل نمی شد. افرادی که جزء مصرف کنندگان طولانی الکل هستند اگر بخواهند از این داروها برای کاهش دردشان بهره ببرند باید حتماً با پزشکشان در مورد عوارض آنها بر دستگاه گوارش مشورت کنند. مشاهده شده است در بیمارانی که علاوه بر مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، داروهای تجویزی کورتیکواستروئید همچون پردنیزون با دوز بیشتر از 10 میلی گرم را مصرف می کنند، ریسک خونریزی از دستگاه گوارش 7 برابر شده است.

داروهای ضدانعقاد همچون دیگر موارد، بیمارانی که در هنگام مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی از داروهای تجویز شده ضدانعقادی استفاده می کنند (به عنوان مثال کومادین)، ریسک خونریزی گوارشی را 12 بار افزایش می دهند.

عوارض داروهای NSAID بر دستگاه گوارش بیشتر در رابطه با مصرف بیش از حد و مقادیر فراوان داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی است که معمولاً یا به دلیل دوز بالای است یا به دلیل کوتاه بودن فاصله بین دوزهایی که شما به عنوان مثال چند بار در روز و یا چند بار در هفته مصرف می کنید. نکته مهمی که باید به آن توجه شود این است که شما باید حتماً در طول دوره درمان خود برخی اصول را به طور کامل مورد توجه قرار دهید. مصرف داروهایی که تجویز می شوند باید طبق دستور پزشک و یا طبق توصیه هایی که در توضیحات دارو است صورت گیرد و هرگز نباید بیشتر از موارد توصیه شده مصرف شوند. بسیاری از زخم هایی که به دلیل مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی به وجود می آیند، با قطع مصرف بهبود می یابند. اگر دارو را بنا به هر دلیل نمی توان قطع کرد، می توان دوز مصرفی را کاهش داد. پس اگر پزشکتان تشخیص می دهد که باید مصرف دارو ادامه یابد، همچنان امکان دارد که عوارض آنها بر دستگاه گوارش بهبود یابند.

خونریزی های گوارشی بدون علامت

خونریزی گوارشی یک عارضه مهم بالقوه جدی است. در پاره ای از موارد وقتی به وجود می آید، هیچ گونه علامتی ندارد. زخم ها به دنبال آسیبی که به مخاط لوله گوارش می زنند باعث خونریزی می شوند و این خونریزی به دنبال مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID9) ممکن است بیشتر شود. در پاره ای از افراد، آسیب گوارشی به دنبال مصرف متوسط و کوتاه مدت روی می دهد. این در حالی است که در افرادی که دوزهای زیاد و مقادیر بیشتری از این داروها را به طور مرتب مصرف می کنند عوارض گوارشی بیشتر می شود. داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، و آسپرین دارای تأثیرات مثبتی بر سلامتی هستند. اما مانند بسیاری از داروهای دیگر، در مصرف آنها باید احتیاط کرد. به عنوان مثال همراه این داروها نباید الکل مصرف کرد چرا که مصرف هم زمان این دو با هم ریسک خونریزی گوارشی را افزایش می دهد.

بیماران بدون علامت- بیمارانی که دارای زخم و یا درجاتی از خونریزی دستگاه گوارش هستند اما علامت بالینی واضحی ندارند:

هر شخص ممکن است یک ضایعه و آسیب در لوله گوارش و مخاط روده خود داشته باشد اما به آن ضایعه آگاه نباشد. بسیاری از موارد خونریزی وسیع از دستگاه گوارش بدون هیچ گونه علامت بالینی صورت می گیرد. یکی از موارد مهم که باید بدان توجه ویژه شود، بیماران مبتلا به بیماری های آرتریت روماتوئید است. میلیون ها نفر از چنین بیمارانی به طور منظم داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مصرف می کنند. بیش از 60 درصد از این افراد دچار عوارض داورها بر دستگاه گوارش می شوند و بیش از 10 درصد از آنها دچار علایم وخیم و شدید گوارش می شوند که نیاز به اقدامات شدید درمانی پیدا می کنند.

درمان خونریزی گوارشی ناشی از داروها

اقدامات درمانی در کسانی که به دنبال مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی دچار عوارض داروهای گوارشی همچون خونریزی گوارشی یا آسیب مخاط دستگاه گوارش شده اند:

درمان های رایج در مورد این زخم ها (گروه های توصیه شده از داروهای درمان زخم گوارشی که با نام H2 بلوکرها و مهارکننده های پمپ پروتون از آنها نام می برند) که در حال حاضر به کار می روند، تأثیرات بسیار مؤثر و مفیدی در درمان و پیشگیری از خونریزی ناشی از این زخم ها داشته اند. این درمان ها به ویژه زمانی بیشترین تأثیر را دارند که مصرف داروهای NSAID هم زمان قطع شود و یا کاهش یابد. به هر حال بسیاری از بیماران پس از مصرف بهبودی قابل توجهی حاصل می کنند، حتی اگر مصرف NSAID را ادامه دهند.

داروی دیگری که به طور بسیار مؤثر در کسانی که مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی را ادامه می دهند، سبب پیشگیری از بروز زخم های معده و دوازدهه می شود و همچنین ریسک وقوع خونریزی در این افراد را کاهش می دهد، داروی میزوپروستول است. همچون بسیاری از موارد، بیمارانی که اقدام به مصرف هر دارویی که توسط پزشک و یا از طریق اقلام دارویی بدون نسخه تهیه می شود، می کنند باید کاملاً از نظر عوارض گوارشی داروها، تداخلات بالقوه با سایر موارد توسط پزشک مورد ارزیابی قرار گیرند و در صورت نیاز، این داروها در دوران بارداری و حاملگی محدود شوند و مصرف نشوند.

در صورتی که شما به طور مرتب داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی را که بدون نسخه ی پزشک می توانید تهیه کنید مصرف می کنید باید حتماً با پزشکتان در رابطه با عوارض آنها روی سیستم گوارش و توانایی بالقوه این داروها در ایجاد زخم مشورت کنید. بسیاری از بیماران زمانی به پزشک مراجعه می کنند و به فکر درمان های اولیه و مقدماتی می افتند که مشکلات گوارشی در آنها پدید آمده است. بسیاری از این بیماری ها که شامل هلیکوباکترپیلوری است به راحتی در مراحل اولیه قابل درمان هستند. در بسیاری از موارد که مشکلی جدی و عود کننده وجود دارد شما نیاز دارید با یک متخصص گوارش و یا پزشکی که در زمینه ی بیماری ها و عوارض گوارشی داروها طبابت کرده حتماً مشورت کنید.

بیمارانی که نیاز دارند به صورت منظم داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی را مصرف کنند، باید به طور مرتب با پزشک خود مشورت کنند تا توصیه های لازم در مورد عوارض گوارشی داروها به آنها گوشزد شود. بسیاری از عوامل موثر بر عوارض گوارشی داروها امکان دارد بدون هرگونه علامتی باشند، از این رو حتماً باید پزشک شما را از این لحاظ زیر نظر داشته باشد. اگر مشکلی پیش آمد و خیلی زود تشخیص داده شود، راه های زیادی وجود دارد تا اثرات سوء مصرف این داروها را به حداقل برسانیم. مصرف پاره ای از داروهای دیگر و عمل به توصیه های پزشک سبب می شود اثرات سوء مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی کاهش یابد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان خونریزی گوارشی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه خونریزی گوارشی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوزش سردل و خونریزی گوارشی


خونریزی گوارشی

اگر شما به نوعی درگیر بیماریهای معده و خونریزی گوارشی، از جمله سوء هاضمه و سوزش سردل هستید لازم است این نکته را بدانید که شما تنها کسی نیستید که با این مشکل روبه رو است. درحال حاضر نزدیک به 95 میلیون نفر در سراسر آمریکا به نوعی با خونریزی گوارشی و ناراحتی های مربوط به هضم و جذب غذا، دست به گریبانند. از این تعداد سالانه در حدود 10 میلیون نفر به دلیل حاد بودن مشکلاتشان نیاز به بستری شدن در بیمارستان پیدا می کنند و سالانه بالغ بر 40 میلیارد دلار صرف هزینه درمان این افراد می شود و این در حالی است که بسیاری از این مشکلات با بالا رفتن سن در افراد دیده می شود و اینگونه مشکلات و ناراحتی ها در دوران کودکی کمتر به چشم می خورد. به طور کلی همه افراد، صرف نظر از جنس، نژاد و موقعیت اجتماعی یا اقتصادی در معرض ابتلا به خونریزی گوارشی هستند.

کار لوله گوارش

لوله گوارش با عملکرد و کارکرد خوب، مواد خوردنی را به ترکیبات قابل جذب برای بدن تبدیل می کند و با این کار وظیفه تأمین انرژی بدن را به عهده دارد و از طرف دیگر مواد دفعی را که برای بدن مفید نیستند به خارج از بدن هدایت می کند. لوله ی گوارش از دهان شروع می شود که خوردن غذا را به عهده دارد. بعد از دهان، لوله ی گوارش در ادامه به مری می رسد و سپس معده، روده کوچک، روده بزرگ(کولون) و در نهایت به مقعد می رسد. ارگان های دیگری هم در کنار لوله گوارش در کار هضم، جذب و دفع غذا همکاری دارند که از آن جمله می توان کبد، پانکراس و کیسه صفرا را نام برد.

هنگامیکه پزشک شما صحبت از خونریزی دستگاه گوارش می کند، منظور او در بیشتر موارد یک خونریزی گوارشی معمولی از یک زخم ساده نیست که در یکی از بخش های دستگاه گوارش قابل مشاهده باشد، بلکه منظور او بسیار اختصاصی تر است. در واقع یعنی قسمتی از لوله گوارش، هر قسمتی از آن، دچار خونریزی داخلی شده است که این خونریزی گوارشی می تواند بسیار کوچک( که ممکن است زیاد جدی و وخیم نباشد یا باشد) و یا بسیار وسیع( که امکان دارد عواقب بسیار وخیم و جدی در پی داشته باشد)، باشد.

علایم

به دلیل اینکه خونریزی از دستگاه گوارش یک خونریزی داخلی است، امکان دارد فردی که دچار خونریزی از دستگاه گوارش شده، هیچگونه دردی نداشته باشد و حتی خودش هم از خونریزی خود باخبر نشود. به همین دلیل شناخت علایم بسیار مهم است. علایم خونریزی گوارشی بسیار گوناگون است و این علایم با توجه به اینکه خونریزی گوارشی در بخش های فوقانی لوله گوارش(مری، معده و قسمت های فوقانی روده کوچک) و یا بخش های تحتانی ادامه روده کوچک، روده بزرگ و مقعد رخ دهد علایم متفاوت است.

خونریزی بخش های فوقانی لوله گوارش

  • استفراغی که حاوی خون روشن(قرمز روشن) باشد.
  • استفراغ حاوی لکه های تیره یا استفراغ حاوی اجسام coffee ground
  • مدفوع قیری شکل و سیاه رنگ

خونریزی بخش های تحتانی لوله گوارش

  • دفع مدفوع به صورت خون خالص یا همراه با خون و مدفوع
  • وجود خون قرمز روشن و یا قرمز بلوطی در مدفوع.

انواع خونریزی گوارشی

به  طور کلی، 5 بخش از دستگاه گوارش(لوله گوارش) می تواند دچار خونریزی گوارشی شود که در  این خصوص طیف وسیعی  از عوامل میتواند دخیل باشد.

دلایل  احتمالی

نوع خونریزی

جایگاه

زخم ها،واریس ها، بیماری کبد

استفراغ خون  روشن یا حاوی اجسام coffee ground و مدفوع سیاه

مری

زخم ها،گاستریت، واریس ها

استفراغ خون  روشن یا حاوی اجسام coffee ground و مدفوع سیاه

معده

زخمهاAVMS تومورها

خونریزی گوارشی به صورت خون روشن یا خونریزی به رنگ  بلوطی

روده کوچک

سرطان روده  بزرگ، پولیپ ها. کولیت،AVMS ،دیورتیکول

وجود خون در مدفوع

روده بزرگ

هموروئیدها، دیورتیکولوز، تومورها

خونریزی گوارشی به صورت خون روشن

مقعد

منبع: کتاب سوزش سردل و خونریزی گوارشی


زخم دستگاه گوارشی

[sbu_post_image]

حدود 20 میلیون آمریکایی در طول زندگی خود به دلیل داشتن زخم دستگاه گوارشی مشکلات زیادی را تحمل کرده اند. دوازدهه(قسمت ابتدایی روده کوچک) معمولاً در سنین 30 تا 50 سال و در مردان، 2 برابر خانمها بروز می کنند. این درحالی است که زخم دستگاه گوارشی معده بیشتر در خانمها و آن هم در سنین بالاتر از 60 سال بروز می کند.

بسیاری از خونریزی های گوارشی در نتیجه وجود یک زخم پدید می آیند. هر زخم در اصل بخشی از مخاط معده و یا دوازدهه است که به وسیله اسید معده و یا ترکیبات هضم شده دچار تخریب شده و آسیب دیده است. بسیاری از زخمها شاید ابعاد بسیارکوچکی داشته باشند، اما درد بسیار شدید و طاقت فرسایی دارند.

علایم

شایع ترین علامت زخم دستگاه گوارشی درد سوزشی و یا فشاردهنده ای است که در ناحیه شکم، بین ناف و قسمت فوقانی استخوان سینه حس می شود. درد ناشی از این مشکلات گوارشی معمولاً بین وعده های غذایی ظاهر می شود و در بعضی موارد به اندازه ای شدید است که فرد را از خواب بیدار می کند. درد معمولاً برای چنددقیقه و یا ساعتها طول می کشد و اغلب موارد با خوردن غذا، آنتی اسید و مهارکننده های ترشح اسید تخفیف می یابد. علایم کمتر شایع زخم دستگاه گوارشی شامل تهوع، استفراغ، کاهش اشتها و کاهش وزن و در نهایت خونریزی دستگاه گوارش است.

علل

در گذشته به اشتباه تصور می شد زخمها در نتیجه فشار و به وجود می آید. اما امروزه پزشکان براین باورند که دو عامل اصلی در پدید آمدن زخم های گوارشی دخیل هستند. بسیاری از زخم های دستگاه گوارشی معده و دوازدهه به وسیله عاملی بیماریزا به نام باکتری هلیکوباکترپیلوری به وجود آمده اند. دسته دیگر زخم دستگاه گوارشی، زخمهایی هستند که به دلیل مصرف داروهای گروه NSAID مانند آسپیرین، ایبوپروفن، ناپروکسن سدیم و کتوپروفن به وجود می آیند.

بیشترین درصد زخم دستگاه گوارشی در نتیجه ی حضور هلیکوباکترپیلوری پدید می آیند. اما نکته مهم اینجاست که در معده بسیاری از افراد که زخم معده نیز وجود ندارد، هلیکوباکترپیلوری وجود دارد. پس این خود سبب شد بسیاری از پزشکان براین باور باشند که علاوه بر هلیکوباکترپیلوری، عوامل دیگری نیز همچون ارث و استعداد خانوادگی باید وجود داشته باشد تا زخم معده پدید آید. یکی از پیشرفت های مهم در زمینه درمان عفونت هلیکوباکترپیلوری استفاده از آنتی بیوتیک هاست. پژوهش ها نشانگر آن است که درمان با آنتی بیوتیک ها می تواند حدود 80 تا 90 درصد زخم ها را درمان کند. یکی از درمان های اولیه و اقدامات ابتدایی در درمان زخم دستگاه گوارشی استفاده از مهارکننده های ترشح اسید در معده است.

دومین عامل عمده در شکل گیری و بروز این عارضه مصرف مداوم داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) است. در حال حاضر NSAIDs ها به راحتی در دسترس عموم قرار می گیرند. اگر شما جزءِ کسانی هستید که از این دسته داروها برای درمان زخم دستگاه گوارشی استفاده می کنید باید حتماً در مورد توانایی های این داروها در ایجاد زخم و سایر عوارض جانبی این داروها با پزشکتان مشاوره کنید. اثرات منفی درمان با این داروها (NSAID) با استفاده از روش های جایگزین ، قابل کاهش است. پزشک شاید به شما توصیه کند تا داروهای خود را تغییر دهید و از سایر داروها برای کاهش دردتان بهره ببرید.

عوارض

  • خونریزی: خونریزی داخلی که در معده و دوازدهه روی می دهد.
  • پارگی زخم: هنگامی که به خوبی درمان نشوند، به مرور زمان مواد و ترکیبات هضمی و اسید معده می تواند زخم را وسیع تر کرده و در این موقع است که سوراخی در جدار عضو درگیر پدید می آید. این عارضه یکی از عوارض جدی زخم دستگاه گوارشی است و بیمار، باید به سرعت در بیمارستان بستری شود.
  • انسداد: امکان دارد تورم و اثری که در نتیجه یک زخم پدید می آید، سبب بسته شدن دهانه خروجی معده شود. در این زمان راه خروجی غذا بسته می شود و شخص دچار حالت تهوع و استفراغ و در نتیجه کاهش شدید وزن می شود.

تشخیص

معمولی ترین روش ها برای تشخیص زخم دستگاه گوارشی روش آندوسکوپی یا EGD و یا استفاده از اشعه xاست که به کم آن، قسمت فوقانی دستگاه گوارش بررسی می شود.

  • آندوسکوپی: اساس این روش در تشخیص زخم دستگاه گوارشی، استفاده از یک لوله قابل انعطاف ظریف و کوچک است که از راه دهان وارد مری می شود و سپس تا معده و دوازدهه به پیش می رود و کلیه آسیب های این منطقه را بررسی میکند و از کلیه مناطق درگیر و یا غیر درگیر توانایی نمونه برداری دارد. برای انجام این آزمایش برای تشخیص باید از قبل بیمار را کاملاً آرام کرد که این عمل با داروهای آرام بخش صورت می گیرد.
  • بررسی قسمت فوقانی لوله گوارش با اشعه x : طی این روش، بیمار یک ماده نشاندار همچون باریم را می بلعد و سپس به بدنش اشعه x تابانده می شود و طی این روش، آناتومی عضو مبتلا به طور دقیق بررسی می شود.
  • تست های مورد نیاز برای تشخیص هلیکوباکترپیلوری: چندین آزمایش و تست وجود دارد که می توان با کمک آنها حضور هلیکوباکترپیلوری را تشخیص داد. گرفتن یک نمونه خون از بیمار به راحتی میتواند حضور پادتن های ضد هلیکو باکترپیلوری را مشخص کند. نمونه برداری هم میتواند به وضوح، حضور عامل بیماری زا را نشان دهد.

درمان زخم های گوارشی

در گذشته براین باور بودند که رژیم غذایی، تأثیری بر درمان زخم دستگاه گوارشی ندارد، اما امروزه پزشکان توصیه میکنند که بیماران باید از مصرف بعضی غذاها جداً خودداری کنند. بیمارانی که سیگار می کشند باید هرچه سریع تر سیگار خود را قطع کنند. سیگار سبب می شود روند بهبود زخمها متوقف شود و زخم های گوارشی مدام عود کنند.
معمولاً بیمارانی که به این بیماری مبتلا هستند داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (ایبوپروفن، ناپروکسن، ایندومتاسین و…) مصرف نمیکنند مگر اینکه پزشک معالجشان توصیه کند. بسیاری از درمان ها در بهبود زخم دستگاه گوارشی براین اصل بنا شده اند که ترشح اسید در معده را کم کنند. درمان آنتی بیوتیکی بر ضد هلیکوباکترپیلوری می تواند روند ترمیم را سرعت بخشد و از عود زخم ها جلوگیری کند. در صورتی که زخم ها درمان نشوند، ممکن است عوارض زخم ها یعنی خونریزی، سوراخ شدن دیواره معده و انسداد رخ دهد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان خونریزی گوارشی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه زخم های گوارشی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوزش سردل و خونریزی گوارشی


مشکلات گوارشی

[sbu_post_image]

وقتی می خواهید غذاهایی را که به علت مشکلات گوارشی از برنامه غذایی تان حذف کرده بودید دوباره در برنامه غذایی تان بگنجانید، به این نکات دقت کنید:

اگر سیستم تشخیص مشکلات گوارشی ABAB را به کار می برید، تا غذاها و نوشیدنی های مختلف را آزمایش کنید، بهترین کار این است که هر بار، یک غذا یا نوشیدنی را به مدت یک یا چند روز دوباره مصرف کنید و علایم مشکلات گوارشی خود را یادداشت کنید. اگر علایم مشکلات گوارشی تان تغییری نکرد، می توانید حداقل در حال حاضر فرض کنید که این غذا یا نوشیدنی یکی از علل بروز مشکلات گوارشی شما نیست. ولی اگر دیدید یکی از علایمی که قبلاً گفتیم دوباره بروز کرد، احتمالاً می توانید فرض کنید که این غذا یا نوشیدنی باید از فهرست غذاهای روزمره شما حذف شود. اگر می بینید که نمی توانید از آن بگذرید، مثلا در یک مهمانی، حداقل حواستان را جمع کنید که چه چیزی را روانه دستگاه گوارشتان می کنید و بدانید که ممکن است مجبور شوید تا چند روز برای خوردن یا نوشیدن آن تاوان پس دهید، پس خوب فکر کنید و ببینید ارزشش را دارد یا نه!
اگر از سیستم تشخیص بیماری های گوارشی ABCD استفاده می کنید، کارتان قدری سخت تر است. مثلاً شما به این نتیجه رسیده اید که یک گروه غذا یا نوشیدنی خاص (مثلاً لبنیات) بیش از بقیه برایتان دردسر درست می کند به همین خاطر ممکن است سعی کنید فرآورده های لبنی را که در مرحله قبل حذف کرده بودید هم زمان و در کنار هم مجدد در برنامه غذایی تان بگنجانید تا ببنید شرایطتان تغییر می کند یا خیر. مشکلی که در این میان ایجاد می شود این است که ممکن است شما غذا یا نوشیدنی خاصی را که بیشتر به دردتان می خورد جا بیاندازید؛ مثلاً شما دوباره مصرف لبنیات کرده اید تا اثرش را ببینید ولی یادتان می رود ماست یا فرآورده دیگری مثلاً پنیر را هم دوباره بخورید یا شیر را فراموش می کنید. از طرف دیگر ممکن است همه ی غذاهای آن گروه را بخورید ولی اثر آن را نفهمید. به عنوان مثال ممکن است شما از آن افرادی باشید که ماست را آسانتر از شیر هضم می کنید، ولی این نکته را متوجه نشوید.

برنامه غذایی برای رفع مشکلات گوارشی

غذاهایی بخورید که به برطرف شدن برخی علایم بیماری های گوارشی خاص کمک می کنند.
در روش های تشخیص بیماری های گوارشی غذاها و نوشیدنی هایی را که احتمالاً باعث بروز مشکلات گوارشی شما می شوند، دوباره آزمایش می کنید ولی در کنار آن می توانید غذاهایی را که ممکن است در تخفیف بعضی از علایم مشکلات گوارشی شما مؤثر باشند، به غذاهای روزانه خود اضافه کنید.

این کار هم بخشی از برنامه ای است که طی آن تلاش می کنید به تغذیه و گوارشی سالم و بی دردسر برسید. همین طور که غذاها و نوشیدنی های مفیدی را که علایم مشکلات گوارشی تان را کمتر می کنند به خوراکی های روزانه خود اضافه می کنید، و غذاهای مضر را کمتر مصرف کرده یا حذفشان می کنید، در حال شکل دادن به عادات غذایی جدید خود نیز هستید که کمکتان خواهند کرد در بقیه زندگی دچار مشکلات گوارشی نشوید. دقت کنید که این توصیه ها کلی هستند. شرایط هر کسی با دیگری فرق دارد شما باید قبل از اضافه کردن هر غذا یا نوشیدنی جدیدی به برنامه غذایی خود یا حذف تعدادی دیگر، حتماً با پزشک متخصص بیماریهای گوارشی مشورت کنید. ممکن است شرایط شما جوری باشد که بعضی توصیه های کلی که برای برطرف شدن یک مشکل گوارشی آورده ایم برای شما مفید نباشد و چه بسا وضعیت شما را بدتر کند. هرگز قبل از مشورت با پزشک متخصص مشکلات گوارشی، سرخود رژیم غذایی تان را تغییر ندهید، این مسئله به خصوص اگر دچار بیماری ای هستید که برای درمان یا کنترل آن داروهایی را مطابق دستور پزشک مصرف می کنید، بیشتر اهمیت دارد.

برای آشنایی با ” رفع ناراحتی های گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: کتاب درمان بیماری های گوارشی


تشخیص بیماری های گوارشی

[sbu_post_image]

با دقت به چیزهایی که می خورید و می نوشید توجه کنید. شاید با کمتر غذا خوردن یا حذف غذاهایی که اذیتتان می کنند، حالتان بهتر شده و راحتتر غذا بخورید. برای شما برنامه ای برای غذا خوردنتان ارائه می دهیم تا به ناراحتی ها و بیماری های گوارشی خود را تشخیص دهید.

برای شروع برنامه غذایی تعیین شدت بیماری های گوارشی تک تک خوراکی هایی را که از غذاهای روزانه خود حذف کرده بودید، دوباره بخورید. این بار هر چه می خورید را با دقت بنویسید و علایم و حالاتی راکه پس از خوردن آن ها پیدا می کنید روی کاغذ بیاورید. با این کار می توانید غذاهایی را که بیشتر از بقیه برایتان دردسر درست می کنند بهتر از قبل بشناسید. البته شناختن این غذاها به این معنی نیست که باید به کلی آن ها را کنار بگذارید ولی حالا که اثرات احتمالی هر غذا را می دانید، حداقل می توانید آگاهانه تر تصمیم بگیرید که چه چیزهایی را و چه وقت بخورید. همچنین حالا وقت مناسبی است که با پزشک یا متخصص تغذیه خود صحبت کنید، علایم خود را شرح دهید و برای برطرف کردن هریک از آنها از او کمک بخواهید. در این مرحله بیشتر بیماران خیلی انگیزه پیدا می کنند تا با پزشک متخصص گوارش و تغذیه همکاری کنند و عادات غذایی خود را برای همیشه تغییر دهند تا بتوانند از شر مشکلات و بیماری های گوارشی خود خلاص شوند.

روش های تشخیص بیماری های گوارشی

  • روش تشخیص بیماری های گوارشی ABAB:

در روش اول شما طی دو هفته اول اطلاعاتی جمع میکنید که برای تنظیم برنامه ی چهار هفته ای ما لازم هستند. در هفته سوم از اطلاعاتی که یادداشت کرده اید استفاده می کنید و غذاهایی را که خوردنشان ناراحتتان می کند و باعث بروز بیماری های گوارشی در شما می شود از رژیم غذاهایی روزانه خود حذف می کنید یا مقدار مصرف آن ها را کاهش می دهید، و حالات دستگاه گوارش خود را بعد از انجام این تغییرات هم یادداشت می کنید اگر بهتر شدید، در هفته ی چهارم دوباره آن خوراکی ها را بخورید.

روشی که ما طبق آن پیش می رویم را می توانیم سیستم ABAB بنامیم. در مرحله A (هفته اول) شما فقط غذاهایی که می خورید و علایم بیماری های گوارشی را که پس از خوردن آن ها پیدا می کنید، ثبت می کنید. در مرحله B (هفته سوم) خوراکی هایی را که برایتان مشکل ساز می شوند از برنامه غذایی خود حذف می کنید یا میزان مصرف آنها را کاهش می دهید و بازتغییراتی را که احساس کردید، روی کاغذ می آوردید. اگر همه چیز خوب پیش برود، در هفته چهارم که باز هم نامش را مرحله A می گذاریم، شما دوباره آن غذا یا نوشیدنی مشکل ساز را می خورید و باز علایم خود را در جدول می نویسید. اگر هیچ تغییری ایجاد نشد، معلوم می شود که آن غذا یا نوشیدنی خاص علت مشکل گوارشی شما نیست. از سوی دیگر اگر باز همان علایم بیماری های گوارشی سراغتان آمد، در مرحله ی بعدی که باز هم B نام دارد، دوباره آن خوراکی را حذف می کنید. اگر با حذف آن علایمتان فروکش کرد، آن خوراکی یکی از مقصران بروز ناراحتی های گوارشی شما است. نام این غذا یا نوشیدنی را در فهرست «مجرمان گوارشی» وارد کنید.

اگر شما می خواهید هر بار اثر یک خوردنی یا نوشیدنی خاص را در بیماری های گوارشی آزمایش کنید، می توانید مکرر از سیستم ABAB استفاده کنید. اگر تعداد این مواد غذایی زیاد باشد، ممکن است این مرحله بیش از یک هفته طول بکشد. هیچ اشکالی ندارد و بهتر از این است که با عجله و برای تمام کردن این مرحله طی یک هفته، غذایی را از قلم بیندازید و بدون آنکه بفهمید این خوراکی یا نوشیدنی از همان مجرمان گوارشی است، از آن بگذرید. این سیستم انعطاف پذیر است و بنابراین اگر لازم باشد می توانید با رعایت اصول اولیه، آن را جوری اصلاح کنید که بتواند نیازهای شما را برآورده سازد.

  • روش تشخیص بیماری های گوارشی ABCD:

اگر می خواهید همزمان اثر چند غذا را بر بیماری های گوارشی بررسی کنید، می توانید سیستمی را به کار ببرید که کمی با روش  تشخیص بیماری های گوارشی ABAB فرق دارد و ما آن را ABCD می نامیم.

در این الگو نیز مرحله A همان مرحله پایه است و در مرحله B باید غذاها و نوشیدنیهایی را که بیش از بقیه مشکل سازند حذف کرده و تغییراتی را که در علایم بیماری های گوارشی تان ایجاد می شود در جدول یادداشت کنید. فرق این سیستم با سیستم ABAB در مرحله سوم یا C است. در این مرحله شما گروه دیگری از غذاها و یا نوشیدنی هایی را که فکر می کنید آن ها هم باعث بروز علایم بیماری های گوارشی می شوند مثل گروه لبنیات از غذاها و نوشیدنی های روزمره خود حذف می کنید و باز هم مانند قبل، نتایج را با دقت ثبت می کنید. سپس در مرحله D هر بار یک غذا یا نوشیدنی خاص را دوباره مصرف می کنید و دوباره وضعیت خود را می نویسید. ممکن است این حذف و اضافه کردن ها کمی گیج کننده به نظر بیایند ولی یادداشت های منظم شمار را در تشخیص بیماری های گوارشی کمک خواهند کرد که سررشته کار از دستتان خارج نشود و همچنان بتوانید با نظم و ترتیب و قاعده کارهای لازم را انجام دهید.

برای آشنایی با ” رفع ناراحتی های گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


رفع ناراحتی های گوارشی با مواد غذایی

[sbu_post_image]

در این مقاله قصد داریم شما را با رفع ناراحتی های گوارشی با مواد غذایی آشنا کنیم. با ما همراه باشید:

  • رفع اسهال با تغذیه مناسب

اگر اسهال دارید حذف غذاهای زیر ممکن است کمکتان کند:

میوه ها به خصوص هلو، زرد آلو، گلابی، سیب- آب میوه به خصوص آب سیب و آب پرتقال- لوبیا و خوراکی های دیگری که فیبر زیادی دارند- قهوه- فرآورده های لبنی مانند شیر، بستنی، پنیر (به خصوص اگر شما دچار عارضه عدم تحمل لاکتوز هستید)- آدامس های بدون قند که سوربیتول دارند.

  •  رفع یبوست با مواد غذایی

اگر یبوست دارید مواد غذایی زیر را کمتر مصرف کنید:

خوراکی هایی که فیبر کمی دارند مثل فست فودها و غذاهای آماده- غذاهایی که کربوهیدرات های ساده دارند مانند برنج سفید، نان سفید (تهیه شده از آرد سفید و بدون سبوس) و ماکارونی- تخم مرغ – گوشت ها

  • رفع سوء هاضمه با مواد غذایی

اگر ریفلاکس معده یا سوء هاضمه دارید مواد غذایی را زیر را مصرف نکنید:

نوشیدنی های گازدار و حاوی کولا، قهوه، چای، نوشیدنی های اسیدی مانند آب گوجه فرنگی و آب پرتقال، شیر و بقیه فرآورده های لبنی- سس های تند و ادویه دار- لوبیا- غذاهای چرب- غذاهای سرخ کرده- فلفل – تربچه

  •  جلوگیری از نفخ و مواد غذایی

اگر نفخ می کنید مصرف مواد غذایی زیر برای برطرف شدن آن مناسب نیست.

  • آب سیب، اب پرتقال، شیر، نوشیدنی های حاوی کربوهیدرات
  • سبزیجات خانواده کلم: مارچوبه، بروکلی، کلم بروکسل، کلم و گل کلم
  • غذاهایی که میزان سوربیتول و فروکتوز موجود در آن ها خیلی زیاد است: خوراکی های بدون قند- سیب- گیلاس- هلو- گلابی- لوبیا- شلغم- ذرت- خیار- انگور و کشمش- آجیل- جو دوسر و غذاهای دیگری که فیبر زیادی دارند- پیاز

برای آشنایی با ” علل بیماری های گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: درمان بیماری های معده