نوشته‌ها

مراحل انجام اندوسکوپی

[sbu_post_image]

برای انجام مراحل انجام اندوسکوپی باید با آرامش کامل به پهلوی چپ دراز بکشید. ممکن است به شما داروی آرام بخش بدهند و یا اسپری بی حس کننده به گلویتان بزنند که البته استفاده از هر کدام با نظر شما صورت می گیرد. سپس پرستار گیره هشدار دهنده را به انگشت شما متصل می کند و ممکن است در شروع مراحل انجام اندوسکوپی از طریق ماسک دهانی و قبل از آنکه محافظ دهانی کوچکی را بین دندان ها قرار دهد، مقداری اکسیژن به شما بدهد. گذاشتن محافظت دهانی باعث می شود که دندان ها آسیب نبینند و همچنین دندان ها به دستگاه آسیب نرسانند. زمانی که آرامش کامل داشته باشید پزشک سر اندوسکوپ را روی زبان قرار می دهد و سپس وارد گلو می کند و از شما می خواهد که آن را قورت دهید. در این هنگام مری باز شده و اندوسکوپ وارد معده می شود.

در طول مراحل انجام اندوسکوپی، یک پرستار از شما مراقبت می کند و بزاقی که در دهانتان جمع می شود را توسط یک مکنده (ساکشن) بیرون می آورد. این عمل باعث می شود تا خطر به ریه رفتن بزاق کاهش یابد. مایع را می توان قورت داد اما چون اندوسکوپ مری را باز نگه می دارد، مایعات مجدداً از معده به دهان باز می گردند.

مدت اندوسکوپی

وقتی سر اندوسکوپ در معده قرار گرفت آزمایش چند دقیقه بیشتر طول نمی کشد که در طی این مدت معده باد می شود تا تصویر مناسبی به دست آید. در صورت نیاز ممکن است نمونه برداری نیز بشود که این عمل کاملاً بی درد است.

زمانیکه این عمل تمام شد، پزشک دستگاه اندوسکوپ را بیرون می آورد و شما را به مکانی دیگر جهت استراحت راهنمایی می کند. در طول مراحل انجام اندوسکوپی ممکن است دچار بعضی علایم مانند احساس فشار بر روی گلو، گاهی احساس ناراحتی در شکم و آروغ زدن (به علت وارد شدن هوا به معده شوید) وقتی سر اندوسکوپ از گلو عبور می کند ممکن است یک دوبار دچار حالت تهوع شوید که یک واکنش کاملاً طبیعی است. پس از تست و وقتی کاملاً بهبود یافتید می توانید به منزل بازگردید.

اندوسکوپی بسیار بی خطر می باشد و هیچگونه عوارض جانبی ندارد، اما پارگی مری به علت ورود لوله آندوسکوپ به آن، به ندرت اتفاق می افتد و فقط افرادی که دچار ناهنجاری های ناشناخته قبلی در مری باشند دچار این عارضه می شوند. عوارض دیگر مراحل انجام اندوسکوپی ممکن است مربوط به تزریق بی حس کننده باشد. در صورتی که مایع استنشاق شود ممکن است شخص دچار عفونت سینه شود که البته این حالت بیشتر در افراد ضعیف و پیر اتفاق می افتد.

منبع: کتاب سوء هاضمه


اندوسکوپی و روش انجام آن

[sbu_post_image]

آندوسکوپ وسیله ای است که به پزشک توسط آن درون بدن را مشاهده می کند. دستگاه های دیگر نیز وجود دارند که به وسیله آنها می توان به بررسی ریه ها، نای، روده کوچک، مثانه و مفاصلی مانند مفصل زانو پرداخت. در اینجا آن نوع اندوسکوپی که برای مری، معده و اثنی عشر مورد استفاده قرار می گیرند بررسی می شوند. آندوسکوپ های اولیه فقط از چند لنز و آینه ساخته شده بودند، اما از 30 سال قبل دستگاه های حاوی فیبر نوری جایگزین آنها شدند که توسط آنها تصاویر واضح و روشنی از معده به دست می آید.

آندوسکوپ های امروزی بسیار پیشرفته و گران قیمت هستند و دارای لوله قابل انعطافی هستند که سر آنها توسط اپراتور کنترل می شود. نمونه های قدیمی در طول خود دارای فیبر نوری بودند اما دستگاه های جدید دارای یک دوربین ویدئویی کوچک هستند و تصاویر به صورت الکترونیکی به صفحه ویدئو منتقل می شوند. این دستگاه ها دارای لوله ای برای کشیدن مایع درون معده، فرستادن هوا به داخل معده و باد کردن آن و ورود انبرک های مخصوص برای نمونه برداری می باشند. آزمایش آندوسکوپی دقیق ترین و مفیدترین روش برای تشخیص علل مختلف سوء هاضمه می باشد. این آزمایش برای تشخیص زخم های معده، سرطان معده و عفونت هلیکوباکترپیلوری بسیار مفید است. علاوه بر مشاهده ناهنجاری فرد اپراتور قادر است از بافت نمونه (بیوپسی) نیز تهیه کند.

روش انجام اندوسکوپی

اندوسکوپی معمولاً در بخش های تخصصی بیمارستان انجام می شود و چند دقیقه نیز بیشتر طول نمی کشد. بخش اندوسکوپی معمولاً شلوغ است و به همین دلیل بررسی های قبل و بعد از آزمایش معمولاً یک ساعت طول می کشد. از آنجایی که لازم است در هنگام اندوسکوپی  معده فرد خالی باشد، اگر قرار است در صبح انجام شود، شما باید بعد از آنکه شب قبل شام خوردید، تا هنگام آزمایش چیزی نخورید و برای انجام آزمایش ناشتا باشید. اگر قرار است این روش تشخیصی بعدازظهر انجام شود باید بعد از صرف یک صبحانه سبک دیگر چیزی تا هنگام انجام آن نخورید.

وقتی به بخش آندوسکوپی وارد می شوید ابتدا به اتاق انتظار راهنمایی می گردید که پس از آن می توانید با پزشک یا پرستار ملاقات داشته باشید. هدف از این کار توضیح آزمایش و پاسخ به سؤالات بیمار می باشد. در اینجا همچنین از سلامتی عمومی بیمار نیز اطمینان حاصل می شود. همچنین از فرد خواسته می شود تا رضایت نامه را امضا کند. نهایتاً بیمار به اتاق اندوسکوپی راهنمایی می شود. مهمترین بخش های این دستگاه ، خود دستگاه آندوسکوپ و وسایل جانبی آن، صفحه ویدئویی که تصاویر را نشان می دهد و دستگاهی که با اتصاف به نوک انگشت میزان اکسیژن و ضربان قلب را اندازه گیری می کند، می باشد.

برای انجام اندوسکوپی باید با آرامش کامل به پهلوی چپ دراز بکشید. ممکن است به شما داروی آرام بخش بدهند و یا اسپری بی حس کننده به گلویتان بزنند که البته استفاده از هر کدام با نظر شما صورت می گیرد. سپس پرستار گیره هشدار دهنده را به انگشت شما متصل می کند و ممکن است از طریق ماسک دهانی و قبل از آنکه محافظ دهانی کوچکی را بین دندان ها قرار دهد، مقداری اکسیژن به شما بدهد. گذاشتن محافظت دهانی باعث می شود که دندان ها آسیب نبینند و همچنین دندان ها به دستگاه آسیب نرسانند.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” اندوسکوپی با بی حسی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه اندوسکوپی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوء هاضمه


بی هوشی در اندوسکوپی

وارد شدن آندوسکوپ به گلو می تواند ناراحتی هایی را ایجاد کند. به همین دلیل از شما می خواهند یکی از دو نوع بی هوشی را در اندوسکوپی انتخاب کنید. ممکن است بعضی از افراد احساس کنند که بدون بی هوشی در اندوسکوپی نمی توانند عمل آندوسکوپی انجام دهند اما بعضی ترجیح می دهند هوشیار باشند و مراحل کار را کنترل کنند. دو نوع بی هوشی در اندوسکوپی عبارتند از:

1- استفاده از اسپری برای بی حس کردن گلو

2- استفاده از یک ماده خواب آور.

انتخاب هر کدام از این روش های بی هوشی در اندوسکوپی بستگی به ذهنیت و احساس شما از آندوسکوپی دارد. هر دو روش مزایا و معایبی دارند و انتخاب نهایی بر عهده فرد می باشد.

اسپری بی حس کننده برای اندوسکوپی

اسپری بی حس کننده ساده ترین راه برای اندوسکوپی با بیهوشی است. قبل از وارد نمودن آندوسکوپ، متخصص و یا دستیار او محلول بی حس کننده را به گلو اسپری می کنند و باعث بی حسی آن می شوند. از محاسن این روش این است که فرد هوشیار است و می تواند عمل آندوسکوپی را دنبال کرده و آن را کنترل کند. همچنین از آنجا که بیمار خواب آلود نیست بلافاصله می تواند در مورد آندوسکوپی گفتگو کند و خودش به خانه برود و یا به سر کار برگردد. از معایب این روش این است که چون فرد هوشیار است ممکن است مضطرب باشد و نتواند لوله آندوسکوپ را ببلعد و بنابراین آزمایش کامل انجام نشود. اسپری گلو تا 30 دقیقه پس از استفاده، بلع را تحت تأثیر قرار می دهد و به فرد توصیه می شود تا زمانیکه وضعیت او به حال عادی برنگشت چیزی نخورد و ننوشد چرا که ممکن است باعث رفتن غذا یا ماده نوشیدنی به ریه شود.

استفاده از یک ماده خواب آور در اندوسکوپی با بیهوشی

بی هوشی در اندوسکوپی کمی وقت گیر بوده و نیاز دارد که متخصص اندوسکوپی قبل از تزریق ماده خواب آور سوزنی را در بازو و یا پشت دست فرد فرو کند. این عمل بر خلاف بی هوشی عمومی باعث بی هوشی کامل نمی شود اما باعث می شود فرد احساس شل بودن و آرامش کند. در این حالت فرد می شنود و در صورتی که از او بخواهند چیزی را قورت دهد قادر به این کار خواهد بود.

از مزایای بی هوشی در اندوسکوپی این است که در صورت وجود اضطراب در فرد، عمل آسانتر می شود و پس از آندوسکوپی شخص چیزی را به یاد نمی آورد. از معایب بی هوشی در اندوسکوپی هم این است که تا مدتی پس از آندوسکوپی فرد هوشیاری کامل خود را به دست نمی آورد. بنابراین شخص را باید به منزل ببرند و سرکار نیز نمی تواند برود. در حقیقت بهتر است حتی اگر قصد دارید از اسپری گلو برای بی حسی استفاده کنید، شخصی را به همراه خود ببرید. از معایب دیگر روش آرام بخشی این است که فرد تا مدتی نمی تواند نتایج را بگیرد چرا که خواب آلودگی بر روی حافظه اش اثر می گذارد. خود آندوسکوپی با تنفس تداخلی ندارد اما استفاده از ماده خواب آور در بی هوشی در اندوسکوپی می تواند تنفس را مختل کند و بنابراین مناسب افراد مبتلا به بیماری های قلبی و تنفسی نیست.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” روش انجام اندوسکوپی با بیهوشی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه اندوسکوپی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوء هاضمه


چاقی و افزایش وزن

چاقی (obesity) به وضعیتی گفته می شود که در آن تجمع چربی به حدی می رسد که بر سلامتی بدن تأثیر منفی می گذارد. معمولاً  به صورت افزایش ضریب (شاخص) توده بدن (Body Mass Index; BMI) و رسیدن آن به 30 کیلوگرم بر متر مربع قد یا بالاتر تعریف می شود. افزایش وزن بدن با چاقی تفاوت دارد. افزایش وزن بدن، عبارت است از بیشتر بودن شاخص توده بدن (BMI) از 25 کیلوگرم بر مترمربع قد (25 Kg/m2). چاقی و افزایش وزن با بیماری های مختلفی مانند بیماری های قلبی عروقی، دیابت شیرین (مرض قند) نوع 2، قطع تنفس انسدادی هنگام خواب (obstructive sleep apnea) بعضی انواع سرطان، و پوکی استخوان (اُستئوآرتریت)، در ارتباط هستند. در نتیجه چاقی می تواند امید به زندگی را در فرد کاهش دهد.

درمان چاقی و افزایش وزن، رعایت رژیم غذایی و انجام تمرین های ورزشی است و در صورت عدم موفقیت این روش ها می توان از داروهای ضد چاقی و درمان جراحی چاقی (جراحی باریاتریک، Bariatric surgery) استفاده نمود.

شاخص توده بدن (BMI) چیست؟

شاخص (ضریب) توده بدن (Body maas index; BMI) در بررسی چاقی عددی است که از تقسیم وزن بدن (بر حسب کیلوگرم) بر مجذور قد (برحسب متر مربع) در سیستم متریک، یا تقسیم حاصل ضرب وزن (بر حسب پوند) در عدد ثابت 703 بر مجذور قد (بر حسب اینچ مربع) به دست می آید (هر پوند=0.454 کیلوگرم و هر این 2.54 سانتی متر). شاخص توده بدن، روشی ساده و بسیار متداول برای تخمین توده ی چربی در چاقی و افزایش وزن است و در قرن نوزدهم میلادی به وسیله آنترپومتریست (متخصص سنجش اندازه، وزن و ابعاد بدن انسان) و آماردان بلژیکی، آدولف کوتلت (Adolphe Quetelet) ابداع شد. شاخص توده بدن (BMI) نشان دهنده ی دقیق درصد چربی در اکثر اجتماعات بزرگسال است ولی در افرادی که به بدنسازی می پردازند و نیز در زنان باردار دقت کمتری دارد. متداولترین تعاریف مورد استفاده برای کمبود وزن، وزن طبیعی، افزایش وزن و چاقی بر اساس جدول زیر که در سال 1997 به وسیله سازمان بهداشت جهانی (WHO) ارائه و در سال 2000 منتشر شد بیان می شوند:

BMI

طبقه بندی

کمتر از 18.5

9.24 – 5.18

29.9-0.25

9.34-0.30

9.39-0.35

بالای 40.0

کمبود وزن

وزن طبیعی

افزایش وزن طبیعی

چاقی گروه (کلاس) I

چاقی گروه (کلاس) II

چاقی گرون (کلاس) III

در مقالات جراحی گروه III به 3 زیر گروه تقسیم شده است: BMI بیش از 40= چاقی شدید. BMI بین 40.0 تا 49.9= چاقی مرضی. BMI بالای 50= فوق چاقی.
با توجه به اینکه در برخی جوامع آسیایی عواقب منفی سلامت در مقادیر BMI کمتری نسبت به نژاد سفیدپوست و قفقازی دیده می شود، تعریف افزایش وزن 0در جوامع مزبور تا حدودی تغییر یافته است. برای مثال در کشور ژاپن، BMI بالاتر از 25 و در چین، BMI بالای 28، چاقی تلقی می شود.

اندازه دور کمر و نسبت دور کمر به دور باسن

از اندازه ی محیط (دور) کمر و نیز نسبت (حاصل تقسیم) دور کمر به دور باسن برای تعیین چاقی مرکزی بدن استفاده می شود. بالاتر بودن اندازه ی دور کمر از 102 سانتی متر در آقایان و 88 سانتی متر در خانم ها و یا بیشتر بودن حاصل تقسیم دور کمر به دور باسن، از 0.9 در آقایان و 0.85 در خانم ها چاقی مرکزی بدن تلقی می شود. در افراد دارای BMI زیر 35، میزان چربی داخل شکمی با پیامدهای منفی سلامتی، مستقل از چربی تام بدن در ارتباط است. چربی داخل شکمی یا چربی احشایی ارتباط زیادی با بیماری های قلبی عروق دارند. در زنان مبتلا به چاقی شکمی، خطر بروز بیماری های قلبی عروقی، مشابه مردانی است که به چاقی مزبور دچار هستند. در افرادی که شاخص توده بدن آن ها بیش از 35 است، اندازه گیری دور کمر، چندان بر کارآیی پیش بینی کننده ی شاخص مزبور نمی افزاید، زیرا در اکثر این افراد، اندازه دور کمر، غیر طبیعی است.

درصد چربی بدن

درصد چربی بدن (body fad percentage) در بررسی چاقی عبارت است از بیان میزان چربی تام بدن به صورت درصد وزن تام بدن و مردانی که درصد چربی آنها بیش از 25% است یا زنانی که درصد چربی بالاتر از 33% دارند، چاق تلقی می شوند. درصد چربی بدن را می توان با استفاده از BMI بر اساس فرمول زیر محاسبه نمود:

[ضریب جنسیت×10/8) – 5/4 – [سن (بر حسب سال) × 0/23] + (BMI×1/2)=درصد چربی بدن

در فرمول مزبور، ضریب جنسیت در جنس مؤنث، «صفر» و در جنس مذکر، «یک» محاسبه می شود. بر اساس این فرمول مشخص می شود که چربی بدن خانم ها، در یک شاخص توده بدن (BMI) مشخص، 10% بیشتر از چربی بدن آقایان با همان مقدار BMI است و نیز فرمول مزبور نشان می دهد که حتی اگر وزن افراد با سن ثابت بماند، درصد چربی بدنشان ازدیاد پیدا می کند که به مرور زمان باعث افزایش چاقی میشود و در نتایج حاصله از دقت 4% برخوردار هستند. تعیین درصد چربی بدن به طور مستقیم، دشوار و  پر هزینه است.

یکی از دقیق ترین روش های تعیین چربی بدن در چاقی و افزایش وزن، اندازه گیری وزن در زیر آب است که به آن تعیین وزن هیدروستاتیک گفته می شود. دو روش ساده تر ولی کم دقت تر  تعیین چربی بدن در چاقی، عبارتند از اندازه گیری ضخامت لایه ی چربی زیر پوستی در سطح کوچکی از پوست (به اندازه ی یک بند انگشت) و نیز آنالیز بیوالکتریکی مقاومت ظاهری (امپدانس) که در آن از مقاومت الکتریکی استفاده می شود.

روش اول در افراد چاق به اندازه ی کافی ارزیابی نشده است و روش دوم نیز مزیتی بر اندازه گیری BMI ندارد. از این رو این روش ها به طور معمول در کنترل چاقی و افزایش وزن مورد استفاده قرار نمی گیرند. برای تحقیقات در زمینه ی اندازه گیری درصد چربی بدن، عمدتاً از توموگرافی کامپیوتری (سی تی اسکن)، ام آر آی و سنجنش جذب با اشعه X دارای انرژی دوگانه (dual energy x-ray absorptiometry; DEXA) استفاده می شود. این روش ها بسیار دقیق هستند ولی انجام اسکن در افراد به شدت چاق به دلیل محدودیت های وزنی دستگاه و قطر ناکافی اسکنر سی تی (CT) یا ام. آر.آی (MRI) دشوار است.

منبع: کتاب چاقی، افزایش وزن و درمان آن


ارتباط چاقی با استرس

تماً شنیده‌اید که اضطراب و استرس تاثیر مخربی بر بافت‌ها و دستگاه‌های مختلف بدن دارند. استرس و فشارهای روحی – عصبی می‌توانند زمینه‌ساز بسیاری از بیماری ها از جمله بیماری‌های قلبی، فشارخون بالا، ناراحتی‌های گوارشی و عصبی شوند.
از طرف دیگر فشارهای عصبی باعث سردرگمی و خستگی ذهنی می‌شوند. در این شرایط خوب برنامه‌ریزی نمی‌کنیم. کارها را خوب انجام نمی‌دهیم و روز به روز کلافه‌تر می‌شویم. پیری زودرس از دیگر عوارض فشارهای عصبی است که تاثیر خود را در موها و صورت نیز نشان می‌دهد. اضطراب و استرس با چاقی و اضافه وزن نیز ارتباط محکمی دارند و از راه‌های مختلف موجب افزایش وزن در افراد مستعد می‌شود.

پژوهش‌های موجود به‌ طور کاملاً واضح تاکید می‌کنند که اضافه وزن بر احتمال مرگ و میر می‌افزاید و احتمال مشکلات ناشی از سایر بیماری‌ها را هم افزایش می‌دهد و در مقابل کاهش وزن مانند سدی، از تاثیر عوامل خطرزای بیماری‌های مهم جلوگیری می‌کند.
در بزرگسالان چاقی و بزرگی شکم دو عاملی هستند که جدا از هم خطر آفرین هستند. پژوهش‌ها نشان می‌دهد همین طور که شاخص توده بدن از 25 بیشتر می‌شود، احتمال مرگ و میر هم افزایش می‌یابد. با فراتر رفتن این شاخص از مرز 30 ، سیر صعودی احتمال مرگ شتاب بیشتری می‌گیرد.

این در حالی ‌است که متأسفانه نه تنها بیماران، بلکه گاهی پزشکان هم درباره چاقی بحثی را پیش نمی‌کشند و افراد در معرض چاقی را به درمان و پیشگیری تشویق نمی‌کنند.

بدیهی است که توجه به عادات غذایی و میزان و نحوه فعالیت بدنی فرد از اهمیت زیادی برخوردار است. باید بیمار مبتلا به چاقی، آن دسته از رفتارهایی را که سلامت وی را به مخاطره‌انداخته‌اند، بشناسد تا بتواند از آنها دوری کند.

درمان اضافه وزن در واقع باید قبل از ۲ سالگی شروع شود اما به علت رشد و تکامل سریع که در این سال ها رخ می دهد نمی توان بر کاهش وزن تاکید کرد. درمان در بزرگسالان شامل رژیم غذایی و افزایش فعالیت بدنی است اما در کودکان باید سن ،شدت چاقی و وجود سایر عوامل خطرآفرین در کودك را نیز مد نظر قرار داد .نقش والدین و مربیان کودکان در حمایت از برنامه هاي کاهش وزن و یا جلوگیري از افزایش وزن بسیار مهم است.

برای افرادی که روش های کنترل وزن مثل رژیم کاهش کالری، ورزش و داروها موثر نیست استفاده می شود. بالون معده از جنس سیکلون نرم است از طریق اندوسکوپی از راه دهان بدون بیهوشی به صورت سرپایی در معده قرار داده می شود که پس از 6 ماه به وسیله آندوسکوپی خارج می شود که با ایجاد سیری کاذب باعث کاهش وزن می شود.

منبع: ویستا. دانشکده تغذیه. تناسب


چاقی ران ها

هر یک از ما دارای ساختار بدنی خاصی هستیم و در اثر اضافه شدن وزن، چربی در مناطق خاصی از بدن ما انباشته می شود و تنها راه تغییر حجم چربی در یک منطقه خاص مثل ران ها، تغییر عادات غذایی است. با رعایت یک « رژیم لاغری اصولی و علمی» چربی بدن می سوزد. این رژیم لاغری، یک رژیم کلی برای تمام بدن است نه فقط برای یک قسمت از آن.
اگر چربی در منطقه ران جمع شده باشد با اجرای رژیم لاغری به مرور ران ها متناسب می شوند. ولی انجام این امر در یک شب امکان پذیر نیست. پس فردی که رژیم لاغری می گیرد، باید صبر و حوصله فراوانی داشته باشد.
یک رژیم متعادل و مناسب رژیمی است که مقادیر بالایی میوه و سبزی و کربوهیدرات های پیچیده داشته باشد و مقدار چربی آن کم باشد و نیاز پروتئین بدن را تامین کند.

دلیل چاقی ران

دلیل اصلی چاق شدن ران، شکم و هر جای دیگر بدن، نحوه غذا خوردن ما است. به خاطر داشته باشید با پرخوری و عدم فعالیت بدنی، مواد غذایی اضافی به صورت چربی در بدن ما انباشته می شوند و دچار چاقی و اضافه وزن می شویم. پس تنها راه خلاص شدن از این چربی ها اضافی، تغییر عادات غذایی غلط و کمتر خوردن است، مخصوصاً مصرف کمتر چربی .

به این صورت که چربی های اشباع مثل روغن نباتی جامد، کره و چربی گوشت را به مقدار خیلی کم مصرف کنید. از خوردن غذاهای پرچرب و سرخ شده مثل انواع ساندویچ های سوسیس و کالباس سس دار، پیتزا ( مقدار زیادی پنیر پیتزا دارد) خودداری کنید.
همچنین از خوردن تنقلات و مواد غذایی که دارای انرژی بالا و مواد مغذی کم هستند ، پرهیز کنید. در عوض در برنامه غذایی روزانه خود از انواع میوه ها و سبزی ها به مقدار فراوان ، لبنیات کم چرب و مقادیر کافی نان، برنج ، غلات، حبوبات، تخم مرغ و گوشت ( اگر مرغ و ماهی باشد خیلی بهتر است) استفاده کنید. علاوه بر رعایت غذایی، بایستی به طور منظم و مداوم فعالیت بدنی داشته باشید. به طور مثال روزی نیم تا یک ساعت پیاده روی کنید. یا اینکه در یک کلاس ورزشی ثبت نام کرده و یا خودتان در منزل به تنهایی یا همراه با برنامه های ورزشی رادیو و تلویزیون نرمش کنید.

با توجه به عوارض نامطلوب ناشی از اضافه وزن و چاقی به چند روش اساسی براي کنترل و پیشگیری از اضافه وزن و چاقی در زیر اشاره می کنیم.

پیشگیری از چاقی کودکان

راه های کنترل و پیشگیری از اضافه وزن و چاقی در کودکان ۲ تا ۵ سال:

توصیه هایی براي اصلاح عادات و رفتارهاي غذایی

  • مصرف روزانه صبحانه به عنوان یکی از سه وعده اصلی غذایی.
  • مصرف روزانه حداقل دو میان وعده غذایی مناسب مانند: میوه ، نان و پنیر، ……
  • صرف غذا به همراه خانواده.
  • خودداري از مجبور کردن کودك به خوردن و آشامیدن.
  • خودداري از دادن غذا یا تنقلات هنگام تماشاي تلویزیون.
  • خودداري از وادار کردن کودك به اتمام غذا.
  • ندادن شکلات و شیرینی به عنوان پاداش به کودك.
  • محدود کردن مصرف غذاهاي پرچرب، با کالري بالا و شیرین
  • محدود کردن مصرف غذاهاي چرب، سرخ شده وتنقلات پرکالري و پر چرب مانند سیب زمینی سرخ شده، چیپس، پفک، شکلات، کیک هاي خامه ایی و شکلاتی، بستنی و …
  • نوشیدن آب یا دوغ کم نمک و یا آبمیوه طبیعی و بدون قند به جاي نوشابه.
  • مصرف شیر و لبنیات کم چرب براي کودکان بزرگتر از دو سال.
  • محدود کردن مصرف کره، سرشیر، خامه و سس مایونز.
  • مصرف میوه یا آب میوه تازه و طبیعی به جاي آب میوه آماده و شربت.
  • استفاده کافی روزانه از سبزي هاي تازه یا پخته و میوه تازه در برنامه غذایی کودك
  • مصرف غذاهاي فیبر دار مانند نان سبوس دار ( نان سنگک ) ، بیسکوئیت سبوس دار ، خشکبار و میوه هاي خشک، میوه ها و سبزي هاي خام (مثل هویج، کاهو ، کرفس، گل کلم …..)
  • مصرف آجیل و مغزها به جاي تنقلات بی ارزش (مثل پفک ، چیپس……)
  • محدود کردن غذا خوردن در خارج از منزل
  • اصلاح عادات غذایی والدین.

منبع: نمناک . دانشکده تغذیه


اضافه وزن و چاقی در کودکان

امروزه اضافه وزن و چاقی در کودکان به عنوان یک مشکل تغذیه اي مطرح است. زیرا کم تحرکی و دریافت مواد غذایی کم ارزش و پر انرژي (قند، چربی، شکر) و عادات نامناسب غذایی در زندگی کودکان و نوجوانان آنها را به سمت اضافه وزن و چاقی سوق می دهد. اضافه وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان زمینه ساز ابتلا به بیماري هاي متعدد از جمله قلب و عروق ، دیابت، پرفشاري خون، افزایش چربیهاي خون، بیماریهاي کبدي و بیماریهاي تنفسی می باشد. اوایل دوران کودکی سرعت رشد سریع است. لذا بهتر است پیشگیري از چاقی از دوران کودکی آغاز شود تا بتوان تغییرات دوره اي رشد و سوخت و ساز را مناسب با نیاز بدن تنظیم و از چاقی جلوگیري کرد.

درمان چاقی کودکان با افزایش فعالیت بدنی

فعالیت بدنی به حرکت هاي بدنی یا فیزیکی گفته می شود که بوسیله عضلات اسکلتی ایجاد می شود و نیاز به مصرف انرژي دارد. ورزش نوعی فعالیت بدنی است که سازماندهی شده است و با هدف دسترسی به تناسب بدنی به صورت منظم و مکرر انجام می شود. تناسب بدنی مجموعه اي از خصوصیات است که قابلیت و توانایی انجام فعالیت هاي بدنی لازم و مورد نیاز روزانه را با قدرت، هوشیاري، نشاط و شادابی بدون مواجهه با خستگی بی مورد، به فرد می بخشد.

چند توصیه براي افزایش فعالیت بدنی در چاقی کودکان

۱- افزایش فعالیت بدنی روزانه کودك و همراهی والدین با آنها

۲- انجام فعالیت بدنی روزانه مثل پیاده روي ، دوچرخه سواري، به مدت ۳۰ دقیقه.

۳- تشویق کودك به استفاده از پله به جاي آسانسور.

۴- تشویق کودك به انجام ورزش هایی مانند دوچرخه سواري، دویدن و شنا.

۵- استفاده از مشارکت کودك در انجام کارهاي روزمره منزل مانند نظافت خانه.

۶- تشویق کودك به بازي با سایر کودکان.

۷- محدود کردن سرگرمی هاي غیر فعال مانند تماشاي تلویزیون یا بازي هاي کامپیوتري به کمتر از ۲ ساعت در روز

اگرچه بیشتر اوقات دلیل چاقی هر فرد مشخص است، اما درک این نکته که چرا وزن متوسط یک جامعه معین، اخیراً افزایش یافته است بسیار مشکل است. هر چند عوامل ارثی دلیل اصلی چاقی محسوب می شوند، اما این عوامل نمی توانند در مورد این که چرا یک ملت بیش از ملت دیگر گرفتار چاقی می شوند توضیحی ارائه نمایند.

منبع: دانشنامه رشد. دانشکده تغذیه


خطرات ناشی از چاقی

در سالهای اخیربا گسترش تکنولوژی و فرهنگ شهرنشینی، جمعیت عمومی، به شکل فزایندهای دچار اضافه وزن و چاقی شده اند. در حال حاضر تعداد زیادی از ایرانیان دچار اضافه وزن و خطرات ناشی از چاقی هستند و برخی از آنها چاق محسوب می شوند. و تعداد افراد دچار اضافه وزن و چاقی همچنان در حال افزایش است و در نتیجه احتمال ابتلا به بیمار قلبی عروقی درحال افزایش است . برای تعیین اینکه دچار اضافه وزن یا چاقی هستید یا خیر از فرمول شاخص توده بدنی (BMI) استفاده می شود.

مفهوم ساده چاقی عبارت است از دریافت انرژی بیشتر (دریافت چربی و کالری زیاد) و به دنبال آن مصرف انرژی کمتر (زندگی با تحرک کم). اوزان بالاتر از حد استاندارد تعاریفی دارند:

  • از نظر علمی 10 تا 20 درصد بیشتر از وزن استاندارد اضافه وزن می باشد.
  • 20 درصد اضافه وزن یا بیشتر چاقی نامیده می شود. چاقی پس از گذشتن از مرحله افزایش وزن ایجاد می شود و باید در همان مراحل اولیه درمان را شروع کرد.
  • 20درصد بالاتر از وزن ایده آل، چاقی متوسط است که خطرات مرگ زودرس را افزایش می دهد. در این افراد احتمال دیابت نوع 2 افزایش می یابد که علت آن مقاومت به انسولین است.
  • در چاقی شدید وزن افراد 45 کیلوگرم و یا حدود 60 درصد بیشتر از وزن ایده آل است. در این نوع چاقی مشکلات قلبی و ریوی بزرگترین خطرات را بوجود می آورد. شیوع مرگ ناگهانی در این افراد 10 برابر بیشتر از افراد عادی است. به علاوه عواقب روانی اجتماعی این اختلال، اغلب مشکلات ویرانگری را ایجاد می کند.

چاقی می تواند به دو صورت چاقی شکمی (آندروئید) و چاقی در نواحی ران و لگن (ژینوئید) خود را نشان دهد. چاقی شکمی عمدتا در مردان شایع است و با افزایش فشارخون، مقاومت به انسولین، هیپر اوریسمی و دیس لیپوپروتئینمی ارتباط نزدیک دارد. در این نوع چاقی که به پیکر سیبی معروف است بافت چربی در نواحی شکم و سینه تجمع می یابد و به مراتب از چاقی ژینوئید که به پیکر گلابی معروف است و چربی در نواحی ران، لگن و سرین جمع می شود خطرناک تراست. چاقی شکمی با ترشح هورمون هایی که تحریک کننده رشد سلول های بافت چربی و افزایش اشتها می باشند، به افزایش چاقی دامن می زد. برای سنجش وضعیت چاقی شکمی از نسبت دور شکم به دور باسن و یا دور شکم به میزان قد نیز استفاده می شود.

عوارض چاقی

علاوه بر اضافه وزن یا چاقی ،الگوی توزیع چربی در بدن نیز بسیار مهم است بطوریکه تجمع چربی در ناحیه کمر و شکم با خطر بیشتر ابتلا به مشکلات پزشکی از جمله فشارخون بالا، کلسترول بالای خون، دیابت، بیماری ایسکمیک قلبی و سکته مغزی(آترواسکلروز) همراه است.

چاقی یک خطر جدی برای سلامتی انسان است، زیرا چربی‌های اضافی فشار زیادی را بر روی قلب، کلیه‌ها، کبد، مفاصل تحمل کنندۀ وزن بدن همچون باسن، زانوها و قوزک پا وارد می‌کنند که این امر در نهایت طول عمر انسان را کوتاه می‌کند. از گذشته‌های دور صادقانه گفته شده است که «هر چقدر طول کمربند بلندتر باشد، زندگی کوتاه‌تر خواهد بود.»

افراد چاق مستعد دچار شدن به بیماری‌هایی همچون ترمبوز کرونری (تشکیل لختۀ خون در عروق)، اختلالات قلبی، فشار بالای خون، دیابت، التهاب مفاصل، نقرس و اختلالات کبد و کیسۀ صفرا هستند.

منبع: پزشکی. قلب. چاقی چیست؟


پرخوری و چاقی

دلیل اصلی بروز چاقی غالباً پرخوری است. پرخوری یعنی مصرف کالری‌ فراتر از نیاز انرژی بدن. بعضی از افراد عادت دارند تا خیلی زیاد غذا بخورند، در حالیکه افراد دیگر ممکن است عادت به مصرف غذاهای با کالری بالا داشته باشند. این افراد دائما به وزنشان اضافه می‌شود، زیرا آن‌ها نمی‌توانند اشتهایشان را برای کاهش نیاز به انرژی تنظیم کنند. در دوران معاصر ما، آگاهی مردم از ویژگی‌های فیزیولوژیکی چاقی به شدت افزایش پیدا کرده است. افرادی که غالباً خسته، ناراحت یا تنها هستند یا افرادی که به نحوی از خانواده‌هایشان دور هستند معمولاً به سمت پرخوری گرایش پیدا می‌کنند، زیرا خوردن غذا برای آن‌ها یک خوشی یا لذت محسوب شده و به آن‌ها تسکین می‌دهد.

دوره های پرخوری و چاقی

  • خوردن سریعتر از حالت طبیعی
  • خوردن تا زمانی که سیری توأم با احساس ناراحتی ظاهر شود.
  • خوردن مقادیر زیادی غذا هنگامی که فرد از لحاظ جسمی گرسنه نیست.
  • خوردن در تنهایی به دلیل احساس شرم از مقدار غذایی که خورده می شود.
  • احساس تنفر از خود، افسردگی یا احساس گناه شدید پس از پرخوری.

یکی از عوامل بروز چاقی این است که پیامهای متابولیکی که پس از صرف غذا به گیرنده های هیپوتالاموس می رسند مختل می گردند و به این ترتیب احساس گرسنگی باقی مانده و شخص به خوردن ادامه می دهد. هورمون لپتین که بوسیله سلولهای چربی ساخته شود، به عنوان ترموستات(دماپا) چربی عمل می کند. هنگامی که سطح خونی لپتین پایین می آید، چربی بیشتری مورد استفاده بدن قرار می گیرد و هنگامی که سطح لپتین افزایش می یابد ، میزان مصرف چربی کاهش می یابد. تحقیقات بیشتری در این زمینه باید انجام گیرد. برخی شواهد نشان می دهند که دستگاه اعصاب مرکزی(CNS) ، بویژه نواحی هیپوتالامیک جانبی و شکمی- میانی، مصرف غذا را در پاسخ به تغییر نیاز به انرژی تنظیم می نماید و به این منظور ذخایر چربی را به عنوان پایه ای برای تعیین یک نقطه تنظیم اختصاصی مورد استفاده قرار می دهد. این نقطه تنظیم در افراد مختلف یکسان نیست و بستگی به قد و ساختمان بدنی افراد دارد.

افراد چاق به گونه ای غیر عادی نسبت به نشانه های غذا در محیط اطرافشان و مزه ی غذاها حساس بوده و قادر نیستند در صورت مهیا بودن غذا دست از خوردن بردارند. آنان معمولاً به تمامی انواع محرکهای بیرونی خوردن حساسند، اما به پیامهای درونی معمول گرسنگی نسبتاً پاسخ نمی دهند. بعضی از آنها قادر نیستند بین گرسنگی و سایر انواع دلتنگی یا ناخشنودی تمایز قایل شوند. اصلاح رفتار موفقیت آمیز ترین روش روان درمانی برای درمان پرخوری و چاقی است. به بیماران آموزش داده می شود سرنخهای رفتار غذا خوردن راتشخیص داده و الگوهایی را برای رفتار غذا خوردن خود ایجاد کنند. درمانهای مبتنی بر شرطی سازی عامل که از پاداشهایی نظیر جایزه یا لباس نو برای تقویت کاهش وزن استفاده می کنند نیز موفقیت آمیز بوده اند. گروه درمانی به حفظ انگیزش، بهبود شناسایی افرادی که وزن خود را کم کرده اند، و ارائه آموزشهایی درباره تغذیه کمک می کند. رواندرمانی بینش مدار عموماً مؤثر نبوده است.

منبع: هفت سیب. چاقی چیست؟


چاقی و غذاهای فست فود

چاقی را می‌توان رسوب بیش از حد یا جمع شدن چربی در بافت‌های بدن توصیف کرد. چاقی معمولاً از مصرف غذا بیش از حد نیاز فیزیولوژیکی بدن به وجود می‌آید. چاقی می‌تواند در هر سن یا جنسیتی اتفاق بیفتد. وقوع این بیماری در افرادی بالاتر است که غذاهای فست فود زیادی مصرف می‌کنند و دارای زندگی‌های ساکن و کم‌تحرکی هستند. در زن‌ها، چاقی غالباً پس از حاملگی و در دوران یائسگی رخ می‌دهد. در دوران حاملگی، زنان معمولاً در حدود ١٢ کیلوگرم به وزنشان اضافه می‌شود. بخشی از این افزایش وزن به دلیل افزایش در بافت‌های چربی است که به عنوان ذخیره‌ای در برابر نیازهای شیردهی عمل می‌کند.

بسیاری از زن‌ها وزن بیشتری بدست می‌آورند و بخشی از این وزن را حفظ می‌کنند. آن‌ها به شکل پیشرونده‌ای در زایمان‌های بعدی خود چاق می‌شوند.

عوارض چاقی

افرادی که چاق می‌شوند ممکن است به عوارضی نظیر فشارخون بالا و افزایش چربی خون، دیابت یا افزایش قندخون، بالا رفتن اسید اوریک، آرتروزو تخریب مفاصل، تنگی نفس در زمان فعالیتهای عادی و… مبتلا شوند. همچنین افراد چاق ممکن است نتوانند ادرارشان را به خوبی کنترل کنند یا مشکلات بازگشت محتویات معده به مری داشته باشند و برخی از خانمهای چاق ممكن است دچار عقیمی یا ناباروری شوند و یا تنبلی تخمدانها را داشته باشند و در برخی موارد حاملگی‌ منجر به سقط پیدا كنند. اینها همه بخشی از عوارض چاقی است كه در مورد آن اشاره كردیم. کسی که BMI او 40 است، حتی اگر هیچ عارضه‌‌ی چاقی هم نداشته باشد می‌بایست تحت عمل جراحی چاقی قرار بگیرد.

کسانی که كاندید عمل جراحی بالون معده قرار می‌گیرند که حداقل یک بار سابقه‌ رژیم درمانی را داشته باشند که یا ناموفق بوده و یا موفق بوده و دوباره به چاقی خود برگشته اند. افرادی که در خانواده‌ خود دارای ژن چاقی هستند نیز باید مورد توجه قرار بگیرند كه در صورت عدم پاسخ به روشهای كاهنده وزن، می توانند كاندید عمل جراحی باشند.

غذاهای فست فود و چاقی

کارشناسان سازمان بهداشت جهانی بر این باورند که اگر مردم توجه بیشتری را به نحوه زندگی خود معطوف نکنند و از خوردن غذاهای حاضری (فست فود) خودداری نکنند، به زودی چاقی یک پدیده عادی خواهد شد که لازم است از مردم را به انجام تمرینات بدنی و بدن سازی دعوت کرد و علاوه بر این شرایط برای رژیم غذایی سالم ایجاد شود. وضعیت فقط در صورت انجام این نوی فعالیت ها و شرایط می تواند بهبود شود .

منبع: عصر ایران. صدای روسیه. چاقی چیست؟