نوشته‌ها

تغذیه در بیماران دیابتی

تا اواخر دهه 80 میلادی افزایش میزان چربی در رژیم غذایی آمریکایی ها باعث حملات قلبی و سکته شده بودند. در سال 1992، دولت فدرال توصیه های غذایی خاصی را به شکل هرم راهنمای غذایی مطرح کرد. نتایج مشابه هرم غذایی پیشنهادی در سال 1992 بود، چارت هماهنگ مثلثی و رنگی برای طبقه بندی موادی مثل غلات و سبزیجات، میوه ها، شیر، روغن و گوشت و لوبیا ایجاد شد. این برنامه تغذیه در بیماران دیابتی همچنین روی فعالیت فردی، میانه روی، خوردن با تناسب، رژیم های غذایی متنوع و تغییر تدریجی تأکید دارد. دیابت شرایطی است که گلوکز نمی تواند به طور طبیعی از خون به بافت ها منتقل شود، بنابراین برای تولید انرژی قابل استفاده نیست.

2 نوع اصلی از دیابت وجود دارد: دیابت نوع 1 و نوع 2 :

نوع 1 که حدود 10 درصد از افراد مبتلا به این بیماری با آن دست و پنجه نرم می کنند، بیماری است که در آن بدن قادر به تولید انسولین نیست و افراد به تزریق انسولین نیاز دارند. دیابت نوع دو که 90 درصد افراد درگیر در این بیماری را به خود اختصاص می دهد، بیماری است که میزان انسولین تولید شده کافی نیست و یا گیرنده های انسولین روی سلول ها نمی توانند به طور مناسبی عمل کنند. در هر دو مورد میزان گلوکز خون بالا است.

بیشتر افراد مبتلا به دیابت نوع دو چاق هستند. وزن های افزایش یافته و سبک های زندگی افراد به توسعه و پیشرفت این بیماری کمک می کند. از زمانی که اولین هرم راهنمایی غذایی برای تغذیه در بیماران دیابتی توصیه شد، تحقیق در دانشگاه هاروارد آغاز و توصیه های دولتی بر اساس برخی از فرضیات ناقص ارائه شده، بنابراین محققان دانشگاه هاروارد هرم غذایی تغذیه در بیماران دیابتی دیگری را توصیه کردند.

بر اساس توصیه های هرم اصلی فرض برابر چربی و کربوهیدرات گذاشته شد: تمامی چربی های بد و تمامی کربوهیدرات ها خوب اند. در واقع برخی از چربی ها می توانند برای سلامتی مؤثر باشند و بعضی از کربوهیدرات ها ممکن است برای بدن ضرر داشته باشند. هرم دانشگاه هاروارد بعنوان هرم سالم عنوان شد. این راهنمای تغذیه در بیماران دیابتی به تفاوت میان چربی ها و کربوهیدرات ها پرداخت. هرم جدید تغذیه در بیماران بر نیازهای فرد متمرکز شده است و هدفش سلامت بلند مدت و نه کاهش وزن کوتاه مدت است. بر اساس این هرم تغذیه در بیماران دیابتی به جای اندازه گیری مقدار غذای مصرف شده به تعداد دفعاتی که در یک روز غذا مصرف می شود، توجه شده است. (ورزش روزانه اضافه شده است). چربی و روغن گرفته شده از گیاهان دارای اسیدهای چرب غیر اشباع و سالم تر از چربی های مشتق شده از حیوانات می باشند که سرشار از اسید چرب اشباع هستند. چربی اشباع و ترانس در توسعه و پیشرفت آترواسکلروزیس یا سختی رگ ها که موجب حمله قلبی و سکته می شود، مؤثر است. روغن ماهی سالم تر از چربی های گوشت است. چربی های غیر اشباع در انسداد رگ ها مشارکتی ندارند. به استثنای روغن پالم و نارگیل که میزان چربی اشباع زیاد در مقایسه با سایر روغن های گیاهی دارند، اسیدهای چرب غیر اشباع برای بدن سالم تر است. هرم اصلی، تمام غذاهای حیوانی را با حبوبات و خشکبار دسته بندی می کند.

توصیه های تغذیه در بیماران دیابتی تلاش می کنند از دریافت چربی کاسته شود. اما در کاهش دریافت چربی جذب چربی های مفید نیز پایین می آید و باید به آن توجه کرد. کربوهیدرات ها مشکل جالبی را ایجاد می کنند. وقتی کربوهیدرات های پیچیده شکسته شده و از لوله گوارش جذب می شوند، حضور آن ها در خون باعث آزاد شدن انسولین از پانکراس می شود. انسولین نیز باعث تسهیل انتقال گلوکز از کربوهیدرات به داخل کبد، ماهیچه و چربی بدن می شود. در این 3 بافت، قند متابولیزه و ذخیره می شود. اگر میزان قند برای تولید انرژی، بیش از نیاز بدن باشد، قند به صورت تری گلیسیرید ذخیره می شود که یک جزء عمده از چربی های بدن را به خود اختصاص می دهد. اگر مصرف قند بیشتر از مقدار نیاز به آن باشد، فرد چاق می شود. گلوکز بیشتر در خون، باعث آزاد سازی بیشتر انسولین می شود. اگر شخص غذایی مصرف کند که سریعاً گلوکز را افزایش دهد، غلظت گلوکز خون به سرعت افزایش یافته و میزان انسولین هم به سرعت بالا می رود.

نظریه فعلی پیشرفت دیابت نوع 2 را اینطور بیان می کند که اگر این افزایش های گلوکز و انسولین پشت سر هم اتفاق بیفتد، کبد، ماهیچه و بافت چربی حساسیت خود را به انسولین از دست می دهند. بنابراین بدن نمی تواند گلوکز را حذف کند و همین باعث پیشرفت بیماری می شود. انواع متعددی از کربوهیدرات تجزیه شده و در میزان های مختلفی از لوله گوارش جذب شده اند. غلات کامل به آهستگی شکسته می شوند، در حالی که غلات تصفیه شده سریع تر تجزیه می شوند. همانگونه که در بالا گفته شد، افزایش سریع غلظت گلوکز خون می تواند به پیشرفت دیابت کمک کند. علاوه بر این، گلوکز می تواند به چربی ها تبدیل و ذخیره شود. اگر این انرژی برای فعالیت بدنی استفاده نشود، این چربی ذخیره در ایجاد چاقی شرکت می کند. هرم اصلی تغذیه در بیماران دیابتی نمی تواند بین گونه های کربوهیدرات ها تمایز قائل شود. به طور میانگین مواد غذایی آمریکایی ها متناسب با توصیه های دولت فدرال است اما تأکید اصلی در استفاده از محصولات حیوانی است. یک فرد در هر روز باید 7 واحد نان، غلات، برنج یا ماکارونی و حدود 5 واحد گوشت، ماهی، مرغ و تخم مرغ، خشکبار یا لوبیا خشک و 3 واحد از سبزیجات و 3 واحد از شیر، ماست و پنیر و میوه مصرف کند.

شاخص گلیسمیک

برای تعیین اینکه کدام کربوهیدرات، گلوکز را سریعتر آزاد می کند و کدامیک کندتر، بیش از 300 غذا بر اساس مقیاس شاخص گلیسمیک ارزیابی شده اند. بالاتر قرار گرفته غذاها در این مقیاس، نشان دهنده این است که گلوکز آن سریعتر وارد جریان خون شده و میزان انسولین را بالا می برد. غذاهای با شاخص پایین تر گلیسمیک، سطوح قند خون را به آرامی بالا می برند و در نتیجه هنگام مصرف آن ها افزایش انسولین روندی تدریجی دارد. شاخص گلیسمیک در کل، به بیماران دیابتی برای کنترل قندشان و تغذیه آنها کمک می کند. این شاخص می تواند برای هر فردی در انتخاب غذای سالم مؤثر باشد.

آیا می دانید؟ غذاهای تهیه شده با روغن اشباع خراب می شود، بنابراین تهیه کنندگان ترجیح می دهند که غذاها را با چربی اشباع درست کنند. مصرف کنندگان زیادی از تفاوت بین 2 گروه اسید چرب آگاه هستند و ترجیح می دهند از آن ها که سالم تر است استفاده کنند. بنابراین تولیدکنندگان برای مدت زیادی نمی توانند محصولاتشان را با روغن اشباع درست کنند. سایر شرکتها، از چربی غیر اشباع تغییر یافته ای که به چربی هیدروژنه معروف است، استفاده می کنند که در آن اتم های هیدروژن را به چربی غیر اشباع اضافه کرده و آنرا به فرم اشباع تبدیل می کند. این چربی های تغییر یافته در بعضی از انواع مارگارین و سایر محصولات مشتق از فرآورده های حیوانی دیده می شود.

بای پس معده در بیماران دیابتی

در یک بای پس، معده به 2 قسمت تقسیم می شود. قسمت بالایی به صورت یک کیسه تخم مرغی شکل می باشد. قسمت پایینی معده و قسمت ابتدای روده کوچک (دئودنوم) بای پس معده شده به وسیله بریدن روده کوچک و اتصال مجدد قسمت پایین (ژژنوم) به قسمت بالای معده غذا به طور مستقیم وارد ژژنوم می شود. برای اینکه شیره قسمت پایین معده به هضم کمک بکند، دئودنوم مجدداً به قسمت پایین روده کوچک متصل می شود.

نوشته ی شکل 1-9 جراحی بای پس معده می تواند روش اصلی برای مبارزه با چاقی به وسیله کوچک کردن معده باشد. این روش برای تغذیه در بیماران دیابتی مفید است. این روش به افرادی که بیش از 100 پوند اضافه وزن دارند، توصیه می شود.

نوشته ی شکل 2-9 (الف) در سال 2006 بخش کشاورزی آمریکا (USDA) توصیه های هدفمندی را با عنوان «هرم من» چاپ (شکل 2-9 ب) این برنامه توانست نیاز کالری و انتخاب های هماهنگ برای یک خوردن سالم ارائه دهد.

فعالیت ورزشی: در این شکل انجام فعالیت ورزشی به صورت فردی که از پله ها بالا می رود نشان داده شده است و مؤید اهمیت فعالیت روزانه فیزیکی است.

تنوع: تنوع غذایی تغذیه در بیماران دیابتی توسط 6 نوار رنگی که معرف 6 گروه غذایی است نشان داده شده است. در این شکل تصاویر غذاهایی که روزانه برای حفظ سلامتی به آن ها نیاز داریم نشان داده است.

اعتدال: اعتدال به وسیله خط های باریکی نشان داده شده است که تا پایین ادامه دارند. هر چه خط نازک تر باشد نشان دهنده نیاز به مصرف کمتر آن ماده است.

تناسب: پهنای قسمت های مختلف هرم نشان دهنده نسبت توصیه شده برای غذاهای گوناگون است. پهنای هر قسمت نشان دهنده این موضوع است که هر فرد باید چه میزان غذا از هر گروهی انتخاب کند. این اندازه ها نشان دهنده یک راهنمای کلی برای تغذیه در بیماران دیابتی است و میزان های دقیق را نشان نمی دهد.

نوشته ی شکل 2-9 (ب) هرم من برای مصرف کنندگان، راهبردهای کلی برای خوردن سالم را فراهم می کند.

منبع: کتاب گوارش و تغذیه


تاثیر دیابت بر دستگاه گوارش

در حدود 80 درصد از مبتلایان به دیابت یا مشکلات گوارشی دارند یا در آینده این بیماری بر دستگاه گوارش آنها اثر خواهند شد. دیابت درمان نشده می تواند عوارض جدی و ناگواری داشته باشد.

دیابت یا همان مرض قند به خاطر ایجاد اختلال در روند سوخت و ساز بدن بروز می کند. به عبارتی بدن ما باید به روش خاصی از غذاها برای تأمین انرژی مورد نیاز بدن استفاده کند و اگر این روش مشخص و طبیعی تغییر کند و در آن اشکالی ایجاد شود، به بیماری دیابت مبتلا می شویم. بنابراین این بیماری با گوارش ارتباط نزدیک دارد. تقریباً هر چیزی که می خورید در معده و روده های شما شکسته می شوند و قندی به نام گلوکز ساخته می شود که سوخت بدن شماست و به آن احتیاج دارد. هنگام هضم غذا، گلوکز وارد خون می شود. سپس هورمونی به نام انسولین گلوکز را از خون خارج می کند و آن را به تمام سلول های بدن می رساند تا از آن به عنوان سوخت استفاده کنند. به طور طبیعی وقتی شما غذا می خورید، پانکراس (لوزالمعده) تحریک می شود تا به مقدار کافی انسولین تولید کند تا این هورمون گلوکز را از خون خارج کند و به سلول ها برساند.

قبلاً به بیماران دیابتی توصیه می شد هیچ غذایی که شیرین باشد نخورند، ولی الان از شدت این محدودیت ها کاسته شده است و انجمن دیابت آمریکا هم خطوط راهنمای جدیدی برای تغذیه بیماران دیابتی تدوین کرده است ولی در هر حال به خاطر داشته باشید که پزشک و متخصص تغذیه بهترین کسانی هستند که می توانند با توجه به تمام فاکتورها و شرایط خاص هر بیمار بهترین رژیم غذایی را برای پیشگیری از عوارض این بیماری بر دستگاه گوارش تنظیم کنند. مطالعه نتایج تحقیقات جدید و کسب اطلاعات به روز، برای دانستن تاثیر دیابت بر دستگاه گوارش بسیار مفید است ولی نباید فقط با تکیه به آنها و بدون مشورت با پزشک متخصص، برنامه غذایی یا دارویی خود را تغییر دهید.

خوراکی بدون قند یا سوربیتول (یک نوع قند و یک مسهل قوی) اغلب در خوارکی هایی که به بدون قند موسوم هستند وجود دارند و مصرف این نوع خوراکی ها به بیماران دیابتی توصیه می شود. آدامس ها، آب نبات ها، مرباها و بستنی های رژیمی از این دسته خوراکی ها هستند. این غذاها بر خلاف نامشان بدون قند نیستند، بلکه ترکیبات قندی در خود دارند که توسط بدن جذب نمی شوند! بر چسب روی بسته بندی مواد غذایی را به دقت بخوانید و مراقب سوربیتول و قندهایی از این دست باشید. این خوراکی ها انواع دیگری از قند را در خود دارند مثلاً سوربیتول، ایزومالت، مالتیتول، مانیتول و زایلاتول. این نوع قندها می توانند تاثیر دیابت بر دستگاه گوارش به همراه داشته باشند و باعث اسهال شوند چرا که بدن نمی تواند آن ها را جذب کند.

رفع عوارض دیابت در مشکلات گوارشی

بر طرف کردن مشکلات گوارشی با وجود دیابت کمی پیچیده است. فقط آنچه که می خورید مهم نیست، بلکه باید مراقب باشید چاق نشوید- چاقی یکی از عوامل خطرساز بروز دیابت نوع 2 است پس اگر به آن مبتلا هستید هر چه زودتر اقدام به کاهش وزن خود کنید- همچنین باید مرتب و هر روز ورزش کنید. همه این کارها نه تنها به کنترل دیابت کمک می کند بلکه برای ارتقای سلامت عمومی شما هم بسیار مفید است. اگر تحت نظر پزشک متخصص غدد و گوارش باشید و با یک متخصص تغذیه هم مشورت کنید، امکان دارد بتوانید بدون دارو سطح قند خونتان را کنترل کنید و به پیشگیری از تاثیر دیابت بر دستگاه گوارش کمک کنید؛ انرژی بیشتری داشته باشید و از غذا خوردن هم بیشتر لذت ببرید ولی یادتان باشد هرگز و با اتکا به اینکه ورزش می کنید و رژیم غذایی رعایت می کنید، سر خود و بدون دستور پزشک داروهایی که او برای کنترل دیابت شما داده را کم یا قطع نکنید. این کار می تواند عواقب خطرناکی داشته باشد.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


دیابت و مشکلات گوارشی

اگر شما هم یکی از چندین میلیون نفری باشید که در سراسر جهان به دیابت مبتلا هستند، امکان دارد که دچار مشکلات گوارشی هم باشید. در حدود 80 درصد از مبتلایان به دیابت یا مشکلات گوارشی دارند یا در آینده به آن ها دچار خواهند شد. این بیماری بر دستگاه گوارش تأثیر می گذارد و علایم ناراحت کننده گوارشی ایجاد می کند.

ارتباط دیابت با مشکلات گوارشی

مرض قند به خاطر ایجاد اختلال در روند سوخت و ساز بدن بروز می کند. به عبارتی بدن ما باید به روش خاصی از غذاها برای تأمین انرژی مورد نیاز بدن استفاده کند و اگر این روش مشخص و طبیعی تغییر کند و در آن اشکالی ایجاد شود، به بیماری دیابت مبتلا می شویم. بنابراین این بیماری با مشکلات گوارشی ارتباط نزدیک دارد.

تقریباً هر چیزی که می خورید در معده و روده های شما شکسته می شوند و قندی به نام گلوکز ساخته می شود که سوخت بدن شماست و به آن احتیاج دارد. هنگام هضم غذا، گلوکز وارد خون می شود. سپس هورمونی به نام انسولین گلوکز را از خون خارج می کند و آن را به تمام سلول های بدن می رساند تا از آن به عنوان سوخت استفاده کنند. به طور طبیعی وقتی شما غذا می خورید، پانکراس (لوزالمعده) تحریک می شود تا به مقدار کافی انسولین تولید کند تا این هورمون گلوکز را از خون خارج کند و به سلول ها برساند.

اگر دیابت داشته باشید، یا پانکراس مقدار کمی انسولین تولید می کند یا اصلاً انسولین نمی سازد (نوع یک) یا اینکه سلول ها به طور مناسب به انسولین ساخته شده واکنش نشان نمی دهند (دیابت نوع 2). اگر فرآیند انتقال گلوکز از خون به سلول ها توسط انسولین انجام نشود، گلوکز در خون تجمع پیدا می کندو در نهایت داخل ادرار شده و از بدن خارج می شود. به این ترتیب بدن منبع انرژی خود را از دست می دهد و باعث می شود که سلامتی فرد به خطر بیفتد و سطح بالای گلوکز در خون هم مشکلات بیشتری ایجاد می کند.

علائم

برآورد می شود که فقط در آمریکا، تقریبا! 8/20 میلیون نفر به دیابت مبتلا باشند- 7درصد از جمعیت کشور- البته در حدود 2/6 میلیون نفر هم هستند که بیماری شان تشخیص داده نشده است. دیابت درمان نشده می تواند پیامدهای جدی و ناگواری داشته باشد. در ادامه تعدادی از علایم این بیماری را می خوانید. اگر هر کدام از علایم زیر را در خود می بینید، حتماً به پزشک متخصص گوارش مراجعه کنید تا او برایتان آزمایش بنویسد و بررسی کند که به این بیماری مبتلا هستید یا خیر.

علایم زیر ممکن است نشان دهنده این باشند که به دیابت مبتلا هستید. این را هم بدانید که بعضی از مبتلایان اصلاً علائمی ندارند. خوب است با پزشک خود درباره عوامل خطرساز ابتلا به این بیماری مشورت کنید.

– تشنگی و ادرارکردن زیاد، به خصوص افزایش دفعات ادرار کردن در شب

– افزایش اشتها در دیابت و مشکلات گوارشی

– کاهش وزن علی رغم اشتهای خوب و زیاد غذا خوردن

– تاری دید در دیابت

– خستگی زیاد و مشکلات گوارشی

– دیر بهبود پیدا کردن زخم ها

– احساس بی حسی و سوزن سوزن شدن و گزگز در دست و پا که به تازگی ایجاد شده باشد.

– اسهال یا یبوست بدون علت که تازه بروز کرده باشد از علائم دیابت و مشکلات گوارشی است.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


رفع مشکلات گوارشی

[sbu_post_image]

طبیعی شدن سرعت خروج غذا از معده کنترل بیماری دیابت را آسان تر خواهد کرد. اگر مشکلات گوارشی شما به اسهال یا یبوست ناشی از دیابت مربوط باشد، با کمک پزشک و متخصص تغذیه خود، رژیم غذایی خود را طوری تغییر دهید که به حل اسهال یا یبوست کمک کند. البته باز هم تأکید می کنم که چون شما دیابت دارید پیش از اِعمال هرگونه تغییری در رژیم غذایی برای کنترل مشکلات گوارشی ناشی از دیابت حتماً باید با پزشکتان مشورت کنید.

رفع مشکلات گوارشی ناشی از دیابت

جدا از اینکه باید دقت کنید چه می خورید و چه می نوشید باید همیشه سطح قند خونتان را کنترل کنید. اگر میزان HgbA1c(hemoglobin A1c) در خون شما کمتر از 7 باشد، نشان دهنده ی این است که قند خون شما کنترل شده و مقدار آن نرمال است. (کنترل مناسب در سه ماه اخیر).

گرچه به طور کلی خوردن میوه و سبزی به رفع مشکل یبوست کمک می کند ولی مصرف بعضی میوه ها برای بیماران دیابتی ممنوع است. در مورد اسهال هم همین طور. امکان دارد بعضی غذاهایی که برای برطرف کردن اسهال مؤثر هستند برای بیماران دیابتی مضر باشند. به همین خاطر هرگز مشورت با پزشک را فراموش نکنید. به علاوه می توانید از او بخواهید منابع معتبری مانند کتاب ها، مجلات یا کلاس هایی را به شما معرفی کند که با استفاده از آن ها اطلاعات بیشتری درباره برنامه غذایی کنترل مشکلات گوارشی ناشی از دیابت به دست بیاورید.

همه توصیه های پزشکان و متخصصان برای رفع مشکلات گوارشی ، برای افراد سالم هم صدق می کند. توصیه های زیر برای حفظ سلامتی عمومی و بهبود وضعیت دستگاه گوارش مفید هستند:

– اگر اضافه وزن دارید، سعی کنید وزن تان را پایین بیاورید و در حد نرمال حفظ کنید.

– همیشه برای رفع مشکلات گوارشی ناشی از دیابت مقدار زیادی میوه و سبزی بخورید.

– میزان مصرف غذاهایی که چربی های ناسالم دارند را تا حد ممکن کاهش دهید و به جای آن ها غذاهایی بخورید که چربی های سالم دارند.

– غذاهایی بخورید که کربوهیدرات های پیچیده دارند و میزان مصرف خوراکی هایی که قند های ساده دارند را کم کنید. مثلاً به جای خوردن شیرینی و شکلات که قندهای ساده دارند، بیسکویت های سبوس دار بخورید.

– برای درمان بیماریهای گوارشی ، خوراکی هایی که فیبر دارند بیشتر بخورید.

– برای کنترل مشکلات گوارشی در دیابت به جای گوشت قرمز، لوبیا، مغزها، ماهی و گوشت مرغ بخورید که پروتئین های سالمتری دارند.

– اگر الکل می نوشید، حتماً و برای همیشه این نوشیدنی مضر را کنار بگذارید و هرگز دوباره آن را ننوشید. باز هم تأکید می کنیم که الکل هیچ گونه ماده مغذی در خود ندارد و تنها کالری بسیار زیادی دارد که باعث چاقی می شود و خطر ابتلا به انواع بیماری ها را افزایش می دهد. مشکلات گوارشی هم با نوشیدن این مایع مضر و سمی تشدید می شوند. هیچ پزشک و کارشناس تغذیه ای مصرف نوشیدنی های حاوی الکل را برای هیچ کس تحت هیچ شرایطی توصیه نمی کند.

– مقدار مصرف نمک را محدود کنید.

– مراقب باشید که روزانه کلسیم کافی به بدنتان برسانید. خوردن لبنیات و در صورت نیاز و با تشخیص و مشورت با پزشک مصرف مکمل های کلسیم، برای تأمین این ماده معدنی حیاتی برای بدن بسیار مفید است.

– اگر پزشک تشخیص می دهد که باید برای درمان مشکلات گوارشی ، مکمل ویتامینی مصرف کنید، حتماً مطابق دستور او عمل کنید و این کار را پشت گوش نیندازید. در ضمن دقت کنید که مصرف مکمل های ویتامینی هم قاعده دارد و مصرف بیش از حد آن ها می تواند مضر باشد.

مطالب بالا برای رفع و پیشگیری از مشکلات گوارشی ناشی از دیابت در هرم غذایی تغذیه سالم خلاصه شده است. این هرم با آنچه اکثر شما تا به حال دیده اید فرق دارد. البته دقت کنید که اگر به سلیاک مبتلا هستید، به هیچ وجه نباید غذاهایی که گلوتن دارند، بخورید. برای شناختن غذاهای جایگزین از پزشک و متخصص تغذیه خود کمک بگیرید.

برای آشنایی با ” بیماری های گوارشی ناشی از دیابت ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: کتاب بیماری های گوارشی


دیابت و بیماریهای گوارشی

اگر می دانید که به دیابت مبتلا هستید، باید تحت نظر پزشک متخصص بوده و همیشه مراقب باشید و دستورات او را انجام دهید تا سطح قند خونتان را کنترل کنید. حتی اگر این کار را هم انجام دهید، ممکن است باز هم علایمی مانند اسهال، یبوست، سخت شدن بلع، تهوع، احساس نفخ و ناراحتی آزارتان دهند. در حالی که اکثر این علایم با استفاده از برنامه غذایی بهبود می توانند کنترل و بهتر شوند، شما باید دیابت و بیماریهای گوارشی ناشی از آن را بشناسید و درصورت مشاهده هر کدام فوراً به پزشک متخصص گوارش و دیابت مراجعه کنید.

اگر به دیابت مبتلا هستید، هر وقت یکی از علایم و حالات زیر را در خود دیدید، فوراً به پزشک متخصص بیماریهای گوارشی ناشی از دیابت مراجعه کنید:

– سخت شدن بلع یا احساس درد هنگام بلع

– حالت تهوع یا استفراغی که طولانی شده است.

– مدتی است که نمی توانید یک وعده غذا با حجم معمولی را بخورید.

– (به عبارتی خیلی زود احساس سیری می کیند) و وزن کم کرده اید.

– پس از صرف غذا آروغ می زنید و حس می کنید که شکمتان پر و سنگین شده است.

– چند ماه است که اسهال دارید (حتی اگر مدتی از بین می رود و دوباره شروع می شود). دچار بی اختیاری مدفوع شده اید (یعنی لباس زیرتان کثیف می شود). ممکن است از مطرح کردن این مشکل با پزشک خجالت بکشید، ولی خجالت نکشید. و حتماً واضح و روشن به دکتر بگویید که نمی توانید مدفوعتان را کنترل کنید و لباستان کثیف می شود؛ نه این که بگویید فقط اسهال دارم و از او بخواهید دارویی بدهد که اسهال را بند بیاورد. مشکل بی اختیاری مدفوع قابل درمان است.

بیماریهای گوارشی ناشی از دیابت

  • آسیب به اعصاب

سطوح بسیار بالای قند خون طی چند سال می تواند به عروقی که به اعصاب اکسیژن می رسانند صدمه بزند که موجب می شود این اعصاب آسیب ببینند. همچنین اگر گلوکز خون خیلی بالا باشد می تواند پوشش روی اعصاب را هم تخریب کند. هر دو نوع صدمات ممکن است باعث شوند اعصاب دیگر نتوانند پیام های عصبی را به عضلات و ارگان های دیگر بدن انتقال دهند یا موجب شوند پیام های عصبی بسیار کُند یا در زمان نامناسب ارسال شوند.

  • نوروپاتی دستگاه عصبی خودکار

صدمه دیدن اعصاب به گوارش چه ربطی دارد؟! دستگاه عصبی خودکار بدون آنکه متوجه باشید فعالیت های بدن شما را کنترل می کند. این فعالیت ها عبارتند از تپش قلب، تنفس و گوارش که همه این ها حتی وقتی شما خواب هستید هم همچنان ادامه دارند. وقتی قند خون بسیار بالا به اعصاب منتهی به روده ها و بقیه قسمت های دستگاه گوارش صدمه می زند، حرکت غذا در دستگاه گوارش دچار اختلال می شود؛ یا خیلی کند تر از میزان طبیعی حرکت می کند (ویبوست ایجاد می کند) یا خیلی تندتر از حد طبیعی حرکت می کند (وباعث اسهال می شود). به این عارضه نوروپاتی دستگاه عصبی خودکار می گویند.

  • کاهش سرعت تخلیه معده

وقتی صدمه دیدن اعصاب باعث می شود معده خیلی کندتر از حد طبیعی تخلیه شود، عارضه ای بروز می کند که در اصطلاح پزشکی به آن گاستروپارزی (gastroparesia) می گویند. آسیب دیدن اعصاب موجود در معده باعث می شود که معده نتواند غذا را به سرعت و در زمان مناسب به سمت روده کوچک بفرستد تا کاملاً هضم شود. اگر قند خون بیشتر از 200 میلی گرم در هر دسی لیتر بیشتر شود، تخلیه معده کند خواهد شد. این حالت به بیماریهای گوارشی مانند آروغ زدن، حالت تهوع، احساس ناراحتی و نفخ منجر می شود. از طرفی وقتی عارضه کندی تخلیه معده بروز می کند، کنترل میزان قند خون هم سختتر می شود.

  • نارسایی پانکراس (لوزالمعده)

پانکراس ارگانی است که بیش از بقیه ارگان های بدن از دیابت آسیب می بیند، چرا که پانکراس است که انسولین تولید می کند. این ارگان علاوه بر تولید هورمون انسولین نقش مهم دیگری هم در روند گوارش دارد: پانکراس شیره های گوارشی تولید می کند. این مواد کمک می کنند که قندها، چربی ها و پروتئین های موجود در غذاها شکسته شده و به ذرات ریزتری تبدیل شوند که جذب آنها ساده تر شود. دیابت می تواند در تولید این شیره های گوارشی اختلال ایجاد کند به طوری که نه تنها جذب طبیعی ذرات ریز شده غذاها مختل گردد بلکه فرد کالری از دست می دهد، اسهال می گیرد و در نتیجه وزنش کاهش می یابد.

  • رشد غیر طبیعی باکتریها در روده کوچک

رشد غیر طبیعی و باقی ماندن باکتریها در روده کوچک می تواند در روند گوارش اختلال ایجاد کند و در نتیجه به کاهش جذب مواد مغذی منجر شود و ممکن است بیمار اسهال بگیرد و وزنش پایین بیاید. در حالت طبیعی، قسمت فوقانی روده کوچک استریل است و تعداد بسیار کمی باکتری در آن وجود دارد ولی در بیماران دیابتی، به خصوص آنهایی که اعصاب روده آن ها صدمه دیده است، دچار نوروپاتی دستگاه عصبی خودکار شده اند و غذا به کندی در روده کوچک آن ها حرکت می کند، باکتریهای می توانند در روده کوچک تجمع یابند و جذب مواد مغذی موجود در غذاها را مختل کنند.

پزشک شما باید با آزمایشات مناسب و مقتضی، این عارضه را تشخیص دهد و برای درمان آن آنتی بیوتیک های مؤثر را تجویز کند.

حتی اگر شما بدانید که دیابت دارید، ممکن است علاوه بر بیماریهای گوارشی به مشکلات دیگری هم مبتلا باشید که بتوانند بر دستگاه گوارش شما تأثیر منفی بگذارند. مثلاً بیماری سلیاک یا بیماری سندرم روده تحریک پذیر. برای پزشکی که می داند شما دیابت دارید مهم است که همه دلایل احتمالی بروز علایم گوارشی شما را بررسی کند. پس تمام علایم خود را به او بگویید و هیچ چیز را پنهان نکنید. به علاوه به او بگویید که چه داروهایی می خورید- چه آنهایی که با دستور پزشک مصرف می کنید و چه آن هایی که بدون نسخه استفاده می کنید- یادتان باشد در روند درمان دیابت و بیماریهای گوارشی ممکن است بعضی چیزها به نظر شما مهم نباشند ولی گاهی اوقات همین نکات به ظاهر بی اهمیت می توانند پزشک را راهنمایی کنند و به تشخیص درست برسانند.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


درمان نفخ شکم

[sbu_post_image]

نفخ شکم یکی از شکایات شایع مشکلات گوارشی در افراد می‌باشد، بطوری که گفته می‌شود در حدود ۲۰% از افراد در سنین ۹۳-۶۵ سالگی از اتساع شکم به دنبال این عارضه رنج می‌برند. اقدامات درمانی متنوعی همچون تجویز داروهای شیمیایی و تغییرات رژیم غذایی (کاهش مصرف حبوبات، تخم مرغ و افزایش مصرف میوه و سبزیجات) در جهت درمان نفخ شکم صورت می‌گیرد.

غذا خوردن یکی از لذت‌های زندگی است، اما گاهی وقت‌ها بعد از خوردن غذا حالت‌هایی پیش می‌آید که چندان خوشایند نیست؛ حالت‌هایی مانند بادکردن شکم، احساس‌پری و فشار در روده‌ها، آروغ زدن و تجمع گاز در دستگاه گوارش و نفخ. اما علت ایجاد و راه درمان این مشکلات گوارشی چیست ؟

علت

نفخ حالتی است که معده یا شکم احساس پُری و سفتی دارد و معمولا پس از افراط در خوردن غذا و بلعیدن هوای زیاد از راه دهان و نیز مصرف غذاهای نفاخ بروز می‌کند. در واقع اگر غذا مدت طولانی در دستگاه گوارش باقی بماند و سریع هضم نشود، در روده تخمیر می‌شود و تولید گاز می‌کند.

نفخ شکم به دلیل انباشته شدن گاز زیاد در لوله گوارش ایجاد می‌شود و با علائمی مانند تورم شکم، دل درد، آروغ زدن‌های مکرر، دفع گاز از روده، صدای قار و قور شکمی و… خود را نشان می‌دهد. اگرچه تولید گاز‌ در دستگاه گوارش مساله‌ای طبیعی است، اما گاهی این امر به دلیل مصرف برخی غذاها مانند حبوبات، کلم، پیاز، ترب، شیر و برخی سبزیجات پرفیبر دیگر، بلع هوای زیاد در هنگام خوردن و آشامیدن و جویدن آدامس تشدید می‌شود. گاهی هم نفخ شکم به دلیل عفونت‌های روده‌ای است.

اتساع شکم در ناحیه زیر شکم، اطراف ناف و زیر روده‌ها، احتمال بروز نفخ را بیشتر می‌کند. در مبتلایان به سندرم روده تحریک‌پذیر، عملکرد روده از حالت طبیعی خارج می‌شود. این روند با اسهال، یبوست و درد شکمی همراه است. پس بررسی امکان وجود این بیماری در کنار ابتلا به نفخ طولانی مدت ضروری است. از سوی دیگر این عارضه می‌تواند به علت وجود تومورهای بدخیم یا خوش‌خیم، چسبندگی روده و تنگی دستگاه گوارش نیز اتفاق بیفتد.

یکی از دلایل بروز نفخ وجود بیماری دیابت است و احتمال ابتلا به دیابت در کسانی که زیاد نفخ می‌کند، بیشتر است. همچنین نفخ مکرر می‌تواند نشانه‌ای از بیماری تیروئیدی یا برخی بیماری‌های اضطرابی و افسردگی باشد؛ البته مصرف داروهای ضد افسردگی یا داروهای فشار خون نیز می‌تواند عوارضی چون نفخ شکم را همراه داشته باشد.

درمان نفخ شکم

نفخ در بسیاری موارد با اصلاح رژیم غذایی، داشتن آرامش و تحرک یا مصرف آنتی‌بیوتیک در صورت وجود عفونت معده یا روده درمان می‌شود، اما وقتی این عارضه به مدت طولانی با بیمار می‌ماند، می‌تواند نشانه‌ای از سندرم روده تحریک‌پذیر باشد.

علت اصلی نفخ، پُر کردن معده با غذای فراوان است. لذا سعی کنید در هر وعده غذایی یک دفعه مقدار زیادی غذا نخورید. وعده های غذایی باید شامل غذاهای سبک و کم حجم باشد و با فاصله مناسب از وعده‌های دیگر مصرف شود.

مصرف حبوبات و سبزی های نفاخ را کاهش دهید. قبل از پخت غذا با حبوبات (مثل آش رشته یا خورش قورمه سبزی) آنها را حداقل 12 ساعت در آب خیس کنید و آب آنها را دور بریزید تا مواد نفاخ آنها خارج شود.

استفاده از زیره و مرزه نیز در غذا تا حدود زیادی نفخ آن را می‌گیرد. مصرف عرق نعنا نیز تا حد زیادی بروز این مشکل را کاهش می دهد.

خوردن بیش از حد فیبر سبب بروز مشکلات گوارشی می‌شود. مصرف 20 تا 30 گرم میوه و سبزی در شبانه ‌روز کافی است.

اگر مشکل هضم و دفع غذا را برای مدت طولانی دارید، حتما به پزشک مراجعه کنید و از درمان خود سرانه نفخ شکم بپرهیزید.

برای آشنایی با ” عوامل موثر بر بیماری های گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: تبیان . جام جم سرا


رژیم غذایی مشکلات گوارشی

[sbu_post_image]

 برنامه غذایی درمان مشکلات گوارشی ناشی از دیابت:

تنظیم و اجرای برنامه غذایی برای درمان و بر طرف کردن و تخفیف مشکلات گوارشی ناشی از دیابت قدری با برنامه های دیگری که در این سایت برای برطرف کردن مشکلات گوارشی دیگر توضیح داده ایم فرق دارد. در اینجا چون یک بیماری زمینه ای در کار است، پزشک و متخصص تغذیه نیز در این برنامه نقش دارند.

شما می توانید در هفته اول برنامه غذایی کنترل مشکلات گوارشی ناشی از دیابت، نوشتن یادداشت هایتان را شروع کنید. لازم است در این یادداشت ها هر چیزی را که می خورید و می نوشید در روی کاغذ بیاورید و علایمی را که بعد از خوردن یا نوشیدن آن پیدا می کنید هم به دقت یادداشت کنید. هیچ خوراکی یا نوشیدنی را از قلم نیندازید اما دقت کنید که همیشه و به خصوص طی برنامه غذایی برای درمان مشکلات گوارشی ناشی از دیابت، مرتب با پزشکتان در ارتباط باشید و قند خونتان را چک کنید. این مسئله خیلی مهم است چون باید مطمئن باشید که قندخونتان به بهترین وجه تحت کنترل است.

اگر قند خون به طور مداوم بالاتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر باشد، هم سرعت تخلیه معده کند می شود و هم کنترل دیابت دشوارتر خواهد شد. به همین خاطر، طی هفته دوم و سوم برنامه غذایی کنترل مشکلات گوارشی ناشی از دیابت و به خصوص اگر علایم معده ای و روده ای شما همچنان برطرف نشده اند باید با پزشک متخصص بیماری های گوارش مشورت کنید. احتمالاً او باز هم سوابق پزشکی شما را دقیق تر بررسی می کند تا اطلاعات بیشتری به دست آورد و علت علایم شما را پیدا کند. مثلاً اگر علایم شما نشان دهنده ی کندی سرعت تخلیه معده باشد، او آزمایشات تخصصی برایتان می نویسد تا سرعت تخلیه معده را اندازه بگیرد.

به طور طبیعی نیمی از غذای شما باید عرض یک ساعت از معده خارج شود. کارهایی که شما در هفته سوم برنامه غذایی درمان مشکلات گوارشی ناشی از دیابت خود انجام می دهید- مانند حذف بعضی غذاها- باید تحت نظر پزشک انجام شود و همیشه باید با دقت مراقب قندخونتان باشید. مثلاً اگر مشکل شما تخلیه کند معده است، می توانید در این هفته غذاهای چرب و سنگین را از برنامه غذایی خود حذف کنید. همچنین باید حجم هر وعده غذایی تان را کم کرده و تعداد دفعات غذا خوردنتان را بیشتر کنید. البته برای این کار هم مشورت با متخصص تغذیه و پزشک متخصص گوارش و دیابت ضروری است. به علاوه از پزشک خود راجع به داروهایی که سرعت تخلیه معده را افزایش می دهند نیز سؤال کنید. اگر پزشک متخصص صلاح بداند این نوع داروها را برای شما تجویز خواهد کرد.

برای آشنایی با ” دیابت و بیماری های گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: کتاب بیماری های گوارشی