نوشته‌ها

وظایف مری و معده به بیان ساده

دستگاه گوارش از مجرای گوارشی و اعضای وابسته به آن تشکیل شده است. مجرای گوارشی لوله ای به طول 7 متر است که غذا از آن عبور می کند. این مجرا از دهان و حلق (گلو)، مری، معده، روده ی کوچک (روده ی باریک)، روده ی بزرگ و مقعد تشکیل می شود. مری و معده، روده ها و مقعد، دیواره هایی عضلانی دارند که محتویات خود را انقباض های ریتمیک، در مسیر مجرا پیش می برند و آن را (بر حسب قسمت مربوطه) خرد، تجزیه و با عصاره های گوارشی، مخلوط و در نهایت، دفع می کنند. در ادامه با وظایف مری و معده بیشتر آشنا خواهیم شد. با ما همراه باشید.

فعالیت عضلانی مجرای گوارشی

حرکت غذا در مسیر مجرای گوارشی در اثر انقباض های عضلانی متوالی موسوم به حرکات دودی (کِرمی) یا موج پریستالیس (peristalsis) صورت می گیرد.

انواع دیگر عملکرد عضلانی در وظایف مری و معده، غذا را به تلاطم در می آورند و در روده ی بزرگ (کولون) موجب تشکیل مدفوع می شوند. فعالیت عضلانی مجرای گوارشی به وسیله ی شبکه ای از اعصاب که مجرای مزبور را پوشانیده اند در وظایف مری و معده کنترل می شود. دریچه های عضلانی متعدد، عبور غذا را کنترل و از بازگشت آن به عقب جلوگیری می کنند.

مری، لوله ای عضلانی است که غذا را به معده هدایت می کند. غذای جامد تا 5 ساعت با شیره ی معده مخلوط می شود تا قبل از ورود به روده ی باریک، کیموس (chymus) را بسازد. کیموس ماده ی نیمه ی مایع و خمیری شکل بخش فوقانی مجرای معده ای- روده ای است که از هضم غذا حاصل می شود. مایعات طی مدت چند دقیقه از دهان به روده می رسند. غذا طی 2 تا 3 ثانیه از ابتدای مری به پایین آن می رسد.

اسفنکتر تحتانی مری و معده، حلقه ای عضلانی است که با شل شدن خود به غذا اجازه می دهد به داخل معده برود و سپس با انقباض بعدی از بازگشت غذا به عقب جلوگیری می کند. اسفنکترپیلور (منفذ انتهایی معده)، دریچه ای عضلانی است که کیموس را تا زمان تکمیل فرآیند مخلوط شدن آن در معده نگه می دارد. معده ی خالی به شکل J و دارای چین خوردگی هایی است که به معده اجازه می دهند متسع شود. معده با آستری مخاطی پوشیده شده است که مایعی مخاطی به منظور پیشگیری از هضم شدن بافت مری و معده به وسیله خودش ترشح می کند. آستر معده حفره هایی دارد که قعده ی آنها حاوی غدد معده است. این غدد به تعداد بسیار زیاد در داخل هر چین خوردگی مخاط معده حضور دارند و اسید و آنزیم های سازنده ی شیره ی معده را ترشح می کنند.

از وظایف مری و معده تولید روزانه 3 لیتر اسید است. شیره ی معده حاوی اسید و آنزیم های گوارشی است. اسید ، باکتری های موجود در غذا را از بین می برد و آنزیم ها به تجزیه ی پروتئین و تبدیل آنها به اسیدهای آمینه کمک می کنند. سلول های اختصاصی معده، مخاط (موکوس) ترشح می کنند که موجب پیشگیری از هضم به وسیله ی اسید معده می شود. در اثنی عشر، صفرا ذرات چربی را به ذرات کوچکتر تقسیم می کند و شیره ی لوزالمعده، حاوی آنزیم های مبدل چربی به اسید های چرب، گلیسرول و بیکربنات سدیم است که اسید معده را خنثی می کند.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده- سوءهاضمه، زخم معده


اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش

[sbu_post_image]

وقتی میزان مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی به طور منظم، افزایش می یابد، معمولاً در بسیاری از موارد اولین دارویی که در کاهش درد به کار می رود آسپرین است اما همیشه اثر مثبت آسپرین در کاهش درد، زمانی دیده می شود که در مصرف آسپرین افراط نشود و اگر زمانی برسد که آسپرین به کرات و به طور مداوم استفاده شود، به تدریج مشکلات فراوان گوارشی بروز می کند. اما ترکیباتی هم وجود دارند که علاوه بر اثرات کاهش دهنده درد، اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش را ندارند.

استامینوفن یکی از این درمان ها و داروهاست که علاوه بر کاهش دادن درد، عوارض گوارشی آسپرین را هم ندارد. همان طور که گفته شد از آنجا که داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی می توانند مسکن خوبی برای دردها باشند به راحتی تجویز می شوند، اما متأسفانه این را هم باید در نظر داشت که این داروها توانایی بالقوه ایجاد زخم در دستگاه گوارش و متعاقب آن خونریزی را دارند. به همین دلیل تجویز داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی حتماً باید زیر نظر پزشک صورت گیرد، و پزشک معالج از نظر اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش ، بیمار خود را کاملاً زیر نظر داشته باشید. در حال حاضر، بنابر مصوبه ی سازمان غذا و داروی آمریکا، داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی به راحتی از طریق مراکز مجاز عرصه ی داروها در اختیار مردم قرار می گیرد.

همان طور که در بالا گفته شد مهم ترین مورد مصرف آسپرین و فایده و سود آن کاهش درد و کم کردن تب است. علاوه بر این، اثرات دیگری هم تا به حال در آسپرین به اثبات رسیده که یکی از مهم ترین این اثرات، پیشگیری از حمله های قلبی، و احتمالاً سکته است. علاوه بر این آسپرین، خاصیت مهارکنندگی تجمع پلاکت ها را دارد. پژوهش ها نشان می دهد که این اثرات آسپرین با مصرف میزان کم روزانه قابل دستیابی است. یکی از اثرات مهم دیگر داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی کاهش روند التهاب است (وابسته به دوز) که این اثر به کاهش درد کمک می کند. اما نکته مهم اینجاست که علت درد طی این مکانیسم از بین می رود و در نهایت درد تسکین می یابد که از آن جمله می توان کاهش التهاب مفاصل در بیماری آرتریت روماتوئید را نام برد.

عوارض گوارشی داروها

همیشه اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش به طور ناخواسته و نامناسب در کنار اثرات مثبت هر دارویی که مصرف می شود وجود دارد. هیچ دارویی از این اصل کلی جدا نیست. این مهم و ضروری است که همیشه تعادل و هماهنگی بین اثرات درمانی داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی همچون اثرات ضد درد، مهارکنندگی تجمع پلاکت ها و ضدالتهابی و اثرات منفی این داروها بر دستگاه گوارش و معده وجود داشته باشد. این قانون و واقعیت باید به طور کامل برای بیماری که مجبور است به طور منظم و طولانی این داروها را به دلایلی همچون اثرات ضددرد آنها مصرف کند، آموزش داده شود که اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش شناخته شود. بر همین اساس، آسپرین و سایر داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی به عنوان داروهایی شناسایی شده اند که باعث آسیب رساندن به موکوس و مخاط دستگاه گوارش، بویژه در معده و قسمت های فوقانی روده باریک و در نهایت منجر به پدید آمدن یک زخم یا خونریزی گوارشی می شود. اگرچه ممکن است اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش در کسی هم که مصرف کننده ی دائمی این داروها نیست، به وجود بیاید، معمولاً کسانی در معرض بیشترین خطر هستند که یا مصرف کننده دائمی این داروها باشند یا دوزهای بالا این گروه دارویی را مصرف کنند.
گرفتن شرح حال شخصی از بیمار بسیار مهم است. بر اساس بررسی های انجام شده، تخمین اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش بیمار اعم از سود و یا ضرر ناشی از هر دارو، بستگی به گرفتن یک شرح حال دقیق و کامل از بیمار دارد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان خونریزی دستگاه گوارش ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه اثرات جانبی داروها بر دستگاه گوارش مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوزش سردل و خونریزی گوارشی


داروهای موثر بر دستگاه گوارش

[sbu_post_image]

پاره ای از عوامل موثر بر عوارض گوارشی داروها مهم است که در ادامه با آنها آشنا می شویم:

  • سن: به عنوان یک عامل مؤثر در بسیاری از مطالعات معرفی شده است. بیمارانی که مدت زمان بیشتری است که تحت درمان با این داروها هستند، سن زیادی دارند و مجبورند برای کاهش دردشان از این داروها استفاده کنند یا کسانی که دوز زیادی از این داروها را مصرف می کنند بیشتر در معرض خطر هستند.
  • سابقه زخم های گوارشی قبلی: وجود سابقه ی زخم های گوارشی قبلی در شرح حال بیمار یا زخمی را در بیمار به جای گذاشته به عنوان یکی از عوامل خطرزای ایجاد عوارض گوارشی داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی است.
  • الکل: مصرف الکل به تنهایی می تواند سبب ایجاد زخم های گوارشی و آسیب دیدگی دستگاه گوارش (لوله گوارش) شود. بسیاری از موارد وجود دارد که نشان می دهد در بیمارانی که در کنار مصرف آسپرین و داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، الکل نیز مصرف می کنند ریسک ابتلا به ضایعات مخاطی گوارشی و سایر عوارض داروها بر دستگاه گوارش همچون خونریزی و زخم گوارشی بسیار بیشتر است. بسیاری از پژوهش ها نشان می دهد که سمیت کبدی ناشی از مصرف زیاد و مزمن الکل بسیار بیشتر از سمیت ناشی از مصرف بیش از حد استامینوفن است. افرادی که مقادیر زیاد الکل مصرف کرده اند باید از مصرف بیش از حد استامینوفن پرهیز کنند.

کلیه کسانی که داروهای تسکین دهنده و ضددردی را که با عناوین قابل فروش بدون نسخه پزشک عرضه می شوند مصرف می کنند باید از نظر مصرف الکل بسیار محتاط باشند. این توصیه شامل اکثر داروهای ضددرد قابل فروش بدون نسخه پزشک می شد اما همه این داروها را شامل نمی شد. افرادی که جزء مصرف کنندگان طولانی الکل هستند اگر بخواهند از این داروها برای کاهش دردشان بهره ببرند باید حتماً با پزشکشان در مورد عوارض آنها بر دستگاه گوارش مشورت کنند. مشاهده شده است در بیمارانی که علاوه بر مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، داروهای تجویزی کورتیکواستروئید همچون پردنیزون با دوز بیشتر از 10 میلی گرم را مصرف می کنند، ریسک خونریزی از دستگاه گوارش 7 برابر شده است.

داروهای ضدانعقاد همچون دیگر موارد، بیمارانی که در هنگام مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی از داروهای تجویز شده ضدانعقادی استفاده می کنند (به عنوان مثال کومادین)، ریسک خونریزی گوارشی را 12 بار افزایش می دهند.

عوارض داروهای NSAID بر دستگاه گوارش بیشتر در رابطه با مصرف بیش از حد و مقادیر فراوان داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی است که معمولاً یا به دلیل دوز بالای است یا به دلیل کوتاه بودن فاصله بین دوزهایی که شما به عنوان مثال چند بار در روز و یا چند بار در هفته مصرف می کنید. نکته مهمی که باید به آن توجه شود این است که شما باید حتماً در طول دوره درمان خود برخی اصول را به طور کامل مورد توجه قرار دهید. مصرف داروهایی که تجویز می شوند باید طبق دستور پزشک و یا طبق توصیه هایی که در توضیحات دارو است صورت گیرد و هرگز نباید بیشتر از موارد توصیه شده مصرف شوند. بسیاری از زخم هایی که به دلیل مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی به وجود می آیند، با قطع مصرف بهبود می یابند. اگر دارو را بنا به هر دلیل نمی توان قطع کرد، می توان دوز مصرفی را کاهش داد. پس اگر پزشکتان تشخیص می دهد که باید مصرف دارو ادامه یابد، همچنان امکان دارد که عوارض آنها بر دستگاه گوارش بهبود یابند.

خونریزی های گوارشی بدون علامت

خونریزی گوارشی یک عارضه مهم بالقوه جدی است. در پاره ای از موارد وقتی به وجود می آید، هیچ گونه علامتی ندارد. زخم ها به دنبال آسیبی که به مخاط لوله گوارش می زنند باعث خونریزی می شوند و این خونریزی به دنبال مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAID9) ممکن است بیشتر شود. در پاره ای از افراد، آسیب گوارشی به دنبال مصرف متوسط و کوتاه مدت روی می دهد. این در حالی است که در افرادی که دوزهای زیاد و مقادیر بیشتری از این داروها را به طور مرتب مصرف می کنند عوارض گوارشی بیشتر می شود. داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی، و آسپرین دارای تأثیرات مثبتی بر سلامتی هستند. اما مانند بسیاری از داروهای دیگر، در مصرف آنها باید احتیاط کرد. به عنوان مثال همراه این داروها نباید الکل مصرف کرد چرا که مصرف هم زمان این دو با هم ریسک خونریزی گوارشی را افزایش می دهد.

بیماران بدون علامت- بیمارانی که دارای زخم و یا درجاتی از خونریزی دستگاه گوارش هستند اما علامت بالینی واضحی ندارند:

هر شخص ممکن است یک ضایعه و آسیب در لوله گوارش و مخاط روده خود داشته باشد اما به آن ضایعه آگاه نباشد. بسیاری از موارد خونریزی وسیع از دستگاه گوارش بدون هیچ گونه علامت بالینی صورت می گیرد. یکی از موارد مهم که باید بدان توجه ویژه شود، بیماران مبتلا به بیماری های آرتریت روماتوئید است. میلیون ها نفر از چنین بیمارانی به طور منظم داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی مصرف می کنند. بیش از 60 درصد از این افراد دچار عوارض داورها بر دستگاه گوارش می شوند و بیش از 10 درصد از آنها دچار علایم وخیم و شدید گوارش می شوند که نیاز به اقدامات شدید درمانی پیدا می کنند.

درمان خونریزی گوارشی ناشی از داروها

اقدامات درمانی در کسانی که به دنبال مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی دچار عوارض داروهای گوارشی همچون خونریزی گوارشی یا آسیب مخاط دستگاه گوارش شده اند:

درمان های رایج در مورد این زخم ها (گروه های توصیه شده از داروهای درمان زخم گوارشی که با نام H2 بلوکرها و مهارکننده های پمپ پروتون از آنها نام می برند) که در حال حاضر به کار می روند، تأثیرات بسیار مؤثر و مفیدی در درمان و پیشگیری از خونریزی ناشی از این زخم ها داشته اند. این درمان ها به ویژه زمانی بیشترین تأثیر را دارند که مصرف داروهای NSAID هم زمان قطع شود و یا کاهش یابد. به هر حال بسیاری از بیماران پس از مصرف بهبودی قابل توجهی حاصل می کنند، حتی اگر مصرف NSAID را ادامه دهند.

داروی دیگری که به طور بسیار مؤثر در کسانی که مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی را ادامه می دهند، سبب پیشگیری از بروز زخم های معده و دوازدهه می شود و همچنین ریسک وقوع خونریزی در این افراد را کاهش می دهد، داروی میزوپروستول است. همچون بسیاری از موارد، بیمارانی که اقدام به مصرف هر دارویی که توسط پزشک و یا از طریق اقلام دارویی بدون نسخه تهیه می شود، می کنند باید کاملاً از نظر عوارض گوارشی داروها، تداخلات بالقوه با سایر موارد توسط پزشک مورد ارزیابی قرار گیرند و در صورت نیاز، این داروها در دوران بارداری و حاملگی محدود شوند و مصرف نشوند.

در صورتی که شما به طور مرتب داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی را که بدون نسخه ی پزشک می توانید تهیه کنید مصرف می کنید باید حتماً با پزشکتان در رابطه با عوارض آنها روی سیستم گوارش و توانایی بالقوه این داروها در ایجاد زخم مشورت کنید. بسیاری از بیماران زمانی به پزشک مراجعه می کنند و به فکر درمان های اولیه و مقدماتی می افتند که مشکلات گوارشی در آنها پدید آمده است. بسیاری از این بیماری ها که شامل هلیکوباکترپیلوری است به راحتی در مراحل اولیه قابل درمان هستند. در بسیاری از موارد که مشکلی جدی و عود کننده وجود دارد شما نیاز دارید با یک متخصص گوارش و یا پزشکی که در زمینه ی بیماری ها و عوارض گوارشی داروها طبابت کرده حتماً مشورت کنید.

بیمارانی که نیاز دارند به صورت منظم داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی را مصرف کنند، باید به طور مرتب با پزشک خود مشورت کنند تا توصیه های لازم در مورد عوارض گوارشی داروها به آنها گوشزد شود. بسیاری از عوامل موثر بر عوارض گوارشی داروها امکان دارد بدون هرگونه علامتی باشند، از این رو حتماً باید پزشک شما را از این لحاظ زیر نظر داشته باشد. اگر مشکلی پیش آمد و خیلی زود تشخیص داده شود، راه های زیادی وجود دارد تا اثرات سوء مصرف این داروها را به حداقل برسانیم. مصرف پاره ای از داروهای دیگر و عمل به توصیه های پزشک سبب می شود اثرات سوء مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی کاهش یابد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان خونریزی گوارشی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه خونریزی گوارشی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوزش سردل و خونریزی گوارشی


خونریزی گوارشی

اگر شما به نوعی درگیر بیماریهای معده و خونریزی گوارشی، از جمله سوء هاضمه و سوزش سردل هستید لازم است این نکته را بدانید که شما تنها کسی نیستید که با این مشکل روبه رو است. درحال حاضر نزدیک به 95 میلیون نفر در سراسر آمریکا به نوعی با خونریزی گوارشی و ناراحتی های مربوط به هضم و جذب غذا، دست به گریبانند. از این تعداد سالانه در حدود 10 میلیون نفر به دلیل حاد بودن مشکلاتشان نیاز به بستری شدن در بیمارستان پیدا می کنند و سالانه بالغ بر 40 میلیارد دلار صرف هزینه درمان این افراد می شود و این در حالی است که بسیاری از این مشکلات با بالا رفتن سن در افراد دیده می شود و اینگونه مشکلات و ناراحتی ها در دوران کودکی کمتر به چشم می خورد. به طور کلی همه افراد، صرف نظر از جنس، نژاد و موقعیت اجتماعی یا اقتصادی در معرض ابتلا به خونریزی گوارشی هستند.

کار لوله گوارش

لوله گوارش با عملکرد و کارکرد خوب، مواد خوردنی را به ترکیبات قابل جذب برای بدن تبدیل می کند و با این کار وظیفه تأمین انرژی بدن را به عهده دارد و از طرف دیگر مواد دفعی را که برای بدن مفید نیستند به خارج از بدن هدایت می کند. لوله ی گوارش از دهان شروع می شود که خوردن غذا را به عهده دارد. بعد از دهان، لوله ی گوارش در ادامه به مری می رسد و سپس معده، روده کوچک، روده بزرگ(کولون) و در نهایت به مقعد می رسد. ارگان های دیگری هم در کنار لوله گوارش در کار هضم، جذب و دفع غذا همکاری دارند که از آن جمله می توان کبد، پانکراس و کیسه صفرا را نام برد.

هنگامیکه پزشک شما صحبت از خونریزی دستگاه گوارش می کند، منظور او در بیشتر موارد یک خونریزی گوارشی معمولی از یک زخم ساده نیست که در یکی از بخش های دستگاه گوارش قابل مشاهده باشد، بلکه منظور او بسیار اختصاصی تر است. در واقع یعنی قسمتی از لوله گوارش، هر قسمتی از آن، دچار خونریزی داخلی شده است که این خونریزی گوارشی می تواند بسیار کوچک( که ممکن است زیاد جدی و وخیم نباشد یا باشد) و یا بسیار وسیع( که امکان دارد عواقب بسیار وخیم و جدی در پی داشته باشد)، باشد.

علایم

به دلیل اینکه خونریزی از دستگاه گوارش یک خونریزی داخلی است، امکان دارد فردی که دچار خونریزی از دستگاه گوارش شده، هیچگونه دردی نداشته باشد و حتی خودش هم از خونریزی خود باخبر نشود. به همین دلیل شناخت علایم بسیار مهم است. علایم خونریزی گوارشی بسیار گوناگون است و این علایم با توجه به اینکه خونریزی گوارشی در بخش های فوقانی لوله گوارش(مری، معده و قسمت های فوقانی روده کوچک) و یا بخش های تحتانی ادامه روده کوچک، روده بزرگ و مقعد رخ دهد علایم متفاوت است.

خونریزی بخش های فوقانی لوله گوارش

  • استفراغی که حاوی خون روشن(قرمز روشن) باشد.
  • استفراغ حاوی لکه های تیره یا استفراغ حاوی اجسام coffee ground
  • مدفوع قیری شکل و سیاه رنگ

خونریزی بخش های تحتانی لوله گوارش

  • دفع مدفوع به صورت خون خالص یا همراه با خون و مدفوع
  • وجود خون قرمز روشن و یا قرمز بلوطی در مدفوع.

انواع خونریزی گوارشی

به  طور کلی، 5 بخش از دستگاه گوارش(لوله گوارش) می تواند دچار خونریزی گوارشی شود که در  این خصوص طیف وسیعی  از عوامل میتواند دخیل باشد.

دلایل  احتمالی

نوع خونریزی

جایگاه

زخم ها،واریس ها، بیماری کبد

استفراغ خون  روشن یا حاوی اجسام coffee ground و مدفوع سیاه

مری

زخم ها،گاستریت، واریس ها

استفراغ خون  روشن یا حاوی اجسام coffee ground و مدفوع سیاه

معده

زخمهاAVMS تومورها

خونریزی گوارشی به صورت خون روشن یا خونریزی به رنگ  بلوطی

روده کوچک

سرطان روده  بزرگ، پولیپ ها. کولیت،AVMS ،دیورتیکول

وجود خون در مدفوع

روده بزرگ

هموروئیدها، دیورتیکولوز، تومورها

خونریزی گوارشی به صورت خون روشن

مقعد

منبع: کتاب سوزش سردل و خونریزی گوارشی


زخم دستگاه گوارشی

[sbu_post_image]

حدود 20 میلیون آمریکایی در طول زندگی خود به دلیل داشتن زخم دستگاه گوارشی مشکلات زیادی را تحمل کرده اند. دوازدهه(قسمت ابتدایی روده کوچک) معمولاً در سنین 30 تا 50 سال و در مردان، 2 برابر خانمها بروز می کنند. این درحالی است که زخم دستگاه گوارشی معده بیشتر در خانمها و آن هم در سنین بالاتر از 60 سال بروز می کند.

بسیاری از خونریزی های گوارشی در نتیجه وجود یک زخم پدید می آیند. هر زخم در اصل بخشی از مخاط معده و یا دوازدهه است که به وسیله اسید معده و یا ترکیبات هضم شده دچار تخریب شده و آسیب دیده است. بسیاری از زخمها شاید ابعاد بسیارکوچکی داشته باشند، اما درد بسیار شدید و طاقت فرسایی دارند.

علایم

شایع ترین علامت زخم دستگاه گوارشی درد سوزشی و یا فشاردهنده ای است که در ناحیه شکم، بین ناف و قسمت فوقانی استخوان سینه حس می شود. درد ناشی از این مشکلات گوارشی معمولاً بین وعده های غذایی ظاهر می شود و در بعضی موارد به اندازه ای شدید است که فرد را از خواب بیدار می کند. درد معمولاً برای چنددقیقه و یا ساعتها طول می کشد و اغلب موارد با خوردن غذا، آنتی اسید و مهارکننده های ترشح اسید تخفیف می یابد. علایم کمتر شایع زخم دستگاه گوارشی شامل تهوع، استفراغ، کاهش اشتها و کاهش وزن و در نهایت خونریزی دستگاه گوارش است.

علل

در گذشته به اشتباه تصور می شد زخمها در نتیجه فشار و به وجود می آید. اما امروزه پزشکان براین باورند که دو عامل اصلی در پدید آمدن زخم های گوارشی دخیل هستند. بسیاری از زخم های دستگاه گوارشی معده و دوازدهه به وسیله عاملی بیماریزا به نام باکتری هلیکوباکترپیلوری به وجود آمده اند. دسته دیگر زخم دستگاه گوارشی، زخمهایی هستند که به دلیل مصرف داروهای گروه NSAID مانند آسپیرین، ایبوپروفن، ناپروکسن سدیم و کتوپروفن به وجود می آیند.

بیشترین درصد زخم دستگاه گوارشی در نتیجه ی حضور هلیکوباکترپیلوری پدید می آیند. اما نکته مهم اینجاست که در معده بسیاری از افراد که زخم معده نیز وجود ندارد، هلیکوباکترپیلوری وجود دارد. پس این خود سبب شد بسیاری از پزشکان براین باور باشند که علاوه بر هلیکوباکترپیلوری، عوامل دیگری نیز همچون ارث و استعداد خانوادگی باید وجود داشته باشد تا زخم معده پدید آید. یکی از پیشرفت های مهم در زمینه درمان عفونت هلیکوباکترپیلوری استفاده از آنتی بیوتیک هاست. پژوهش ها نشانگر آن است که درمان با آنتی بیوتیک ها می تواند حدود 80 تا 90 درصد زخم ها را درمان کند. یکی از درمان های اولیه و اقدامات ابتدایی در درمان زخم دستگاه گوارشی استفاده از مهارکننده های ترشح اسید در معده است.

دومین عامل عمده در شکل گیری و بروز این عارضه مصرف مداوم داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) است. در حال حاضر NSAIDs ها به راحتی در دسترس عموم قرار می گیرند. اگر شما جزءِ کسانی هستید که از این دسته داروها برای درمان زخم دستگاه گوارشی استفاده می کنید باید حتماً در مورد توانایی های این داروها در ایجاد زخم و سایر عوارض جانبی این داروها با پزشکتان مشاوره کنید. اثرات منفی درمان با این داروها (NSAID) با استفاده از روش های جایگزین ، قابل کاهش است. پزشک شاید به شما توصیه کند تا داروهای خود را تغییر دهید و از سایر داروها برای کاهش دردتان بهره ببرید.

عوارض

  • خونریزی: خونریزی داخلی که در معده و دوازدهه روی می دهد.
  • پارگی زخم: هنگامی که به خوبی درمان نشوند، به مرور زمان مواد و ترکیبات هضمی و اسید معده می تواند زخم را وسیع تر کرده و در این موقع است که سوراخی در جدار عضو درگیر پدید می آید. این عارضه یکی از عوارض جدی زخم دستگاه گوارشی است و بیمار، باید به سرعت در بیمارستان بستری شود.
  • انسداد: امکان دارد تورم و اثری که در نتیجه یک زخم پدید می آید، سبب بسته شدن دهانه خروجی معده شود. در این زمان راه خروجی غذا بسته می شود و شخص دچار حالت تهوع و استفراغ و در نتیجه کاهش شدید وزن می شود.

تشخیص

معمولی ترین روش ها برای تشخیص زخم دستگاه گوارشی روش آندوسکوپی یا EGD و یا استفاده از اشعه xاست که به کم آن، قسمت فوقانی دستگاه گوارش بررسی می شود.

  • آندوسکوپی: اساس این روش در تشخیص زخم دستگاه گوارشی، استفاده از یک لوله قابل انعطاف ظریف و کوچک است که از راه دهان وارد مری می شود و سپس تا معده و دوازدهه به پیش می رود و کلیه آسیب های این منطقه را بررسی میکند و از کلیه مناطق درگیر و یا غیر درگیر توانایی نمونه برداری دارد. برای انجام این آزمایش برای تشخیص باید از قبل بیمار را کاملاً آرام کرد که این عمل با داروهای آرام بخش صورت می گیرد.
  • بررسی قسمت فوقانی لوله گوارش با اشعه x : طی این روش، بیمار یک ماده نشاندار همچون باریم را می بلعد و سپس به بدنش اشعه x تابانده می شود و طی این روش، آناتومی عضو مبتلا به طور دقیق بررسی می شود.
  • تست های مورد نیاز برای تشخیص هلیکوباکترپیلوری: چندین آزمایش و تست وجود دارد که می توان با کمک آنها حضور هلیکوباکترپیلوری را تشخیص داد. گرفتن یک نمونه خون از بیمار به راحتی میتواند حضور پادتن های ضد هلیکو باکترپیلوری را مشخص کند. نمونه برداری هم میتواند به وضوح، حضور عامل بیماری زا را نشان دهد.

درمان زخم های گوارشی

در گذشته براین باور بودند که رژیم غذایی، تأثیری بر درمان زخم دستگاه گوارشی ندارد، اما امروزه پزشکان توصیه میکنند که بیماران باید از مصرف بعضی غذاها جداً خودداری کنند. بیمارانی که سیگار می کشند باید هرچه سریع تر سیگار خود را قطع کنند. سیگار سبب می شود روند بهبود زخمها متوقف شود و زخم های گوارشی مدام عود کنند.
معمولاً بیمارانی که به این بیماری مبتلا هستند داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (ایبوپروفن، ناپروکسن، ایندومتاسین و…) مصرف نمیکنند مگر اینکه پزشک معالجشان توصیه کند. بسیاری از درمان ها در بهبود زخم دستگاه گوارشی براین اصل بنا شده اند که ترشح اسید در معده را کم کنند. درمان آنتی بیوتیکی بر ضد هلیکوباکترپیلوری می تواند روند ترمیم را سرعت بخشد و از عود زخم ها جلوگیری کند. در صورتی که زخم ها درمان نشوند، ممکن است عوارض زخم ها یعنی خونریزی، سوراخ شدن دیواره معده و انسداد رخ دهد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان خونریزی گوارشی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه زخم های گوارشی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوزش سردل و خونریزی گوارشی


بیماری های گوارشی در زنان

[sbu_post_image]

بیماری های گوارشی در زنان بیشتر از مردان شایع است. اگر شما زن هستید بیش از مردان مستعد ابتلا به حداقل یکی از مشکلات گوارشی هستید. سندرم روده تحریک پذیر (IBS) و دیگر این که نوشیدن الکل بسیار مضر است ولی باید بدانید که نوشیدن الکل برای زنان به مراتب خطرناک تر است و به دستگاه گوارش زنان بسیار شدیدتر از دستگاه گوارش مردان آسیب می زند.

علل

– هورمون های زنان

هورمون های زنان نیز امکان بروز بیماری های گوارشی دیگر را در شما افزایش می دهند. احتمالاً همه شما با تغییراتی که نزدیک و حین عادت ماهیانه در بدنتان ایجاد می شود کاملاً آشنایی دارید که باعث می شود احساس خستگی و سنگینی کنید و زود عصبانی و ناراحت شوید. چیزی که ممکن است همه شما آن را ندانید این است که تمام این تغییرات مانند تغییراتی که در دوران بارداری و یائسگی روی می دهند، نتیجه تعادل پیچیده و همیشه در حال تغییر هورمون های زنان است: استروژن و پروژسترون. تغییرات این هورمون ها می تواند روی دستگاه گوارش هم تأثیر بگذارد. بنابراین اگر مشکلات گوارشی دارید که علت آن ها را نمی دانید، ممکن است با خواندن این مقاله بتوانید علت مشکلات خود و راه حلشان را پیدا کنید. اگر دختر نوجوانی دارید، مطالعه این مطالب برای او هم مفید خواهد بود.

– عادت ماهیانه

هر ماه، بدن شما خودش را برای پذیرش یک بارداری احتمالی آماده می کند. یکی از تخمدان ها یک تخمک آزاد کرده و جدار رحم شما شروع به ضخیم شدن می کند تا در صورت بارور شدن تخمک و بارداری، بتواند آنرا حفظ کند. تعادل پیچیده ای بین هورمون های استروژن و پروژسترون این روند را هدایت می کند. اگر تخمک بارور نشود و شما باردار نشوید، بدن شما دستخوش تغییرات هورمونی دیگری می شود که تخمک و جدا تازه تشکیل شده رحم با خونریزی از بدنتان خارج شوند. نوسان ماهانه میزان هورمون های استروژن و پروژسترون می توانند بر دستگاه گوارش تأثیر بگذارند و اسهال، یبوست، معده درد، نفخ یا حرص و ولع شدید نسبت به غذا ایجاد کند. در ادامه بعضی از بیماری های شایع گوارشی را که بر اثر تغییرات هورمونی در زنان بروز می کنند می خوانید.

  • ریفلاکس معده به مری و سوزش سر دل در عادت ماهیانه

یکی از شایع ترین تبعات عادت ماهیانه عارضه ریفلاکس معده به مری است که سوزش سر دل یکی از علایم آن می باشد. سوزش سر دل در عادت ماهیانه به خاطر افزایش میزان پروژسترون بروز می کند که درست قبل از شروع عادت ماهیانه روی می دهد. عضله ای حلقوی به نام اسفنکتر مری بین معده و مری وجود دارد که آن ها را به هم وصل می کند. به طور طبیعی این دریچه پس از غذا خوردن کاملاً بسته می شود تا غذا به داخل مری برنگردد، وقتی این عضله در زمان نامناسب باز شود- مثلاً درست بعد از خوردن غذا- محتویات معده به داخل مری پس می زنند که احساس بد و ناراحت کننده ای همراه با سوزش ایجاد می کند. اگر این مشکل فقط قبل از عادت ماهیانه بروز می کند، می توانید از برنامه غذایی برای درمان سوزش سردل استفاده کنید. همچنین داروهای ضدریفلاکس که بدون نسخه هم می توانید آن ها را تهیه کنید نیز می توانند مفید باشند ولی یادتان باشد که دارو خوردن برای رفع ریفلاکس باید تحت نظر پزشک باشد و مطابق دستور او عمل کنید.

  • سندرم روده تحریک پذیر (IBS) در عادت ماهیانه

تغییرات هورمونی ماهیانه می توانند علایم بیماری سندرم روده تحریک پذیر (IBS) را بدتر کنند. امکان دارد این علایم شامل موارد زیر باشند: اسهال همراه با دلدرد، آروغ زدن، وجود موکوس در مدفوع، دل پیچه و نفخ. خوب است با پزشک خود درباره رابطه بین علایم سندرم روده تحریک پذیر (IBS) و عادت ماهیانه تان مشورت کنید.

  • آندرومتریوز و بیماری های گوارشی در عادت ماهیانه

آندومتریوز یک بیماری رحمی است ولی می تواند دستگاه گوارش را هم تحت تأثیر قرار دهد. وقتی قسمتی از بافت داخل رحم، وارد شکم می شود و در آنجا رشد می کند، باعث ایجاد بیماری های گوارشی مانند زخم و درد در ارگان های شکم می شود و گوارش را مختل می کند.

آندرومتریوز بیماری شایعی است و زمانی بروز می کند که تعدادی از سلول های بافت جداره رحم (آندومتر) در نقاط دیگر بدن ظاهر می شوند و به بافت آن عضو دیگر می چسبند. ظاهر شدن سلول های جدار رحم (آندومتر) در هرجایی غیر از دیواره آن حتی دیگر اعضای دستگاه تناسلی موجب بروز این بیماری است. این سلول ها درست مانند سلول های دیواره رحم رشد می کنند و نسبت به تغییرات هورمونی واکنش نشان می دهند و هر ماه تخریب شده موجب می شوند بافت های آن نقطه از بدن خونریزی کنند

علایم گوارشی ناشی از این آندرومتریوز عبارتند از:

دل درد و احساس ناراحتی هنگام مدفوع کردن یا زمان ادرار کردن. آندومتریوز باید حتماً توسط پزشک متخصص بیماری های زنان و زایمان تشخیص، بررسی و درمان شود. این بیماری می تواند علایم مشخص و قابل توجه معده ای و روده ای ایجاد کند، مانند درد در قسمت پایینی شکم، یبوست، یا اسهال و امکان دارد علایم آن شبیه به علایم مشکلات گوارشی دیگر مثل سندرم روده تحریک پذیر (IBS) باشد. به همین خاطر هنگام بررسی علایم گوارشی ای که هنگام عادت ماهیانه بدتر می شوند، باید همیشه آندومتریوز را در بیماری های گوارشی در زنان نیز مد نظر قرار داد.

برای آشنایی با ” تشخیص بیماریهای گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


علت بیماری های گوارشی در سالمندان

[sbu_post_image]

فرد سالمند بیشتر در معرض خطر اختلال تغذیه قرار دارد. بیماری های لثه و دندان که منجر به فساد و افتادن و دندان می شود در سالمندان شایع است، علت بیماری های گوارشی در سالمندان است زیرا جریان بزاق کاهش می آید و فرد سالمند احساس خشکی در دهان دارد. در اثر کاهش گیرنده های چشایی، سالمندان غذاهای شیرین و شور را ترجیح می دهند. شکایات عمده شامل احساس پری، سوزش سر معده و سوء هاضمه است حرکات معده ممکن است کاهش یابد که منجر به تأخیر در تخلیه محتویات معده می شود. کاهش ترشح اسید پپسین، موجب کاهش جذب آهن، کلسیم، و ویتامین ب یک می شود. به نظر می رسد با بالا رفتن سن، جذب مواد غذایی از روده کوچک نیز کاهش می یابد. فعالیت کبد، کیسه صفرا و پانکراس به طور کلی حفظ می شود، اگر چه در جذب و تحمل چربی نارسایی هایی وجود دارد. میزان بروز سنگ کیسه صفرا و مجاری صفرا نیز با بالا رفتن سن، افزایش می یابد.

یكی دیگر از بیماری های گوارشی و شكمی شایع میان سالمندان سوء تغذیه در این سنین است. به طوری كه طبق آمار، حدود 30 تا 40 درصد از سالمندان بستری شده در بیمارستان‌ها را مبتلایان به سوء تغذیه تشكیل می‌دهند. عواملی همچون اسید معده و كاهش ترشحات آنزیمی ناحیه سطح روده با افزایش سن، سوءتغذیه را در سالمندان سبب می‌شود. این عوامل جذب مواد غذایی را كاهش می‌دهد. به علاوه مشكلات دندانی و افتادن آنها و نیز استفاده از دندان مصنوعی جویدن را برای آنان دشوار می‌كند.

علت سوء تغذیه در سالمندان

كاهش حس بویایی و چشایی با افزایش سن هم در علاقه و اشتهای فرد سالمند به غذا تاثیر به سزایی دارد. با كم شدن حس چشایی، میزان بزاق كم و دهان خشك شده و در نتیجه عمل بلع دشوار می‌شود و همین امر باعث یبوست در سالمندان و نیز عدم علاقه فرد به مصرف غذاهای مغذی می‌شود. سالمندان به خاطر تنهایی، در معرض افسردگی قرار دارند و زیاد تمایلی به پخت غذا و استفاده از غذای خوب و مغذی ندارند. باید سعی كنید برای جلوگیری از بروز سوء تغذیه در آنان، از غذاهای خوشرنگ و چاشنی‌های خوشمزه استفاده كنید تا اشتهای آنها را تحریك كرده و به خوردن غذا مشتاق كند. علاوه بر این مصرف آهن، انواع ویتامین‌ها و اسید فولیك برای سالمندان ضروری است.

علت نفخ شکم در سالمندان

نفخ شكم نیز از دیگر بیماری های گوارشی است كه اكثر افراد و بویژه سالمندان با آن دست به گریبان هستند. نفخ حالتی است كه فرد در آن احساس پری و سفت شدگی در شكم پیدا می‌كند. علت بیماری های گوارشی در سالمندان معمولا مصرف مواد باددار مانند سبزیجات، حبوبات، مصرف زیاد مواد چرب، غذاهای سرخ كرده، افراط در مصرف غذا و نیز بلع هوا هنگام خوردن غذا است و از سویی بر اثر هضم نشدن خوب غذا و تخمیر غذا در معده معمولا حالت گاز در معده ایجاد می‌كند كه همین گاز موجب ناراحتی فرد می‌شود. با افزایش سن میزان نیاز به انرژی كاهش می‌یابد كه می‌تواند به دلیل كاهش فعالیت جسمی‌، كاهش توده عضلانی و فعال بدن باشد. در صورت دریافت مازاد بر نیاز انرژی مشكلات و عوارضی مانند چاقی، فشارخون، بیماری‌ های قلبی‌ـ‌عروقی برای سالمند ایجاد می‌شود. میزان نیاز به انرژی برای هر سالمند متفاوت بوده و براساس وزن، قد، شرایط فیزیكی و سلامتی وی محاسبه می‌شود.

برای آشنایی با ” بیماریهای گوارشی در افراد مسن ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: پزشکان ایران. ایران صدا. سلام دکتر


بیماریهای گوارشی در افراد مسن

[sbu_post_image]

پر واضح است که مسائل مربوط به سالمندان مانند سایر اقشار جامعه با افزایش جمعیت آن ها در بسیاری از کشورها ازجمله کشور ما مورد توجه بیشتری قرار گرفته و هم اکنون درباره بهداشت روان دوران سالمندی، تغذیه سالمندان، ورزش در این دوران و مهم ترین بیماریهای گوارشی در افراد مسن ، مطالب زیادی گفته شده است. اما چیزی که توجه ما را بیشتر به خود جلب می کند، مسائل مربوط به مشكلات گوارشی در دوران سالمندی است.

سوء‌ هاضمه

بسیاری از سالمندان از بیماریهایی مانند ریفلاکس معده، پری معده، تهوع و استفراغ و … شکایت دارند. به مجموعه این علایم، سوء‌ هاضمه می‌گویند. اگر بیمار دچار زخم گوارشی نباشد، به آن سوء‌هاضمه بدون زخم گفته می‌شود که مشکل شایعی است. در این سوء هاضمه، فرد سالمند از این موضوع شکایت دارد که به محض آنکه چیزی می‌خورد، معده‌اش جلو می‌آید و دچار نفخ و پری و درد در ناحیه معده می‌شود. در افراد سالمند سوءهاضمه بدون زخم یک علامت هشدار دهنده است زیرا این مشکل می‌تواند یکی از علایم سرطان معده باشد.

زخم معده

در دوران سالمندی بیماریهای گوارشی مانند زخم‌های معده شیوع بیشتری دارند و در جوان‌ها زخم اثنی‌عشر. به همین دلیل ما همیشه از زخم‌های معده وحشت داریم زیرا ممكن است تابلوی بالینی سرطان معده، زخم‌های معده باشند. نكته مهم این است كه مصرف داروها در افراد سالمند كه از انواع دردهای استخوانی، مفصلی، آرتروز و… رنج می‌برند و از انواع مسكن‌های ضدالتهابی غیراستروییدی مانند بروفن، مفنامیك اسید و… استفاده می‌كنند بسیار بالاست. به همین دلیل عوارض گوارشی این داروها یعنی خطر خونریزی معده، ‌زخم معده و … سالمندان بیشتر از جوان‌هاست. یك فرد سالمند به راحتی ممكن است با خوردن یك قرص دیكلوفناك دچار خون‌ریزی شدید معده شود. لازم به ذکر است خونریزی دستگاه گوارش در سالمندان علت 8 درصد از مرگ و میرهاست. این مساله نشان می‌دهد كه سالمندان به هیچ‌وجه نباید خودسرانه و بدون تجویز پزشك دارو بخورند.

اسهال

گاهی اوقات، افراد سالمند، به خصوص آنهایی كه زمین‌گیر شده‌اند، به بی اختیاری مدفوع و اسهال مبتلا می‌شوند؛ در حالی كه در معاینه پزشكی‌شان مشخص می‌شود كه نه‌تنها فرد اسهال ندارد، بلكه یك توده مدفوعی كاملا سفت‌شده تقریبا شبیه سنگ در قسمت انتهایی روده‌شان گیر كرده است. این مشكل سبب می‌شود که از اطراف این توده سفت مدفوع، آب خارج شود و فرد احساس ‌كند كه اسهال دارد. از همه بدتر این است كه با دیدن چنین مشكلی، اطرافیان به فرد سالمند داروی ضداسهال می‌دهند و سبب بدترشدن مشكل می‌شوند؛ تا جایی كه بیمار با زخم و خون‌ریزی مراجعه می‌كند و ممكن است حتی كار به جراحی بكشد.

خونریزی گوارشی

یكی از مهم‌ترین بیماریهای گوارشی كه در افراد مسن مشاهده می‌کنیم، خونریزی دستگاه گوارش فوقانی یا تحتانی است. لازم به ذکر است از نظر آناتومیكی از مری تا اثنی‌عشر را دستگاه گوارش فوقانی و از اثنی‌عشر به پایین را دستگاه گوارش تحتانی می‌گوییم. شایع‌ترین این خون‌ریزی‌ها، خون‌ریزی‌ از بواسیر یا همورویید است زیرا همان‌طور كه می‌دانید یبوست در سالمندان شایع است و سبب ایجاد بواسیر یا همورویید می‌شود. خون‌ریزی ناشی از همورویید معمولا به شكل قطره‌قطره است ولی مهم این است كه نباید خون‌ریزی را به بواسیر ربط بدهیم مگر آنكه قسمت‌های فوقانی دستگاه گوارش را ببینیم.

خیلی از اوقات سرطان‌های ناحیه راست‌روده(ركتوم) فقط می‌تواند خودش را با یك خون روشن نشان دهد ولی چون بیمار فكر می‌كند خون‌ریزی‌اش به دلیل بواسیر است خیلی دیر به پزشك مراجعه می‌كند. به همین دلیل معمولا به افراد بالای 45 سال توصیه می‌كنیم اگر از ناحیه مقعد دچار خون‌ریزی ‌شدند حتما هرچه سریع‌تر به پزشك مراجعه كنند. البته این مشکل فقط مربوط به افراد بالای 45 سال نیست و هر فرد كه خون روشن دفع می‌كند بهتر است مورد بررسی قرار بگیرد. خون روشن عمدتا مربوط به قسمت تحتانی دستگاه گوارش است. گاهی اوقات در 15 درصد موارد خون‌ریزی می‌تواند از قسمت فوقانی دستگاه گوارش باشد كه معمولا خودش را با خون‌ریزی شدید و گاه لخته‌لخته نشان می‌دهد.

نكته‌ای كه برای ما خیلی اهمیت دارد مساله كم‌خونی فرد سالمند است. ما هیچ‌گاه نمی‌توانیم به فردی كه دچار كم‌خونی است بگوییم گوشت قرمز بخورد یا قرص آهن مصرف کند. اگر فردی به خصوص در آقایان و افراد بالای 45 سال، دچار كم‌خونی شد به هیچ‌وجه حق نداریم قرص آهن به او بدهیم؛ مگر آنكه علت كم‌خونی را پیدا كنیم. خیلی از اوقات، ما بیمارانی با تومور روده بزرگ در ناحیه سكوم یا قسمت ابتدایی روده بزرگ داریم كه تنها علامت این تومورهایشان كم‌خونی فقر آهن است و ممكن است بیمار هیچ علامت دیگری مانند درد، اختلالات اجابت مزاج و… نداشته باشند. در این حالت، بیمار مدت‌ها به تصور اینكه دچار كم‌خونی فقر آهن است، با خوردن قرص آهن درمان می‌شود و پیگیری بیشتری نمی‌كند؛ تا جایی كه تومور دیگر قابل درمان و جراحی نیست. در افراد مسن بیماری‌های عروقی روده‌بزرگ هم شایع‌ است و فرد در ناحیه روده‌بزرگش مشكل عروقی پیدا می‌كند. این مشكل هم خودش را با خون‌ریزی نشان می‌دهد و از نشانه های بیماریهای گوارشی در افراد مسن است.

برای آشنایی با ” درمان خونریزی گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: پزشکان ایران. راسخون


اسهال در سالمندان

اسهال در گروه سالمندان بسیار مهم است به دلیل اینكه به سرعت آب بدن از بین می‌رود و بدن فرد به نارسایی‌های مختلفی همچون نارسایی كلیه مبتلا می‌شود. در صورت بروز این عارضه باید از طریق سرم و مایعات آب از دست رفته به بدن بازگردانده شود. همچنین باید سدیم و پتاسیم خون را كنترل كرد. اسهال در گروه سالمندان خطرناك است و ممكن است سكته‌ و حتی مرگ را در پی داشته باشد. بنابراین حتماً باید جدی گرفته شود.

توصیه می‌شود همواره سبزی‌ها و میوه‌ها پس از ضد عفونی و شست  شوی كامل و صحیح مورد استفاده قرار گیرند.

علل

علل بسیار متفاوتی دارد، از جمله عدم تحمل یک ماده غذایی، آلرژی به یک ماده غذایی، تغییرات آب و هوا و شرایط اقلیمی، مصرف یکسری از داروها، میکروب و انواع عفونت‌ها، یکسری بیماری‌های روده‌ای و غیرروده‌ای و …

اسهال در سالمندان وقتی رخ می دهد که سرعت حرکت های روده یا حجم محتویات آن افزایش یابد. عوامل زیادی باعث بروز این عارضه می شوند که غذاهای آلوده عمده ترین دلیل آن هستند.

به طورکلی می توان گفت که عوامل میکروبی یا ویروسی، شایع ترین علل اسهال هستند. برخی بیماری ها نظیر التهاب های روده ای، ایدز، ناسازگاری های غذایی یا مسمومیت ها هم می توانند این مشکلات گوارشی را ایجاد کنند. مصرف برخی از داروها هم می توانند عامل بروز باشند . آنتی بیوتیک ها از جمله این داروها هستند. همچنین علل بسیار دیگری هم دارد.

درمان دارویی

داروهای ضد اسهال، علایم آزاردهنده را برطرف می کنند. این داروها تعداد دفعات این عارضه را کاهش می دهند و برای کودکان مناسب نیستند. حتی بزرگسالان هم باید در مصرف این فرآورده ها احتیاط کنند. در صورت وجود علایم خطر به جای استفاده از این داروها حتما باید به پزشک مراجعه شود.

برخی تحقیقات نشان داده اند پروبیوتیک ها که حاوی باکتری های مفید هستند، ممکن است به درمان کمک کنند به خصوص اسهال های ویروسی. به طور طبیعی باکتری های مفیدی در دستگاه گوارش زندگی می کنند. برخی از این باکتری های مفید در مواد غذایی مثل انواعی از ماست پرورش داده شده اند که به آنها فراورده های حاوی پروبیوتیک می گویند. اخیرا کپسول های حاوی این میکروب های مفید هم به بازار آمده اند. فراورده های حاوی پروبیوتیک در برخی بیماران در درمان اسهال مفید هستند. یکی از عوارض احتمالی آنها نفخ و دفع گاز است.

پیشگیری از اسهال در دوران سالمندی

توصیهایی برای پیشگیری از اسهال در افراد مسن به شرح زیر می باشد :

  • دریافت آب و مایعات فراوان برای جبران مایعات و الکترولیت‌های از دست رفته بدن.
  • اجتناب از خوردن شیر و مواد لبنی مانند بستنی.
  • اجتناب از خوردن غذاهای چرب و سرخ شده.
  • پرهیز از مواد غذایی شیرین و شیرینی‌ها و انواع کیک‌ها و کمپوت‌ها (هم شیرین کننده‌های طبیعی و هم صنعتی).
  • پرهیز از نوشیدن آب‌میوه و میوه‌های خام خصوصاً خانواده مرکبات (طبیعی یا صنعتی).
  • پرهیز از خوردن سبزیجات خام و یا پخته، البته بعضی سبزیجات مانند هویج پخته یا سیب زمینی پخته به بهبود اسهال کمک می‌کنند که این به علت تفاوت نوع فیبر در این سبزیجات است که به صورت قابض عمل می‌کنند.
  • غذاهای پُرپروتئین مانند گوشت و پنیر به علت محتوی فیبر کمتر ممکن است در ایجاد یبوست موثر باشند.
  • خوردن موز (تفاوت در نوع فیبر آن نسبت به سایر میوه‌ها)، برنج ساده پخته شده، مرغ پخته شده بدون روغن در بهبود شرایط کمک کننده است.
  • پرهیز از غذاهای آماده و کنسروی.

با بهبود و رفع این مشکل یک‌دفعه به برنامه‌ی غذای معمولی برنگردید، خصوصاً در اسهال های مزمن، سعی کنید با کم کم اضافه کردن مواد غذایی به برنامه غذایی‌تان از برگشت ناگهانی آن جلوگیری کنید.

از دیگر اقدامات پیشگیرانه عبارتند از:

  • شستشوی مکرر دست ها مانع از انتشار میکروب های عامل اسهال به دیگر افراد می شود.
  • حتما پس از تعویض پوشک کودک مبتلا، دستان خود را خوب بشویید.
  • غذاهای پخته شده یا گرم شده را در فضای آشپزخانه رها نکنید. رشد انواعی از باکتری در این حالت باعث تولید سمومی می شود که اسهال از عوارض آن است. همچنین بهتر است غذاها را بلافاصله پس از بیرون آوردن از یخچال استفاده کنید.
  • در سفر هر مکان و هر رستورانی را برای غذاخوردن انتخاب نکنید و حتی المقدور سعی کنید غذاهای خانگی بخورید. باقیمانده غذاها را در ظروف تمیز و در بسته در یخچال نگهداری کنید. از خوردن میوه و سبزی خام بپرهیزید. از مصرف گوشت کبابی نیم پز و غذاهای لبنی غیرپاستوریزه هم اجتناب کنید.
  • برای پیشگیری از اسهال در سالمندی، مراقب آنچه می نوشید باشید. هر آبی قابل نوشیدن نیست. آب بطری و نوشابه را در لیوان تمیز مصرف کنید و از مصرف آب لوله یا بستنی های باز و غیرپاستوریزه بپرهیزید. حتی هنگام دوش گرفتن دهان خود را بسته نگه دارید.

منبع: آفتاب. سیمرغ. تبیان


مشکلات گوارشی در دوران سالمندی

[sbu_post_image]

با افزایش سن، عملكرد اعضا و دستگاه‌های بدن دچار تغییراتی می‌شود كه دستگاه گوارش را هم در برمی‌گیرد. مشكلات دندانی، كم‌تحركی، تغییر رژیم غذایی و عوارض داروهایی كه در دوران سالمندی مصرف می‌شوند، ممكن است مشکلات گوارشی را تشدید كنند. در این نوشته، نگاهی می‌اندازیم به شایع‌ترین تغییرات و مشکلات گوارشی در دوران سالمندی و راه های پیشگیری و روش های درمان آنها.
سرطان‌های مری، معده، لوزالمعده و روده بزرگ با افزایش سن شیوع بیشتری پیدا می‌کنند بنابراین همیشه پزشكان باید این آگاهی را داشته باشند كه در سالمندان شیوع سرطان های دستگاه گوارشی از مری تا روده بزرگ و لوزالمعده بیشتر از جوان‌هاست.

سیستم گوارشی انسان را می توان یکی از ضروری ترین و حساس ترین قسمت های بدن به شمار آورد . در زمانی که عملکرد این سیستم دچار اختلال شود ، دیگر قسمت های بدن نیز با مشکل مواجه خواهند شد. یکی از مسائلی که باعث مشکلات گوارشی در دوران سالمندی می شود ، افزایش سن است. سالمندی عبارت است از تغییرهای فیزیولوژیک در اندام ها که در طول زمان ظاهر می شود و باعث می شود به تدریج دگرگونی هایی در ساختمان و عملکرد اعضای بدن فرد ایجاد شود.

تغییرها فقط به اجزای بدن محدود نمی شود بلکه نامتوازن شدن هورمون های ترشحی و اختلال های روانی و اجتماعی نیز قابلیت انطباق فرد سالمند را با شرایط درونی و بیرونی درهم می ریزد.

– یبوست

آنچه بیش از همه گوارش سالمندان را آزار می دهد، مشکل یبوست است چون با افزایش سن، عضلات دیواره لوله گوارش به تدریج ضعیف تر می شوند و قدرت حرکت دادن رو به جلوی محتویات روده کاهش می یابد. این مهم ترین وضعیتی است که در بدن افراد مسن رخ می دهد اما علت یبوست فقط به این امر محدود نمی شود. بسیاری از سالمندان، باید از داروهای ضدفشارخون ادرارآور استفاده کنند. با مصرف چنین داروهایی آب بدن کاهش می یابد و یبوست اتفاق می افتد. مورد دیگر درباره کسانی است که به بیماری دیابت مبتلا هستند. اگر دیابت به خوبی کنترل نشود، روی دستگاه عصبی اثری تخریبی می گذارد و اعصاب پیام آور به روده به درستی پیام را صادر نمی کنند. عامل بعدی به کاهش یا عدم تحرک افراد مسن مربوط می شود. در هر حال همه این موارد دست به دست می دهند و مشکل یبوست را در فرد به وجود می آورند.

– ریفلاکس معده

بیماری های حرکتی مری در افراد سالمند شیوع زیادی دارد و چه بسا مشکلاتی را در بلعشان به وجود آورد. مشکلات التهابی و ریفلاکس (بازگشت محتویات معده به درون مری) که در این گروه سنی دیده می شود، می تواند به دلیل اضطراب یا افسردگی شان باشد ولی آنچه باعث نگرانی ما می شود مشکلات بلعی است که بیمار از آنها شکایت می کند. مصرف بعضی از داروها، زخم ها و سرطان مری باعث می شود فرد نتواند غذا را به راحتی ببلعد. در این مواقع، استفاده از دستگاه آندوسکوپی و با دید مستقیم به تشخیص کمک می کند.

مشکلات معده نیز به وفور دیده می شود. اغلب بیماران ممکن است از داروهای زیادی برای درمان مشکلات گوارشی در دوران سالمندی استفاده کنند. این داروها ممکن است خطر خونریزی معده یا زخم های روده ای را بالا ببرند، بنابراین سالمندان باید توجه داشته باشند برای درمان مشکلات گوارشی خودسرانه و بدون تجویز پزشک دارویی مصرف نکنند.

برای آشنایی با ” تشخیص بیماری های گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: راسخون. دکتر سلام