نوشته‌ها

اندوسکوپی و روش انجام آن

[sbu_post_image]

آندوسکوپ وسیله ای است که به پزشک توسط آن درون بدن را مشاهده می کند. دستگاه های دیگر نیز وجود دارند که به وسیله آنها می توان به بررسی ریه ها، نای، روده کوچک، مثانه و مفاصلی مانند مفصل زانو پرداخت. در اینجا آن نوع اندوسکوپی که برای مری، معده و اثنی عشر مورد استفاده قرار می گیرند بررسی می شوند. آندوسکوپ های اولیه فقط از چند لنز و آینه ساخته شده بودند، اما از 30 سال قبل دستگاه های حاوی فیبر نوری جایگزین آنها شدند که توسط آنها تصاویر واضح و روشنی از معده به دست می آید.

آندوسکوپ های امروزی بسیار پیشرفته و گران قیمت هستند و دارای لوله قابل انعطافی هستند که سر آنها توسط اپراتور کنترل می شود. نمونه های قدیمی در طول خود دارای فیبر نوری بودند اما دستگاه های جدید دارای یک دوربین ویدئویی کوچک هستند و تصاویر به صورت الکترونیکی به صفحه ویدئو منتقل می شوند. این دستگاه ها دارای لوله ای برای کشیدن مایع درون معده، فرستادن هوا به داخل معده و باد کردن آن و ورود انبرک های مخصوص برای نمونه برداری می باشند. آزمایش آندوسکوپی دقیق ترین و مفیدترین روش برای تشخیص علل مختلف سوء هاضمه می باشد. این آزمایش برای تشخیص زخم های معده، سرطان معده و عفونت هلیکوباکترپیلوری بسیار مفید است. علاوه بر مشاهده ناهنجاری فرد اپراتور قادر است از بافت نمونه (بیوپسی) نیز تهیه کند.

روش انجام اندوسکوپی

اندوسکوپی معمولاً در بخش های تخصصی بیمارستان انجام می شود و چند دقیقه نیز بیشتر طول نمی کشد. بخش اندوسکوپی معمولاً شلوغ است و به همین دلیل بررسی های قبل و بعد از آزمایش معمولاً یک ساعت طول می کشد. از آنجایی که لازم است در هنگام اندوسکوپی  معده فرد خالی باشد، اگر قرار است در صبح انجام شود، شما باید بعد از آنکه شب قبل شام خوردید، تا هنگام آزمایش چیزی نخورید و برای انجام آزمایش ناشتا باشید. اگر قرار است این روش تشخیصی بعدازظهر انجام شود باید بعد از صرف یک صبحانه سبک دیگر چیزی تا هنگام انجام آن نخورید.

وقتی به بخش آندوسکوپی وارد می شوید ابتدا به اتاق انتظار راهنمایی می گردید که پس از آن می توانید با پزشک یا پرستار ملاقات داشته باشید. هدف از این کار توضیح آزمایش و پاسخ به سؤالات بیمار می باشد. در اینجا همچنین از سلامتی عمومی بیمار نیز اطمینان حاصل می شود. همچنین از فرد خواسته می شود تا رضایت نامه را امضا کند. نهایتاً بیمار به اتاق اندوسکوپی راهنمایی می شود. مهمترین بخش های این دستگاه ، خود دستگاه آندوسکوپ و وسایل جانبی آن، صفحه ویدئویی که تصاویر را نشان می دهد و دستگاهی که با اتصاف به نوک انگشت میزان اکسیژن و ضربان قلب را اندازه گیری می کند، می باشد.

برای انجام اندوسکوپی باید با آرامش کامل به پهلوی چپ دراز بکشید. ممکن است به شما داروی آرام بخش بدهند و یا اسپری بی حس کننده به گلویتان بزنند که البته استفاده از هر کدام با نظر شما صورت می گیرد. سپس پرستار گیره هشدار دهنده را به انگشت شما متصل می کند و ممکن است از طریق ماسک دهانی و قبل از آنکه محافظ دهانی کوچکی را بین دندان ها قرار دهد، مقداری اکسیژن به شما بدهد. گذاشتن محافظت دهانی باعث می شود که دندان ها آسیب نبینند و همچنین دندان ها به دستگاه آسیب نرسانند.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” اندوسکوپی با بی حسی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه اندوسکوپی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سوء هاضمه


عوامل بروز سوء هاضمه

در بسیاری از افراد سوء هاضمه در اثر پرخوری، سریع غذا خوردن، خوردن غذاهای پرچرب یا غذا خوردن در وضعیت های پر استرس ایجاد می شود. همچنین خستگی می تواند از عوامل بروز سوء هاضمه یا تشدید آن باشد. این عارضه مداوم غیر مرتبط با عوامل مزبور که سوء هاضمه ی عملکردی (functional) یا دیس پپسی غیر مرتبط با زخم پپتیک نام دارد ممکن است در اثر اشکال در تحرک معده ایجاد شود. ورزش با معده ی پر ممکن است موجب بروز این مشکل شود. بهتر است ورزش، قبل از غذا یا حداقل یک ساعت بعد از آن انجام شود.

داروهای درمان سوء هاضمه

سایمتیدین با نام تجارتی Tagamet، رانیتیدین با نام تجاری Zantac، فاموتیدین با نام تجارتی Pepcid و نیزاتیدین با نام تجارتی Axid در دسترس قرار دارند. همچنین نام تجارتی داروهای مهارکننده ی پمپ پروتون به قرار زیر است: اومپرازولپ Prilosec؛ لانسوپرازول =Prevacid؛ رابِپرازول= Aciphex، پنتوپرازول= Protonix و اسومپرازول= Nexium.

داروهای مهارکننده اسید معده در بیماران مبتلا به دیس پپسی غیر عضوی نیز چنان چه به درستی انتخاب شده باشند مؤثر هستند. داروهای آنتی اسید مایع برای کنترل کوتاه مدت GERD خفیف مفید هستند ولی در موارد شدید سوء هاضمه تأثیر چندانی ندارند مگر اینکه از دوزهای بالای آنها استفاده شود که معمولاً این دوزها موجب عوارضی مانند اسهال (در صورت مصرف آنتی اسیدهای حاوی منیزیوم) یا یبوست (در موارد مصرف آنتی اسیدهای حاوی آلومینیوم) می شوند.

سوکرالفیت (sucralfate) با نام تجارتی Carafate نوعی نمک هیدروکسید آلومینیم و سوکروز اوکتاسولفات است که اسید را خنثی می کند و به پپسین و املاح صفراوی متصل می شود وتأثیر آن در GERD با اثر داروهای ضد H2 قابل مقایسه است. ریشه کنی هلیکوباکترپیلوری فقط در مواردی که زخم معده یا اثنی عشر یا لنفوم معده عامل سوء هاضمه باشند توصیه می شود. تأثیر ریشه کنی هلیکوباکتر در دیس پپسی غیر عضوی به خوبی به اثبات نرسیده است ولی در کمتر از 15% موارد، این نوع دیس پپسی با عفونت مزبور ارتباط دارد.

نکته:

عفونت با اچ. پیلوری با کاهش میزان بروز GERD، به ویژه در افراد مسن همراه است، ولی در ریشه کنی عفونت مزبور نشانه های سوء هاضمه را تشدید نمی کند.
ترکیبات تحریک کننده ی حرکات دستگاه گوارش (داروهای پروکینتیک) مانند متوکلوپرامید، اریترومایسین، دومپریدون و تگاسِرود در GERD مصرف چندانی ندارند. داروی محرک (آگونیست) γ – آمینوبوتیریک اسید B (GABA-B) با نام تجارتی باکلوفن (Baclofen) از طریق مهار شل شدن موقت اسفنکتر تحتانی مری موجب کاهش تماس اسید معده با مری می شود ولی هنوز فواید آن تحت کارآزمایی های بالینی بزرگ قرار دارند.

سایر گزینه های درمانی در سوء هاضمه عبارتند از:

عمل جراحی ضدریفلاکس (فوندوپلیکاسیون) در بیماران جوان مبتلا به GERD به منظور درمان دایمی (برای تمام طول عمر)؛

مصرف دوز پایین داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای در بعضی بیماران مبتلا به سوء هاضمه غیر عضوی و دیس پپسی غیر عضوی مقاوم به درمان های استاندارد؛ عدم مصرف مواد غذایی ایجاد کننده گاز و مصرف داروهایی مانند سایمتیکون یا شارکول فعال در موارد وجود نفخ، و روان درمانی در دیس پپسی غیر عضوی مقاوم به درمان.

نکته:

از آنجا که سوء هاضمه و عوامل بروز آن ممکن است علامت یک بیماری جدی تر باشد، در موارد زیر به پزشک مراجعه نمایید:

وجود استفراغ، کاهش وزن، بی اشتهایی، وجود خون در استفراغ یا سیاه رنگ شدن مدفوع، درد شدید قسمت بالا و راست شکم، ناراحتی غیر مرتبط با خوردن غذا، سوء هاضمه ی همراه با تنگی نفس، تعریق یا انتشار درد به فک، گردن، یا بازو. طول کشیدن علایم به مدت بیش از 2 هفته.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده- سوءهاضمه، زخم معده و اثنی عشر


علایم سوء هاضمه

ممکن است عوامل ژنتیکی موجب سوء هاضمه و بازگشت اسید معده به مری شوند. غالباً این عارضه پس از مدت نسبتاً کوتاهی برطرف می شود ولی در برخی افراد ممکن است علایم طولانی و شدید شوند و با زندگی روزمره تداخل کنند.

علایم سوء هاضمه عبارتند از:

  • درد و ناراحتی در قسمت بالا و میانی شکم (اپیگاستر) که با خوردن غذا در ارتباط است،
  • احساس سوزش سردل و قفسه ی سینه (ترشح کردن)،
  • درد سینه،
  • آروغ زدن،
  • نفخ شکم،
  • تهوع و گاهی استفراغ.

ارتباط سوء هاضمه با سایر بیماری ها

سوء هاضمه ممکن است با بیماری بازگشت اسید معده به مری (GERD; Gateroesophageal reflux diease)، دیس پپسی عملکردی (functional dyspepsia) ، زخم مری، معده یا اثنی عشر، بیماری کرون، بیماری های بدخیم مری یا معده، دردهای کولیک (قولنجی) صفراوی، خوردن لاکتوز به وسیله ی افراد مبتلا به کمبود لاکتاز روده، عدم تحمل به کربوهیدرات ها (مانند فروکتوز و سوربیتول) رشد بیش از حد باکتری های روده ی کوچک، بیماری های لوزالمعده (التهاب مزمن و بدخیمی لوزالمعده)، سرطان سلول کبدی، بیماری سلیاک، بیماری های تیرویید و پاراتیروئید و تحت کشش قرار گرفتن جدار معده، نارسایی احتقانی قلب و سل و چند بیماری دیگر اشتباه شود.

نشانه ها

سوء هاضمه اغلب به شکل سوزش سردل (ترش کردن) و نوعی حس گرم شدن زیر جناغ که به طرف گردن حرکت می کند بروز می نماید. اغلب ترش کردن با خوردن غذا تشدید می شود و ممکن است بیمار را از خواب بیدار کند.

علایم همراه سوء هاضمه عبارتند از: بازگشت اسید و آب از معده به مری و آزاد شدن رفلکسی ترشحات شور بزاقی به داخل دهان.

علایم غیر معمول بازگشت اسد معده عبارتند از: التهاب حلق (فارنژیت)، آسم، سرفه، برونشیت، خشونت صدا و درد قفسه ی سینه (شبیه درد آنژین صدری).

در بعضی بیماران سوء هاضمه با آنکه وجود ریفلاکس اسید در آزمایش pH مری به اثبات می رسد، ترش کردن و درد شکم ذکر نمی شود. برخی بیماران از درد یا سوزش ناحیه ی اپیگاستر، بدون انتشار به سایر نقاط شکایت دارند. تعداد دیگری از بیماران دچار احساس پر بودن شکم پس از خوردن مقدار معمولی غذا و سیری زودرس می شوند که با نفخ شکم و آروغ زدن یا تهوع همراه است. در GERD غیر معمول، قرمزی حلق و خس خس سینه وجود دارد. در دیس پپسی عملکردی ممکن است حساس بودن ناحیه ی اپیگاستر یا اتساع شکم موجود باشد. برای افتراق میان علل عملکردی (غیر عضوی) و عضوی سوء هاضمه باید سابقه ی بیماری و یافته های موجود در معاینه را بررسی کرد. درد در هنگام بلع، احتمال عفونت مری و اختلال در بلع (بلع دشوار)، احتمال وجود توده ی خوش خیم یا بدخیم مری را مطرح می کنند.

سایر علایم هشدار دهنده سوء هاضمه عبارتند از: کاهش وزن غیر منتظره، استفراغ مکرر، خونریزی مخفی یا آشکار از دستگاه گوارش، یرقان، وجود توده ی قابل لمس یا بزرگی غدد لنفاوی و وجود سابقه ی فامیلی بدخیمی گوارشی.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده- سوءهاضمه، زخم معده


تشخیص و درمان سوء هاضمه

پس از رد کردن عوامل هشدار دهنده، بیماران مبتلا به GERD یا سوء هاضمه معمولی نیاز به بررسی بیشتری ندارند و باید تحت تشخیص و درمان این عارضه قرار بگیرند.

روش های تشخیص

  • انجام آندوسکوپی فوقانی (مشاهده ی مری، معده و اثنی عشر با آندوسکوپ) برای رد ضایعه ی مخاطی سوء هاضمه در موارد وجود نشانه های غیر معمول، نشانه های مقاوم به درمان با داروهای مهارکننده ی اسید معده و وجود عوامل هشدار دهنده ضرورت دارد. در صورت وجود ترش کردن برای مدت بیش از 5 سال، به ویژه در افراد بالای 50 سال، آندوسکوپی از نظر تشخیص وجود متاپلازی بارِت (Barrett’s metaplasia) ضروری است. (متاپلازی بارت عبارت است از تبدیل سلول های بافت انتهای تحتانی مری به سلول های بافت روده که اغلب در اثر تحریک مزمن مری در سوء هاضمه به وسیله ی ریفلاکس اسید معده به مری ایجاد می شود و در آن ضایعه ای خوش خیم، شبیه به زخم در اپی تلیوم، مطبق مری به وجود می آید و با اختلال بلع، کاهش فشار اسفنکتر تحتانی مری و ترش کردن همراه است.)
  • آزمایش تعیین pH مری (pH متری) در سوء هاضمه موارد مقاوم به درمان انجام می شود. آندوسکوپی فوقانی، نخستین آزمایش تشخیص این بیماری در دیس پپسی توجیه نشده در بالای 55 سالگی یا در موارد وجود عوامل هشداردهنده است زیرا در این بیماران احتمال بدخیمی و زخم افزایش پیدا می کند.
  • آزمایش تشخیص عفونت هلیکوباکترپیلوری

نحوه درمان سوء هاضمه

در سوء هاضمه خفیف ممکن است اطمینان دادن به بیمار در این مورد که بررسی های به عمل آمده بیماری عضوی مهمی را نشان نداده اند تنها اقدام لازم به شمار آید. در صورت امکان بیمار باید از مصرف داروهای ایجاد کننده ی ریفلاکس یا دیس پپسی خودداری کند. بیماران مبتلا به سوء هاضمه یا سوزش سر دل باید از خوردن اتانول، کافئین، شکلات و کشیدن سیگار اجتناب نمایند. خوردن غذای کم چربی، نخوردن غذاهای سبک قبل از خواب شب و بالا نگه داشتن سر از بستر در هنگام خواب از اقدامات ضروری در GERD است. کاهش وزن، ورزش، نخوردن غذاهای چرب و سرخ شده، پنیر، چیپس و گوشت قرمز، ادویه جات، نمک، سرکه، پیاز و گوجه فرنگی ممکن است سوء هاضمه را کاهش دهند. رعایت نظم در ساعت خوردن غذا مفید است.

دارو درمانی

در صورت وجود کولیک صفراوی علاوه بر سوء هاضمه باید از جراحی استفاده کرد و در کمبود لاکتاز یا بیماری سلیاک، تغییرات رژیم غذایی مفید واقع می شوند. چنان چه زخم معده یا اثنی عشر عامل سوء هاضمه باشند باید با رژیم های درمانی اختصاصی خود تحت درمان قرار بگیرند. با توجه به اینکه اکثر موارداین بیماری ناشی از GERD یا دیس پپسی غیرعضوی هستند باید از داروهای کاهش دهنده ی حرکات معده یا کاهش دهنده ی حساسیت معده در درمان سوء هاضمه استفاده شود. داروهای مهارکننده یا خنثی کننده ی اسید معده اغلب برای درمان GERD تجویز می شوند. داروهای متضاد (آنتاگونیست) گیرنده ی هیستامین  H2 (مثل سایمتیدین، رانتیدین، فاموتیدین و نیزاتیدین) در GERD خفیف تا متوسط مؤثر واقع می شوند.

در التهاب مری (ازوفاژیت) زخمی به علت سوء هاضمه، باید از داروهای مهارکننده ی پمپ پروتون مانند اومپرازول، لانسوپروزول، رابِپرازول، پَنتوپرازول یا اِسومِپرازول استفاده کرد. این داروها، فعالیت H+, K+– ATPase معده را مهار می کنند و قویتر از داروهای متضاد H2 هستند. بسیاری از بیمارانی که از داروهای مهارکننده پمپ پروتون در درمان سوء هاضمه استفاده می کنند می توان به تدریج تحت درمان با داروهای ضد H2 قرار داد. درمان ترکیبی این عارضه با هر دو گروه داروهای مذکور در بعضی موارد مقاوم مورد استفاده قرار می گیرد. آسپرین و داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی (مثل دیکلوفناک و برون و ایندومتاسین) می توانند موجب تشدید سوء هاضمه شوند.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده- سوءهاضمه، زخم معده


نشانه های سوء هاضمه

واژه ای غیر تخصصی است که نشانه های سوء هاضمه از ناراحتی های مختلف قسمت فوقانی شکم، شامل تهوع، استفراغ، سوزش سر دل (ترش کردن) پس زدن غذای هضم نشده و اختلال توان یا عملکرد گوارشی (بدگواری یا دیس پپسی، dyspepsia) تشکیل می شود.

بعضی افراد مبتلا به دیس پپسی از احساس سوزش در ناحیه ی اپیگاستر (epigastrium ناحیه ی فوقانی و میانی شکم که بر روی معده و در داخل زاویه ی جناغی قرار دارد)، ناراحتی آزار دهنده، یا درد شکایت دارند. در گروهی دیگر از بیماران سوء هاضمه، احساس پُر بودن معده پس از خوردن غذا، سیر شدن زودرس (ناتوانی در خوردن غذای کامل به دلیل احساس پر شدن سریع معده)، نفخ، آروغ زدن و بی اشتهایی وجود دارد.

علائم سوء هاضمه

شایع ترین علایم و علل سوء هاضمه، بازگشت (ریفلاکس، reflux) اسید معده به مری و دیس پپسی عملکردی (غیرعضوی؛ functional dyspepsia) هستند. معمولاً سایر موارد در نتیجه بیماری های عضوی جدی تر ایجاد می شوند. بازگشت اسید معده (ریفلاکس) در اثر نقایص فیزیولوژیک مختلف ایجاد می شود. کاهش توان اسفنکتر تحتانی مری (lower esophageal sophincter; LES) از عامل مهم بازگشت اسید است. در بسیاری از افراد، LES به طور مکرر و زودگذر شل می شود و در نتیجه، مری در تماس با اسید معده قرار می گیرد. پرخوری و بلع هوا می توانند به طور موقت عملکرد LES را تحت تأثیر قرار دهند. اختلال حرکت مری و کاهش ترشح بزاق در سوء هاضمه، تماس اسید معده با مری را افزایش می دهند. نقش فتق مری در سوء هاضمه، مورد بحث است. در فتق هیاتوس (hiatal hernia)، احتمال ایجاد ریفلاکس معده به مری افزایش می یابد. هیاتوس (hiatus) سوراخی واقع در دیافراگم است که مری از آن عبور می کند. گاهی این سوراخ بیش از حد بزرگ می شود و در نتیجه، قسمت فوقانی معده از ران آن به داخل قفسه ی سینه می لغزد و دو قسمت دریچه های بین معده و مری در مقابل هم قرار نمی گیرند و قدرتشان را از دست می دهند که این موضوع موجب ریفلاکس اسید معده به مری و سوء هاضمه می شود. اگرچه در اکثر افراد مبتلا به ریفلاکس، فتق هیاتوس دیده می شود، اغلب بیماران دچار فتق مزبور مبتلا به ترش کردن نیستند. فتق هیاتوس در بالای 65 سالگی شایع است و اغلب اشکالی ایجاد نمی کند. علت بروز فتق هیاتوس در سوء هاضمه مشخص نیست.

اختلال حرکت معده در بعضی افراد موجب ریفلاکس اسید و در نتیجه، نشانه های سوء هاضمه می شود. تأخیر در تخلیه ی معده نیز در 25 تا 50 درصد دیس پپسی های عملکردی دیده می شود. ارتباط این نقایص با بروز نشانه ها مشخص نیست. در بسیاری از مطالعات به عمل آمده، ارتباط ضعیفی میان شدت نشانه ها و میزان اختلال عملکرد حرکتی معده در سوء هاضمه وجود داشته است. اختلال در شل شدن قسمت فوندوس (ته یا قعر) معده پس از خوردن غذا ممکن است موجب نفخ، تهوع و سیری زودرس شود.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده- سوءهاضمه، زخم معده


علل و علایم سوء هاضمه بدون زخم

گر مدت هاست که ناراحتی های گوارشی زندگی تان را مختل کرده، شاید حتی باور اینکه دستگاه گوارش هم می تواند درست و بدون مشکل کارش را انجام دهد برایتان سخت باشد. با این حال، وقتی سوء هاضمه در کار نباشد، دستگاه گوارش شما می تواند عین ساعت کار کند. حالا برویم سراغ اینکه وقتی در دستگاه گوارش مشکلی پیش می آید، چه اتفاقاتی ممکن است روی داده باشد و علل و علایم سوء هاضمه بدون زخم چیست؟

آن دسته از مشکلاتی گوارشی که در دسته بندی سوء هاضمه بدون زخم قرار می گیرند، به خاطر وجود بیماری ایجاد نمی شوند. در عوض می توانند به دلیل اشکالات غیر ساختاری مانند مصرف بعضی غذاها و داروها و همچنین عادات غذایی یا استرس بوجود آیند.

شایع ترین علت بروز علایم سوء هاضمه است و در یک چهارم تا یک سوم بیمارانی که همه آزمایشات و تست های گوناگونی که برای تشخیص این عارضه وجود دارد را کامل انجام می دهند، تشخیص داده می شود. وقتی بیماری علایم این عارضه را دارد و شایع ترین تست تشخیصی مشکلات گوارشی (آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی) مشخص می کند که مری، معده و روده کوچک فوقانی او سالم است، تشخیص سوء هاضمه داده می شود.

دلایل

سوء هاضمه بدون زخم ممکن است به دلایل مختلفی بروز کند؛ مشکلاتی مانند تخلیه کُند معده یا رفلاکس غیر اسیدی می توانند باعث بروز این عارضه شوند و همچنین اگر معده نتواند با ورود غذا به قدر کافی حجیم شود که غذا را در خود جای دهد، امکان دارد فرد دچار سوء هاضمه شود. افزایش حساسیت مری، معده، یا روده فوقانی هم می تواند به بروز سوء هاضمه منجر شود. این حالت را حساسیت بیش از حد احشایی می نامند. به علاوه یک علت شناخته شده دیگر که می تواند این عارضه را ایجاد کند، عفونتی در معده است که عامل بروز آن یک باکتری به نام هلیکوباکتر پیلوری است که آن را به شکل H.pylori هم نشان می دهند.

هلیکوباکتر پیلوری می تواند با دارو درمانی برطرف یا بهتر شود. دقت کنید که وقتی به پزشک مراجعه می کنید همه احتمالات تشخیصی را برایش بگویید و چیزی را ناگفته نگذارید؛ حتی چیزی که ممکن است به نظر شما بی اهمیت باشد، ولی امکان دارد همین ها بتواند پزشک را به تشخیص برساند. در ادامه تعدادی از علایم سوءهاضمه بدون زخم را می خوانید البته دقت کنید که تا وقتی این حالات با علایم هشدار دهنده همراه نباشند، به طور طبیعی نگران کننده نیستند به خصوص اگر خود به خود فروکش کنند.

علایم سوء هاضمه بدون زخم

اگر دیدید که سوء هاضمه شما با یکی از حالات زیر همراه شد، باید به پزشک مراجعه کنید:

  • کاهش وزن ناگهانی بیش از 4/5 کیلوگرم
  • وجود خون در مدفوع
  • سخت شدن بلع یا بلع دردناک
  • اشکال در تنفس
  • عرق کردن غیر معمول
  • ضربان قلب تند یا نامنظم
  • بروز علایم سوء هاضمه پس از 45 سالگی
  • از دست دادن اشتها
  • حالت تهوع یا استفراغ که طول کشیده است.

سوء هاضمه مزمن که امکان دارد چند هفته یا چند ماه طول بکشد، می تواند شما را به ستوه آورد و نگذارد مواد مغذی به قدر کافی به بدنتان برسد اما علل و علایم سوء هاضمه بدون زخم گفته شده را دارد.

برای آشنایی با ” درمان سوء هاضمه بدون زخم ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


غذاها و نوشیدنی های مضر برای سوء هاضمه

سوءهاضمه شامل علایم گوناگونی است به همین خاطر غذاهای گوناگونی می توانند این مشکل را بدتر کنند. بدن افراد مختلف به غذاها و نوشیدنی های مضر برای سوء هاضمه، به شیوه خودش واکنش نشان می دهد ولی به طور کلی، غذاهای سنگین، چرب، یا پر ادویه غذاهایی هستند که جزء مقصران اصلی محسوب می شوند. ممکن است سیب زمینی سرخ کرده خیلی خوشمزه باشد ولی وقتی غذاهای چرب می خورید، روده ها مواد شیمیایی ای آزاد می کنند که کارکرد معده را کند می کندو باعث می شوند سرعت تخلیه معده از میران طبیعی کمتر شود.

برنامه غدایی برای سوء هاضمه

غذاها و نوشیدنی های مضر برای این عارضه عبارتند از:

می دانم که پرهیز از خوردن غذاهای چرب و سرخ کرده برای رفع سوء هاضمه سخت است، ولی شاید این جور غذاها، علت ناراحتی دستگاه گوارش شما باشند. لبنیات و غذاهایی که سرشار از لاکتوز هستند مانند شیر، پنیر و بستنی هم می توانند باعث بروز علایم سوء هاضمه شوند. عدم تحمل لاکتوز و حساسیت به لاکتوز، مشکلات شایعی هستند، از این رو اگر غذاهایی بخورید که مقدار زیادی از این مواد را در خود داشته باشد، ممکن است علایم این عارضه در شما بدتر شود.

اگر فکر می کنید امکان دارد علت سوء هاضمه شما مصرف این جور خوراکی ها باشد، حتماً در یادداشت هایتان هر نوع از لبنیات را که می خورید وارد کنید و علایمی که پس از خوردن هر کدام به شما دست می دهد را نیز به دقت بنویسید. علایمی مانند نفخ، آروغ زدن، جمع شدن گاز در معده و دل درد و دل پیچه، دقت کنید که مقدر خوراکی ها و نوشیدنی های لبنی که می خورید چقدر است. یادتان باشد که اگر به رستوران می روید حتماً سؤال کنید که آیا در غذای شما فرآورده های لبنی وجود دارد یا خیر. در پخت بسیاری از غذاها، از کره یا خامه استفاده می کنند. از پرسیدن این سؤالات خجالت نکشید، مردم از اینکه می بینند شما می خواهید اطلاعات بیشتری داشته باشید، ناراحت نمی شوند؛ البته شیوه پرسیدن این سؤالات هم خیلی مهم است! مؤدبانه سوال کنید وتوضیح دهید که چرا می خواهید راجع به غذایی که سفارش می دهید، چیزهای بیشتر بدانید. نگران نباشید. آن ها تصور نمی کنند که به آن ها توهین می کنید.

سبزیجات خانواده کلم و غذاهای پرفیبر دیگر هم می توانند سوء هاضمه ایجاد کنند. شاید بپرسید چرا؟ علت آن ساده است چوه هضم و جذب ان ها برای معده و روده ها دشوار است. در اینجا تعدادی از مهم ترین آن ها را آورده ایم:

  • هلو، گلابی، گیلاس، آب پرتقال، و آب سیب که دارای مقادیر بسیار زیادی فروکتوز و سوربیتول هستند، برای سوء هاضمه مضر است.
  • سبزیجات خانواده کلم مانند بروکلی، مارچوبه، گل کلم، کلم بروکسل و کلم- لوبیا- کافئین اگر بیش از اندازه مصرف کنید برای سوء هاضمه مضر است.
  • نوشیدنی های حاوی کولا و نوشابه های گازداری که شکر فراوان دارند، مضر است.
  • خوراکی هایی که مقدار زیادی سوربیتول دارند که می توان گفت تقریباً همه فرآورده هایی که به بدون قند موسوم هستند، اینگونه می باشند، به خصوص مرباها، بستنی ها، آب نبات های ویژه دیابتی ها و محصولات مشابه برای سوء هاضمه مضر است.
  • الکل نوشیدنی بسیار مضری که هیچ گونه ماده مغزی در خود ندارد، کالری بسیار زیادی دارد و باعث چاقی و بروز بیماری های متعدد و انواع سرطان هاست. مصرف الکل تحت هیچ شرایطی و برای هیچ کس توصیه نمی شود. هرگز این مایع مضر و خطرناک را ننوشید.
  • سیگار کشیدن: هر چیزی که در دهان خود می گذارید می تواند روی گوارش شما تأثیر بگذارد. سیگار جزء غذاها و نوشیدنی های مضر برای سوء هاضمه نیست، ولی ثابت شده که سیگار کشیدن علایم این عارضه و بقیه مشکلات را تشدید می کند.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


سوء هاضمه

پزشکان مشکلات و ناراحتی های عود کننده دستگاه گوارش فوقانی را سوء هاضمه می نامند. این حالت شامل علایمی شبیه علایم ریفلاکس و زخم معده و تخلیه کُند معده است.

به عنوان مقدمه بگذارید به تعریف غیر پزشکی کلمه سوء هاضمه بپردازیم: شاید کلمات بد، آزاردهنده و ناامید کننده بهترین کلماتی باشند که می توانیم با آن ها حالات شما را توضیح دهیم. در این وضعیت شما مدام از سوزش سر دل، حالت تهوع، نفخ، آروغ زدن و درد شکم عذاب می برید. وقتی شما به طور مرتب از این ناراحتی های گوارشی رنج می برید، شاد بودن و رضایت از زندگی کاری و شخصی کار آسانی نیست. این عارضه یکی از شایعترین مشکلات گوارشی است. در واقع اکثر مشکلات گوارشی را که در نتیجه غذا خوردن ایجاد می شود با واژه سوء هاضمه می شناسند که می تواند همراه یا بدون وجود عارضه های ساختاری یا غیر ساختاری دستگاه گوارش باشد. سوء هاضمه در اصل یک کلمه یونانی و معنای آن گوارش بد و دیر هضمی است که همان علایمی را که گفتیم شامل می شود و احساس ناراحتی در شکم را هم در خود دارد. اسم این عارضه، همان ناراحتی و احساس ناخوشایندی که فرد در شکم خود احساس می کند را نشان می دهد.

کار دستگاه گوارش بدون سوء هاضمه

یک دستگاه گوارش سالم باید کارهای مختلفی انجام دهد تا خیلی سریع غذا را از دهان به معده و روده های شما برساند. اولین مراحل این کار در دهان شروع می شود؛ جایی که بزاق و دندان ها، نرم کردن، خرد کردن و تکه تکه کردن غذاها را شروع می کنند. در مرحله بعد، غذا به داخل مری می رود که در آنجا حرکات دودی مری غذا را به معده می رسانند. حرکات دودی همان انقباضات و انبساط های عضلات مری هستند که باعث می شوند غذا به سمت معده برود. وقتی غذا به معده وارد می شود؛ زمان آن رسیده که با هم مخلوط شوند. شیره های گوارشی و اسیدهای معده با غذایی که نسبتاً هضم شده، مخلوط می شوند و آن را به صورت تکه های کوچکتری در می آورند تا کنترل آن ها خیلی راحتتر شود و به راحتی در روده کوچک و روده بزرگ حرکت کنند. در روده کوچک، زائده های ظریف و پرزمانندی به نام ویلی مواد مغذی را از غذاها بیرون می کشند و این مواد حیاتی را وارد جریان گردن خون می کنند. این یک مرحله مهم و اساسی در فرآیند گوارش است که عملکرد غیر طبیعی و نامناسب روده کوچک می تواند به سوء هاضمه شدید منجر شود. آن دسته از اجزای مواد غذایی که برای بدن مفید نیستند، همچنان به مسیر خود ادامه می دهند و در روده بزرگ پیش می روند. در نهایت این مواد زائد از طریق روده بزرگ و از راه مقعد از بدن بیرون رانده می شوند. به این ترتیب دستگاه گوارش سالمی داریم که می تواند باز هم مواد مغذی بیشتری را جذب کند.

سوء هاضمه یعنی این که دستگاه گوارش شما درست عمل نمی کند و عملکرد آن دچار اشکال شده است.

اگر مدت هاست که ناراحتی های گوارشی زندگی تان را مختل کرده، شاید حتی باور اینکه دستگاه گوارش هم می تواند درست و بدون مشکل کارش را انجام دهد برایتان سخت باشد. با این حال، وقتی سوء هاضمه در کار نباشد، دستگاه گوارش شما می تواند عین ساعت کار کند. هدف این است که به شما کمک کنیم بدنتان را دوباره در مسیر درست خود قرار دهید و موانعی را که بر سر جریان عادی و طبیعی فرآیندهای داخلی بدن قرار دارد بردارید.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


جلوگیری از سوء هاضمه با تغذیه مناسب

برای جلوگیری از مشکلات سوء هاضمه شما باید در برنامه غذایی خود، غذاهای دردسر ساز را کنار بگذارید و به جای آن ها غذاهای خوب و مفید را وارد برنامه غذایی خود کنید. در اینجا چند غذا را معرفی می کنیم که می توانند به جلوگیری از این عارضه با تغذیه مناسب کمک کنند. این غذاها عبارتند از:

غذاهای مناسب برای سوء هاضمه

برنج سفید، نان سفید، ماهی، مرغ، بوقلمون، موز، لوبیا و نخود سبز پخته، سالادهای ساده (کاهو و گوجه فرنگی) و سوپ مرغ و سبزی خانگی برای سوء هاضمه مفید است.

اگر هر کدام از این غذاها را برای درمان سوء هاضمه امتحان می کنید، حتماً حالتی را که با خوردن آن ها به شما دست می دهد یادداشت کنید.

نوشیدنی های مناسب

اگر عادت دارید که با هر وعده غذا نوشابه گازدار بنوشید، بدانید که این عادت می تواند سوء هاضمه و نفخ را خیلی بدتر کند.

در یادداشت های تان علاوه بر ثبت هر چیزی که برای درمان سوء هاضمه می خورید باید هر چه را که می نوشید هم یادداشت کنید! باید بدانید مقدار نوشیدنی گازدار یا غذاهایی که هر روز روانه معده تان می کنید، چقدر است. شاید عادت دارید که قبل از سفارش غذا در رستوران، یک نوشابه گازدار سفارش می دهید یا در خانه قبل از اینکه برای خودتان غذا بکشید، یک نوشابه گازدار از یخچال در می آورید. برای ترک این عادت مضر، به جای اینکه فوراً سراغ نوشیدنی بروید، به غذایتان توجه کنید. به این فکر کنید که بدون وجود آن نوشیدنی قندی وگازدار که بوی چندان خوبی هم نمی دهد، چقدر از غذا خوردن بیشتر لذت می برید. وقتی به سوپرمارکت می روید، سعی کنید اصلاً این جور نوشابه ها را نخرید چون بودن آن ها در خانه آدم را وسوسه می کند. اگر دوست دارید بعد از غذا به جای آب، نوشیدنی دیگری بنوشید، آب سبزی تازه یا آب میوه ی طبیعی را امتحان کنید. در ضمن در نوشیدن آب میوه هم افراط نکنید چون نوشیدن بیش از حد آب میوه هم از عوامل تشدید کننده سوء هاضمه است. شاید هم دوست داشته باشید به آب معمولی، یک میوه تازه اضافه کنید تا طعم بهتری پیدا کند. از تمشک یا توت فرنگی یخ زده یا لیمو و میوه های تازه ای که دوست دارید استفاده کنید تا یک نوشیدنی خوشمزه و بدون عوارض گوارشی برای خودتان درست کنید.

با نوشیدن الکل این مایع مضر و خطرناک نیز که هیچ ماده مغذی در خود ندارد به بدنتان خیانت می کنید. یکی از مضرات بسیار زیاد الکل این است که مشکلات گوراشی و سوء هاضمه ر ا خیلی بدتر می کند. هیچ پزشک و متخصصی تحت هیچ شرایطی برای هیچ کس نوشیدن الکل را توصیه نمی کند. الکل در روند طبیعی گوارش اختلال ایجاد می کند. اگر متأسفانه تا به حال عادت به مصرف این نوشیدنی خطرناک داشته اید، بدانید که به بدن تان خیلی صدمه زده اید، و یکی از علل ناراحتی های گوارشی شما نیز همین مایع است. پس اگر می خواهید از شر سوء هاضمه و بقیه گرفتاریهای گوارشی خود خلاص شوید و سلامتی عمومی تان هم بهتر شود، نوشیدن آن را برای همیشه ترک کنید.

روش صحیح غذا خوردن

پیام اصلی علایم ناراحت کننده گوارشی به شما این است که فقط آنچه می خورید مطرح نیست بلکه چگونه غذا خوردن هم بسیار مهم است. برنامه غذایی مناسب درمان سوء هاضمه به شما کمک خواهد کرد که همراه با پزشک خود رژیم غذایی تان را کنترل کنید و چه در خانه و چه در سر کار بتوانید سالم و با آرامش غذا بخورید. مبادا پس از اتمام برنامه غذایی مناسب درمان سوء هاضمه و بهبود علایم دوباره همان رویه قبل و عادات غذایی ناسالم را در پیش بگیرید.

صحیح غذا خوردن و داشتن عادات غذایی سالم تنها چیزی نیست که بخواهید موقتی اجرا کنید و بعد کنارشان بگذارید. این رفتارهای صحیح باید به عادت تبدیل شوند. فکر کردن به چیزهای مثبت، آرامش داشتن و رهایی از استرس حین صرف غذا معجزه می کنند. هر اتفاقی که برایتان افتاده باشد، فکر کردن به آن حین غذا خوردن مشکلی را حل نمی کند. وعده های غذایی را به منزله فرصت هایی بدانید که می توانید مدتی از کار و گرفتاری های شخصی و شغلی دور باشید و استراحت کنید. راجع به موضوعات مورد علاقه خود بادیگران گپ بزنید تا وقت غذا خوردن به شما خوش بگذرد. اگر تنها غذا می خورید شاید دلتان بخواهد یک کتاب سرگرم کننده بخوانید یا به چیزهایی که خوشتان می آید فکر کنید. غذای تان را در یک بشقاب زیبا بکشید و از لیوانی که رنگ و طرحش را دوست دارید آب بنوشید. برای جلوگیری از سوء هاضمه با تغذیه مناسب بعد از غذا یک نوشیدنی بدون کافئین (مثلاً چای گیاهی) بنوشید و سعی کنید شادی و حالت خوشایندی را که حین صرف غذا داشتید در بقیه روز هم حفظ کنید.

منبع: کتاب درمان بیماری های معده


برنامه غذایی مناسب درمان سوء هاضمه

از آنجایی که علایم سوء هاضمه نه تنها با خوردن بعضی غذاها بروز می کنند یا تشدید می شوند بلکه ممکن است با عادات غذایی ناسالم هم خودشان را نشان دهند یا شدت گیرند. برای تهیه برنامه غذایی مناسب درمان سوء هاضمه علاوه بر یادداشت کردن غذاهایی که می خورید و علایم گوارشی بعد از آنها شیوه غذا خوردن خود را هم روی کاغذ بیاورید.

طی هفته ای که باید غذاها یا نوشیدنی های خاصی را حذف کنید بر موارد زیر بیشتر تمرکز کنید:

غذاهای چرب، سنگین و ادویه دار- شیر و بقیه فرآورده های لبنی- نوشیدنی های گازدار- سیگار کشیدن – نوشیدن الکل

اگر سیگار می کشید، اولین قدم ترک سیگار. من به خوبی می فهمم که تصمیم برای ترک همیشگی سیگار کار سختی است ولی باید بدانید که این عادت ناسالم نه فقط برای سلامتی عمومی شما مضر است بلکه از عوامل تشدید کننده سوء هاضمه می باشد. شما مجبور نیستید به تنهایی به جنگ سیگار بروید! با پزشک خود درباره راهکارهای ترک سیگار مشورت و خوب فکر کنید و ببینید که آیا اکنون برای برداشتن اولین گام در جهت ترک سیگار و نجات زندگی خود آماده هستید یا خیر. همچنین روش های خیلی مؤثری برای کمک به افرادی که می خواهند سیگار را ترک کنند وجود دارد.

وقتی مقدار غذا و نوشیدنی هایی که می خورید را به دقت ثبت می کنید، با دقت ببینید آیا وزن تان افزایش یا کاهش می یابد یا خیر؟ این کار دو دلیل مهم دارد.اول اینکه وزن کم کردن ناگهانی ممکن است علامت یک بیماری جدی باشد که باید هر چه زودتر درمان شود. و دوم اینکه نوسان وزن می تواند بر شدت علایم سوء هاضمه تأثیر بگذارد. بالا رفتن وزن حتی به میزان 4/5 کیلو هم می تواند باعث بدتر شدن علایم شما شود.

پزشک می تواند برنامه غذایی مناسب درمان سوء هاضمه پیش پای شما بگذارد که وزنتان به مقدار مناسب بالا برود یا کاهش پیدا کند تا علایمتان کنترل شود و سلامتی عمومی تان نیز بهبود یابد. به طور کلی نباید مقدار وزن شما در اول صبح و مقدار وزنتان قبل از خواب بیش از 1/3 کیلوگرم با هم فرق داشته باشند. علاوه بر اینکه غذاها و نوشیدنی هایی که می خورید را در یادداشت هایتان ثبت می کنید، یادتان باشد که هر دارویی که مصرف می کنید را هم بنویسید. به خصوص اگر داروهایتان از نوع داروهایی است که گفتیم. مقدار و زمان مصرف هر دارو و واکنش بدنتان به آن را با دقت بنویسید و باز هم تأکید می کنیم: (هرگز سر خود و بدون مشورت با پزشک، مصرف هیچ کدام از داروهایی را که می خورید، قطع نکنید. قطع یا کم کردن مقدار مصرف دارو یا تغییر در زمان و شیوه مصرف آن بدون دستور پزشک می تواند بسیار خطرناک باشد!)

شیوه غذا خوردن

طی هفته ی دوم برنامه غذایی مناسب درمان سوء هاضمه، توجه خود را بر شیوه غذا خوردن خود متمرکز کنید که با سوء هاضمه شما ارتباط خاصی دارد. همان طور که برای کنترل مشکلات گوارشی خود تلاش می کنید، خوب حواستان را جمع کنید و ببینید که واقعاً چقدر و چطور غذا می خورید.

جلوگیری از تند خوری و پرخوری

از پرخوری و تند غذا خوردن پرهیز کنید و بعد از فرو دادن هر لقمه، قاشق و چنگالتان را در بشقاب بگذارید و قدری صبر کنید. هر لقمه غذا را خوب بجوید و برای غذا خوردن وقت بگذارید و قبل از جویدن و فرو دادن لقمه ی قبلی، بلافاصله لقمه ی بعدی را در دهانتان جا ندهید. حین غذا خوردن نفس تازه کنید، نفس عمیق بکشید و از بوی غذایی که می خورید لذت ببرید.

یکی دیگر از روش هایی که مؤثر در رفع و پیشگیری از http://rezadoost.ir/?p=5320 با آزمون و خطا ثابت شده این است که حین صرف غذا با دیگران صحبت کنید. البته منظور ما با دهان پر حرف زدن نیست! و در ضمن یادتان باشد که سر سفره غذا با بقیه جر و بحث نکنید و دلخوری هایی را که از هم دارید سرسفره نگویید! بلکه منظور ما صحبت های دوستانه ای است که باعث می شود همه از غذا لذت ببرند و خاطره های خوشی از صرف غذا کنار هم داشته باشند. حتی اگر تنها غذا می خورید، بی وقفه غذا نخورید. پس از خوردن چند لقمه صبر کنید و به یک چیز خوشایند فکر کنید. من توصیه نمی کنم که حین غذا خوردن تلویزیون نگاه کنید ولی گوش دادن به یک موسیقی آرامش بخش می تواند اثر خوبی داشته باشد.

زمان صرف هر وعده غذایی

برای پرهیز از زیاد خوردن و پر کردن سریع معده، غذا و نوشیدنی را با هم نخورید؛ حتماً دیده اید که بعضی ها به سرعت غذا می خورند و سعی می کنند لقمه ای را که کامل نجویده اند به زور آب فرو دهند تا خفه نشوند! این کار باعث سوء هاضمه می شود. من به شما توصیه می کنم که برای صرف هر وعده غذا در برنامه غذایی مناسب درمان سوء هاضمه بین 15 تا 20 دقیقه وقت بگذارید و در هر وعده غذایی بیش از 60 لقمه نخورید. قبل از شروع غذا خوردن، همه مرغ یا گوشتی را که در بشقابتان است به تکه های کوچک تقسیم نکنید. این کار باعث می شود که با عجله و پشت سر هم این تکه های کوچک را ببلعید. در عوض هر بار یک تکه را ببرید و کامل بجوید. این کار باعث می شود که آهسته تر غذا بخورید. اگر از شتاب زده غذا خوردن دست بردارید، میزان غذایی را که می خورید تحت کنترل خواهید داشت و مثل جارو برقی که یکباره همه چیز را می بلعد، غذا نخواهید خورد!

منبع: کتاب درمان بیماری های معده