نوشته‌ها

درمان سوء تغذیه در سالمندان

برای درمان سوء تغذیه در سالمندان راه‌هایی وجود دارد که بهتر است آنها را بدانید. برای مثال به عادت‌های غذایی سالمندان بیشتر توجه کنید. پدر، مادر، پدر‌بزرگ، مادربزرگ یا هر سالمند در بین دوست یا آشنایان شما نیازمند توجه هستند. اگر این افراد مسن در زندگی برای شما اهمیت دارند به آنها بیشتر سر بزنید و مراقب رژیم غذایی‌شان باشید. ببینید چطور مواد غذایی مورد نیاز‌شان را تهیه می‌کنند و در خرید مواد غذایی مناسب به آنها کمک کنید. اگر در بیمارستان بستری شده‌اند یا باید مدت زیادی در رختخواب بمانند در زمان غذا خوردن کنارشان باشید و آنها را نسبت به مصرف غذاهای مقوی آگاه کنید.

مراقب کاهش وزن سالمندان باشید. برای افراد مسن وسیله مناسبی برای سنجش وزنشان در خانه تهیه کنید. علاوه بر این حواس‌تان به نکات دیگری در زمینه کاهش وزن مانند تغییر سایز و گشاد شدن لباس‌ها باشد.

درباره داروهای مصرفی اطلاعاتی کسب کنید. یکی از اثرات جانبی بسیاری از دارو‌ها این است که روی اشتهای فرد، سیستم گوارش و جذب غذا تاثیر می‌گذارند. پس با دانستن این موضوع برای پیشگیری و درمان سوء تغذیه در سالمندان با پزشک معالج مشورت کنید. علاوه بر کاهش وزن می‌تواند با تاخیر در بهبود زخم‌ها، مشکلات مربوط به دهان و دندان و همینطور زود کبود شدن سطح پوست هم ارتباطی داشته باشد. پس این نکات را هم جدی بگیرید تا در مراحل ابتدایی سوء تغذیه ‌این مشکل را درمان کنید.

برنامه غذایی برای درمان سوء تغذیه در سالمندان

درافراد مسن مصرف روزانه ۸-۶ لیوان مایعات ترجیحا“ آب برای پیشگیری از یبوست در سالمندان و کم آبی بدن توصیه کنید، زیرا افراد مسن علیرغم نیاز واقعی به مایعات کمتر احساس تشنگی می کنند و به همین دلیل بیشتر مستعد کم آبی بدن و یبوست هستند.

با افزایش سن نیاز به انرژی کاهش می یابد به همین علت نیاز متابولیسمی بدن به انرژی از سایر گروه های سنی کمتر است. افراد مسن فعالیت بدنی کمتری دارند و در نتیجه نیازمند غذای کمتری برای ثابت نگه داشتن وزنشان هستند. برای محدود کردن دریافت انرژی، توصیه کنید غذاهای کم حجم و غنی از مواد مغذی را بیشتر مصرف کنند و مصرف مواد شیرین و چربیها را نیز کاهش دهند .

  • پروتئین ها

از آنجا که در نیاز به انرژی کاهش می یابد، پروتئین مورد نیاز بدن باید از منابع با کیفیت بالا (از لحاظ پروتئین) مانند گوشتهای کم چربی، مرغ، ماهی، سفیده تخم مرغ، فرآورده های لبنی بدون چربی یا کم چربی تامین شود. غلات و حبوبات نیز از منابع گیاهی پروتئین هستند که اگر با هم مصرف شوند تمامی اسیدهای امینه ضروری مورد نیاز بدن را تامین می کنند. پروتئین حدود ۱۵ % کل انرژی روزانه را تشکیل می دهد. توصیه می شود جهت درمان  سوء تغذیه در سالمندان حدود نصف پروتئین مصرفی روزانه از نوع حیوانی باشد (مانند انواع گوشت).

  • چربی ها

مصرف چربیها باید در رژیم غذایی سالمندان محدود شود. دریافت چربی نباید بیش از ۳۰ % کل انرژی دریافتی در روز باشد، خصوصا سهم چربی اشباع (شامل چربی پنهان در گوشت ، انواع روغن جامد و کره) که باید تا حداکثر%۱۰ انرژی دریافتی روزانه کنترل شود. با افزایش سن مقدار توده چربی بدن سالمندان افزایش می یابد و در نتیجه احتمال چاقی و خطر ابتلا به بیماریهایی نظیر افزایش فشارخون ، دیابت و بیماریهای قلبی و عروقی افزایش می یابد. کنترل شدید چربی خون برای سنین ۵۰ تا ۷۰ سال مفید است. بطور کلی باید میزان کلسترول مصرفی کمتراز ۳۰۰ میلی گرم در روز باشد.

  • ویتامین ها

جذب کلسیم و ویتامین D بدن با افزایش سن کاهش می یابد بنابراین با افزایش سن نیاز بدن به مصرف منابع غنی کلسیم ( مانند شیر ولبنیات)و تامین ویتامینD (استفاده از نور آفتاب) افزایش می یابد. مصرف جگر و روغن کبد ماهی برای تامین ویتامین D توصیه کنید. بر این اساس توصیه می شود زنان بالای ۵۰ سال و همچنین همه بالغین بالای ۶۰ سال ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ میلی گرم در روز کلسیم (مجموعا از طریق مصرف مواد غذایی غنی از کلسیم و مکمل دارویی) دریافت کنند.

با افزایش سن توانایی جذب ویتامین ۱۲ بدن کاهش می یابد. مصرف مقدار مناسبی از گوشت قرمز، ماهی، شیر و تخم مرغ (طبق واحد اندازه گیری معرفی شده) به عنوان منابع ویتامین ۱۲ را مورد تاکید قرار دهید. همچنین کمبود ویتامین B6 به علل مختلف در سوء تغذیه در سالمندان شایع است زیرا با بالا رفتن سن متابولیسم این ویتامین افزایش و جذب آن کاهش می یابد. از طرف دیگر در سالمندان به علت مصرف ناکافی گوشت دریافت این ویتامین کاهش می یابد. توصیه کنید روزانه منابع غنی این ویتامین از جمله انواع گوشت، جگر، شیر، تخم مرغ، حبوبات و غلات کامل) پوست نگرفته) مصرف شود.

  • فقر آهن و روی

کم خونی فقرآهن در سالمندان نسبت به افراد دیگر شیوع کمتری دارد اما در افرادی که غذاهای کم انرژی مصرف می کنند و یا مشکوك به سوء تغذیه هستند شایع است. نیاز مردان و زنان سالمند به آهن یکسان است و میزان توصیه شده روزانه به طور متوسط ۷ میلی گرم است. زرده تخم مرغ، گوشت، ماهی، جگر، حبوبات و سبزی های برگ سبز تیره مانند جعفری، برگ چغندر،گشنیز و بخش های تیره برگ از منابع آهن می باشند.

مصرف روی در سالمندان پایین است. بعلاوه ممکن است افراد مسن جذب روی کمتری نسبت به افراد جوانتر داشته باشند. برخی از عوامل شامل داروهایی که مصرف آنها در میانسالان شایع است مانند مکملهای آهن و کلسیم می توانند جذب روی را مختل کرده و یا ترشح آن را در ادرار افزایش دهند واین مسئله منجر به کمبود روی در بدن شود. به همین دلیل برای این افراد معمولا مکمل روی تجویز می شود. جگر،گوشت، شیر، حبوبات و گندم از منابع غنی روی می باشند. برخی از علائم کمبود روی شبیه علائمی است که بطور طبیعی همزمان با سالمندی بروز می کند مانند کاهش حس چشایی و انواع درماتیت ها. اگر این علائم با کمبود روی همراه باشند علت اصلی علائم فوق ناشناخته باقی می ماند.

منیزیم یکی از املاح موثر در استحکام و مقدار توده عضلانی بدن و درمان سوء تغذیه در سالمندان است. کمبود این عنصر نیز یکی از علل مشکلات گوارشی در افراد مسن می باشد و در سالمندان مبتلا به سوء تغذیه و سندرم های سوء جذب نیز بیشتر مشاهده می شود. منابع غذایی غنی از منیزیم عبارتند از: آجیل، لوبیای سویا، دانه کامل ذرت، ملاس، ادویه ها، اسفناج، نخود سبز، جگر و گوشت گاو.

برای آشنایی با ” بیماریهای گوارشی در سالمندان ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: سیمرغ. دانشکده تغذیه و علوم غذایی


سوء تغذیه در سالمندان

[sbu_post_image]

گرچه دوران سالمندی به ۶۰ سال و بالاتر اطلاق می گردد ولی تغییرات سالمندی و سوء تغذیه در سالمندان از سالها قبل آغاز می شود. توجه به تغذیه در این دوران به دلیل تغییر نیازهای تغذیه ای بدن از اهمیت به سزایی برخوردار است. نیاز سالمندان به مواد مغذی متاثر از داروها، بیماریها و پدیده های بیولوژیکی دوران میانسالی و سالمندی بوده و در افراد مختلف با یکدیگر متفاوت است.
مهمترین توصیه تغذیه ای برای این سنین ، تهیه غذاهای ساده و کم حجم است به شکلی که تمامی نیازهای فرد به مواد مغذی تامین گردد و در عین حال متناسب با فرهنگ مصرف او باشد. انتخاب نوع غذا در برنامه غذایی روزانه از اهمیت خاصی برخوردار است. نکته اساسی در برنامه غذایی سالمندان، مصرف مواد غذایی کم چربی و کم کلسترول (مانند شیر ولبنیات کم چرب، کاهش مصرف روغن، کره، خامه و …) ، کم نمک و پر فیبر است.

علل

سالمندان به خاطر بیماری‌های مزمن، گذران زندگی با درآمد ثابت، یا برآورده نشدن نیازهای بدن‌های در حال پیرشدن‌شان با ویتامین‌ها و مواد مغذی مناسب، به خصوص مستعد دچار شدن به سوء‌ تغذیه هستند.

مصرف مواد غذایی به مقدار کم، کاهش وزن و یک رژیم غذایی کم خاصیت نشانه‌های بارزی هستند که از سوء تغذیه خبر می‌دهند.

بسیاری از افراد پیر به برخی از مشکلات جسمانی دچار می‌شوند که‌ این موضوع باعث بروز سوء تغذیه در آنها می شود و اشتهای آنها را کم می‌کند یا سبب می‌شود غذا خوردن‌شان با دشواری‌هایی همراه شود. برای مثال بعضی از امراض مزمن، مصرف دارو، از دست دادن دندان‌ها، ناتوانی در جویدن مواد غذایی، بیماری‌های مربوط به دهان و دندان و مشکلات بلع یا جذب مواد غذایی می‌تواند سبب بروز سوءتغذیه شود. بستری شدن در بیمارستان هم ممکن است با کاهش اشتها یا مشکلات تغذیه‌ای همراه شود. حتی ضعیف شدن حس بویایی و ناتوانی در تشخیص مزه غذا‌ها هم در بی اشتهایی و سوء تغذیه در سالمندان تاثیر دارد.

عوارض سوء تغذیه در سالمندان

سالمندانی که دچار سوء‌ تغذیه می‌شوند، در معرض این عوارض جانبی بالقوه هستند:

  • احساس خستگی.
  • از دست دادن وزن بدون اینکه قصد کاهش وزن داشته باشند.
  • از دست دادن قدرت عضلانی.
  • احساس افسردگی.
  • دچار شدن به نقصان حافظه.
  • به طور مکرر بیمار شدن.
  • دچار شدن به کم خونی.

سوء تغذیه در همه مراحل زندگی از کودکی تا جوانی و البته میانسالی و پیری اهمیت دارد و در صورت بی‌توجهی به مصرف مواد غذایی مناسب، پیش می‌آید. برای تشخیص اینکه یک فرد سالخورده سوء تغذیه دارد یا خیر لازم نیست خیلی خودتان را به دردسر بیندازید چون علائم این مشکل تا حدود زیادی واضح و مشخص هستند.

خوردن غذای مناسب در هر سنی اهمیت دارد،‌ اما در دوره سالمندی به منظور پیشگیری از سوء تغذیه در سالمندان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

برای آشنایی با ” درمان بیماری های گوارشی در افراد مسن ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: همشهری. سیمرغ. دانشکده تغذیه و علوم غذایی


درمان مشکلات گوارشی در سالمندان

[sbu_post_image]

با توجه به پیشرفت های علم پزشكی و بهداشتی متوسط عمر انسان افزایش یافته و در كشورهای پیشرفته، این میزان افزایش بیش‌تر است. پیرشدن و سالخوردگی با كاهش تدریجی فعالیت‌های فیزیكی و افزایش بیماریهای مزمن همراه می‌شود و به نظر می‌رسد كه بهبود تغذیه تا حد زیادی برای درمان مشکلات گوارشی در سالمندان مناسب است و یا آن‌ها را تخفیف دهد. به همین دلیل یكی از مسائل مهم سالمندان، مسائل پزشكی و بهداشتی از جمله وضعیت تغذیه آنهاست. با افزایش سن، نیاز آنها به انرژی كاهش یافته و تمایل به مصرف غذا كمتر می‌شود. در این حال اگر انتخاب غذا درست صورت نگیرد، میزان دریافت مواد مغذی ضروری در آن‌ها پایین‌تر از حد مطلوب خواهد بود. در این بحث به بررسی بعضی از مشکلات گوارشی افراد مسن و نیز نیازهای تغذیه آنها خواهیم پرداخت.

چند روش برای سالمندانی که نمی توانند غذا را خوب بجوند توصیه می شود. سالمندانی که در خوردن موادی مانند میوه، سبزی، گوشت و مغزها به علل مختلف مشکل دارند می توانند میوه های تازه، آب میوه تازه، میوه پخته شده مانند کمپوت های کم شیرین، میوه رنده شده به شکل پالوده و یا خرد و ریز شده، سبزی های خام، گوشت چرخ کرده، تخم مرغ، پروتئین سویا، حبوبات کاملا” پخته مانند خوراک لوبیا یا عدسی و برنج (کته) مصرف کنند.

اگر سالمندان مشکل نفخ و برگشت غذا از معده دارند باید از مصرف برخی مواد غذایی خودداری کنند این مشکل موجب محرومیت آنها از برخی مواد مغذی مانند ویتامین ها، کلسیم، فیبر و پروتئین می شود. دکتر ترابی اضافه کرد: قبل از استفاده از حبوبات برای مدت 3 تا 4 ساعت آن ها را در آب خیسانده و سپس آب آن را دور ریخته و حبوبات را برای طبخ به غذا (آش، آب گوشت و انواع خورش ها) اضافه کنند.

رژیم غذایی مشكلات گوارشی سالمندان

– پروتئین ها : با افزایش سن علاوه بر كاهش توده عضلانی، ذخیره پروتئینی بدن نیز كاهش می‌یابد و میزان نیاز به پروتئین با افزایش سن نه تنها كاهش نیافته بلكه ثابت مانده و یا افزایش می‌یابد. بویژه افراد سالمند در صورت ابتلا به مشکلات گوارشی و یا عفونت‌ها كه این مسئله بسیار مهم می‌باشد. توصیه می‌شود چهل تا شصت درصد از انرژی دریافتی روزانه سالمندان از پروتئین‌ها به ویژه پروتئین‌های با كیفیت بالا تامین شود.

– مایعات : توجه به دریافت كافی مایعات در سالمندان از مسائل مهم می‌باشد. علایم كمبود آب در بسیاری از سالمندان ممكن است به صورت خشكی لب‌ها، گودافتادن چشم‌ها، تب، یبوست، كاهش حجم ادرار و تهوع باشد كه این مسئله در مورد سالمندانی كه در مناطق گرم زندگی می‌كنند بیشتر شایع است. استفاده از داروهای ادرارآور نیز از عوامل مؤثر در ایجاد كم آبی و مشکلات گوارشی در سالمندان می‌باشد. بنابراین توجه به مصرف كافی آب و مایعات در درمان مشکلات گوارشی در سالمندان اهمیت ویژه‌ای دارد.

ویتامین ها : اغلب سالمندان علاقه زیادی به مصرف مكمل های ویتامینی دارند كه باید به این مسئله توجه شده و از مصرف بیش از حد نیاز این مكمل ها خودداری شود. در مورد ویتامین های محلول در آب، معمولا كمبودی در سالمندان دیده نمی‌شود. مگر در سالمندان الكلی كه كمبود ویتامین ب 1 می‌تواند وجود داشته باشد و یا سالمندانی كه دچار سوء‌ تغذیه هستند. همچنین ممكن است بعضی از سالمندان به علت مشكلات دندان و یا مشکلات گوارشی از خوردن سبزیجات و میوه‌جات پرهیز كنند درحالیكه این منابع غذایی تامین كننده ویتامین ث هستند و یا مصرف زیاد آنتی بیوتیك‌ها می‌تواند در سالمندان كمبود ویتامین كا ایجاد كند.

كمبود ویتامین D ممكن است در سالمندان به ویژه آنهایی كه از نور آفتاب دور هستند بوجود آید. در مورد مواد معدنی باید گفت با رعایت یك برنامه غذایی صحیح می‌توان مواد معدنی مورد نیاز برای درمان مشکلات گوارشی سالمندان را تا حد زیادی تامین كرد. فقط باید به میزان كلسیم دریافتی كه معمولا مقدار مصرف آن در سالمندان به میزان توصیه شده نمی‌رسد توجه شود. عوامل متعددی در كمبود كلسیم در سالمندان نقش دارند. از جمله میزان جذب روده‌ای كلسیم، كار كلیه‌ها، متابولیسم استخوان‌ها، اثرات متقابل مواد مغذی بر یكدیگر و بر داروها، كم‌تحركی و عدم مصرف كافی لبنیات به دلیل عدم تحمل به لاكتوز در صورتی كه شیر و لبنیات به مقدار كافی مصرف نشود ممكن است نیاز به مصرف مكمل كلسیم باشد كه البته تشخیص آن باید توسط پزشك و متخصص تغذیه صورت گیرد. در مورد سدیم هم باید در سالمندانی كه مبتلا به فشارخون،‌ مشكلات قلبی، كلیوی و دیابت هستند محدودیت‌هایی اعمال شود.

برای آشنایی با ” برنامه غذایی برای گوارشی سالم ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: غذا و سلامت. پزشکان ایران


علت بیماری های گوارشی در سالمندان

[sbu_post_image]

فرد سالمند بیشتر در معرض خطر اختلال تغذیه قرار دارد. بیماری های لثه و دندان که منجر به فساد و افتادن و دندان می شود در سالمندان شایع است، علت بیماری های گوارشی در سالمندان است زیرا جریان بزاق کاهش می آید و فرد سالمند احساس خشکی در دهان دارد. در اثر کاهش گیرنده های چشایی، سالمندان غذاهای شیرین و شور را ترجیح می دهند. شکایات عمده شامل احساس پری، سوزش سر معده و سوء هاضمه است حرکات معده ممکن است کاهش یابد که منجر به تأخیر در تخلیه محتویات معده می شود. کاهش ترشح اسید پپسین، موجب کاهش جذب آهن، کلسیم، و ویتامین ب یک می شود. به نظر می رسد با بالا رفتن سن، جذب مواد غذایی از روده کوچک نیز کاهش می یابد. فعالیت کبد، کیسه صفرا و پانکراس به طور کلی حفظ می شود، اگر چه در جذب و تحمل چربی نارسایی هایی وجود دارد. میزان بروز سنگ کیسه صفرا و مجاری صفرا نیز با بالا رفتن سن، افزایش می یابد.

یكی دیگر از بیماری های گوارشی و شكمی شایع میان سالمندان سوء تغذیه در این سنین است. به طوری كه طبق آمار، حدود 30 تا 40 درصد از سالمندان بستری شده در بیمارستان‌ها را مبتلایان به سوء تغذیه تشكیل می‌دهند. عواملی همچون اسید معده و كاهش ترشحات آنزیمی ناحیه سطح روده با افزایش سن، سوءتغذیه را در سالمندان سبب می‌شود. این عوامل جذب مواد غذایی را كاهش می‌دهد. به علاوه مشكلات دندانی و افتادن آنها و نیز استفاده از دندان مصنوعی جویدن را برای آنان دشوار می‌كند.

علت سوء تغذیه در سالمندان

كاهش حس بویایی و چشایی با افزایش سن هم در علاقه و اشتهای فرد سالمند به غذا تاثیر به سزایی دارد. با كم شدن حس چشایی، میزان بزاق كم و دهان خشك شده و در نتیجه عمل بلع دشوار می‌شود و همین امر باعث یبوست در سالمندان و نیز عدم علاقه فرد به مصرف غذاهای مغذی می‌شود. سالمندان به خاطر تنهایی، در معرض افسردگی قرار دارند و زیاد تمایلی به پخت غذا و استفاده از غذای خوب و مغذی ندارند. باید سعی كنید برای جلوگیری از بروز سوء تغذیه در آنان، از غذاهای خوشرنگ و چاشنی‌های خوشمزه استفاده كنید تا اشتهای آنها را تحریك كرده و به خوردن غذا مشتاق كند. علاوه بر این مصرف آهن، انواع ویتامین‌ها و اسید فولیك برای سالمندان ضروری است.

علت نفخ شکم در سالمندان

نفخ شكم نیز از دیگر بیماری های گوارشی است كه اكثر افراد و بویژه سالمندان با آن دست به گریبان هستند. نفخ حالتی است كه فرد در آن احساس پری و سفت شدگی در شكم پیدا می‌كند. علت بیماری های گوارشی در سالمندان معمولا مصرف مواد باددار مانند سبزیجات، حبوبات، مصرف زیاد مواد چرب، غذاهای سرخ كرده، افراط در مصرف غذا و نیز بلع هوا هنگام خوردن غذا است و از سویی بر اثر هضم نشدن خوب غذا و تخمیر غذا در معده معمولا حالت گاز در معده ایجاد می‌كند كه همین گاز موجب ناراحتی فرد می‌شود. با افزایش سن میزان نیاز به انرژی كاهش می‌یابد كه می‌تواند به دلیل كاهش فعالیت جسمی‌، كاهش توده عضلانی و فعال بدن باشد. در صورت دریافت مازاد بر نیاز انرژی مشكلات و عوارضی مانند چاقی، فشارخون، بیماری‌ های قلبی‌ـ‌عروقی برای سالمند ایجاد می‌شود. میزان نیاز به انرژی برای هر سالمند متفاوت بوده و براساس وزن، قد، شرایط فیزیكی و سلامتی وی محاسبه می‌شود.

برای آشنایی با ” بیماریهای گوارشی در افراد مسن ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: پزشکان ایران. ایران صدا. سلام دکتر


مشکلات گوارشی در سالمندان

[sbu_post_image]

سوء هاضمه به احساس ناراحتی مبهم در شکم یا قفسه سینه گفته می شود که هیچ علت ارگانیک مشخص برای آن یافت نشده است. سوء هاضمه در سالمندان هنگام غذاخوردن یا بعد از آن ایجاد می شود. معده ، مری و روده کوچک در این مشکلات گوارشی درگیر هستند . مراقبت مناسب چنین بیمارانی شامل مراقبت شخصی و بررسی توسط پزشک می باشد . در موارد شدید و طول کشیده بیماری ، مراجعه به پزشک جهت بررسی علل ارگانیک ( عضوی ) سلامت عمومی بدن، داروهای مصرفی ضرورت دارد.

علائم و نشانه ها

در نظر بعضی از سالمندان، سوء هاضمه به آروغ زدن ، اتساع شکم ، احساس گاز زیاد در شکم و سیری زودرس اطلاق می شود که به آن ترش کردن همراه با نفخ می گوییم . در بعضی افراد مسن درد واقعی شکم و علائم شبیه زخم معده عنوان می شود ، در صورتی که هیچ زخمی وجود ندارد به آن ترش کردن بدون زخم می گوییم . گاهی این اصطلاح را بیماران برای توصیف احساس مبهمی که ناشی از بدی هضم غذا یا بدی تحمل بعضی غذاهاست به کار می برند .

به طور کلی بعضی از علائم مشکلات گوارشی و سوء‌هاضمه عبارتند از :

  • احساس درد خورنده یا سوزش شکم
  • نفخ (احساس پری در شکم)
  • احساس گاز زیاد در شکم
  • سوزش سر دل (بازگشت محتویات معده به حلق)
  • دل به هم خوردگی (تهوع)
  • استفراغ
  • آروغ زدن

پیشگیری از مشکلات گوارشی در سالمندان

 

  • مراقبت از دندانها

مراقبت از دندانها امری است که از سنین کودکی می‏بایست شروع شود و چون از میان کلیه اعمال فیزیکی و شیمیایی که در جریان هضم غذا صورت می‏گیرد، تنها جویدن در اختیار انسان می‏باشد، بنابراین باید حداکثر استفاده را از این قسمت بنماید، مخصوصا سالمندانی که اکثرا دارای معده و روده‏ ای ضعیف و ناتوان هستند باید بدانند که جویدن کامل غذا کمک بزرگی به هضم آن می‏کند و چنانچه دندانها فاسد و یا کم باشند، این عمل بخوبی صورت نگرفته و سالمند را دچار سوء هاضمه و مشکلات گوارشی می‏نماید.

اکثر سالمندان با مشکل بی دندانی مواجه هستند و نمی توانند غذاهایی مثل گوشت های سخت و سفت، یا سبزیجات خام یا میوه هایی که فیبر بالایی دارند مثل سیب را مصرف کنند و احتمال دارد نجویده این گروه مواد غذایی را مصرف کنند که با مشکلات گوارشی در سالمندان مثل سوء هاضمه و نفخ و دل پیچه و حتی حالت استفر اغ مواجه شوند.
حتی امروزه، پزشکان معتقدند که چنانچه دندانها دیگر نتوانند خوب کار کنند، هرچه زودتر باید این نقیصه را با گذاشتن دندان مصنوعی جبران نمود. مخصوصا اگر دندانی فاسد و کرم خورده هم باشد که کانون مرض و عفونت نیز به حساب می‏آید.

  • رعایت رژیم غذایی مناسب

در دوران سالمندی مواد غذایی بایستی محتوی مواد سه گانه اصلی یعنی هیدراتهای کربن (قند و نشاسته)، پروتئین و چربی و همچنین مواد معدنی و ویتامینها باشد که در مطالب قبل بررسی شد.
به طور کلی نکته ‏ای که در برنامه غذایی سالمندان بسیار مهم است، توجه به این موضوع می‏باشد که چون تحمل گرسنگی به مدت طولانی برای سالمندان مشکل است، لذا باید به فواصل کم غذا خورده، اما تعداد دفعات افزایش یابد و مصرف میوه‏ جات و سبزیجات نیز علاوه بر تأمین ویتامین های مورد نیاز در رفع یبوست در سالمندان و افزایش حرکات روده نقش بسیار مهمی دارد.
مصرف زیاد حبوبات به دلیل وجود پروتئین های دیرهضم برای سالمندان مناسب نمی‏باشد مگر آنکه از قبل خیسانده شوند.
مصرف چربی و استعمال دخانیات در بیماریهای قلبی ـ عروقی و تنگی رگها نقش داشته و باعث افزایش فشار خون می‏گردد.

سالمندانی که بیماری دیابت ندارند، چاق نیستند در صورتیکه مشکل دندانی دارند و نمی توانند از نانهای حجیم سبوس دار استفاده کنند به دلیل مشکلات گوارشی مثل عدم هضم در دستگاه گوارش و دل درد یا دل پیچه در هنگام خواب می توانند از برنج پخته به همراه ماست کم چرب و سبزیجات پخته استفاده کنند. همچنین از گروه گوشتها ترجیحا گوشت سفید مثل مرغ یا ماهی و از حبوبات، حبوباتی که کمتر حالت نفخ ایجاد می کنند مثل عدس یا ماش می توانند استفاده کنند. نوشیدن حداقل 6 تا 8 لیوان آب در روز و حتی 1 تا 2 لیوان در هنگام شام البته با احتساب فاصله زمانی مناسب تا شام بایستی آب مصرف کرد.

  • استراحت

استراحت بعد از غذا از جمله عواملی است که در مورد سالمندان حتما بایستی در نظر گرفته شود. البته منظور این نیست که بلافاصله بعد از صرف غذا به استراحت بپردازند، اما بعد از نیم تا یک ساعت، خواب و استراحت مناسب است.
سالمندان عموما به اندازه جوانان می‏خوابند، اگرچه آنها به دفعات بیدار می‏شوند و دوره خواب عمیق در مقایسه با کل زمان خواب نزد آنها کوتاهتر است. بی‏خوابی ممکن است به دلیل افسردگی، ترس از تنهایی و مرگ، احتیاج به ادرار کردن و مشکلات دیگر مربوط به سالمندی باشد.

اصولا سالمندی یا فرایند پیری، شامل تغییرات پیوسته ای در بدن از بدو تولد تا زمان مرگ است. سلولهای بدن در زمان پیری تحلیل می روند و سوخت و ساز بدن کم می شود و سرعت تخریب سلولی بیشتر می شود. بنابراین بدن انسان در زمان سالمندی دچار تغییرات فیزیولوژیکی خاص می شوند که کم کم توانایی قبلی خود را از دست می دهند.
در سالمندان عضلات بدنشان تحلیل می رود و جای خود را به بافت چربی می دهد. به همین دلیل نیاز سالمندان به چربی کمتر می شود. از آنجاییکه معمولا احساس تشنگی در سالمندان کمتر است، ممکن است آب کمتری دریافت کنند و مشکلاتی نظیر خشکی پوست و یبوست و احتمال ایجاد کم آبی یا –دهیدراتاسیون، علایم و علل مشکلات گوارشی در سالمندان بیشتر است.

برای آشنایی با ” درمان بیماریهای گوارشی در سالمندان ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: پزشکان بدون مرز. پزشکان ایران. نادر کاظمی


سوء هاضمه در سالمندان

افزایش سن با افزایش احتمال ابتلا به سوء هاضمه در سالمندان همراه است و با افزایش سن در واقع به سوی این بیماری پیش می رویم…

با توجه به پیشرفت های علم پزشکی و بهداشتی، متوسط عمر انسان نیز افزایش یافته و یکی از شایع ترین مشکلاتی که افراد سالمند با آن دست به گریبان هستند، مشکلات گوارشی است. با افزایش سن عملکرد دستگاه گوارش دچار اختلال می شود و بی توجهی به آن می تواند باعث بروز اختلال های تغذیه ای و مشکلات جدی تر شود.

علل

۱ – بلع هوا ، می تواند به علت اضطراب مزمن ، خوردن سریع غذا ، نوشیدن نوشابه های گازدار ، نوشیدن هر نوشابه ای با نی ، جویدن آدامس ، مکیدن آب نبات سفت ، سیگار کشیدن و نامتناسب بودن دندانهای مصنوعی باشد و همچنین خود آروغ زدن مکرر می تواند بلع هوا را تشدید کند .
۲ – افزایش گاز روده ای ، می تواند به دنبال خوردن بعضی از مواد غذایی مثل حبوبات ، پیاز ، کلم و شلغم خام و … ایجاد شود . بعضی از میوه ها ( انجیر ، خرما ، آلو ) آدامسها و آب نباتهای بدون قند ( که ماده شیرین کننده افزودنی دارند ) و عفونت ژیاردیا می توانند تولید گاز در روده ها را زیاد کنند . می توان با خیساندن حبوبات به مدت نیم ساعت قبل از پخت غذا و دور ریختن آب حاصل از خیساندن ، مانع سوء‌ هاضمه شد .
۳ – عدم تحمل غذا ، مرکبات و غذاهای ادویه دار ، غذاهای چرب در ناراحتی دستگاه صفراوی و شیر و …
۴ – اشکال در تخلیه کافی معده :
گاهی سوء‌ هاضمه نشانه ای از ابتلا به یک مشکل جدی تر می باشد که می تواند به علت بیماری انسداد راه خروجی معده ، فلج معده ، زخم دوازدهه ، نارسایی لوزالمعده و …
یا عموماً کاهش حرکت انتهای معده و تأخیر در تخلیه بدون علت و ناشناخته شده باشد . بدیهی است در مواردی که سوء هاضمه با کنار گذاشتن عادات بد غذایی و مصرف ضد اسیدها بهبودی نیابد ارجاع به پزشک ضرورت دارد ، بویژه در موارد زیر : بیمار بیش از ۵۰ سال سن داشته باشد .
اخیراً بدون دلیل دچار کاهش وزن شده باشد .
در بلع مشکل داشته باشد . استفراغهای شدید داشته باشد مدفوع سیاه و قیر مانندی دفع کند . ( این امر به معنی وجود خون در مدفوع است ) توده ای در محدوده معده خود لمس کند .
۵ – زیاده روی در مصرف الکل و نیز دخانیات در ایجاد مشکلات گوارشی در سالمندان نقش شناخته شده دارد . غذاهای چرب و یا غذاهای مانده با احتمال بیشتری باعث سوء هاضمه می شوند . توانایی آنزیمی افراد در هضم و جذب مواد غذایی متفاوت است . غذاهایی که خوب هضم و جذب شوند باعث تحریک گوارشی و علائم سوء هاضمه خواهند شد .

عوامل سوء هاضمه در سالمندان

این عارضه می تواند بدلیل بیماریهای ارگانیک نیز بوجود آید . در زیر لیستی از بیماریهای که باعث سوء هاضمه می شوند ارائه می شود .

  • التهاب معده ( حاد یا مزمن )
  • التهاب مزمن کیسه صفرا
  • التهاب مزمن لوزالمعده
  • زخم اثنی عشر
  • زخم معده
  • بدخیمی های معده ، مری و دیگر قسمت های لوله گوارشی )
  • سندرم های سوء جذب مثل کمبود آنزیم لاکتات دهید روژناز که در هضم شیر مؤثر است . یا بیماری سلیاک ،‌…

درمان

اگر شما اخیراً یك یا دو بار دچار سوء هاضمه خفیف شده ‏اید، بهتر است برای درمان این مشکل در میانسالی خود سعی نمایید كه تغییراتی در زندگی خود بدهید و نسبت به معده خود مهربان‏تر باشید:

  • رعایت كامل بهداشت فردی به ویژه بهداشت دهان و دندان
  • از یك رژیم غذایی سالمندان استفاده كنید. از غذاهای سرخ كردنی، پنیر، چیپس و گوشت قرمز كمتر استفاده نمایید و بیشتر از میوه‏ ها، مرغ یا ماهی كباب شده و سیب زمینی آب پز استفاده نمایید. مقدار فیبر را در رژیم غذایی خود افزایش دهید. فیبر در میوه‏ ها، سبزیجات و نان سبوس‏دار به میزان زیادی وجود دارد.

از مصرف ادویه ‏های تند، نمك به میزان زیاد و سركه خودداری نمایید. بعضی از غذاهای سالادی ( مثل پیاز و گوجه فرنگی) اغلب ممكن است باعث بدتر شدن سوزش سرمعده شوند. هیچگاه معده خود را پر از غذا نكنید، بلكه به دفعات بیشتر اما هر بار با حجمی اندك غذا بخورید و همیشه به حالت نشسته و به طور آهسته غذا خورده و غذا را خوب بجوید. از خوردن مقادیر زیاد غذا، درست قبل از رفتن به بستر خودداری نمایید.

بهتر است برای مصرف سه وعده غذای اصلی صبحانه، ناهار و شام ساعت معینی در نظر گرفته شود و در فاصله بین دو غذا از خوراكی‏ هایی استفاده شود كه موجب سلب اشتها نگردد. از مصرف غذاهایی كه به تجربه دریافته‏ اید با بدن شما و سوء هاضمه در سالمندان سازگار نیست، اجتناب كنید.

در نوع غذاهای مصرفی خود تنوع ایجاد كنید، این عمل باعث افزایش اشتها و هضم آسان و سریع غذا می‏گردد. بهتر است بعد از صرف غذا حداقل تا نیم ساعت از انجام هرگونه تمرینات ورزشی و كارهای فكری خودداری نمایید.

  • سعی كنید وزن خود را كم نمایید و به میزان حركات و تمرینات ورزشی خود اضافه نمایید.
  • از مصرف كافئین كه در قهوه، چای و نوشابه های گازدار وجود دارد كمتر استفاده نمایید.
  • از مصرف هرگونه مشروبات الكلی و استعمال دخانیات جهت پیشگیری از سوء‌ هاضمه خودداری كنید.
  • اضطراب و عصبانیت بر روی كاركرد عضلات معده اثر می‏گذارد، بنابراین با آرامش غذا بخورید.
  • مصرف دارو تنها در صورت تجویز پزشك مجاز می ‏باشد. از استفاده خودسرانه دارو برای درمان سوء هاضمه در سالمندان باید خودداری نمود.

منبع: آفتاب. بیتوته. پزشکان ایران. رژیم درمانی نوین


مشکلات گوارشی در زنان مسن

[sbu_post_image]

یكی از شایع‌ترین ناراحتی‌هایی كه زنان مسن و سالمند با آن دست به گریبان‌ هستند مشكلات شكمی یا همان مشکلات گوارشی است. طی گوارش كه فرآیندی بسیار پیچیده محسوب می‌شود، ساختارهای غذایی پیچیده به مولكول‌های ساده و قابل جذب توسط بدن تبدیل شده و بدن از مواد مغذی كه مورد نیاز است استفاده می‌كند. با افزایش سن، این فرآیند گوارش با اختلالاتی مواجه می‌شود كه عدم توجه به مشکلات گوارشی در زنان مسن می‌تواند منجر به اختلالات تغذیه‌ای و مشكلات جدی‌تری در آنان شده و روی نحوه زندگی آنها تاثیر بگذارد.

برنامه غذایی زنان سالمند

هنگامی که سن زنان بالا می‌رود، نیازهای غذایی آنها تغییر می‌کند. یک رژیم غذایی سالم همیشه برای درمان مشکلات گوارشی سالمندان مهم است؛ اما برای زنان با افزایش سن حتی مهم‌تر می‌شود.

زنان سالمند باید این نکات را جهت درمان و پیشگیری از مشکلات گوارشی در تغذیه خود رعایت کنند:

  • دریافت روزانه دست کم 1500 میلی‌گرم کلسیم، که می‌توان آن لبنیات و سبزی‌های دارای برگ سبز یا مکمل‌های غذایی آن به دست آورد.
  • دریافت روزانه 8 میلی‌گرم آهن- که برای کمک به تولید سلول‌های خونی لازم است. منابع سالم آهن شامل غلات صبحانه غنی‌شده، اسفناج و حبوبات است.
  • محدود کردن دریافت چربی‌اشباع شده و چربی‌ ترانس.
  • محدود کردن دریافت نمک و قندهای اضافی.
  • دریافت مقدار کافی فیبرهای غذایی.

با افزایش سن همزمان با به وجود آمدن برخی تغییرات در بدن، رابطه‌ی ما با غذا به عنوان بخش مهمی از فعالیت روزانه که نیاز بدن را به مواد مغذی تامین می‌کند، دستخوش تغییراتی می‌شود . اگر به علت مشکلات دندانی و دهانی نمی‌توانید بجوید به جای میوه‌های تازه از آب میوه و میوه نرم شده، کمپوت ،پالوده سیب، هلو و گلابی و به جای سبزی‌های خام از آب سبزی‌جات (آب هویج) و سبزی‌های پخته و له شده استفاده کنید .به جای گوشت، گوشت چرخ کرده، تخم مرغ، شیر، پنیر، ماست و غذاهایی که با شیر درست می‌شوند، انتخاب‌های راحت‌تری برای خوردن هستند.

به جای نان‌های ضخیم و غیر قابل جویدن که خوردنشان برای شما سخت است از غلات پخته مانند خوراک لوبیا یا غلات، برنج، کلوچه‌های نرم و نان لواش استفاده کنید . ترید کردن نان در غذاهای مایع، راه دیگری برای استفاده از این نان‌هاست. برگرداندن غذا از معده ،گاز زیاد معده و دیگر مشکلات معده ممکن است سبب شود از مصرف برخی مواد غذایی امتناع کنید. این خودداری سبب محرومیت شما از برخی مواد مغذی مانند ویتامین‌ها، کلسیم، فیبر و پروتئین می‌شود.

بهترین روش پخت غذا برای درمان مشکلات گوارشی در زنان مسن بخارپز کردن و آب پز کردن است. غذای خود را به صورت گروهی تهیه و میل کنید تا از مشارکت دیگران نیز در تهیه غذا بهره مند شوید. زندگی در نزدیکی فرزندان و آشنایان سبب می‌شود از کمک آنان در تهیه غذا سود ببرید.

احساس تنهایی در سالمندان خود می‌تواند عاملی برای بی اشتهایی و سوء تغذیه در سالمندان باشد و حتی این حس تنهایی مانع می‌شود تا تنها فقط برای خودتان آشپزی کنید. شاید غذاها به نظر شما تنها خیلی بی مزه و یا حتی بدمزه باشند. این مسئله ممکن است به علت استفاده از داروهایی که مصرف می‌کنید رخ دهد و یا یک مشکل طبیعی به علت بالا رفتن سن و کم شدن حساسیت ذائقه شما باشد. برای حل این مشکل تا حد امکان، غذا را درکنار اعضای خانواده و یا دوستان خود صرف کنید. گروهی را با سایر دوستان سالمند خود تشکیل دهید و غذای خود را به شکل دوره‌ای در کنار هم صرف کنید.

برای درمان مشکلات گوارشی در زنان مسن با پزشک در مورد داروهایشان مشورت کنید تا در صورت تاثیر آن‌ها بر روی اشتها، داروها را تغییر دهد.با افزودن انواع ادویه‌جات، چاشنی‌های گیاهی و آب لیمو به غذا، طعم غذا مطلوب‌تر می شود تا اشتهای سالمندان برای غذا تحریک شود.

برای آشنایی با ” درمان بیماری های گوارشی در سالمندان ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: همشهری آنلاین. سلام دکتر


سوزش معده در میانسالی

هر کسی می تواند به سوزش معده مبتلا شود اما از عوامل تاثیر گذار در بروز این عارضه در میانسالی می توان به شیوه های زندگی و تاثیر آنها بر روی اسفنگتر(دریچه قدرتمند عضلانی حلقوی شکل، در معده) و میزان اسید تولیدی توسط معده، اشاره کرد. که در این بین افرادی که از اضافه وزن رنج می برند، غذا بیش از حد معمول میل می کنند، از لباس های تنگ استفاده می کنند و یا به سیگار اعتیاد دارند، بیش از سایر افراد در معرض خطر هستند.

اندام ها و ساختارهای دستگاه گوارش دستخوش تغییرات متعدد در افراد مسن تر می شود. در بدو تولد، نوزاد میمکد و تغذیه او به صورت مایع است. با رویش دندان ها و افزایش طول سر، تغییرات رشدی که در دوران کودکی رخ می دهد، حفره دهان میتواند شروع به جویدن و بلع غذاهای جامد بکند. سیستم گوارش خود قادر به هضم هر گونه مواد غذایی در یک فرد بالغ می شود.تغییراتی مانند افزایش وزن و یا چاقی ممکن است کار دستگاه گوارش را تحت تاثیر قراردهد به خصوص شکم چربی، یک الگوی توزیع چربی بدن است که در آن چربی اضافی بدن در شکم جمع میشود. این تجمع می تواند موجب کاهش حرکات روده شود.
اگر پای درد دل پدربزرگ‌ها، مادربزرگ‌ها و خلاصه سالمندان نشسته باشید این جمله را حتما شنیده‌اید: پیری است و هزار درد! البته درست است که پیری با برخی مشکلات و ناراحتی‌ها همراه است ولی با مراقبت از خود می‌توان مشکلات گوارشی همچون سوزش معده در میانسالی را به حداقل رساند یا از بین برد.

علل

علاوه بر عوامل دیگر مثل آسم که می توانند از علل سوزش معده باشند، اکثر افراد بعد از خوردن برخی موادغذایی خاص دچار سوزش سر دل می شوند. دراز کشیدن در زمان خوابیدن نیز، ترشح اسید معده به مری را آسان تر می کند. به همین دلیل برای اینکه چنین اجازه ای را به اسید معده ندهید، کافی است که در محل قرار گرفتن سرتان با زمین یا تخت اندکی فاصله ایجاد کنید برای همین منظور 2 بالش را زیر سر قرار دهید تاحداقل 8 تا 12 سانتمیتر، سرتان بالاتر قرار بگیرد و پس از آن سعی کنید که به پهلو بخوابید، جالب است بدانید که خوابیدن بر روی پهلوی چپ به هضم غذا کمک می کند.

یکی از شایع‌ترین بیماری های گوارشی افراد سالمند که با آن دست به گریبان‌ هستند مشکلات شکمی و سوزش معده در پیری است. طی گوارش که فرآیندی بسیار پیچیده محسوب می‌شود، ساختارهای غذایی پیچیده به مولکول‌های ساده و قابل جذب توسط بدن تبدیل شده و بدن از مواد مغذی که مورد نیاز است استفاده می‌کند. با افزایش سن، این فرآیند گوارش با اختلالاتی مواجه می‌شود که عدم توجه به آن می‌تواند منجر به اختلالات تغذیه‌ای و مشکلات جدی‌تری در سالمندان شده و روی نحوه زندگی آنها تاثیر بگذارد.

درمان سوزش سر دل در سالمندان

همه افراد هر از گاهی به این مشکلات مبتلا می شوند اما اگر سوزش معده در میانسالی خیلی زیاد اتفاق بیفتد میتواند نشانه بیماری رفلکس اسید باشد که اگر درمان نشود می تواند باعث آسیب رساندن به لایه خارجی مری شود. این عارضه زمانی اتفاق می افتد که عضله تنگ کننده مری که شکم را از مری جدا می کند، بسته نمی ماند و باعث می شود مایعات معده (اسید معده) به سمت بالا یعنی مری برگردند.

از آنجا که سوزش معده از بالا رفتن اسید به مری ایجاد می شود، تاثیر خنثی کننده داروهای ضد ترش کردن معده می تواند تسکین موقت برای افراد مینسال مبتلا ایجاد کند. اما اگر به دنبال راهکار طولانی مدت هستید، بلاکر های H2 بااینکه تسکین فوری ایجاد نمی کنند، اما میزان اسید معده شما را محدود می کنند. بیسموت (bismuth) نیز می تواند سوزش معده در میانسالی را تسکین دهد.

منبع: مردمان. دکتر سلام. دانا خبر