نوشته‌ها

علت بیماری های گوارشی در سالمندان

[sbu_post_image]

فرد سالمند بیشتر در معرض خطر اختلال تغذیه قرار دارد. بیماری های لثه و دندان که منجر به فساد و افتادن و دندان می شود در سالمندان شایع است، علت بیماری های گوارشی در سالمندان است زیرا جریان بزاق کاهش می آید و فرد سالمند احساس خشکی در دهان دارد. در اثر کاهش گیرنده های چشایی، سالمندان غذاهای شیرین و شور را ترجیح می دهند. شکایات عمده شامل احساس پری، سوزش سر معده و سوء هاضمه است حرکات معده ممکن است کاهش یابد که منجر به تأخیر در تخلیه محتویات معده می شود. کاهش ترشح اسید پپسین، موجب کاهش جذب آهن، کلسیم، و ویتامین ب یک می شود. به نظر می رسد با بالا رفتن سن، جذب مواد غذایی از روده کوچک نیز کاهش می یابد. فعالیت کبد، کیسه صفرا و پانکراس به طور کلی حفظ می شود، اگر چه در جذب و تحمل چربی نارسایی هایی وجود دارد. میزان بروز سنگ کیسه صفرا و مجاری صفرا نیز با بالا رفتن سن، افزایش می یابد.

یكی دیگر از بیماری های گوارشی و شكمی شایع میان سالمندان سوء تغذیه در این سنین است. به طوری كه طبق آمار، حدود 30 تا 40 درصد از سالمندان بستری شده در بیمارستان‌ها را مبتلایان به سوء تغذیه تشكیل می‌دهند. عواملی همچون اسید معده و كاهش ترشحات آنزیمی ناحیه سطح روده با افزایش سن، سوءتغذیه را در سالمندان سبب می‌شود. این عوامل جذب مواد غذایی را كاهش می‌دهد. به علاوه مشكلات دندانی و افتادن آنها و نیز استفاده از دندان مصنوعی جویدن را برای آنان دشوار می‌كند.

علت سوء تغذیه در سالمندان

كاهش حس بویایی و چشایی با افزایش سن هم در علاقه و اشتهای فرد سالمند به غذا تاثیر به سزایی دارد. با كم شدن حس چشایی، میزان بزاق كم و دهان خشك شده و در نتیجه عمل بلع دشوار می‌شود و همین امر باعث یبوست در سالمندان و نیز عدم علاقه فرد به مصرف غذاهای مغذی می‌شود. سالمندان به خاطر تنهایی، در معرض افسردگی قرار دارند و زیاد تمایلی به پخت غذا و استفاده از غذای خوب و مغذی ندارند. باید سعی كنید برای جلوگیری از بروز سوء تغذیه در آنان، از غذاهای خوشرنگ و چاشنی‌های خوشمزه استفاده كنید تا اشتهای آنها را تحریك كرده و به خوردن غذا مشتاق كند. علاوه بر این مصرف آهن، انواع ویتامین‌ها و اسید فولیك برای سالمندان ضروری است.

علت نفخ شکم در سالمندان

نفخ شكم نیز از دیگر بیماری های گوارشی است كه اكثر افراد و بویژه سالمندان با آن دست به گریبان هستند. نفخ حالتی است كه فرد در آن احساس پری و سفت شدگی در شكم پیدا می‌كند. علت بیماری های گوارشی در سالمندان معمولا مصرف مواد باددار مانند سبزیجات، حبوبات، مصرف زیاد مواد چرب، غذاهای سرخ كرده، افراط در مصرف غذا و نیز بلع هوا هنگام خوردن غذا است و از سویی بر اثر هضم نشدن خوب غذا و تخمیر غذا در معده معمولا حالت گاز در معده ایجاد می‌كند كه همین گاز موجب ناراحتی فرد می‌شود. با افزایش سن میزان نیاز به انرژی كاهش می‌یابد كه می‌تواند به دلیل كاهش فعالیت جسمی‌، كاهش توده عضلانی و فعال بدن باشد. در صورت دریافت مازاد بر نیاز انرژی مشكلات و عوارضی مانند چاقی، فشارخون، بیماری‌ های قلبی‌ـ‌عروقی برای سالمند ایجاد می‌شود. میزان نیاز به انرژی برای هر سالمند متفاوت بوده و براساس وزن، قد، شرایط فیزیكی و سلامتی وی محاسبه می‌شود.

برای آشنایی با ” بیماریهای گوارشی در افراد مسن ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: پزشکان ایران. ایران صدا. سلام دکتر


بیماریهای گوارشی در افراد مسن

[sbu_post_image]

پر واضح است که مسائل مربوط به سالمندان مانند سایر اقشار جامعه با افزایش جمعیت آن ها در بسیاری از کشورها ازجمله کشور ما مورد توجه بیشتری قرار گرفته و هم اکنون درباره بهداشت روان دوران سالمندی، تغذیه سالمندان، ورزش در این دوران و مهم ترین بیماریهای گوارشی در افراد مسن ، مطالب زیادی گفته شده است. اما چیزی که توجه ما را بیشتر به خود جلب می کند، مسائل مربوط به مشكلات گوارشی در دوران سالمندی است.

سوء‌ هاضمه

بسیاری از سالمندان از بیماریهایی مانند ریفلاکس معده، پری معده، تهوع و استفراغ و … شکایت دارند. به مجموعه این علایم، سوء‌ هاضمه می‌گویند. اگر بیمار دچار زخم گوارشی نباشد، به آن سوء‌هاضمه بدون زخم گفته می‌شود که مشکل شایعی است. در این سوء هاضمه، فرد سالمند از این موضوع شکایت دارد که به محض آنکه چیزی می‌خورد، معده‌اش جلو می‌آید و دچار نفخ و پری و درد در ناحیه معده می‌شود. در افراد سالمند سوءهاضمه بدون زخم یک علامت هشدار دهنده است زیرا این مشکل می‌تواند یکی از علایم سرطان معده باشد.

زخم معده

در دوران سالمندی بیماریهای گوارشی مانند زخم‌های معده شیوع بیشتری دارند و در جوان‌ها زخم اثنی‌عشر. به همین دلیل ما همیشه از زخم‌های معده وحشت داریم زیرا ممكن است تابلوی بالینی سرطان معده، زخم‌های معده باشند. نكته مهم این است كه مصرف داروها در افراد سالمند كه از انواع دردهای استخوانی، مفصلی، آرتروز و… رنج می‌برند و از انواع مسكن‌های ضدالتهابی غیراستروییدی مانند بروفن، مفنامیك اسید و… استفاده می‌كنند بسیار بالاست. به همین دلیل عوارض گوارشی این داروها یعنی خطر خونریزی معده، ‌زخم معده و … سالمندان بیشتر از جوان‌هاست. یك فرد سالمند به راحتی ممكن است با خوردن یك قرص دیكلوفناك دچار خون‌ریزی شدید معده شود. لازم به ذکر است خونریزی دستگاه گوارش در سالمندان علت 8 درصد از مرگ و میرهاست. این مساله نشان می‌دهد كه سالمندان به هیچ‌وجه نباید خودسرانه و بدون تجویز پزشك دارو بخورند.

اسهال

گاهی اوقات، افراد سالمند، به خصوص آنهایی كه زمین‌گیر شده‌اند، به بی اختیاری مدفوع و اسهال مبتلا می‌شوند؛ در حالی كه در معاینه پزشكی‌شان مشخص می‌شود كه نه‌تنها فرد اسهال ندارد، بلكه یك توده مدفوعی كاملا سفت‌شده تقریبا شبیه سنگ در قسمت انتهایی روده‌شان گیر كرده است. این مشكل سبب می‌شود که از اطراف این توده سفت مدفوع، آب خارج شود و فرد احساس ‌كند كه اسهال دارد. از همه بدتر این است كه با دیدن چنین مشكلی، اطرافیان به فرد سالمند داروی ضداسهال می‌دهند و سبب بدترشدن مشكل می‌شوند؛ تا جایی كه بیمار با زخم و خون‌ریزی مراجعه می‌كند و ممكن است حتی كار به جراحی بكشد.

خونریزی گوارشی

یكی از مهم‌ترین بیماریهای گوارشی كه در افراد مسن مشاهده می‌کنیم، خونریزی دستگاه گوارش فوقانی یا تحتانی است. لازم به ذکر است از نظر آناتومیكی از مری تا اثنی‌عشر را دستگاه گوارش فوقانی و از اثنی‌عشر به پایین را دستگاه گوارش تحتانی می‌گوییم. شایع‌ترین این خون‌ریزی‌ها، خون‌ریزی‌ از بواسیر یا همورویید است زیرا همان‌طور كه می‌دانید یبوست در سالمندان شایع است و سبب ایجاد بواسیر یا همورویید می‌شود. خون‌ریزی ناشی از همورویید معمولا به شكل قطره‌قطره است ولی مهم این است كه نباید خون‌ریزی را به بواسیر ربط بدهیم مگر آنكه قسمت‌های فوقانی دستگاه گوارش را ببینیم.

خیلی از اوقات سرطان‌های ناحیه راست‌روده(ركتوم) فقط می‌تواند خودش را با یك خون روشن نشان دهد ولی چون بیمار فكر می‌كند خون‌ریزی‌اش به دلیل بواسیر است خیلی دیر به پزشك مراجعه می‌كند. به همین دلیل معمولا به افراد بالای 45 سال توصیه می‌كنیم اگر از ناحیه مقعد دچار خون‌ریزی ‌شدند حتما هرچه سریع‌تر به پزشك مراجعه كنند. البته این مشکل فقط مربوط به افراد بالای 45 سال نیست و هر فرد كه خون روشن دفع می‌كند بهتر است مورد بررسی قرار بگیرد. خون روشن عمدتا مربوط به قسمت تحتانی دستگاه گوارش است. گاهی اوقات در 15 درصد موارد خون‌ریزی می‌تواند از قسمت فوقانی دستگاه گوارش باشد كه معمولا خودش را با خون‌ریزی شدید و گاه لخته‌لخته نشان می‌دهد.

نكته‌ای كه برای ما خیلی اهمیت دارد مساله كم‌خونی فرد سالمند است. ما هیچ‌گاه نمی‌توانیم به فردی كه دچار كم‌خونی است بگوییم گوشت قرمز بخورد یا قرص آهن مصرف کند. اگر فردی به خصوص در آقایان و افراد بالای 45 سال، دچار كم‌خونی شد به هیچ‌وجه حق نداریم قرص آهن به او بدهیم؛ مگر آنكه علت كم‌خونی را پیدا كنیم. خیلی از اوقات، ما بیمارانی با تومور روده بزرگ در ناحیه سكوم یا قسمت ابتدایی روده بزرگ داریم كه تنها علامت این تومورهایشان كم‌خونی فقر آهن است و ممكن است بیمار هیچ علامت دیگری مانند درد، اختلالات اجابت مزاج و… نداشته باشند. در این حالت، بیمار مدت‌ها به تصور اینكه دچار كم‌خونی فقر آهن است، با خوردن قرص آهن درمان می‌شود و پیگیری بیشتری نمی‌كند؛ تا جایی كه تومور دیگر قابل درمان و جراحی نیست. در افراد مسن بیماری‌های عروقی روده‌بزرگ هم شایع‌ است و فرد در ناحیه روده‌بزرگش مشكل عروقی پیدا می‌كند. این مشكل هم خودش را با خون‌ریزی نشان می‌دهد و از نشانه های بیماریهای گوارشی در افراد مسن است.

برای آشنایی با ” درمان خونریزی گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: پزشکان ایران. راسخون


مشکلات گوارشی در دوران سالمندی

[sbu_post_image]

با افزایش سن، عملكرد اعضا و دستگاه‌های بدن دچار تغییراتی می‌شود كه دستگاه گوارش را هم در برمی‌گیرد. مشكلات دندانی، كم‌تحركی، تغییر رژیم غذایی و عوارض داروهایی كه در دوران سالمندی مصرف می‌شوند، ممكن است مشکلات گوارشی را تشدید كنند. در این نوشته، نگاهی می‌اندازیم به شایع‌ترین تغییرات و مشکلات گوارشی در دوران سالمندی و راه های پیشگیری و روش های درمان آنها.
سرطان‌های مری، معده، لوزالمعده و روده بزرگ با افزایش سن شیوع بیشتری پیدا می‌کنند بنابراین همیشه پزشكان باید این آگاهی را داشته باشند كه در سالمندان شیوع سرطان های دستگاه گوارشی از مری تا روده بزرگ و لوزالمعده بیشتر از جوان‌هاست.

سیستم گوارشی انسان را می توان یکی از ضروری ترین و حساس ترین قسمت های بدن به شمار آورد . در زمانی که عملکرد این سیستم دچار اختلال شود ، دیگر قسمت های بدن نیز با مشکل مواجه خواهند شد. یکی از مسائلی که باعث مشکلات گوارشی در دوران سالمندی می شود ، افزایش سن است. سالمندی عبارت است از تغییرهای فیزیولوژیک در اندام ها که در طول زمان ظاهر می شود و باعث می شود به تدریج دگرگونی هایی در ساختمان و عملکرد اعضای بدن فرد ایجاد شود.

تغییرها فقط به اجزای بدن محدود نمی شود بلکه نامتوازن شدن هورمون های ترشحی و اختلال های روانی و اجتماعی نیز قابلیت انطباق فرد سالمند را با شرایط درونی و بیرونی درهم می ریزد.

– یبوست

آنچه بیش از همه گوارش سالمندان را آزار می دهد، مشکل یبوست است چون با افزایش سن، عضلات دیواره لوله گوارش به تدریج ضعیف تر می شوند و قدرت حرکت دادن رو به جلوی محتویات روده کاهش می یابد. این مهم ترین وضعیتی است که در بدن افراد مسن رخ می دهد اما علت یبوست فقط به این امر محدود نمی شود. بسیاری از سالمندان، باید از داروهای ضدفشارخون ادرارآور استفاده کنند. با مصرف چنین داروهایی آب بدن کاهش می یابد و یبوست اتفاق می افتد. مورد دیگر درباره کسانی است که به بیماری دیابت مبتلا هستند. اگر دیابت به خوبی کنترل نشود، روی دستگاه عصبی اثری تخریبی می گذارد و اعصاب پیام آور به روده به درستی پیام را صادر نمی کنند. عامل بعدی به کاهش یا عدم تحرک افراد مسن مربوط می شود. در هر حال همه این موارد دست به دست می دهند و مشکل یبوست را در فرد به وجود می آورند.

– ریفلاکس معده

بیماری های حرکتی مری در افراد سالمند شیوع زیادی دارد و چه بسا مشکلاتی را در بلعشان به وجود آورد. مشکلات التهابی و ریفلاکس (بازگشت محتویات معده به درون مری) که در این گروه سنی دیده می شود، می تواند به دلیل اضطراب یا افسردگی شان باشد ولی آنچه باعث نگرانی ما می شود مشکلات بلعی است که بیمار از آنها شکایت می کند. مصرف بعضی از داروها، زخم ها و سرطان مری باعث می شود فرد نتواند غذا را به راحتی ببلعد. در این مواقع، استفاده از دستگاه آندوسکوپی و با دید مستقیم به تشخیص کمک می کند.

مشکلات معده نیز به وفور دیده می شود. اغلب بیماران ممکن است از داروهای زیادی برای درمان مشکلات گوارشی در دوران سالمندی استفاده کنند. این داروها ممکن است خطر خونریزی معده یا زخم های روده ای را بالا ببرند، بنابراین سالمندان باید توجه داشته باشند برای درمان مشکلات گوارشی خودسرانه و بدون تجویز پزشک دارویی مصرف نکنند.

برای آشنایی با ” تشخیص بیماری های گوارشی ” بر روی لینک کلیک کنید.

منبع: راسخون. دکتر سلام


یبوست در سالمندان

مشکل شایعی است که در همه سنین دیده می شود . هر چند یبوست در سالمندی بیشتر است ، ولی باید بدانید که افزایش سن دلیل بروز این عارضه نیست ؛ بلکه عوامل مختلفی در ایجاد آن دخالت دارند . مثلاً گاهی بیماری خاصی موجب پیدایش آن می شود و لازم است که برای بررسی علت و درمان یبوست در سن پیری ، ‌به پزشک مراجعه کنید .

علت

گاهی مصرف داروها موجب یبوست می شود که در این مورد نیز ، باید از پزشک خود سئوال کنید . اما در اغلب موارد ، شیوه زندگی ما باعث بروز این مشکل می شود .

دیابت، اختلال عملكرد غده تیروئید، بیماری پاركینسون و بیماری‌های عروقی، مغزی، افسردگی و… در بروز آن سهیم‌اند.

این عارضه مشكلی است كه بسیاری از سالمندان را آزار می ‌دهد. امروزه با كم شدن فعالیت‌ها و ماشینی شدن زندگی و پیروی از رژیم غذایی با فیبر و مایعات كمتر، شیوع آن افزایش یافته است. این موضوع در سالمندان اهمیت ویژه‌ای دارد.

تشخیص

شاید تشخیص این موضوع به این سادگی‌ها هم كه فكر می ‌كنید، نباشد. تنها كند شدن یك انتقال روده‌ای دلیل بر یبوست نیست. در صورتی كه طی 12 ماه، حداقل دو مورد از چهار نشانه زیر در شما به‌ وجود آمد، دلیل بر ابتلای شما به این بیماری است:

  • كمتر از دو بار دفع مدفوع در هفته.
  • مدفوع بسیار خشك (چهار برابر خشك ‌تر از حد معمول)
  • آوردن فشار بیش ازحد به روده‌ها (چهار برابر حد طبیعی)
  • حس تخلیه‌ نشدن كامل روده (حداقل یك مرتبه در هر چهار بار رفتن به دستشویی)

روند پیری، تمامی ارگان‌های بدن را تحت تأثیر قرار می‌ دهد. با این حال انتقال روده‌ای با بالارفتن سن، كاهش پیدا نمی‌ كند. در حقیقت این ماهیچه‌های روده‌ای و پرینه یا میان دو راه است كه ضعیف شده و انتقال روده‌ای را دردناك و سخت ‌تر می ‌كنند.
ابتلاء به بیماری‌های عمومی و عفونی، درصد احتمال بروز یبوست در سالمندان را بالا می ‌برد.

درمان یبوست در سالمندان

  • برای درمان حداقل روزی 6 تا 8 لیوان آب بنوشید. افراد سالمند کمتر احساس تشنگی می کنند . اگر فقط زمانی که تشنه هستید آب وسایر مایعات را بنوشید ، مطمئن باشید که مایعات کافی به بدن شما نمی رسد . مصرف کم مایعات نیز موجب یبوست می شود. سعی کنید در طول روز حداقل ۶ تا ۸ لیوان مایعات که بهتر است آب ساده باشد بنوشید. اگر صبح ها بعد از بیدار شدن از خواب یک لیوان آب بنوشید، چند دقیقه بعد روده ها به کار می افتند.چند ساعت قبل از خواب، یک لیوان شیرگرم کم چربی بنوشید. این کار ضمن تامین مایعات بدن به کار کردن روده هم کمک می کند. همچنین موجب می شود شب راحت تر بخوابید.

– مایعات انتقال روده‌ای را راحت ‌تر می ‌كنند.
– آب‌، آب‌ میوه‌ها، شیر و سوپ مایعات مناسب سالمندان هستند.
– مصرف مرتب قهوه، چای و مایعات گازدار چندان مؤثر نیست. كافئین موجود در این مایعات قدرت حركت را از اندام‌ها می ‌گیرد.
– در صورتی كه تمایل دارید مقداری آب‌ میوه به آب اضافه كنید، آب لیمو و آب پرتقال را به شما توصیه می ‌كنیم.
– وقتی هوا گرم است، مقدار مایعات مصرفی‌ تان را كمی بالاتر ببرید.
– اگر دچار بیماری قلبی یا روده‌ای هستید، پیش از انتخاب هر نوع مایع نوشیدنی، با پزشك‌ تان مشورت كنید.

  • برای درمان یبوست در سالمندی هرگز فیبرها را از یاد نبرید.

– نان و حبوبات غنی شده را در برنامه غذایی ‌تان بگنجانید.
– روزانه مقدار فراوانی میوه و سبزی مصرف كنید.
– خوردن آلو، آلو خشك و آب آلو را فراموش نكنید. این میوه همانند دیگر فیبرها، ماهیچه‌های روده‌ای را تقویت می‌ كند.
– سبوس، حاوی مقدار فراوانی فیبر است. سبوس را در سوپ، غذاها، ماست و حبوبات گرم بریزید و بخورید.

  • فعالیت بدنی‌تان را بالا ببرید:

– راه رفتن، انجام كارهای خانه، شنا، دوچرخه‌ سواری و… جلوی یبوست را می ‌گیرند.
– سعی كنید فعالیتی را بیابید كه به آن علاقه دارید. در این صورت شما با لذت هر روز فعالیت بدنی ‌تان را انجام می ‌دهید.

  • بعضی عادات، یبوست می ‌آورند. ‌از آنها دوری كنید:

– غذاهای صنعتی و تصفیه شده مثل نان سفید، شكر سفید، شیرینی، سیب ‌زمینی سرخ شده، ژامبون، سس سفید و… مناسب نیست.
– گوشت و پنیر كمتر مصرف كنید. تنها یك وعده غذایی حاوی پنیر و گوشت در روز كافی است. زیاد شدن آنها در برنامه غذایی سبب بروز این عارضه می ‌شود.
– دیر به توالت رفتن از جمله عواملی است كه سبب بروز یبوست در سالمندان می ‌شود.

منبع: بیتوته. پرشین وی. تبیان