اسهال2

دفع مدفوع سیاه و قیری رنگ محتوی خون هضم شده. به طور شایع نشانه خونریزی از دستگاه گوارش فوقانی است. در صورتی که شدید باشد، می تواند نشانه خونریزی حاد و ایجاد شوک باشد که می تواند حیات فرد را به خطر اندازد.

ملنا، مدفوع سیاه، قیری و شل که در اثر عبور آهسته یا کم خون از دستگاه گوارش ایجاد می شود. منشأ آن مری، معده، دئودنوم و به طور نادر ژژونوم، ایلئوم و کولون صعودی می باشد.

اقدامات فوری

اگر بیمار مدفوع قیری رنگ (Melna) شدید دارد، علائم حیاتی وی را بررسی کرده و از نظر وجود علائم شوک زیر نظر بگیرید. یک راه داخل سیاهرگی بزرگی برای جایگزینی مایعات و انتقال خون فراهم کنید. میزان هماتوکریت، زمان پروترومبین، نسبت طبیعی بین المللی و زمان نسبی ترومبوپلاستین را بررسی کنید. بیمار را در وضعیت خوابیده به پشت با چرخش سر به یک طرف قرار داده و پاهایش را بالاتر از سطح قلب قرار دهید. در صورت لزوم اکسیژن مکمل تجویز کنید.

تشخیص

بررسی تاریخچه: درباره زمان شروع مدفوع قیری رنگ سؤال کنید. تناوب و کمیت حرکات روده را تعیین کنید. درباره استفراغ خونی و مدفوع خونی سؤال کنید. درباره استفاده از داروهای ضد التهاب، الکل، تحریک کننده های دیگر دستگاه گوارش یا مکمل های آهن اطلاع کسب کنید. تاریخچه دارویی بیمار را ثبت کنید و به استفاده از وارفارین و سایر ضد انعقادها توجه کنید.

بررسی جسمی: دهان و حلق را از نظر خونریزی بازرسی کنید. سمع، دق و لمس شکم را انجام دهید. قلب و عروق را برای کشف علائم و نشانه های شوک بررسی کنید.

علت مدفوع قیری رنگ

1- تومور بدخیم روده بزرگ: رشد اولیه تومور روده بزرگ در جانب راست ممکن است باعث ایجاد مدفوع قیری رنگ و دردف فشار یا انقباض های شکمی شود. همانطور که سرطان روده بزرگ در طرف راست پیشرفت می کند، ضعف، خستگی، کم خونی، اسهال یا یبوست شدید و مقاوم، بی اشتهایی، کاهش وزن، استفراغ و علائم و نشانه های انسداد تظاهر می کند. در هنگام رشد سرطان در طرف چپ ایجاد مدفوع قیری رنگ نادر است. تا زمانی که بیماری پیشرفت کند. علائم اولیه سرطان روده بزرگ در طرف چپ شامل: خونریزی از رکتوم، احساس پری یا انقباض متناوب شکمی می باشد. همانطور که سرطان روده بزرگ در جانب چپ پیشرفت می کند، یبوست شدید و مقاوم، اسهال و دفع توده مدفوعی باریک ممکن است پیشرفت کند.

2- سرطان مری: مدفوع قیری رنگ علامت دیررس است و با بلع مشکل و دردناک، بی اشتهایی و برگشت مواد غذایی به دهان همراه است. علائم و نشانه های زودرس شامل: بلع مشکل و بدون درد، کاهش وزن، درد پایدار قفسه سینه همراه با احساس پری زیر جناغ، تهوع، استفراغ و استفراغ خونی می باشد.

3- پارگی واریس های مری: یک اختلال تهدید کننده حیات است، مدفوع قیری رنگ، مدفوع خونی و استفراغ ممکن است رخ دهد. مدفوع قیری پیش از علائم شوک ایجاد می شود. گیجی یا بی قراری نشانه انسفالوپاتی پیشرونده کبدی است.

4- سرطان معده: مدفوع سیاهرنگ و تغییر عادات روده ای علائم دیررس بیماری است. علائم و نشانه های شایع شامل: شروع بی سر و صدای ناراحتی در قسمت فوقانی شکم یا پشت جناغ و سوءهاضمه مزمن که با آنتی اسید تسکین نمی یابد و با غذا خوردن تشدید می شود. علائم و نشانه های دیگر شامل: بی اشتهایی، تهوع، استفراغ خونی، رنگ پریدگی، خستگی، کاهش وزن و احساس پری شکم می باشد.

5- التهاب معده: مدفوع قیری و استفراغ خونی شایع هستند. سایر یافته ها شامل: ناراحتی خفیف ناحیه اپیگاستر یا شکم که با خوردن بدتر شده، آروغ زدن، تهوع، استفراغ و ناخوشی می باشد.

6- سندرم مالوری ویس: ویژگی آن خونریزی با حجم زیاد از دستگاه گوارش فوقانی است. مدفوع قیری رنگ و استفراغ خونی متعاقب استفراغ ایجاد می شود. درد اپیگاستر یا پشت و علائم و نشانه های شوک ممکن است رخ دهد.

7- انسداد عروق مزانتریک: مدفوع قیری رنگ دو تا سه روز بعد از درد شکمی خفیف و مداوم رخ می دهد. بعداً درد شکمی شدید می شود و ممکن است با حساسیت، اتساع، انقباض ارادی عضلات شکم و سفتی و سختی همراه باشد. بی اشتهایی، استفراغ، تب و شوک عمیق ممکن است رخ دهد.

8- زخم گوارشی: مدفوع قیری ممکن است موجب خونریزی و تهدید حیات شود. علائم و نشانه های دیگر شامل: کاهش اشتها، تهوع، استفراغ، استفراغ خونی، مدفوع خونی، (درد سایشی، سوزشی یا تیز) در سمت چپ اپیگاستر و علائم و نشانه های شوک می باشد.

9- تومور روده باریک: تومورها ممکن است خونریزی دهند و مدفوع قیری رنگ ایجاد کنند. علائم و نشانه های دیگر شامل: درد و اتساع شکمی و افزایش فرکانس صداهای روده ای می باشد.

10- کاهش پلاکت های خون: مدفوع قیری یا مدفوع خونی روشن ممکن است همراه با سایر تظاهرات تمایل به خونریزی باشد. معمولاً ناخوشی، خستگی، ضعف و خواب آلودگی وجود دارد.

علل دیگر:

11- مصرف دارو و الکل: آسپرین، سایر داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی یا الکل می توانند باعث مدفوع قیری رنگ شوند.

راه های درمان

مراقبت های پرستاری

علائم حیاتی را اندازه گیری کرده و از نزدیک علائم شوک ناشی از کاهش حجم خون را بررسی کنید. بیمار را تشویق کنید تا در بستر استراحت کند. ناحیه میاندوراه را برای پیشگیری از تحریک و شکنندگی پوست تمیز و خشک نگه دارید. در صورت لزوم یک لوله بینی – معدی برای خروج محتویات معده و کاهش فشار داخل مجرای گوارشی قرار دهید. انتقال خون بر اساس میزان هماتوکریت تجویز شود.

نکاتی راجع به کودکان: در نوزان ممکن است مدفوع قیری رنگ به دلیل خروج خون از عروق به داخل مجرای گوارشی ایجاد شود. در بچه های بزرگتر مدفوع قیری معمولاً ناشی از زخم گوارشی، التهاب معده یا دیورتیکول مکل است.

نکاتی راجع به سالمندان: برای بیماران همراه با خونریزی عود کننده و متناوب گوارشی بدون دلیل واضح، باید آنژیوگرافی یا لاپاراتومی اکتشافی در نظر گرفته شود.

آموزش به بیمار

لازم است بیمار تغییر در عادات دفع روده ای را گزارش کند. اهمیت غربالگری برای تعیین سرطان بدخیم روده بزرگ را تأکید کنید. به بیمار آموزش دهید، از مصرف آسپرین، داروهای ضد التهاب غیر استروئید و الکل اجتناب کند.

مقایسه مدفوع قیری و دفع خون روشن از مقعد: در زمان خونریزی از دستگاه گوارش، محل، مقدار و میزان جریان خون از دستگاه گوارش تعیین می کند آیا بیمار ملنا (مدفوع سیاه و قیری رنگ) یا هماتوشزی (مدفوع خونی و قرمز روشن) دارد. معمولاً مدفوع قیری رنگ نشانه خونریزی از دستگاه گوارش فوقانی است و دفع خون روشن از مقعد نشانه خونریزی از دستگاه گوارش تحتانی است. به هر حال در تعدادی از اختلالات، هر دو حالت ممکن است به تناوب تظاهر کنند.

خواننده گرامی:

پیشنهاد می شود مطلب بی اختیاری مدفوع و اسهال و  روش درمان بی اختیاری مدفوع را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه بی اختیاری مدفوع مطالعه فرمایید .