علائم و درمان عفونت معده و روده (اسهال و استفراغ)

آنفولانزای معده را که همراه با اسهال و استفراغ است، عفونت معده و روده یا در اصطلاح “گاستروآنتریت” می‌گویند.

اما در واقع این بیماری، به رغم ناراحت کننده بودنش، کوچک‌ترین ارتباطی با آنفولانزا ندارد و در صورت ابتلا به آن، معده و روده‌ی بیمار، عموماً به دلیل عفونت باکتریایی یا ویروسی تحریک و ملتهب می‌شود.

علائم

tn.gastroenteritis.jpg.mid

علائم اسهال و استفراغ، بسته به علت به وجود آوردنده آن، در بازه‌ای بین چند ساعت تا چند روز پس از ابتلا به عفونت معده و روده طول می‌کشد. اسهال مکرر علامت اصلی این بیماری محسوب می‌شود که گاهی اوقات در آن، رگه‌های خون یا مخاط نیز وجود دارد. دیگر علائم ابتلا به عفونت روده و معده عبارتست از:

  • استفراغ
  • حالت تهوع
  • کاهش اشتها
  • دل پیچه
  • احساس درد در اعضاء بدن
  • سر درد
  • دمای بالای بدن (تب)

عفونت معده و روده باعث از دست رفتن آب بدن که گاهی خطرناک‌تر و وخیم‌تر از خود عفونت است، می شود. سالمندان بیش از دیگران در معرض این خطر قرار دارند، که در صورت درمان نشدن و اهمال می‌تواند مرگبار باشد.  بنابراین آگاهی از علائم و نشانه های کاهش آب بدن اهمیت بسیار دارد. نشانه‌های کاهش ملایم آب بدن عبارتند از:

  • تشنگی یا خشکی دهان
  • کدر بودن ادرار
  • سرگیجه و گیجی، به ویژه پس از ایستادن
  • حالت تهوع
  • کمبود انرژی
  • سر درد

نشانه‌های کاهش بیشتر و جدی‌تر آب بدن شامل موارد زیر می‌شود:

  • ضعف و بی‌حوصله گی
  • گرفتگی عضلانی
  • خستگی صورت
  • فرورفتگی چشم
  • نداشتن ادرار یا کم شدن مقدار آن
  • گیجی
  • ضربان قلب سریع

از آنجایی که آب بدن کودکان به سرعت کاهش می‌یابد، اگر کودک دچار اسهال و استفراغ شود، والدین باید به نشانه‌های حاکی از تشنگی شدید، خشکی پوست یا دهان توجه کنند؛ از طرفی چنانچه کودک در سنین پایین‌تر، نوزاد، باشد، کم‌تر کثیف شدن پوشک و خشک‌تر بودن آن در مقایسه با شرایط عادی می‌تواند علامت خطر باشد.

نباید اجازه داد کودکان دچار اسهال و استفراغ تا زمان برطرف شدن علائم به مهد کودک یا مدرسه بروند. والدین باید پیش از دادن هر گونه دارو به کودک با پزشک مشورت کنند. داروهای متداول برای کنترل اسهال و استفراغ معمولاً برای کودکان کمتر از 5 سال استفاده نمی‌شوند.

برای پیشگیری از ابتلا به عفونت روتاویروس، رایج‌ترین دلیل اسهال و استفراغ کودکان، دو نوع واکسن به نوزادان تزریق می‌شود.

علت

اسهال و استفراغ معمولاً پی‌آمد عفونت معده و روده است.بدن به دلیل عفونت نمی‌تواند به خوبی آب را از مواد موجود در روده جذب کند، به همین دلیل است که اسهال متداول‌ترین علامت عفونت معده و روده است و آب بدن در اثر ابتلا به این بیماری از دست می‌رود. عفونت نورو ویروس و مسمومیت غذایی باکتریایی دو مورد از رایج‌ترین علل اسهال و استفراغ بزرگسالان به شمار می‌رود. در ادامه متداول ترین علل ابتلا به عفونت روده و معده ذکر شده است.

نورو ویروس

نورو ویروس شایع‌ترین علت اسهال و استفراغ بزرگسالان محسوب می‌شود که چون بیشتر در طول فصل زمستان منتشر می‌شود، گاهی اوقات “میکروب استفراغ زمستانی” نیز نامیده می‌شود. بااین حال در هر زمان از سال احتمال بروز عفونت روده وجود دارد. این ویروس در مدفوع بیمار دچار عفونت روده وجود دارد، بنابراین چنانچه بیمار پس از انجام عمل دفع، دستان خود را به خوبی نشوید، ویروس به تمام سطوح، اشیاء و مواد غذایی لمس شده توسط وی منتقل می‌شود و برای چند روز در چنین محیط‌هایی زنده می‌ماند.

سپس عفونت به فرد دیگری انتقال می‌یابد که از این غذاهای آلوده خورده است یا پس از لمس سطح یا شیء آلوده، دست خود را به دهان برده است. قطره‌های کوچک استفراغ یا مدفوع عفونی نیز در فضا پخش می‌شود و موجب بیماری اشخاصی می‌گردد که از این هوای آلوده استنشاق می‌کنند.

عفونت‌های نورو ویروس به سادگی به روش‌های اشاره شده، به ویژه در محیط‌های بسته‌ای مانند بیمارستان، مهد کودک و کشتی تفریحی، منتشر می‌شود.

نورو ویروس گونه‌های متعدد دارد و احتمال دارد که فردی چند بار دچار عفونت نورو ویروس شود، چون ایمنی به وجود آمده پس از هر بار ابتلا به عفونت تنها چند ماه دوام دارد.

مسمومیت غذایی

اکثر عفونت‌های باکتریایی دامن زننده به اسهال و استفراغ پی‌آمد مسمومیت غذایی هستند. احتمال آلودگی باکتریایی غذا در تمامی مراحل تولید، فراوری یا طبخ آن وجود دارد. مسمومیت غذایی برای مثال می‌تواند نشأت گرفته از موارد زیر باشد:

  • طبخ نکردن غذا در دمای مناسب یا به مدت کافی
  • نگهداری نکردن مواد غذایی در دمای مناسب و گرم بودن محیط
  • لمس مواد غذایی توسط شخصی که به خوبی دست‌هایش را نشسته است.
  • مصرف مواد غذایی تاریخ گذشته
  • آلودگی چند جانبه (زمانی که باکتری مضر بین غذا، سطوح و وسایل پخش شود.)

کمپیلوباکتر، سالمونلا و اشرشیا کلی (E. coli) متداول‌ترین باکتری‌هایی هستند که باعث عفونت معده و روده می‌شوند و عموماً در گوشت خام یا نیم‌پز، شیر غیرپاستوریزه و آب تصفیه نشده وجود دارند.

عفونت در زمان سفر

سفر به مناطقی با وضعیت نامناسب بهداشت و آب آلوده احتمال عفونت روده و معده را افزایش می‌دهد، از این نوع عفونت غالباً با اصطلاح “اسهال مسافران” یاد می‌شود.

باکتری‌ها، ویروس‌ها یا انگل‌های گوناگون علت بیماری اسهال مسافران به شمار می‌رود که غالباً به عفونت‌های ناشی از مسمومیت غذایی شباهت دارد. علل دیگر این مشکل عبارتست از:

  • باکتری شیگلا یا انگل انتاموبا: این دو عامل بیماری‌زا به دلیل وضعیت نامناسب بهداشت منتشر می‌شوند و موجب بروز گونه‌ای از اسهال مسافران به نام  اسهال خونی می‌شود.
  • کریپتوزپوریدیوم: انگل موجود در خاک، غذا و آب که به مدفوع انسان یا حیوان آلوده شده است.
  • ژیاردیا لامبلیا: انگل موجود در آب آلوده شده با مدفوع انسان یا حیوان (عفونت‌های ناشی از این نوع انگل را ژیاردیازیس می‌گویند.)

تشخیص

روش های تشخیص ابتلا به عفونت معده و روده عبارتست از:

  • ارزیابی پزشک
  • بررسی احتمال تماس یافتن با آب یا غذای آلوده، مسافرتی که به تازگی انجام شده و مصرف آنتی بیوتیک
  • آزمایش مدفوع در صورت لزوم
  • سیگموئیدوسکوپی در صورت لزوم

عفونت معده و روده معمولاً با توجه به علائم بیماری تشخیص داده می‌شود، اما تعیین علت عفونت روده و معده غالباً نیاز به بررسی بیشتر دارد. گاهی اوقات دیگر اعضاء خانواده یا همکاران به تازگی به بیماری‌ای با علائم مشابه دچار شده‌اند؛ گاهی نیز بروز بیماری را می‌توان در آب آلوده یا غذای طبخ شده به شیوه نامناسب، مواد غذایی فاسد یا آلوده، مانند غذای دریایی خام یا سس مایونز قرار گرفته خارج از یخچال به مدت طولانی، ریشه‌یابی کرد. به تازگی سفر کردن ، به ویژه به کشورهای خارجی با وضعیت بهداشت نامطلوب و مصرف کردن آنتی بیوتیک نیز می‌تواند پزشک را در یافتن علت بیماری یاری کند.

در صورت شدید بودن علائم یا پایداری آن بیش از 48، نمونه مدفوع به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا وجود گلبول‌های سفید خون، باکتری، ویروس یا انگل در آن بررسی شود. اگر بروز علائم بیش از چند روز طول بکشد، پزشک به قید ضرروت روده بزرگ را با سیگموئیدوسکوپ (لوله منعطف مجهز به دوربین برای مشاهده بخش پایینی دستگاه گوارش) معاینه می‌کند تا تعیین کند که آیا بیمار از عارضه‌ای مانند کولیت اولسراتیو رنج می‌برد یا خیر.

درمان

اکثر موارد اسهال و استفراغ نیازی به درمان ندارد و علائم پس از چند روز بهبود می‌یابد، اگرچه در صورت شدید بودن بیماری، دارو مصرف می‌شود. در ادامه راه ها و روش های درمان عفونت معده و روده ذکر شده است.

خود درمانی

water image blog

نوشیدن مایعات فراوان برای جلوگیری از کاهش آب بدن ضروری است، بنابراین بیمار باید آب را در جرعه‌های کوچک و بسیار بنوشد. آب میوه و سوپ نیز مانع از دست رفتن آب بدن بزرگسالان در اثر ابتلا به اسهال و استفراغ می‌شود.

چنانچه بیمار در شرایطی قرار دارد که بیش از دیگران در معرض خطر کاهش آب بدن قرار دارد، برای مثال سن‌اش بالا است یا از بیماری جدی دیگری رنج می‌برد، توصیه می‌شود تا علاوه بر نوشیدن مایعات فراوان، محلول‌های خوراکی جذب مجدد آب نیز مصرف شود. این محلول‌ها معمولاً به صورت بسته‌ای عرضه می‌شوند و می‌توان آن‌ها را بدون نسخه از تمام داروخانه‌ها تهیه کرد. پودر موجود در بسته در آب حل می‌شود تا نوشیدنی‌ای به دست آید که به جایگزین کردن نمک، گلوکز و دیگر مواد معدنی مهمی کمک می‌کند. چنانچه بیمار احتمال دهد که آب بدنش کم شده است باید پیش از مصرف این محلول‌های خوراکی با پزشک عمومی یا داروساز در مورد مفید و مناسب بودن آن‌ها مشورت کند.

اگر بیمار میل به غذا دارد، باید سعی کند تا رژیم غذایی مناسب، متعادل و سالمی را رعایت کند. وی به احتمال زیاد غذاهای بدون ادویه و سبکی مانند برنج یا نان کامل را بهتر از غذاهای چرب، پرادویه، شیرین و سنگین تحمل می‌کند. بهتر است به جای 3 وعده غذایی سنگین، 6 وعده غذای سبک و کم‌حجم میل شود.

بیمار نباید دست‌کم تا 48 ساعت پس از بهبود کامل علائم، سر کار برود تا خطر انتقال یافتن عفونت معده و روده از بین برود.

دارو

پزشک در صورت شدید بودن علائم عفونت روده و معده، مصرف بعضی از داروها و قرص های زیر را پیشنهاد می‌کند:

  • داروهای ضد اسهال: داروهای ضد اسهال گاهی اوقات برای کاهش اسهال مصرف می‌شوند. لوپرامید داروی ضد اسهالی است که معمولاً برای درمان عفونت معده و روده استفاده می‌شود. این دارو حرکت مواد موجود در روده را آهسته می‌کند و همچنین جذب آب از دستگاه گوارش را افزایش می‌دهد. یبوست و گیجی دو اثر جانبی رایج لوپرامید و دل پیچه، خواب آلودگی، حساسیت پوستی و نفخ از عوارض نادر آن محسوب می‌شوند. لوپرامید برای بیماران مبتلا به کولیت اولسروز یا دیسانتری (وجود خون یا مخاط در اسهال و تب) و بانوان باردار مناسب نیست؛ اما مصرف آن در دوران شیردهی مجاز است. کودکان زیر 12 سال نباید داروی ضد اسهال مصرف کنند، مگر آن که پزشک معالج، آن را تجویز کرده باشد.
  • داروی ضد استفراغ: داروهای ضد استفراغ، مانند متوکلوپرامید، گاهی اوقات در جلوگیری از استفراغ یا کاهش آن مفید هستند. متوکلوپرامید، به صورت قرص یا آمپول، عضله‌های مورد استفاده در زمان استفراغ را شل می‌کند و در این بین جذب مایعات و مواد غذایی توسط دستگاه گوارش را نیز تسریع می‌کند.
  • آنتی بیوتیک: آنتی بیوتیک‌ها معمولاً برای درمان عفونت معده و روده تجویز نمی‌شوند، چون بسیاری از موارد این بیماری ناشی از ویروس است نه باکتری. حتی هنگامی که باکتری عامل بروز بیماری است، آنتی بیوتیک غالباً بیش از زمانی که بیمار صرفاً منتظر برطرف شدن علائم می‌ماند، مؤثر نیست.بااین حال آنتی بیوتیک در صورت اسهال و استفراغ شدید و تعیین وجود باکتری‌ای خاص در نمونه مدفوع تجویز می‌شود.طعم فلز در دهان، حالت تهوع و استفراغ از اثرهای جانبی مصرف آنتی بیوتیک برای درمان عفونت روده و معده محسوب می‌شود.

درمان در بیمارستان

چنانچه آب بدن بیمار در نتیجه ابتلا به اسهال و استفراغ به شدت کاهش یافته باشد، لازم است تا برای درمان به بیمارستان مراجعه کند. برای مثال در صورت رویارویی با موارد زیر توصیه می‌شود تا بیمار در بیمارستان پذیرش شود:

  • دوره‌های مکرر استفراغ که به معنای ناتوانی بیمار در نگه داشتن مایعات است.
  • بروز علائمی مانند نداشتن ادرار که بیانگر از دست رفتن مقدار زیادی از آب بدن است.
  • ابتلا به عارضه‌ای اصلی مانند بیماری کرون یا HIV که به معنای افزایش احتمال مشکلات جدی است.

بیمار مایعات و مواد غذایی را در بیمارستان به صورت مستقیم و درون وریدی (سرم) دریافت می‌کند.

پیشگیری

615x200-ehow-images-a01-v5-an-prevent-gastroenteritis-800x800

اگر در حال حاضر از عفونت معده و روده رنج می‌برید، باید نکته‌های احتیاطی لازم را رعایت کنید تا باکتری‌ها منتشر نشوند و این بیماری به دیگران سرایت نکند.

  • شستن دست پس از عمل دفع و پیش از خوردن یا تهیه غذا
  • خودداری از تهیه غذا برای دیگران
  • حفظ فاصله با اطرافیان در زمان ابتلا به بیماری
  • بازنگشتن به محل کار تا 48 ساعت پس از برطرف شدن کامل علائم

اقدام‌های زیر از ابتلا به عفونت‌های باکتریایی معده و روده جلوگیری می‌کند:

  • مصرف نکردن شیر غیر پاستوریزه
  • استفاده از تخته خردکن و وسایل جداگانه برای گوشت خام و دیگر مواد غذایی
  • شستن کامل سبزیجات و مواد سالاد
  • در صورت نگهداری غذا به مدت بیش از دو ساعت، مطمئن شوید که دمای محیط نگهداری غذا بسیار بالا یا بسیار پایین باشد.
  • تمیز نگه داشتن آشپزخانه
  • شستشوی دست پس از انجام عمل دفع، پیش از تهیه یا طبخ غذا، پس از لمس کردن حیوانات و پیش از میل کردن غذا.
  • نوشیدن آب معدنی و تصفیه شده در سفرهای خارجی و دریافت واکسن‌های توصیه شده.

انتقال عفونت معده و روده به سادگی ممکن است پیش بیاید. بنابراین شستن دست ها، عدم استفاده از مواد غذایی که از سلامت آنها مطمئن نیستیم و استفاده از سرویس های بهداشتی تمیز در مسافرت برای پیشگیری از این مشکل حائز اهمیت می باشد. درمان عفونت روده و معده معمولا ساده می باشد، اما در صورت اهمیت ندادن به آن ممکن است آب بدن دفع شود و باعث مشکلات جدی برای بیمار شود. در صورت بروز اسهال و استفراغ که از علائم شایع عفونت معده و روده است، باید به جلوگیری از کم شدن آب بدن توجه کرد. در صورت بروز اسهال و استفراغ در کودکان و نوزادان باید سریعا به پزشک مراجعه کرد.


درمان بیماری کولیت روده زخمی

التهاب لایه پوشش دهنده داخلی روده بزرگ (کولون) را بیماری کولیت روده گویند که می‌تواند با اسهال، دل درد، نفخ و وجود خون در مدفوع همراه باشد. همچنینممکن است زخم‌های کوچک ایجاد شده روی لایه پوشش دهنده روده خونریزی کنند و عفونی ‌شوند. این التهاب دلایل گوناگونی دارد که در زیر به شماری از آنها اشاره می‌شود:

  • عفونت
  • کاهش خونرسانی به روده بزرگ
  • بیماری التهابی روده
  • پیشروی گلبول‌های سفید خون لنفوسیتی یا کلاژن در دیواره روده بزرگ

آماس یا ورم روده (کولیت اولسراتیو) و بیماری کرون رایج‌ترین گونه‌های بیماری التهابی روده هستند. کولیت روده تنها به روده بزرگ و راست روده صدمه می‌زند، اما بیماری کرون تمام بخش‌های دستگاه گوارش را درگیر می‌کند.

علائم و نشانه ها

como-prevenir-y-controlar-la-colitis_1844

علائم کولیت روده بسته به شدت التهاب و این که چه مقدار از راست روده و روده بزرگ ملتهب شده است، تفاوت می‌کند. رایج‌ترین علائم عبارتند از:

  • اسهال عود کننده‌ای که گاهی حاوی خون، چرک یا مخاط (موکوس) است.
  • دل درد
  • افزایش تعداد دفعات دفع مدفوع

خستگی مزمن، کاهش اشتها و وزن نیز از علائم این بیماری به شمار می‌آیند. ممکن است علائم به مدت چند هفته یا چند ماه بسیار ملایم باشد یا هیچ گونه علامتی (دوره تسکین بیماری) وجود نداشته باشد، اما پس از سپری شدن این مدت، علائم کولیت روده شدید و بسیار آزاردهنده (دوره عود کردن بیماری) می‌شوند. تاکنون محرک یا آغازگری که باعث عود کردن بیماری می‌شود شناخته نشده است، هر چند برخی استرس و فشار را یکی از عامل‌های بالقوه کولیت روده عصبی در نظر می‌گیرند.

برخی از بیماران مبتلا به کولیت روده هنگام عود کردن عارضه با علائمی مواجه می‌شوند که به التهاب روده مربوط نمی‌شود. برای مثال گروهی از بیماران از درد و تورم مفصل (آرتروز)، زخم دهان، به وجود آمدن ناحیه‌های قرمز دردناک روی پوست یا سوزش و سرخ شدن چشم رنج می‌برند.

بیمار هنگام عود کردن شدید عارضه مجبور است در روز 6 بار یا بیشتر عمل دفع را انجام دهد و علائم دیگری مانند تنگی نفس، ضربان قلب سریع یا نامنظم یا بالا رفتن دمای بدن (تب) را نیز تجربه ‌کند. به علاوه خون موجود در مدفوع آشکارتر از پیش می‌گردد.

علت

علت کولیت روده دقیقا مشخص نیست، اما احتمالاً این بیماری پیامد وجود مشکل در سیستم ایمنی بدن است. بعضی از علل این بیماری در ادامه ذکر شده است.

عارضه خودایمنی

دفاع بدن در برابر عفونت را سیستم ایمنی گویند. بسیاری از کارشناسان بر این باوراند که کولیت روده عارضه‌ای خودایمنی است که به موجب آن، سیستم ایمنی به اشتباه به بافت سالم حمله می‌کند.

سیستم ایمنی به طور طبیعی با آزاد کردن گلبول‌های سفید در جریان خون با عفونت‌ها مقابله می‌کند، گلبول‌های سفید علت بروز عفونت را از بین می‌برند. پیامد این نبرد التهاب (تورم و قرمزی) بافت بدن در ناحیه درگیر است. نظریه اصلی در مورد کولیت و ورم روده این است که سیستم ایمنی “باکتری‌های خوب” را به اشتباه به عنوان عفونت مضر در نظر می‌گیرد و در نتیجه روده بزرگ و راست روده ملتهب می‌گردد.

از سوی دیگر برخی پژوهشگران معتقداند که عفونت باکتریایی یا ویروسی سیستم ایمنی را تحریک می‌کند، اما واکنش دفاعی این سیستم بنا به دلایلی حتی پس از دفع عفونت متوقف نمی‌شود و استمرار آن به التهاب روده می‌انجامد. ضمناً این نظریه نیز ارائه شده است که هیچ عفونتی در بین نیست و عملکرد سیستم ایمنی بدون هیچ دلیل خارجی مختل می‌شود.

ژنتیک و وراثت

ظاهراً ژن‌های ارثی در بروز بیماری کولیت روده نقش دارند. بر اساس مطالعات انجام شده، حداقل در خانواده‌ی یک بیمار از هر چهار بیمار مبتلا به کولیت روده سابقه ابتلا به این عارضه وجود دارد.

همچنین میزان شیوع بیماری کولیت معده در گروه‌های قومی خاص بالاتر است که خود مبین منشأ ارثی داشتن این بیماری است. پژوهشگران چند ژن مؤثر در افزایش احتمال ابتلا به این بیماری را مشخص کرده‌اند و این گونه پنداشته می‌شود که بسیاری از این ژن‌ها در سیستم ایمنی نیز نقش مهمی ایفاء می‌کنند.

عوامل محیطی

ظاهراً مکان و شیوه زندگی نیز در میزان شیوع کولیت روده بی‌تأثیر نیست، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که عامل‌های محیطی خاص نیز یکی از علل ابتلا به این بیماری به شمار می‌رود. برای مثال این عارضه در نواحی شهری بخش‌های جنوبی اروپای غربی و امریکا رواج بیشتری دارد.

عامل‌های محیطی گوناگون مرتبط دانسته شده با کولیت روده، مانند آلودگی هوا و رژیم‌های غذایی خاص، مورد بررسی قرار گرفته‌اند، اما تاکنون تأثیر قطعی هیچ عاملی بر بروز این بیماری مشخص نشده است.

تشخیص

پزشک برای تشخیص کولیت روده ابتدا در مورد علائم، وضعیت سلامت عمومی و سابقه و شرح حال پزشکی بیمار سؤال می‌کند. ضمناً پزشک حین معاینه بیمار وجود نشانه‌هایی چون رنگ‌پریدگی (ناشی از کم‌خونی) و درد و حساسیت شکم (ناشی از التهاب) را بررسی می‌کند.

نمونه مدفوع نیز برای بررسی وجود نشانه‌های عفونت به آزمایشگاه فرستاده می‌شود، چون بیماری هایی نظیر عفونت معده و روده گاهی اوقات علائمی مشابه با علائم کولیت و ورم روده دارد. آزمایش‌های خون نیز به منظور بررسی کم‌خونی و التهاب بخش‌های مختلف بدن انجام می‌شود.

چنانچه پزشک احتمال دهد که بیمار به بیماری التهابی روده (اصطلاحی که برای توصیف دو نوع بیماری کولیت روده یا بیماری کرون به کار می‌رود.) مبتلا است، وی را برای انجام معاینات و آزمایش‌های بیشتر به بیمارستان معرفی می‌کند. پرتونگاری (اشعه ایکس) و معاینه کامل راست روده و روده بزرگ از جمله این آزمایش‌ها هستند. در ادامه روش های تشخیصی دیگری که  برای تشخیص بیماری کولییت روده مورد استفاده قرار می گیرد، معرفی می شود.

سیگموئیدوسکوپی

تشخیص کولیت روده با ارزیابی گستردگی و شدت التهاب روده تأیید می‌شود. در این روند در ابتدا از سیگموئیدوسکوپ، لوله منعطف مجهز به دوربینی استفاده می‌شود که از راه مقعد وارد راست روده می‌گردد. همچنین از سیگموئیدوسکوپی می‌توان برای گرفتن نمونه کوچکی از بافت روده (نمونه‌برداری) بهره جست، نمونه به دست آمده برای بررسی بیشتر به آزمایشگاه فرستاده می‌شود.

این عمل علی‌رغم ناراحت کننده بودن‌ دردناک نیست و بیمار برای راحتی بیشتر آرام‌بخش دریافت می‌کند. سیگموئیدوسکوپی معمولاً در حدود 15 دقیقه طول می‌کشد و بیمار غالباً می‌تواند همان روز انجام آزمایش به منزل بازگردد.

در سیگموئیدوسکوپی تنها می‌توان راست روده و بخش تحتانی روده بزرگ را مشاهده کرد؛ بنابراین چنانچه احتمال داده شود که کولیت روده به بخش بیشتری از روده بزرگ آسیب زده است، انجام آزمایش دیگری، موسوم به کولونوسکوپی، ضرورت می‌یابد.

کولونوسکوپی

در کولونوسکوپی از لوله بلندتر و منعطف‌تری به نام کولونوسکوپ استفاده می‌شود که مشاهده تمام روده بزرگ را ممکن می‌سازد. کولونوسکوپ نیز مانند سیگموئیدوسکوپ برای نمونه‌گیری کاربرد دارد. روده باید پیش از کولونوسکوپی کاملاً تخلیه شود، بنابراین بیمار روز قبل از آزمایش با تجویز پزشک ملینی قوی مصرف می‌کند.

هر چند کولونوسکوپی دردناک نیست، اما ممکن است بیمار در ابتدا اندکی احساس ناراحتی کند. بیمار برای آرامش و راحتی بیشتر آرام‌بخش دریافت می‌کند. این آزمایش سی دقیقه تا یک ساعت طول می‌کشد و بیمار پس از اتمام کولونوسکوپی می‌تواند به منزل بازگردد.

درمان

کولیت روده با توجه به شدت بیماری درمان می‌شود. راه ها و روش های درمان معمولاً شامل درمان دارویی و تغییر در رژیم غذایی (تغذیه) می‌شود. برخی از بیماران علائم طولانی مدت و شدیدی را تجربه می‌کنند که در بعضی موارد نیاز به مصرف داروهای بیشتر یا جراحی دارد.

بیمار باید مشکلات دیگر، مثلاً کم‌خونی یا عفونت، را نیز درمان کند. در درمان کولیت روده کودکان و نوجوانان از داروها و قرص های مکمل‌های غذایی برای بازگرداندن روند رشد طبیعی و رشد جنسیتی به حالت طبیعی استفاده می‌شود.

در صورت بروز نیافتن هیچ علامتی یا غیرفعال بودن بیماری (مرحله تسکین بیماری) نیازی به دریافت درمان نخواهد بود. با این حال پزشک احتمالاً پیشنهاد می‌دهد تا به منظور نگه داشتن بیماری در مرحله تسکین، دارو مصرف شود.

اما اگر بیماری با علائم همراه باشد، معمولاً می‌توان علائم کولیت روده را با مصرف دارو مدیریت کرد و بیماری را فرونشاند. نگه داشتن بیماری در مرحله تسکین غالباً آسان‌تر از درمان بیماری عود کننده است.

روش‌های زیر معمولاً برای برطرف کردن علائم خفیف کولیت روده مفید هستند:

  • داروهای ضد اسهال
  • تنقیه یا شیاف حاوی دارو
  • آمینوسالیسیلات‌ها، این داروها برای بهبود التهاب روده و نگه داشتن بیماری در مرحله تسکین مصرف می‌شوند.
  • داروهای استروئیدی: پزشک گاهی این دسته از داروها را به منظور کنترل بیماری فعال برای یک دوره چند هفته‌ای تجویز می‌کند.
  • تغییر در رژیم غذایی

برای برطرف کردن این علائم معمولاً باید داروهای استروئیدی را برای کنترل التهاب مصرف نمود. میزان داروی مورد نیاز برای تسکین علائم متوسط تا شدید احتمالاً بیشتر از میزان لازم برای برطرف کردن علائم خفیف است. پس از برطرف شدن التهاب برای نگه داشتن عارضه در حالت تسکین آمینوسالیسیلات تجویز می‌شود. برای درمان علائم شدید کولیت روده روش‌های زیر نیز به کار برده می‌شوند:

  • داروهای تعدیل کننده ایمنی (ایمونومدولاتور) یا سیکلوسپورین: این داروهای قوی جهت جلوگیری از التهاب، سیستم ایمنی را سرکوب می‌کنند.
  • داروهای بیولوژیک: این داروها با متوقف ساختن واکنش التهابی بدن، التهاب روده بزرگ را کاهش می‌دهند. این داروها در صورت مؤثر نبودن دیگر داروها برای کنترل علائم تجویز می‌شوند.
  • جراحی: کولیت روده با برداشتن روده بزرگ (کولون) درمان می‌شود. اما جراحی تمام مشکلات ناشی از این عارضه در دیگر بخش‌های بدن، مانند کبد و مفصل، را بهبود نمی‌بخشد. جراحی برای درمان مشکلاتی چون خونریزی و… کاربرد دارد.

چنانچه بیمار از علائم شدید بیماری همراه با علائم خارج از دستگاه گوارش، مانند تب یا کم‌خونی، رنج ببرد، باید برای درمان کولیت روده به بیمارستان مراجعه کند. در بیمارستان مایع‌ها و الکترولیت‌های از دست رفته به دلیل اسهال شدید جایگزین می‌شود.

رژیم غذایی

بیماران مبتلا به کولیت روده گاهی در بازه‌های زمانی طولانی بین دوره‌های علائم دردناک مشکلی ندارند. دارو و درمان‌های دیگر برای طولانی کردن زمان بین دوره‌های عود بیماری طراحی می‌شوند؛ رژیم غذایی نیز در این میان نقش مهمی ایفاء می‌کند. هنگام عود کردن بیماری باید فشار روی روده را تا حد ممکن کاهش داد و در عین حال کالری کافی را برای حفظ سلامتی دریافت نمود. در ادامه راهکارهایی برای نیل به این هدف ارائه می‌شود:

  • پرهیز از غذاهای سرشار از فیبر: در زمان عود کردن کولیت روده، کاهش تحریک روده بزرگ بسیار مهم است. به این منظور باید از خوردن غذاهای سرشار از فیبری مانند آجیل، ذرت بو داده و دانه‌های گیاهی خودداری کرد که لایه پوشش دهنده روده را خشک می‌کند.
  • کم کردن حجم وعده‌های غذایی: صرف وعده‌های غذایی کوچکتر اما بیشتر فشار همزمان کمتری را به روده بزرگ وارد می‌کند.
  • حفظ آب بدن: بیمار در صورت ابتلا به اسهال شدید، باید برای حفظ آب بدن مایعات فراوان بنوشد.
  • نوشیدن مقداری آب میوه و عصاره: اگر چه در حالت کلی مصرف آب میوه برای بیماران مبتلا به کولیت روده مفید نیست، با این حال تصدیق می‌کند که هنگام عود بیماری، کاهش فیبر با مصرف سبزی و میوه‌های آبدار راهکار مناسبی برای جذب مواد مغذی است. به بیماران توصیه می‌شود که: “هر بار مقدار اندکی آب میوه بنوشید، چون زیاده‌روی در مصرف آن باعث تشدید اسهال می‌شود. مصرف عصاره‌ها و آب میوه‌های سبز رنگ، مانند کلم با توجه به از پیش تجزیه و خرد شدن فیبرشان مفید است.”
  • خوردن مواد غذایی مغذی غلیظ: مصرف مواد مغذی غلیظ سرشار از پروتئین و دارای فیبر کم هنگام عود بیماری کولیت روده مفید است، البته به شرطی که دستگاه گوارش بیمار این مواد را تحمل کند. برای نمونه بهتر است مصرف غذاهایی مانند جو دوسر پوست کنده متوقف شود و سوپ آرد جو دو سر جایگزین آن گردد. در پایان به بیماران توصیه می‌شود تا از مصرف غذاهای چربی که هضم‌شان دشوارتر است و هرگونه غذایی که به تشخیص خود بیمار باعث تحریک بیماری می‌شود خودداری کنند. هیچ رژیم سریعی برای جلوگیری از عود کولیت روده وجود ندارد، اما به مرور زمان هر بیمار می‌تواند راهکار منحصر به فرد خود را طرح‌ریزی کند.

بارداری

اکثر بانوان مبتلا به کولیت روده هنگام بارداری با مشکل خاصی روبه‌رو نمی‌شوند و نوزادانی سالم به دنیا می‌آورند.

بااین حال بهتر است در صورت باردار بودن یا پیش از آن با پزشک مشورت نمود. چون اگر بیمار هنگام عود بیماری باردار شود یا بیماریش در طول دوران بارداری عود کند، احتمال زایمان پیش از موعد و یا کم بودن وزن نوزاد در هنگام تولد وجود دارد. پزشکان معمولاً به دلایل اشاره شده در فوق پیشنهاد می‌کنند که بیماری کولیت روده پیش از باردار شدن تحت کنترل قرار گیرد.

بیماری کولیت روده علائمی خفیف تا شدیدی می تواند داشته باشید که درمان با توجه به این میزان شدت صورت می گیرد. درمان می تواند از دارو، رژیم غذایی تا جراحی را شامل شود. کولیت روده در کودکان با درمان های لازم مشکلی را ایجاد نمی کند.


درمان اسهال شدید و مزمن در کودکان و بزرگسالان

اسهال یا شکم‌روش و بیرون روی عبارت است از افزایش تعداد دفعات دفع مدفوع یا شل شدن مدفوع. اگرچه تغییر در تعداد دفعات اجابت مزاج و تغییر شکل، رنگ(زرد رنگ و سیاه رنگ شدن) و حالت مدفوع یا شل شدن آن گاهی اوقات مستقل از یکدیگر رخ می‌دهد، اما این دو تغییر غالباً همزمان با یکدیگر واقع می‌شود.

اسهال را باید از چهار عارضه‌ی دیگر شرح داده شده در زیر متمایز ساخت. هر چند این چهار بیماری همراه با اسهال هستند، اما غالباً علل بروز و درمان متفاوت دارند. این چهار عارضه عبارت‌اند از:

  1. بی‌اختیاری مدفوع که عبارت است از ناتوانی در نگه داشتن مدفوع و به تأخیر انداختن اجابت مزاج تا زمان مناسبی مانند رفتن به دستشویی.
  2. نیاز ناگهانی به دفع مدفوع که آنقدر شدید است که اگر سرویس بهداشتی در دسترس نباشد، دفع بی‌اختیار انجام می‌شود.
  3. تخلیه غیرکامل، در این حالت فرد بلافاصله پس از اجابت مزاج احساس می‌کند که دوباره باید به دستشویی برود و عمل دفع در بار دوم سخت‌تر انجام می‌شود.
  4. دفع مدفوع بلافاصله پس از صرف غذا.

انواع

انواع اسهال معمولاً عبارتست از شدید، حاد و مزمن. که در زیر شرح داده شده است:

  1. مشکل شدید چند روز تا یک هفته طول می‌کشد.
  2. نوع مزمن آن را به چند طریق می‌توان تعریف کرد اما تقریباً همواره بیش از سه هفته طول می‌کشد و فرد دچار احساس وجود مشکل همیشگی کند.

تمایز قائل شدن بین اسهال حاد و مزمن از آن رو مهم است که این دو معمولاً علل متفاوت دارند و بنابراین آزمایش‌های تشخیصی و درمان اسهال متفاوت برای هر یک انجام می‌شود.

علائم

url5

  • مدفوع شل و مایع: مدفوع هر رنگی می‌تواند داشته باشد. دفع مدفوع قرمز رنگ بیانگر خونریزی روده و احتمالاً نشانه عفونی شدن شدیدتر آن است. دفع مدفوع قیر مانند سفت به معنای خونریزی معده یا بخش‌های فوقانی روده است و معمولاً ناشی از عفونت‌های حاد نیست.
  • دل پیچه: اسهال گاهی اوقات با شکم درد ملایم تا متوسط همراه است. البته دل پیچه و درد شدید شکم یا معده چندان رایج نیست و در صورت وجود، چنین دردی نشانه ابتلا به بیماری جدی‌تر است.
  • تب: تب بالا نادر است، اما در صورت بروز چنین تبی، بیمار احتمالاً دچار عارضه شدیدتری از اسهال حاد شده است.
  • از دست دادن آب بدن: چنانچه اسهال حاد و شدید منجر به از دست دادن آب بدن شود، این امر نشانه‌ی ابتلا به بیماری‌ای وخیم‌تر است.
  • نشانه‌ها و علائم از دست دادن آب بدن عبارت‌اند از:
  1.  تشنگی شدید و خشکی دهان در موارد اسهال در بزرگسالان
  2.  شل شدن پوست بیماران مسن، همچنین بیماران سالمند بسیار خواب آلوده یا گیج می‌شوند یا خلق و خوی‌شان تغییر می‌کند.
  3. گود افتادگی چشم، خشکی دهان و کاهش تعداد دفعات ادرار در نوزادان و کودکان. این گروه سنی نیز در اثر از دست دادن آب بدن بسیار خواب آلوده می‌شود و تمایلی به خوردن یا آشامیدن ندارد.

علت

عفونت‌های ویروسی دلیل اکثر موارد اسهال در کودکان و بزرگسالان به شمار می‌رود و معمولاً با علائم خفیف تا متوسط و دفع مکرر مدفوع شل و آبکی، دل پیچه، دل درد و تب پایین همراه است. شکم روش ویروسی معمولاً حدود 3 تا 7 روز طول می‌کشد. در ادامه به بعضی از علت های رایج اسهال ناشی از عفونت ویروسی اشاره می‌کنیم:

  • روتا ویروس دلیل متداول اسهال نوزادان است.
  • نورو ویروس (برای مثال ویروس نورواک، کالیسی ویروس) شایع‌ترین دلیل همه‌گیری اسهال در بزرگسالان و کودکان دانش‌آموز در محیط‌هایی مانند مدرسه، مهد کودک، رستوران و میان کارکنان کشتی است.
  • عفونت‌های آدنوویروس در میان تمام گروه‌های سنی رواج دارد.

عفونت‌های باکتریایی باعث بروز گونه‌های جدی‌تری از اسهال می‌شوند. عفونت باکتریایی معمولاً از غذا یا نوشیدنی آلوده (مسمومیت غذایی) ناشی می‌شود. این نوع عفونت علائم شدیدی دارد که غالباً استفراغ، تب و دل پیچه یا دل دردهای شدید را دربرمی‌گیرد. تعداد دفعات اجابت مزاج بیشتر می‌شود و مدفوع شل و آبکی است. در ادامه به بعضی از موارد اسهال ناشی از عفونت باکتریایی اشاره می‌کنیم:

  • مدفوع در موارد جدی‌تر حاوی مخاط، چرک یا خون (اسهال خونی) است. اکثر این عفونت‌ها با شیوع محلی بیماری همراه هستند؛ اعضای خانواده یا افرادی که غذایی یکسان خورده‌اند به بیماری مشابه مبتلا می‌شوند.
  • سفر خارجی یکی از روش‌های رایج ابتلا به شکم روش مسافران است.
  • ارگانیسم‌های کمپیلوباکتر، سالمونلا و شیگلا رایج‌ترین دلیل شکم روش باکتریایی به شمار می‌روند.
  • اشریشیا کلی (با نام مخفف ای. کلی)، یرسینیا و لیستریا نیز از دلایل اسهال باکتریایی محسوب می‌شوند که البته رواج چندانی ندارند.
  • مصرف آنتی بیوتیک‌ها باعث رشد بیش از اندازه باکتری کلستریدیوم دیفیسیل ( یکی از عوامل اسهال در حاملگی) در روده‌ها می‌شود.

از جمله عوامل دیگر که می تواند باعث این مشکل باشد، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • انگل‌ها با آشامیدن آب آلوده وارد بدن می‌شوند و باعث عفونت دستگاه گوارش می‌شوند. ژیاردیا لامبلیا، انتاموبا هیستولیتیکا و کریپتوس‌پوریدیوم انگل‌های متداولی هستند که بیماری اسهال را به وجود می‌آورند.
  • بیماری یا اختلال روده‌ای شامل بیماری التهاب روده، سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)، التهاب کولیت میکروسکوپی و بیماری سلیاک از علل ابتلا به اسهال به شمار می‌روند.
  • واکنش به داروهای خاص نیز می‌تواند به بیماری اسهال بیانجامد. آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای فشار خون، سرطان، نقرس، کاهش وزن و ضد اسیدها (به ویژه ضد اسیدهای حاوی منیزیم) از جمله متداول‌ترین داروهایی هستند که پی‌آمد مصرف‌شان می‌تواند اسهال باشد.
  • عدم تحمل مواد غذایی مانند لاکتوز (قند موجود در شیر) و شیرین کننده‌های مصنوعی نیز می‌تواند علت اسهال باشد.

در دوران بارداری

متأسفانه بروز مشکلات گوارشی در دوران بارداری بسیار رایج است؛ بنابراین یبوست و اسهال در حاملگی به دفعات طی این مدت رخ می‌دهد.

عامل بروز چنین مشکلاتی تغییر در میزان هورمون‌ها، رژیم غذایی و افزایش فشار و استرس است. در حقیقت بانوان باردار بارها طی این دوران دچار اسهال حاملگی می‌شوند و اگر مراقب نباشند دچار مشکلات جدی خواهند شد. در ادامه علت شیوع بالای اسهال در بارداری و روش کاهش ناراحتی حاصل از این مشکل مکرر را توضیح می‌دهیم.

البته بانوان باردار نباید همواره ابتلا به اسهال را نتیجه بارداری‌شان بدانند، چرا که ممکن است علل دیگری داشته باشد. علل این مشکل مرتبط با بارداری عبارت‌اند از:

  • تغییر در رژیم غذایی: بسیاری از بانوان پس از پی بردن به بارداری‌شان تغییرهای قابل ملاحظه‌ای را در رژیم غذایی خود به وجود می‌آورند. این تغییر ناگهانی مصرف غذا، معده را تحریک می‌کند و علت بالقوه ابتلا به اسهال محسوب می‌شود.
  • حساسیت‌های جدید غذایی: بارداری علاوه بر بزرگ شدن روز افزون شکم، دگرگونی‌های بسیار دیگری را نیز در بدن به وجود می‌آورد که حساسیت‌های غذایی یکی از آنها به شمار می‌رود. غذاهایی که هیچ‌گاه پیش از بارداری باعث ناراحتی نمی‌شدند، اکنون موجب تحریک معده و اسهال می‌شوند.
  • ویتامین‌های پیش از زایمان: مصرف ویتامین در دوران بارداری برای سلامت مادر و جنین در حال رشد مفید است. بااین حال، این ویتامین‌ها معده را تحریک می‌کنند و باعث اسهال در بارداری می‌شوند.
  • تغییرات هورمونی: ممکن است هورمومون‌ها دستگاه گوارش را آهسته سازند و باعث یبوست مادر شوند. از طرفی احتمال دارد هورمون‌ها شتاب بیشتری به دستگاه گوارش بدهند و باعث اسهال در حاملگی شوند. مشکل بیرون روی ناشی از تغییرات هومونی بیشتر در هفته‌های آخر بارداری رایج است.

تشخیص

پزشک احتمالاً در موارد اسهال افراد سالم یا اشخاصی که به جز اسهال مشکل دیگری ندارند هیچ آزمایشی انجام نمی‌دهد. کشت مدفوع (گرفتن نمونه از مدفوع بیمار و آزمایش آن در آزمایشگاه برای تعیین وجود باکتری یا انگل) معمولاً ضرورتی ندارد مگر آن که تب بیمار بالا باشد، در مدفوع‌اش خون وجود داشته باشد، به تازگی سفری انجام داده باشد یا مبتلا به بیماری‌ای مزمن باشد.

  • پزشک در بعضی موارد نمونه‌ای از مدفوع (یا گاهی اوقات نمونه‌ی گرفته شده از مقعد با استفاده از فتیله نمونه‌برداری) را به آزمایشگاه می‌فرستد تا در صورت امکان، علت اسهال (برای مثال انگل یا باکتری خاص موجود در بدن) مشخص شود. حاضر شدن جواب این آزمایش‌ها تقریباً یک تا دو روز طول می‌کشد.
  • انجام آزمایش‌های خون گاهی برای بیماران مبتلا به بیماری‌های جدی دیگر ضروری است.
  • کولونوسکوپی عمل آندوسکوپی (درون‌بینی) است که پزشک با بهره‌گیری از آن می‌تواند کل روده بزرگ را ببیند و وجود عفونت‌ها یا ناهنجاری‌های ساختاری دامن زننده به اسهال را ارزیابی کند.
  • آزمایش‌های تصویربرداری مانند پرتونگاری (اشعه ایکس) یا سی.تی. اسکن جهت تشخیص افتراقی و حذف ناهنجاری‌های ساختاری به وجود آورنده اسهال، به ویژه در صورت شدید بودن درد بیمار، انجام می‌شوند.

درمان

jiul_rf_photo_of_woman_with_pill

در ادامه راه ها و روش های درمان اسهال در نوزادان، کودکان و بزرگسالان ذکر شده است.

درمان خانگی

برای درمان خانگی اسهالبزرگسالان باید مایعات فراوان بنوشند تا آب بدن‌شان کم نشود.

  • جبران آب از دست رفته بدن (به دلیل شکم روش) بسیار مهم است. از نوشیدن شیر خودداری کنید چون ممکن است اسهال را تشدید کند. نوشیدنی‌های ورزشی (مانند گاتورید یا پاورید) به دلیل جبران آب و الکترولیت‌های از دست رفته مفید هستند.
  • چنانچه بیمار توانایی غذا خوردن دارد، باید از مصرف غذاهای چرب یا روغنی خودداری کند. بزرگسالان، نوزادان، کودکان نوپا و کودکان را باید به پیروی از رژیم “برات BRAT” (برات سرواژه موز، برنج، پوره سیب و نان تست) تشویق کرد. رژیم برات (رژیم مخصوص درمان اسهال) ترکیبی از غذاهایی است که سال‌ها برای درمان اسهال مصرف شده‌اند. چنانچه مشکل همراه با حالت تهوع باشد، از بیمار بخواهید تا زمان از بین رفتن حالت تهوع قطعه‌های یخ را بمکد. بیمار پس از برطرف شدن مشکل نباید تا دو روز مشروبات الکلی یا غذاهای تند و ادویه‌دار مصرف کند.
  • چنانچه اسهال ملایم باشد، بهتر است همچنان فعالیت‌های روزانه‌ی معمول را ادامه داد؛ اما باید از انجام ورزش‌های سنگین خودداری کرد چون این ورزش‌ها باعث کاهش آب بدن می‌شوند.
  • بانوان باردار مبتلا به این مشکل باید آب از دست رفته را جبران کنند و در این مورد با پزشک معالج خود مشورت نمایند.

برای درمان خانگی اسهال کودکان و بچه هامسئله مهمی که در باید به آن توجه کرد، کاهش آب بدن است. در ادامه موارد درمان خانگی آن ذکر شده است:

  • نوزادان و کودکان نوپا به دلیل احتمال بیشتر از دست دادن آب بدن در معرض مشکلات خاصی قرار دارند، پس هر چند وقت یک‌بار باید شیشه یا بطری حاوی مایعات را به کودکان خوراند. معمولاً کودکان بیشتر از آشامیدن آب به خوردن محلول‌هایی مانند پدیالیت تمایل نشان می‌دهند. به علاوه این مایعات حاوی الکترولیت‌های ضروری از دست رفته طی بیماری اسهال هستند. به هیچ عنوان از قرص نمک استفاده نکنید چون باعث تشدید اسهال می‌شود.
  • کودکان مبتلا به اسهال همراه تب، حالت تهوع و استفراغ باید در خانه بمانند و تا زمان برطرف شدن علائم به مدرسه یا مهد کودک نروند. این غیبت به کودک اجازه می‌دهد تا به خوبی استراحت کند و بهبود یابد و همچنین دیگر کودکان در معرض ابتلا به عفونت احتمالی قرار نگیرند.
  • همانطور که پیش‌تر اشاره شد باید نوزادان، کودکان نوپا و کودکان را تشویق به مصرف مواد غذایی مفید و موثر از جمله رژیم برات (موز، برنج، پوره سیب و نان تست) کرد. رژیم برات (رژیم مخصوص درمان اسهال) ترکیبی از غذاهایی است که سال‌ها برای درمان اسهال مصرف شده‌اند.

درمان های دیگر

  • دارو: پزشک به منظور جایگزین کردن مایعات غالباً در ابتدا در صورت از دست رفتن آب بدن و ناتوانی بیمار در خوردن و آشامیدن سرمی حاوی الکترولیت‌ها و مایعات از دست رفته تجویز می‌کند. بیمار غالباً پس از تزریق سرم به سرعت بهبود می‌یابد. پزشک احتمالاً مصرف داروهای ضد اسهال غیرتجویزی مانند لوپرامید (ایمودیوم) و ساب‌سالیسیلات بیسموت (پپتو بیسمول، کائوپکتات و اقلام مشابه) را توصیه خواهد کرد. این داروها اگرچه برای درمان برخی از بیماران مبتلا به اسهال مفید هستند، اما برای گروهی دیگر از بیماران مجاز نیستند. داروهای ضد اسهال معمولاً برای نوزادان و کودکان مبتلا توصیه نمی‌شود.
  • آنتی بیوتیک: قرص و دارویآنتی‌بیوتیک برای درمان اسهال ویروسی مفید نیست. حتی اسهال‌های شدیدتر ناشی از باکتری نیز معمولاً ظرف چند روز بدون مصرف آنتی بیوتیک بهبود می‌یابند. ظاهراً آنتی بیوتیک‌ها بعضی از اسهال‌های باکتریایی، به ویژه موارد ناشی از باکتری ای. کلی (که غالباً منشأ آن مسمومیت غذایی است) را تشدید می‌کنند. آنتی بیوتیک‌ها در بعضی موارد به درمان اسهال در بزرگسالان کمک می‌کنند. چنانچه آنتی بیوتیک به دقت و درستی انتخاب شده باشد، می‌تواند شدت بیماری را کاهش دهد و دوره بروز علائم را کوتاه کند. اگر بیمار به تازگی سفر خارجی انجام داده یا به اردو رفته است و احتمال دارد که در طبیعت در معرض آب آلوده قرار گرفته و از آن نوشیده باشد، پزشک داروی مخصوص درمان اسهال مسافران را برای از بین بردن انگل‌های خاص روده تجویز خواهد کرد.
  • بستری شدن: چنانچه بیمار دچار اسهال شدید و حاد باشد و آب بدنش به میزان قابل توجهی کم شده باشد، جهت دریافت سرم مایعات و تحت نظر بودن بستری می‌شود.

پیشگیری

اگرچه دلایل گوناگونی برای ابتلا به اسهال وجود دارد، اما می‌توان با رعایت نکته‌هایی خاص از آن پیشگیری کرد. به منظور پیشگیری از اسهال ناشی از مسمومیت غذایی نکته‌های زیر را رعایت کنید:

  • محل پخت و آماده‌سازی مواد غذایی را هر چند وقت یک بار بشویید.
  • غذا را پس از پخت به سرعت میل کنید و آن را مدت زیادی در فضای بیورن قرار ندهید.
  • باقی مانده غذا را بسته‌بندی کنید و در یخچال قرار دهید، غذا را مدت زیادی در فضای بیرون نگهداری نکنید.
  • اجازه دهید یخ مواد غذایی در یخچال آب شود.

اسهال مسافران نیز قابل پیشگیری است. چنانچه قصد سفری طولانی به کشورهای تحت توسعه را دارید، نکته‌های زیر را رعایت کنید:

  • از پزشک سؤال کنید که آیا می‌توانید پیش از شروع سفر درمان با آنتی بیوتیک را شروع کنید یا خیر. به این طریق احتمال ابتلا به اسهال مسافران تا حد زیادی کاهش می‌یابد.
  • از نوشیدن آب از شیرآب، مصرف یخ قالبی و محصولات تازه‌ی احتمالاً شسته شده با آب شیر خودداری کنید. آب بهداشتی تصفیه شده بنوشید و فقط غذاهای پخته میل کنید.

اگر دچار اسهال ویروسی یا باکتریایی هستید، با رعایت نکته‌های زیر می‌توانید از سرایت کردن بیماری به اطرافیان خود جلوگیری کنید:

  • دستان خود را بیشتر از حالت معمول بشویید.
  • دستان خود را با صابون به مدت 20 ثانیه بشویید.
  • اگر امکان شستن دست وجود ندارد از محلول‌های ضدعفونی کننده دست استفاده کنید.

شکم روش بیماری است که در همه رده های سنی (کودکان، نوزادان، بزرگسالان و بچه ها) می تواند بروز یابد. برای درمان اسهال سریع و فوری آن بهتر است تا زمان مراجعه به پزشک از خوراکی های مفید و تغذیه مناسب ذکر شده در مقاله استفاده کنید، همواره مواظب باشید تا آب بدنتان کم نشود، این مشکل یکی از عوارض این مشکل می باشد. اسهال در بارداری می تواند به دلیل تغییرات موجود در دوره حاملگی باشد، اما حتما این مطلب را با پزشک خود در میان بگذارید. درمان گیاهی نیز می تواند تا زمان مراجعه به پزشک مفید باشد، اما در صورت ابتلا به اسهال حاد و مزمن باید فورا به پزشک مراجعه کنید.