سرطان معده علت و علائم

سرطان معده علت و علائم درمان با جراحی باز و لاپاراسکوپی

سرطان معده علت و علائمسرطان معده که با عنوان سرطان شکمی نیز شناخته می‌شود، معمولاً از خارجي‌ترين لایه پوشاننده معده به نام لايه سروزي شروع می‌شود. سرطان معده یک سرطان نسبتاً شایع است، اما تعداد افراد مبتلا به این سرطان رو به کاهش می‌باشد. این سرطان در افراد زیر 50 سال بسیار نادر است و در مردان بیشتر از زنان مشاهده می‌شود. در واقع تعداد مردان مبتلا به سرطان معده تقریباً دو برابر زنان است.

علل سرطان معده


 علت اصلی سرطان معده به درستی شناخته نشده است، اما عواملی که باعث می‌شود بعضی از افراد بیشتر در معرض خطر ابتلاء به این سرطان باشند عبارت است از:

  • سیگار کشیدن
  • سن بالاتر از 50 سال
  • جنسیت مذکر – سرطان معده در مردان شایع‌تر از زنان است.
  • عفونت با باکتری هلیکوباکتر (Helicobacter pylori)
  • رژیم غذایی حاوی مقادیر بالایی از غذاهای سرخ شده، ترشی انداخته و شور و فقیر از نظر میوه‌ها و سبزیجات تازه
  • سابقه فامیلی در ابتلاء به سرطان معده
  • سابقه جراحی قطعه‌برداری از معده (گاسترکتومی) برای درمان زخم معده (بعد از حدود 20 سال)
  • به ارث بردن یک تغییر ژنتیکی که باعث بیماری‌های روده، پولیپ‌های آدنوماتوز خانوادگی (FAP) و سرطان‌های کلورکتال غیر پولیپی ارثی می‌شود.

علائم


 سرطان معده در مراحل اولیه خود اغلب هیچ گونه علائمی ایجاد نمی‌کند، اما نشانه‌های اولیه سرطان معده می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • احساس درد یا سوزش در شکم
  • سوزش سر دل یا سوء هاضمه (Dyspepsia)

علائم دیگر سرطان معده که معمولاً در مراحل پیشرفته‌تر این بیماری بروز می‌کند عبارت است از:

  • احساس سیری حتی بعد از خوردن یک غذای بسیار سبک
  • استفراغ و اسهال
  • کم‌اشتهایی و یا کاهش وزن
  • ورم و نفخ شکم
  • خستگی و بی‌حالی بی‌دلیل
  • وجود خون در استفراغ
  • سیاه شدن مدفوع

غربالگری برای سرطان معده


 در حال حاضر هیچ نوع آزمون رایجی جهت غربالگری برای سرطان معده وجود ندارد.

تشخیص


 رایج‌ترین آزمایش‌هایی که برای تشخیص سرطان معده انجام می‌شود شامل اندوسکوپی یا گاستروسکوپی (معمولاً همراه با بیوپسی) می‌باشد. در روش اندوسکوپی، پزشک یک لوله نازک و ارتجاع‌پذیر مجهز به یک دوربین کوچک (اندوسکوپ) را با عبور از دهان، گلو و مری به معده وارد می‌کند تا بتواند وضعیت مجاری گوارشی را ببیند.

سایر آزمایش‌هایی که معمولاً به میزان کمتری انجام می‌شوند، شامل بلعیدن باریم، عکسبرداری اشعه ایکس از دستگاه گوارش فوقانی و سونوگرافی اندوسکوپیک می‌باشد.

تشخیص مراحل سرطان معده

پس از آنکه سرطان معده در یک بیمار تشخیص داده شد، از یک یا چند مورد از آزمایش‌های زیر برای تعیین مرحله پیشرفت سرطان استفاده می‌شود:

  • سی تی اسکن
  • اسکن اولتراسوند (سونوگرافی)
  • اسکن PET
  • لاپاراسکوپی
  • اسکن استخوان

سیستم مرحله‌بندی که برای سرطان معده استفاده می‌شود، سیستم TNM نام دارد که سرطان را از نظر وضعیت پیشرفت آن به چهار مرحله تقسیم می‌کند.

تشخیص مراحل سرطان معده

درمان سرطان معده


 روش اصلی برای سرطان معده، عمل جراحی گاسترکتومی کلی یا گاسترکتومی جزئی است که به ترتیب برای برداشتن تمام یا قسمتی از معده انجام می‌شود. قبل و بعد از انجام این جراحی هم ممکن است از شیمی درمانی استفاده شود.

انواع جراحی معده

نوع عمل جراحی که برای درمان سرطان معده انجام می‌شود بستگی به آن دارد که سرطان، کدام قسمت از معده را درگیر کرده باشد.

برداشتن قسمتی از معده

در این عمل، جراح شما قسمتی از معده را از طریق جراحی بر می‌دارد. اگر سرطان در قسمت انتهای پایینی معده باشد، ممکن است قطعه برداشته شده تا دو سوم از حجم کل معده را شامل شود. به این عمل اصطلاحاً گاسترکتومی ساب توتال گفته می‌شود. اینکه جراح تا چه مقدار از معده بیمار را بردارد به موقعیت بافت سرطانی در معده بستگی دارد. علاوه بر آن، جراح قسمتی از بافت غلافی که معده را پوشانده و آن را در جای خود نگه می‌دارد (امنتوم) را نیز بر می‌دارد.

بعد از انجام عمل گاسترکتومی، شما معده کوچک‌تری خواهید داشت، اما دریچه (اسفنکتر کاردیاک) بین مری و معده شما همچنان باقی مانده و فعال خواهد بود.

برداشتن قسمتی از معده

برداشتن کل معده

این عمل جراحی در مواقعی انجام می‌شود که سرطان، قسمت میانی معده را درگیر کرده باشد. در این صورت جراح کل معده و غلاف پوشاننده آن به نام امنتوم را بر می‌دارد. به این عمل اصطلاحاً گاسترکتومی کامل (توتال) گفته می‌شود. جراح شما بعد از برداشتن معده، سر لوله مری را مستقیماً به دوازدهه (اثنی‌عشر) متصل می‌کند.

برداشتن کل معده

برداشتن معده و قسمتی از مری

اگر سرطان در ناحیه محل اتصال مری به معده رخ داده باشد، باید معده و قسمتی از مری برداشته شود. به این عمل اصطلاحاً ازوفاگوگاسترکتومی گفته می‌شود.

در طی این عمل جراحی، جراح قسمت یک سوم پایینی معده را نگه می‌دارد و آن را به شکل یک لوله در می‌آورد. سپس این لوله را به قسمت باقیمانده از مری متصل می‌کند.

برداشتن معده و قسمتی از مری

برداشتن غدد لنفاوی

در زمان عمل جراحی گاسترکتومی، جراح نواحی اطراف معده را نیز از نظر وجود علائم سرطان به طور کامل بررسی می‌کند و تمامی غده‌های لنفاوی واقع در اطراف معده و نیز رگ‌های خونی اصلی که به معده وارد می‌شود را بر می‌دارد.

در صورتی که جراح تشخیص دهد که علائم سرطان از معده به غدد لنفاوی در ناحیه اطراف معده سرایت کرده و در این غده‌ها نیز سلول‌های سرطانی وجود دارند، غده‌ها را به طور کامل بر می‌دارد. با حذف این غده‌های لنفاوی خطر بازگشت مجدد سرطان در آینده کاهش پیدا می‌کند. این کار همچنین به پزشک کمک می‌کند تا در مورد نیاز احتمالی شما به شیمی درمانی بعد از جراحی معده، تصمیم‌گیری کند.

برداشتن غدد لنفاوی

روش‌های جراحی

برای برداشتن معده، دو روش جراحی مختلف شامل جراحی باز و جراحی لاپاراسکوپی وجود دارد که در اغلب بیماران مبتلا به سرطان از روش جراحی باز استفاده می‌شود.

جراحی باز

نوع جراحی که برای برداشتن معده انجام می‌شود به موقعیت بافت سرطانی در معده بستگی دارد. همچنین صلاحدید پزشک جراح شما نیز تا حدودی از این نظر تعیین کننده است. چراکه در بعضی از موارد پزشک ترجیح می‌دهد که برای دستیابی به نتایج بهتر، عمل جراحی را به روش باز یعنی از طریق بُرش‌هایی در شکم شما انجام دهد.

در هر صورت بسته به نوع روش جراحی که برای شما استفاده می‌شود، ممکن است:

  • یک بُرش عمودی بر روی شکم شما زده شود.
  • یک بُرش به شکل عدد 8 بر روی شکم شما زده شود.
  • یک بُرش در عرض قفسه سینه شما، در قسمت چپ یا راست آن زده شود و به طرف پایین تا وسط شکم کشیده شود (بُرش سینه‌ای).

جراحی باز-

جراحی لاپاراسکوپی

عمل جراحی لاپاراسکوپی با عنوان جراحی با دسترسی حداقلی نیز شناخته می‌شود. به این معنی که برای انجام این جراحی نیازی به ایجاد بریدگی بر روی شکم نمی‌باشد. در این روش، جراح می‌تواند تمام یا قسمتی از معده را بدون ایجاد بریدگی بر روی شکم، بر دارد. البته این نوع از عمل جراحی فقط توسط جراحانی که در زمینه آن آموزش تخصصی دیده باشند، انجام می‌گیرد. در این روش، جراح فقط 4 تا 6 بریدگی بسیار کوچک بر روی شکم شما ایجاد می‌کند و عمل جراحی را با استفاده از لوله بلندی به نام لاپاراسکوپ انجام می‌دهد.

روش جراحی لاپاراسکوپی

جراحی لاپاراسکوپی با استفاده از ابزار مخصوصی به نام لاپاراسکوپ که در نوک آن یک دوربین فیبر نوری تعبیه شده است، انجام می‌گیرد. این دوربین می‌تواند تصاویر داخل بدن را بر روی یک صفحه مانیتور نشان دهد. جراح با ایجاد چند بریدگی کوچک و وارد کردن لاپاراسکوپ و سایر ابزارهای مورد نیاز خود به درون شکم می‌تواند عمل جراحی بر روی اندام‌های داخلی بدن شما را انجام دهد.

جراح با استفاده از لاپاراسکوپ و سایر ابزارهای جراحی، معده را از جای خود می‌بُرد و می‌تواند تمام یا قسمتی از آن را بر دارد. سپس قسمت باقیمانده از بافت معده را به روده‌ یا مری شما متصل می‌کند. در صورتی هم که معده به طور کامل برداشته شود، روده را مستقیماً به مری وصل می‌کند.

عمل برداشتن معده به روش جراحی لاپاراسکوپی معمولاً حدود 30 تا 60 دقیقه بیشتر از روش جراحی باز به طول می‌انجامد.

پیشگیری از سرطان معده


 همان طور که قبلاً ذکر شد علت اصلی سرطان معده به درستی شناخته نشده است، اما شما می‌توانید با رعایت نکات زیر، خطر بروز سرطان معده را به حداقل برسانید:

  • سیگار نکشید یا آن را ترک کنید.
  • مصرف غذاهای سرخ شده، ترشی انداخته و شور را به حداقل برسانید.
  • یک رژیم غذایی سرشار از میوه‌ها و سبزیجات تازه داشته باشید.
  • در صورت ابتلاء به عفونت باکتری هلیکوباکتر (Helicobacter pylori) فوراً نسبت به درمان آن اقدام کنید.

رفلاکس معده

رفلاکس معده و درمان با جراحی و لاپاراسکوپی


ریفلاکس معده و درمان با جراحی و لاپاراسکوپی

ریفلکس یا ترش کردن معده، سوزشی است که در قفسه‌ی سینه و درست پشت استخوان جناغ احساس می‌شود. این عارضه، مشکل شایعی است که اکثر مردم در برخی از مواقع از آن رنج می‌برند و در صورت لزوم به شیوه‌ای مؤثر به کمک دارو قابل درمان است. با این حال در صورتیکه این مشکل مرتباً اتفاق بیافتد، می‌تواند نشانگر در جریان بودن یک مشکل جدی پزشکی باشد. نوع مزمن این بیماری با سوزش‌های مکرر سر دل همراه است. باید توجه داشت که اگر این بیماری بدون درمان رها شود، عوارض آن می‌توانند بسیار شدید و حتی دائمی باشند.

بیماری رفلاکس معده (GERD) چیست؟


اگر چه واژه‌ی ترش کردن برای توصیف بسیاری از مشکلات گوارشی به کار می‌رود، با این حال در اصطلاح پزشکی، این مسئله در واقع به عنوان نشانه‌ای از بیماری ریفلکس معده شناخته می‌شود. در این حالت، اسید معده از معده به مری بازگشت یا اصطلاحاً ریفلکس می‌کند و احساس ناملایمی مانند سوزش را در ناحیه‌ی بین دنده‌ها و یا درست زیر گردن ایجاد می‌کند. ممکن است این احساس در سرتاسر قفسه‌ی سینه و درون گردن و گلو گسترش یابد. بسیاری از بزرگسالان این احساس سوزش زننده‌ را حداقل یک بار در ماه تجربه می‌کنند. دیگر نشانه‌های این عارضه می‌تواند شامل حالت تهوع یا استفراغ، اشکال در بلع و سرفه‌های مزمن یا خس‌خس باشد.

عوامل ایجاد رفلاکس معده


زمانی که شما غذا می‌خورید، ماده‌ی غذایی از مسیری به نام مری از دهان به معده‌ی شما منتقل می‌شود.در منتهی‌الیه پایین مری عضله‌ای حلقوی با نام اسفنکتر تحتانی مری (LES) قرار دارد. این عضله مانند شیری یکطرفه عمل کرده و اجازه‌ی عبور مواد غذایی به معده را می‌دهد و در حالت طبیعی، بلافاصله پس از آن بسته می‌شود تا از بازگشت مواد داخل معده، که دارای محتویاتی اسیدی هستند، به مری جلوگیری کند. مشکل ریفلکس زمانی روی می‌دهد که این عضله‌ی حلقوی به درستی عمل نکند و مواد اسیدی امکان راه یافتن به مری را پیدا کنند و منجر به سوختن بخش پایینی آن شوند. این مسئله منجر به تحریک و التهاب مری و در نتیجه بروز مشکل ریفلکس معده و نهایتاً آسیب به مری خواهد شد. گاهی برخی از بیماران به شرایطی دچار می‌شوند که در آن سلول‌های جداره‌ی پایین مری تغییر می‌کنند. این حالت مری بارت نامیده می‌شود. این مشکل از این جهت که می‌تواند خطر ایجاد سرطان مری را افزایش دهد، بسیار حائز اهمیت می‌باشد.

آنچه منجر به رفلاکس معده می‌شود


برخی از افراد به‌طور طبیعی با یک عضله‌ی اسفنکتر ضعیف به دنیا می‌آیند. برای برخی دیگر، مصرف مواد غذایی چرب و تند، استفاده از انواع خاصی از داروها، پوشیدن لباس‌های تنگ، کشیدن سیگار، نوشیدن الکل، انجام ورزش‌های شدید و یا تغییرات شدید وضعیت بدن (در هنگام خم شدن یا دراز کشیدن) می‌تواند باعث شل شدن این عضله و در نهایت ریفلکس معده شود. در بسیاری از بیمارانی که از مشکا ریفلکس معده رنج می‌برند، عارضه‌ی فتق هیاتال نیز مشاهده می‌شود. در این حالت، بخش بالایی معده متورم شده و بالاتر از دیاگرام و داخل حفره‌ی سینه قرار می‌گیرد. این پدیده به پیشرفت مشکل ریفلکس اسید معده کمک می‌کند. معمولاً انجام جراحی برای رفع مشکل ریفلکس معده، این مشکل را نیز بر طرف می‌کند.

درمان رفلاکس معده


معمولاً مشکل ریفلکس معده تدریجاً طی سه مرحله‌ی درمان سوزش معده می‌شود:

تغییر سبک زندگی

در بسیاری از موارد، تغییر در رژیم غذایی و مصرف داروهای آنتی‌اسیدی می‌تواند به کاهش دفعات رخداد و شدت علائم این عارضه کمک کند. کم کردن وزن، کاهش یا پرهیز از مصرف دخانیات و الکل و تغییر در شیوه‌های غذا خوردن و الگوهای خواب نیز می‌تواند مفید باشد.

دارودرمانی

در صورتیکه پس از تغییر در سبک زندگی، علائم کماکان باقی بمانند، ممکن است به انجام دارودرمانی نیاز شود. داروهای آنتی‌اسیدی، اسید معده را خنثی می‌کنند و قادرند میزان تولید اسید معده را نیز کاهش دهند. مصرف این داروها در تسکین علائم مؤثر خواهد بود. مصرف برخی از داروهای دیگر نیز می‌تواند در کاهش التهاب مری مؤثر باشد. باید دقت داشت که مصرف این داروها با مشورت با پزشک یا جراح صورت بگیرد.

جراحی

ممکن است برای بیمارانی که تغییرات سبک زندگی یا درمان دارویی جوابگوی آن‌ها نباشد یا افرادی که دیگر تمایلی به ادامه‌ی مصرف داروها برای کنترل علائم خود ندارند، انجام عمل جراحی در نظر گرفته شود. جراحی درمانی بسیار مؤثر برای رفع مشکل ریفلکس معده است. رایج‌ترین جراحی مشکل ریفلکس معده فوندوپلیکاسیون نامیده می‌شود. در این عمل، مشکل فتق هیاتال، در صورت وجود، بر طرف شده و بخش بالایی معده به دور بخش انتهایی مری پیچیده می‌شود تا عضله‌ی اسفنکتر تحتانی مری تقویت شود و عملکرد یک طرفه‌ی آن برای جلوگیری از ریفلکس اسید معده، مجدداً احیا شود. این عمل از طریق ایجاد برشی طولانی در قسمت فوقانی شکم، یا در شیوه‌ی بیشتر مرسوم و با حداقل تهاجم آن، با ایجاد چندین برش کوچک انجام می‌شود. این عمل، جراحی لاپراسکوپی نامیده می‌شود.

جراحی

فوندوپلیکاسیون لاپاروسکوپی

در این عمل از ابزاری مخصوص و دوربینی کوچک با نام لاپاروسکوپ برای انجام جراحی و ایجاد برش‌های بسیار کوچک استفاده می‌شود. این دوربین قادر به بزرگنمایی حفره‌ی شکمی و در نتیجه افزایش دقت در حین انجام جراحی می‌باشد. معمولاً برای انجام این جراحی سه یا چهار برش کوچک ایجاد می‌شوند که درد و ناراحتی کمتری را پس از عمل و دوره‌ی بهبودی کوتاه‌تری را خواهند داشت.

مزایای روش‌های لاپاروسکوپی
  • کاهش درد پس از عمل
  • کوتاه کردن زمان بستری در بیمارستان
  • بازگشت سریعتر به کار

فوندوپلیکاسیون باز

در این روش سنتی جراحی فوندوپلیکاسیون، برشی بسیار طولانی ایجاد می‌شود و جراح مستقیماً با دستان خود عمل را انجام می‌دهد. هر چند امروزه در پرتو تکنیک‌های کمتر تهاجمی جدید، استفاده از این شیوه‌ی جراحی بسیار کاهش یافته است، لیکن ممکن است هنوز شرایطی وجود داشته باشند که جراح استفاده از جراحی فوندوپلیکاسیون باز را به عنوان بهترین روش درمانی شما، ترجیح دهد.

انتظارات پس از عمل

  • پس از جراحی، بیمار باید در منزل درگیر فعالیت‌های سبک باشد و از بلند کردن اجسام سنگین یا انجام فعالیت‌های شدید برای مدت زمان کوتاهی که توسط جراح تعیین می‌شود، خودداری کند.
  • درد خفیفی معمولاً پس از عمل احساس می‌شود، با این حال ممکن است داروهای ضددرد برای دروه‌ای کوتاه برای برخی بیماران تجویز شوند.
  • معمولاً استفاده از داروهای آنتی‌ ریفلکس پس از جراحی نیاز نیست.
  • اکثر جراحان به‌طور موقت رژیم غذایی بیمار را با مایعات و به دنبال آن مصرف تدریجی خوردنی‌های جامد، اصلاح می‌کنند. بهتر است بلافاصله پس از عمل پیرامون محدودیت‌های رژیم غذایی خود از جراح سؤال کنید.
  • شما احتمالاً قادر خواهید بود، پس از گذشت مدت زمان کوتاهی، به فعالیت‌های عادی خود بازگردید. فعالیت‌هایی از قبیل دوش گرفتن، رانندگی، بالا رفتن از پله‌ها، بلند کردن وزنه، کار و برقراری رابطه‌ی جنسی.
  • حتماً پس از عمل با مطب پزشک خود تماس بگیرید و جلسات ملاقاتی را برای بررسی وضعیت خود ترتیب دهید.

زخم معده و درمان با جراحی

زخم معده

زخم معده و درمان با جراحی، علت، علائم و نشانه‌ها

زخم معده و درمان با جراحیزخم‌های گوارشی به زخم‌هایی گفته می‌شود که در مجرای معده ـ روده‌ای (GI) ایجاد می‌شود. این مجرا متشکل از مری، معده و روده و محل هضم و جذب غذا است. در صورت آسیب دیدن پوشش محافظ (مخاط) این مجرا زخم‌های گوارشی ایجاد می‌شود. آسیب دیدن مخاط دلایل متعددی دارد که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • عفونی شدن توسط باکتری هلیکوباکتر پیلوری (اچ. پیلوری)
  • مصرف مداوم مسکن‌های غیراستروئیدی ضدالتهاب (NSAIDs)

اگر فکر می‌کنید که مبتلا به زخم معده هستید، به تازگی این تشخیص در مورد شما داده شده است یا سال‌ها است که این ناراحتی توان‌فرسا را تحمل می‌کنید، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید. سوراخ و زخم شدن معده را می‌توان با جراحی باز یا جراحی‌های با حداقل تهاجم لاپاروسکوپی درمان نمود تا درد برای همیشه آرام بگیرد.

 

انواع زخم‌های گوارشی


زخم‌های گوارشی در بخش‌های مختلفی از مجرای معده ـ روده‌ای ایجاد می‌شود و به انواع زیر تقسیم بندی می‌شود:

  • زخم مری: در امتداد لوله منتقل کننده غذا از دهان به معده
  • زخم معده
  • زخم دوازدهه در بخش ابتدایی روده کوچک و محل خروج غذا از معده به روده کوچک

علت‌ها و دلایل


هیلکوباکتر پیلوری

شایع‌ترین دلیل زخم‌های گوارشی عفونی شدن معده توسط باکتری‌ای به نام هلیکوباکتر پیلوری است. این باکتری در معده بسیاری از افراد وجود دارد، اما معمولاً عفونت حاصل از آن مشکل‌ساز نیست. از هر 10 بیمار مبتلا به زخم دوازدهه و زخم معده به ترتیب 9 و 8 نفر به دلیل این نوع عفونت باکتریایی دچار زخم دستگاه گوارش شده‌اند. زخم به این دلیل ایجاد می‌شود که عفونت به روش‌های زیر به پوشش مجرای معده ـ روده‌ای آسیب می‌زند:

  • ایجاد التهاب
  • تداخل در تولید اسید: هلیکوباکتر پیلوری گاهی سازو کار توقف تولید اسید را مختل می‌کند و به این ترتیب میزان اسید معده بالاتر از حد طبیعی می‌شود.

هیلکوباکتر پیلوری

مصرف داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب

دومین دلیل رایج ایجاد زخم‌های گوارشی مصرف مکرر یا طولانی مدت داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب است. از هر ده مورد زخم معده و زخم دوازدهه به ترتیب دو و یک مورد به دلیل افراط در مصرف مسکن‌هایی چون آسپرین، ایبوپروفن یا دیکلوفناک ایجاد می‌شود. البته اکثر افراد با مصرف این داروها با مشکلی مواجه نمی‌شوند، اما مصرف مداوم آنها بدون شک دردسرساز خواهد بود.

عامل‌های خطر


عامل‌های خطر دیگری که احتمال زخم‌ شدن معده را افزایش می‌دهد عبارت است از:

  • سیگار کشیدن و استعمال دخانیات
  • سابقه ابتلا اعضا خانواده به زخم معده
  • بالا رفتن سن

علائم و نشانه‌ها


زخم معده در ابتدا علامتی ندارد، اما در مراحل بعدی با افزایش سن و استمرار مصرف داروهای NSAIDs علائم ناگهان بروز می‌یابد.

رایج‌ترین علائم زخم‌های گوارشی درد شکمی است. اگر دوازدهه زخم شده باشد، درد معمولاً چند ساعت پس از غذا شروع می‌شود و به تدریج با صرف مجدد غذا تسکین می‌یابد. درد شب هنگام و در صورت خالی بودن معده نیز حمله‌ور می‌شود. اما اگر معده زخم باشد، درد عموماً هنگام غذا خوردن آغاز می‌شود. زخم مری نیز با درد شکمی یا درد پایین قفسه سینه همراه است و بلع نیز دشوار می‌شود.

سوء هاضمه‌ای که بیش از یک ماه طول بکشد نیز بیانگر ابتلا به زخم‌های گوارشی است. سوء هاضمه با علائم زیر همراه است:

  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • نفخ
  • آروغ زدن
  • سوزش سر دل (رفلاکس معده ـ مری): برگشت مجدد محتویات معده به مری

تشخیص


پزشک موارد زیر را بررسی می‌کند:

  • وجود زخم گوارشی و تعیین نوع آن (زخم معده، مری یا دوازدهه)
  • دلیل ایجاد شدن زخم به منظور تهیه طرح درمانی مناسب

پزشک از بیمار می‌خواهد تا علائم و سابقه پزشکی خود را شرح دهد، سپس حین معاینه ناحیه شکم را به آرامی فشار می‌دهد تا وجود ناحیه حساس یا دردناک را بررسی کند. در مرحله بعد پزشک معالج تعیین می‌کند که آیا عفونت باکتریایی هلیکوباکتر پیلوری یا مصرف درازمدت داروهای غیراستروئیدی ضدالتهاب می‌تواند عامل بروز علائم باشد یا خیر. احتمال زخم شدن دستگاه گوارش در صورت تایید موثر بودن هر یک از این دو عامل بالا است.

تشخیص

آزمایش‌ها 

از روش‌های مختلفی برای تشخیص عفونت هلیکوباکتر پیلوری استفاده می‌شود که عبارت‌اند از:

  • آزمایش خون
  • آزمایش نمونه مدفوع
  • آزمایش تنفسی
  • آندوسکوپی
  • نمونه برداری

درمان


درمان زخم‌های گوارشی بسیار مهم است. چنانچه اقدام فوری و مناسب برای درمان انجام شود، زخم دوازدهه ظرف چهار هفته و زخم معده در مدت هشت هفته بهبود می‌یابد. به علاوه چنانچه هلیکوباکتر علت ایجاد زخم باشد، احتمال عود کردن زخم با از  بین بردن این باکتری کاهش می‌یابد.

دارو

زخم ناشی از هلیکوباکتر پیلوری

چنانچه عفونت باکتریایی علت ایجاد زخم باشد، یک دوره یک تا دو هفته‌ای آنتی بیوتیک برای از بین بردن عفونت تجویز می‌شود. در کنار آنتی بیوتیک داروهای دیگری برای جلوگیری از آسیب دیدن مجرای معده ـ روده‌ای و ایجاد فرصت التیام یافتن زخم تجویز می‌شود. این گروه از داروها میزان تولید اسید معده را کاهش می‌دهد.

زخم ناشی از مصرف داروهای NSAID

اگر مصرف داروهای NSAIDs عامل ایجاد زخم باشد، از بیمار خواسته می‌شود مصرف این داروها را قطع کند تا زخم التیام یابد. آنتاگونیست گیرنده H2 یا PPI نیز برای کاهش تولید اسید تجویز می‌شود. مصرف این داروها در کل ایمن است، اما گاهی اثرهای جانبی موقتی مانند اسهال یا حالت تهوع را به دنبال دارد.

جراحی 

چنانچه علی رغم اتمام دوره درمان زخم عود کند یا بیمار دچار عوارض وخیم شود، انجام جراحی ضرورت می‌یابد. سوراخ و زخم مجرای گوارشی را می‌توان با جراحی باز یا جراحی با حداقل تهاجم لاپاروسکوپی درمان نمود.

درمان آندوسکوپی

آندوسکوپی بخش فوقانی مجرای معده ـ روده‌ای به منظور توقف خونریزی انجام می‌شود. جراح اسکوپ مجهز به منبع نور را وارد مجرا می‌کند تا بتواند ناحیه‌های خونریزی دهنده را ببیند و درمان کند. اپی نفرین نیز از راه آندوسکوپ وارد مجرا می‌شود تا خونریزی را متوقف کند. گیره‌هایی نیز روی زخم خونریزی دهنده زده می‌شود تا رگ‌های مرتبط تحت فشار قرار گیرد.

واگوتومی

شاخه‌هایی از عصب واگ در عمل واگوتومی قطع می‌شود که در تولید اسید معده نقش دارد. قطع کردن عصب واگ تولید اسید را به شدت کاهش می‌دهد. البته قطع کلی عصب توانایی معده در تخلیه خود را کاهش می‌دهد، به همین دلیل فقط بخشی از آن باید قطع شود.

آنترکتومی

آنترکتومی عملی جراحی است که در آن بخش پایین معده (آنتروم) خارج می‌شود. آنتروم ماده‌ای شیمیایی ترشح می‌کند که تولید اسید را افزایش می‌دهد و بدون آن تولید اسید کاهش می‌یابد. با انجام آنترکتومی می‌توان از عود کردن زخم‌های گوارشی جلوگیری کرد.

پیلوروپلاستی

در عمل پیلوروپلاستی حفره‌ی بین معده و دوازدهه بزرگتر می‌شود تا محتویات معده راحت‌تر وارد روده شود. پیلوروپلاستی پیش از این کاربرد بالایی برای کاهش عوارض واگوتومی داشت.


علایم و راه های درمان سرطان معده چیست؟

معده بخشی از دستگاه گوارش است که در قسمت فوقانی شکم و دقیقاً زیر دنده‌ها قرار دارد و غذای خورده شده پس از عبور از مری وارد معده می‌شود. معده اسید و نوعی آنزیم ترشح می‌کند که به هضم غذا کمک می‌کنند. عضله‌های دیواره معده برای مخلوط کردن غذا با این اسید و آنزیم‌ها سفت و منقبض می‌شود. سپس غذا وارد نخستین قسمت روده کوچک می‌شود و در آنجا با آنزیم‌های بیشتری ترکیب می‌گردد که از پانکراس و لایه مخاطی مری می‌آیند و غذا را تجزیه یا اصطلاحاً هضم می‌کنند. در ادامه به شرح علایم سرطان معده و درمان آن می پردازیم. پزشک پس از تشخیص نوع بیماری با توجه به شرایط بیمار و میزان پیشرفت بیماری بهترین درمان سرطان معده را برای بیمار تجویز می نماید.

سرطان معده چیست؟

Untitled

سرطان بیماری سلول‌های بدن است؛ بدن از میلیون‌ها سلول بسیار کوچک در انواع گوناگون تشکیل می‌شود، بنابراین سرطان‌های متعددی از جمله سرطان معده از این سلول‌های مختلف بروز می‌یابد. وجه اشتراک تمامی گونه‌های سرطان این است که سلول‌های سرطانی غیرطبیعی هستند و به شیوه‌ای مهارناپذیر تکثیر می‌شوند.

تومور بدخیم یا سرطان معده بدخیم، توده یا زائده‌ای بافتی متشکل از سلول‌های سرطانی است که به طور دائم تکتیر می‌شود. تومورهای بدخیم به موازات رشد کردن با پیشروی در بافت‌ها و اندام‌های داخلی مجاور موجب آسیب دیدن آنها می‌شوند. چنانچه چند سلول‌ از تومور اولیه جدا شوند و توسط جریان خون یا مجراهای لنفاوی به دیگر قسمت‌های بدن برده شوند، آنگاه این تومور بدخیم در آن قسمت‌ها نیز انتشار می‌یابد. سپس این گروه‌های کوچک سلولی تکثیر می‌شوند و تومورهای ثانویه در یک یا چند قسمت بدن شکل می‌گیرد که در اصطلاح پزشکی متاستاز گفته می‌شود. سپس این تومورهای ثانویه رشد و پیشروی می‌کنند، به بافت‌های نزدیک خود آسیب می‌رسانند و مجدداً انتشار می‌یابند.

علت

زمانی که بیمار از ابتلا به سرطان آگاهی می‌یابد، طبیعی است که در وهله نخست در پی علت سرطان معده باشد. اما هیچ کس به درستی از علت دقیق بروز سرطان معده اطلاع ندارد. پزشکان به ندرت می‌دانند که چرا بیمار از این بیماری رنج می‌برد. بر اساس مطالعات انجام شده، عامل‌های خطر زیر در ابتلا به این سرطان نقش دارند:

  • عفونت هلیکوباکترپیلوری: هلیکوباکترپیلوری نوعی باکتری است که معمولاً لایه مخاطی درونی معده را عفونی می‌کند. عفونت هلیکوباکترپیلوری التهاب و زخم معده را به دنبال دارد و احتمال ابتلا به سرطان معده را نیز افزایش می‌دهد.
  • التهاب طولانی مدت (مزمن) معده: بیماران مبتلا به عارضه‌های توأم با التهاب مزمن معده (برای مثال بیماری‌هایی خونی مانند کم‌خونی خطرناک) بیشتر مستعد ابتلا به سرطان معده هستند.
  • استعمال دخانیات: مصرف کنندگان دخانیات بیش از دیگران در معرض این خطر قرار دارند، و هر چه میزان مصرف بیشتر باشد، احتمال خطر نیز بالاتر است.
  • سابقه خانوادگی: خویشاوندان نزدیک (والدین، براداران، خواهران یا فرزندان) فرد مبتلا به سرطان معده نیز بیشتر مستعد دچار شدن به این بیماری هستند.
  • رژیم غذایی نامناسب، فعالیت جسمی اندک یا چاقی: بر اساس پژوهش‌های انجام شده، زیاده‌روی در مصرف غذاهای دودی، شور یا ترش خطر ابتلا به این نوع سرطان را افزایش می‌دهد. فعالیت جسمی اندکی نیز از جمله علت سرطان معده به شمار می‌آید. به علاوه اشخاص چاق نیز بیش از دیگران مستعد ابتلا به سرطان در قسمت فوقانی معده هستند.

انواع

سرطان معده در اکثر موارد از سلولی شروع می‌شود که روی لایه مخاطی داخلی معده قرار دارد؛ این نوع سرطان را آدنوکارسینوم معده می‌گویند. همان‌طور که سلول‌های سرطانی تکثیر می‌شوند، پیشروی تومور در دیواره معده عمیق‌تر می‌شود و به مرور زمان از دیواره معده می‌گذرد و به اندام‌های مجاوری مانند پانکراس یا کبد می‌رسد.تومور گاهی رو به بالا (مری) و گاهی رو به پایین (روده کوچک) منتشر می‌شود.گاهی چند سلول از تومور جدا می‌شود و به درون جریان خون یا مجاری لنفاوی راه می‌یابد، سپس سرطان در غدد لنفاوی نزدیک یا در دیگر ناحیه‌های بدن منتشر می‌شود (متاستاز).در ادامه انواع سرطان معده ذکر می شود البته این موارد سرطان معده نادر می باشند:

  • لنفوم: این گونه از سرطان از بافت لنفاوی درون دیواره معده نشأت می‌گیرد.
  • سارکوم: این گونه از سرطان معده از عضله یا بافت همبند درون دیواره معده منشاء می‌گیرد.
  • سرطان کارسینوئید: این گونه از سرطان از سلول‌های داخل لایه مخاطی معده که مسئول تولید هورمون‌ها هستند نشأت می‌گیرد.

در این مقاله تنها به بررسی آدنوکارسینوم معده که شایعترین نوع سرطان در معده می باشد، می‌پردازیم.

مراحل پیشرفت

سرطان معده به سه شیوه منتشر می‌شود:

  • مستقیم: سرطان از معده به اندام‌ها وبافت‌های مجاوری چون پانکراس، روده بزرگ، روده کوچک و پرده صفاق (لایه پوشش دهنده‌ی داخل حفره‌ی شکمی) می‌رسد.
  • از طریق سیستم لنفاوی: سیستم لنفاوی، مانند سیستم گردش خون، از مجموعه‌ای از غده‌های (گره‌های) واقع در سراسر بدن تشکیل می‌شود؛ این غده‌ها سلول‌های مورد نیاز فراوانی را تولید می‌کنند که سیستم ایمنی بدن برای مقابله با عفونت به آنها نیاز دارد.
  • از طریق خون: سرطان معده در این شیوه در دیگر قسمت‌های بدن، به ویژه در کبد، انتشار می‌یابد.

علایم و نشانه‌ها

علائم سرطان معده در مراحل اولیه بروز نمی یابد و بیمار در بعضی موارد تا زمان پیشرفت کامل با هیچ علامتی مواجه نمی‌شود. نشانه های اولیه عبارت‌اند:

  • درد یا ناراحتی قسمت فوقانی شکم به ویژه پس از صرف غذا
  • سوءهاضمه: (البته به خاطر داشته باشید که سوءهاضمه داشتن لزوماً از علایم سرطان معده نیست و اکثر موارد سوءهاضمه ارتباطی با سرطان ندارد.)
  • احساس بیماری و یا بی‌میلی به غذا: برخی بیماران پس از صرف غذا احساس سیری و افراط در خوردن دارند.
  • کاهش وزن و یا کاهش اشتها.
  • دفع خون در مدفوع: در این صورت مدفوع تیره رنگ، قیرمانند و چسبناک می‌شود یا در حالتی با شیوع کمتر در سرطان معده، خون تیره رنگ در عوض خون قرمز روشن در مدفوع دیده می‌شود. این علامت نشان دهنده خونریزی بسیار جدی معده یا روده است. علایم سرطان معده که در ادامه آمده است در مراحل شدید بیماری بروز می کند:
  • تمام علائم اولیه البته به صورت تشدید شده
  • احساس بیماری مداوم و خستگی بیش از اندازه
  • کم خون شدن در صورت خونریزی مداوم تومور. کم‌خونی باعث می‌شود تا بیمار بیش از حالت طبیعی احساس خستگی کند.
  • تومور سرطانی بسیار بزرگ می‌شود و راه عبور غذا و نوشیدنی را مسدود می‌کند و به انسداد معده می‌انجامد.

در صورت انتشار یافتن سرطان در دیگر بخش‌های بدن، علائم متعدد دیگری نیز بروز می‌یابد. به یاد داشته باشید گاهی علت بروز تمام علائم فوق، ابتلا به عارضه‌ای دیگر است، بنابراین انجام آزمایش برای تأیید تشخیص ابتلا به سرطان الزامی است و تنها نمی شود از بروز علایم سرطان معده تشخیص به ابتلای فرد به این بیماری داد.

تشخیص

  • آندوسکوپی: چنانچه پزشک احتمال دهد که بیمار به سرطان معده مبتلا شده است، معاینه‌ای را انجام می‌دهد که در صورت پیشرفته نبودن سرطان غالباً معمولی و شامل آندوسکوپی است. آندوسکوپ (درون‌بین) لوله‌ای بسیار باریک، انعطاف‌پذیر و مجهز به دوربینی کوچک است. پزشک آندوسکوپ را از راه دهان وارد مری می‌کند و سپس آن را به سمت معده و بخش ابتدایی روده کوچک هدایت می‌کند. آندوسکوپ از کانال‌های فیبر نوری تشکیل می‌شود که نور را از خود عبور می‌دهند و مشاهده داخل معده و بخش ابتدای روده کوچک را ممکن می‌سازند.
  • نمونه‌برداری: نمونه کوچکی از بافت بخشی از بدن طی عمل نمونه‌برداری برای تاییئ تشخیص سرطان معده خارج می‌شود. سپس این نمونه با استفاده از میکروسکوپ برای بررسی سلول‌های غیرطبیعی آزمایش می‌شود.
  • ارزیابی میزان پیشرفت و انتشار سرطان: در صورت تأیید تشخیص ابتلا به سرطان، آزمایش‌های دیگری مانند رادیولوژی رنگی باریم میل، سی.تی.اسکن، سونوگرافی معده یا لاپاروسکوپی برای ارزیابی میزان پیشرفت سرطان معده انجام می‌شود.

درمان

جراحی، شیمی درمانی (و گاهی اوقات پرتودرمانی) از راه های درمان سرطان معده محسوب می‌شوند. روش درمان با توجه به عامل‌های گوناگونی مانند موارد زیر انتخاب می‌شود:

  • میزان پیشرفت سرطان و بزرگی تومور
  • مرحله سرطان (انتشار یافتن آن)
  • وضعیت سلامت عمومی

رعایت رژیم غذایی سرشار از مواد مغذی نقشی حیاتی در درمان سرطان دارد و احتمالاً از بیمار خواسته می‌شود تا به متخصص تغذیه مراجعه کند. مشاوره با متخصصی آگاه از شرایط بیمار سودمند است؛ بیمار در این جلسه‌های مشاوره از مزایا و معایب، میزان موفقیت، عوارض جانبی احتمالی و دیگر جزییات مربوط به راه های درمان سرطان معده مطلع می‌شود.

دارو

در درمان سرطان معده داروهایی تجویز می‌شود که به ناهنجاری‌های خاص درون سلول‌های سرطانی حمله می‌کنند. داروهای هدفمند مورد استفاده برای درمان سرطان عبارت‌اند از:

  • تراستوزوماب (هرسپتین): برای سلول‌هایی سرطانی که بیش از اندازه HER2 تولید می‌کنند.
  • ایماتینیب (گلیوک): برای گونه نادری از سرطان معده موسوم به تومور استرومال دستگاه گوارش.
  • سانیتینیب (سوتنت): برای تومور استرومال دستگاه گوارش.

پزشک با توجه به آزمایش سلول‌های سرطانی، احتمال نتیجه‌بخش بودن این راه های درمان سرطان معده را تشخیص می‌دهد.

جراحی

با برداشتن تومور در مراحل اولیه سرطان معده می‌توان آن را درمان کرد؛ معمولاً بخش آسیب دیده و سرطانی معده و گاهی اوقات تمام معده از بدن خارج می‌شود. این عمل گاهی توسط جراحی لاپاروسکوپی یا لاپاراسکوپی (جراحی سوراخ کلید) صورت می‌پذیرد. با بهره‌گیری از بعضی تکنیک‌های جراحی حتی در صورت پیشرفته بودن سرطان و قابل علاج نبودن آن می‌توان علائم را تا حدی تسکین داد، برای مثال با برداشتن بخشی از معده در عمل جراحی با لیزر یا عمل کوچک کردن معده می‌توان انسداد را برطرف نمود.

شیمی درمانی

شیمی درمانی یکی از روش‌های درمان سرطان معده با داروهای ضد سرطانی است که سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد یا تکثیر آنها را متوقف می‌سازد. شیمی درمان تکمیلی، درمانی است که در آن از عمل جراحی در کنار شیمی درمانی استفاده می‌شود، برای مثال، احتمالاً یک دوره شیمی درمانی پس از عمل جراحی تجویز می‌شود تا هر گونه سلول سرطانی انتشار یافته از تومور اولیه نابود شود. البته گاهی اوقات شیمی درمانی پیش از جراحی برای کوچک‌تر کردن تومور و تسهیل عمل جراحی انجام می‌شود، این شیوه‌ی درمان سرطان معده را نئو ادجوونت گویند.

پرتو درمانی

در پرتو درمانی پرتوهای تابشی با انرژی بالا بر روی بافت سرطانی متمرکز می‌شود تا سلول‌های سرطانی از بین بروند یا تکثیرشان متوقف گردد. پرتو درمانی معمولاً برای درمان سرطان معده به کار برده نمی‌شود، اما گاهی اوقات برای کوچک کردن بخش خاصی از تومور سرطانی دامن زننده به سرطان کاربرد دارد.

پرتو ـ شیمی درمانی

در بعضی موارد ترکیبی از پرتو درمانی و شیمی درمانی (پرتو ـ شیمی درمانی) علاوه بر عمل جراحی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش درمان سرطان معده معمولاً نزدیک به زمان انجام عمل جراحی بر روی بیمار انجام می‌شود.

تغذیه و رژیم غذایی

00000003822-filename-00001-tape

رژیم غذایی سرشار از مواد مغذی و دارای میزان صحیح ویتامین‌ها، موادمعدنی، پروتئین‌ها و کالری‌ها با توجه به تأثیرگذاری بر قدرت بیمار و تسریع روند درمان بخش مهمی از فرایند درمان سرطان معده به شمار می‌رود. بیماران مبتلا به این بیماری باید کربوهیدرات و شیرینی کمتر و پروتئین بیشتر مصرف کنند. بیمار می‌تواند با راهنمایی پزشک و متخصص تغذیه بهترین رژیم غذایی متناسب با شرایط خود را تنظیم کند.

بیماران مبتلا به سرطان معده به کالری و پروتئین بیشتری نیاز دارند. با مصرف شیر، تخم مرغ و پنیر بیشتر می‌توان میزان جذب پروتئین را افزایش داد؛ همچنین با افزودن انواع سس‌ها و عصاره‌ها می‌توان کالری مورد نیاز بدن در این شرایط را تأمین کرد. میزان چربی رژیم غذایی را نیز می‌توان با افزودن کره یا خوردن پودینگ و بستنی افزایش داد تا به رفع سندرم دامپینگ (تخلیه سریع معده) کمک کند.

بیماران مبتلا به سرطان معده باید ویتامین D، کلسیم و آهن بیشتری را از رژیم غذایی خود جذب کنند. ماهی ساردین، کلم برگ، گل کلم، شیر، تخم مرغ، پنیر و نان کلسیم مورد نیاز بدن را تأمین می‌کنند. ویتامین D نیز در مارگارین، کره، ماهی چرب و تخم مرغ موجود است. آهن موجود در گوشت قرمز بهتر از آهن موجود در ماهی، سویا، زرده تخم‌مرغ، سبزیجات با برگ سبز و میوه‌های خشک شده جذب می‌شود. مصرف غلات کامل مانند پاستا و برنج حاوی غلات کامل و نان گندم سبوس‌دار با توجه به فیبر بالای آنها برای این دسته از بیماران مفید است. نوشیدن جرعه جرعه مایعات صاف و خنک شده‌ای چون آب سیب، چای، آب آبگوشت، سوپ سبزی و درمان گیاهی با جینجر ایل برای بهبود این بیماران مؤثر است.

پیشگیری

چون علت سرطان معده دقیقا مشخص نیست، بنابراین راهی نیز برای پیشگیری از آن وجود ندارد. با این حال، می‌توان با رعایت نکته‌هایی ساده و ایجاد تغییرهایی کوچک در زندگی روزمرّه خطر ابتلا به این بیماری را کاهش داد برای این منظور به موارد زیر توجه کنید:

  • میوه و سبزی بیشتری میل کنید: میوه و سبزی بیشتری را در برنامه غذایی روزانه‌ی خود بگنجانید. از میوه‌ها و سبزیجات گوناگون و در رنگ‌های متنوع بهره بگیرید.
  • غذاهای شور و دودی کمتری مصرف کنید: با کاهش مصرف این غذاها از معده‌ی خود محافظت کنید.
  • ترک کردن دخانیات: اگر دخانیات مصرف می‌کنید، هر چه سریع‌تر آن را ترک کنید؛ اگر تاکنون به این مواد آسیب‌زا روی نیاورده‌اید، همچنان از آن‌ها دوری کنید. استعمال دخانیات خطر ابتلا به سرطان معده و بسیاری از انواع سرطان را افزایش می‌دهد. ترک کردن دخانیات گاهی بسیار مشکل است، بنابراین بهتر است از پزشک کمک بگیرید.

علایم سرطان معده در مراحل پیشرفته بیماری بروز می یابد، البته این مسئله را در نظر بگیرید که مکن است با وجود علائم ذکر شده در مقاله شما مبتلا به سرطان نباشید. تنها بعد از روش های تشخیصی ذکر شده می توان موارد ابتلا به این بیماری را تشخیص داد. راه های درمان سرطان معده با توجه به نوع و مرحله بیماری (مراحل اولیه و یا مراحل پیشرفته بیماری) از سوی پزشک تجویز می شود از جمله این بیماری ها می توان به دارو و قرص ها، پرتو درمانی، شیمی درمانی، جراحی و تغذیه و رژیم غذایی اشاره کرد. افراد ممکن است در هر سنی به این بیماری مبتلا شود، اما با درمان های پیشرفته امروزی می تواند طول عمر طبیعی را داشته باشند.


ورم معده و گاستریت

در پاسخ به این سوال که گاستریت یا ورم معده چیست؟ باید گفت گروهی از بیماری‌ها را که وجه اشتراک‌شان التهاب مخاط معده است گاستریت یا ورم معده می‌نامند. التهاب معده غالباً پی‌آمد عفونی شدن توسط همان باکتری‌هایی است که دلیل اکثر زخم‌های معده به شمار می‌رود. صدمه دیدن، مصرف مداوم مسکن‌ها و مصرف بیش از حد مشروبات الکلی نیز باعث این بیماری می‌شود. گاستریت می‌تواند به صورت ناگهانی (ورم معده حاد و شدید) بروز یابد یا به تدریج و به مرور زمان (ورم معده مزمن) رخ دهد. این بیماری در بعضی موارد منجر به زخم معده می‌شود و احتمال ابتلا به سرطان معده را افزایش می‌دهد؛ اگرچه خوشبختانه گاستریت اکثر بیماران جدی و وخیم نیست و به سرعت با بهره‌گیری از درمان‌های مناسب بهبود می‌یابد.

علائم

Gastritis2

علائم ورم معده یا گاستریت همواره با شدت تغییرهای فیزیکی مخاط معده مطابقت ندارد.

  • مخاط معده را می‌توان با آندوسکوپ، لوله بسیار باریک مجهز به دوربینی بسیار کوچک، معاینه کرد.
  • گاهی بیمار علی‌رغم بروز نیافتن هیچ گونه علایم ورم معده از وجود این بیماری رنج می‌برد.
  • برعکس مورد بالا گاهی علائم ورم معده شدید و آزاردهنده است، حال آن که تنها تغییرات جزیی در مخاط معده به وجود آمده است.
  • سالمندان بیش از دیگر گروه‌های سنی در معرض ابتلا به گاستریت بدون درد معده قرار دارند. احتمال دارد بیماران مسن با هیچ علامتی (حالت تهوع، استفراغ، درد) مواجه نشوند تا زمانی که ناگهان دچار خونریزی معده شوند.
  • بیماران دچار علایم ورم معده عموماً بیشتر از درد یا ناراحتی بالای شکم شکایت دارند. درد معمولاً در بخش مرکزی بالای شکم (چاله معده) بروز می‌یابد.
  • درد ورم معده گاهی اوقات قسمت چپ فوقانی شکم و پشت بدن را درگیر می‌کند. این درد شبیه به نیزه‌ای است که مستقیم از میان بدن می‌گذرد.
  • بیماران غالباً با واژگان سوزشی، جانکاه، سنگین یا ملتهب درد گاستریت خود را توصیف می‌کنند. تمام بیماران معمولاً دچار احساس ناراحتی مبهم و ملایمی هستند، اما درد می‌تواند تیز، خنجری یا برنده باشد.

دیگر علائم ورم معده عبارت‌اند از:

  • آروغ زدن: آروغ زدن معمولاً یا درد را اندکی تسکین می‌دهد یا تأثیری بر آن ندارد.
  • حالت تهوع و استفراغ: استفراغ می‌تواند بسته به شدت ورم معده شفاف، سبز یا زرد، حاوی رگه‌های خونی یا کاملاً خون‌آلود باشد.
  • نفخ کردن
  • احساس سیری یا سوزش در بخش بالایی شکم ( سوزش معده )

علل

داروهای گوناگون، عوارض دارویی و پیامد ناشی از عمل جراحی، فشارهای جسمی و روانی، عادت‌های اجتماعی، مواد شیمیایی و عفونت در بروز ورم معده نقش دارند. در ادامه به ذکر شماری از دلایل و علل رایج‌تر ورم معده می‌پردازیم.

  1. عوارض دارویی (صرفاً به متداول‌ترین داروها اشاره شده است.):
  • آسپرین (بیش از 300 فرآورده دارویی حاوی گونه‌ای از آسپرین هستند.)
  • داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs مانند ایبوپروفن یا ناپروکسین)
  • استروئیدهای تجویزی مانند پردنیزولون
  • مکمل‌های دارای پتاسیم
  • قرص‌های آهن
  • داروهای شیمی درمانی سرطان
  1. بلعیدن اشیاء یا مواد شیمیایی:
  • موادی با خاصیت خورندگی یا فرسایش دهندگی (اسید یا قلیا)
  • بلعیدن جسم خارجی (سوزن یا گیره کاغذ)
  1. پس از عمل جراحی:
  • افراد دارای وضعیت جسمی بسیار وخیم یا قربانیان سوانح شدید دچار ورم معده می‌شوند.
  • پس از انجام عمل‌های پزشکی (مانند آندوسکوپی که در آن لوله کوچک مجهز به منبع نور برای انجام معاینه‌ی پزشکی وارد معده می‌شود.)
  • پس از عمل برداشتن قسمتی از معده
  • پس از پرتودرمانی بیماران سرطانی
  • بیماری‌های خودایمنی
  • کم‌خونی
  • استفراغ مزمن
  1. عفونت‌ها:
  • سل
  • سیفلیس
  • عفونت هلیکوباکترپیلوری شایع‌ترین گونه باکتری است. باکتری‌های بسیار دیگر حتی باکتری‌های عامل بیماری ذات‌الریه یا عفونت مثانه نیز باعث ورم معده می‌شوند.
  • عفونت‌های ویروسی
  • عفونت‌های قارچی (مخمر)
  • انگل‌ها و کرم‌ها
  1. دلایل دیگر:
  • اضطراب و فشار روانی
  • مصرف الکل
  • استعمال دخانیات

تشخیص

پزشک با توجه به علائم بیمار و سابقه تشخیص‌های پیشین ورم معده و درمان‌های مرتبط با آنها، احتمال می‌دهد که بیمار مبتلا به ورم معده شده است. تشخیص قطعی پس از تعیین دلیل اصلی التهاب مخاط معده و یا نمونه‌برداری بافت معده صورت می‌گیرد. برای مثال هلیکوباکترپیلوری دلیل اصلی گاستریت ناشی از عفونت به شمار می‌رود که می‌توان با استفاده از آزمایش‌های نمونه‌برداری، ایمنی‌شناختی، مدفوع، خون و تنفسی به وجود این باکتری پی برد. میکروب های بیماری‌زاهای دیگر را می‌توان با بهره‌گیری از آزمایش‌های کشت، مدفوع و ایمنی‌شناختی تعیین کرد.

نمونه‌برداری مخاط معده، که طی معاینه آندوسکوپی انجام می‌شود، غالباً برای تشخیص علل ورم معده و تهیه تصویری از فرسایش مخاط معده و دیگر تغییرهای آن به کار برده می‌شود. رادیوگرافی شکم یا بررسی با باریم (فوقانی یا تحتانی) وجود مخاط ضخیم شده و چین‌خوردگی‌هایی را نشان می‌دهد که از نشانه‌های التهاب معده محسوب می‌شوند. پزشک تصمیم می‌گیرد که انجام کدام‌یک از آزمایش‌های فوق و دیگر آزمایش‌های جنبی برای تعیین علل علائم گاستریت ضروری است.

درمان‌

درمان ورم معده به علت خاص آن بستگی دارد. ورم معده ناگهانی و حاد ناشی از مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا الکل با توقف مصرف این مواد بهبود می‌یابد. ورم معده مزمن ناشی از عفونت‌های هلیکوباکترپیلوری نیز با آنتی بیوتیک‌ها درمان می‌شود. بیماران در اکثر موارد داروهای تأثیرگذار بر اسید معده را برای کاهش نشانه‌ها و علائم و تسریع روند التیام معده مصرف می‌کنند.

درمان خانگی

می‌توان با رعایت نکته‌های زیر تا حدی علائم و نشانه‌های گاستریت را برطرف نمود:

  • کاهش حجم و افزایش تعداد وعده‌های غذایی: در صورت سوءهاضمه‌های مکرر، سعی کنید وعده‌های غذایی سبک‌تر و بیشتر را جایگزین سه وعده غذایی سنگین کنید.
  • اجتناب از مصرف غذاهای تحریک کننده معده: غذاهای تحریک کننده معده، به ویژه غذاهای تند، سرشار از ادویه، ترش (اسیدی)، سرخ شده یا چرب را به منظور کاهش ورم معده میل نکنید.
  • مصرف مسکن‌های دیگر: چنانچه به طور مداوم و منظم مسکن مصرف می‌کنید، از پزشک در مورد مناسب بودن این داروها بپرسید. استامینوفن مسکنی است که کمتر موجب تشدید مشکل معده می‌شود.
  • مدیریت استرس: استرس و فشار روانی علائم ورم معده را تشدید می‌کند. مشکل بتوان مانع بروز استرس شد، اما می‌توان روش مدیریت آن را فراگرفت. اگر در حفظ آرامش خود با مشکل مواجه می‌شوید، انجام فعالیت‌های آرمش‌بخشی مانند مدیتیشن و یوگا را مدّ نظر قرار دهید.

دارو

268991_16_9_large_95

داروهای ورم معده عبارت‌اند از:

  • آنتی بیوتیک‌ها: که برای از بین بردن هلیکوباکترپیلوری تجویز می شود. پزشک برای از بین بردن هلیکوباکترپیلوری موجود در دستگاه گوارش ترکیبی از آنتی بیوتیک‌ها، مانند کلاریترومایسین (بیاکسین) و آموکسی سیلین یا مترونیدازول (فلاژیل)، را تجویز می‌کند. برای کسب بهترین نتیجه باید دوره درمان، معمولاً 10 تا 14 روزه، را کامل نمود.
  • داروهای متوقف کننده تولید اسید: این داروها تسریع کننده التیام با توقف عملکرد بخش‌هایی از سلول‌های تولیدکننده اسید، میزان اسید را کاهش می‌دهند. داروهای تجویزی و غیرتجویزی بدون نسخه‌ای مانند امپرازول (پریلوسک)، لانسوپرازول (پریواسید)، رابپرازول (آسیفکس) و پنتوپرازول (پروتونیکس) را شامل می‌شوند. مصرف طولانی مدت بازدارنده‌های پمپ پروتون، به ویژه در مقادیر بالا، احتمال شکستگی مفصل ران، مچ دست و ستون فقرات را افزایش می‌دهد، بنابراین بهتر است با پزشک در مورد تأثیر کلسیم بر کاهش خطر شکستگی صحبت کنید.
  • داروهای کاهش دهنده تولید اسید (مهارکننده‌های اسید): این مهار کننده ها موسوم به مهارکننده‌های هیستامین، با کاهش میزان اسید آزاد شده داخل دستگاه گوارش، درد ورم معده را کاهش می‌دهند و به التیام معده کمک می‌کنند. رانیتیدین (زانتاک)، فاموتیدین، سایمتیدین (تاگامت) و نیزاتیدین از جمله داروهای تجویزی یا آزاد و بدون نسخه‌ای هستند که در دسته مهارکننده‌های اسید جای می‌گیرند که به کاهش ورم معده کمک می کنند.
  • ضد اسیدها (آنتی اسیدهای) یا خنثی کننده اسید معده: گاهی پزشک ضد اسیدهایی را تجویز می‌کند که با خنثی کردن اسید موجود در معده، درد را به سرعت تسکین می‌دهند. یبوست یا اسهال، بسته به مواد اصلی تشکیل دهنده این داروها، از اثرهای جانبی آنها به شمار می‌رود.

تغذیه و رژیم غذایی مناسب

800-calorie-deit-300x225

از جمله پرهیز غذایی و رژیم غذایی مناسب ورم معده می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. در فواصل زمانی مشخص و تنها هنگامی غذا بخورید که گرسنه هستید.
  2. هر سه ساعت یک‌بار یک وعده غذایی سبک میل کنید.
  3. آب فراوان بنوشید.
  4. به بیماران مبتلا به ورم معده توصیه می‌شود تا مواد مغذی و غذاهای بدون ادویه و با هضم آسان میل کنند.
  5. شام سبک میل کنید.
  6. رژیم غذایی کم‌چرب، متعادل و سرشار از میوه، سبزی و غلات شامل موز، سیب، برنج سفید و … داشته باشید.
  7. میزان اسید‌های چرب ترانس، موجود در موادی چون کلوچه‌های کره‌ای، کیک، دونات و انواع شیرینی‌ها، را کاهش دهید.
  8. از آشامیدن آب بیش از اندازه هنگام غذا خوردن یا بلافاصله پس از اتمام غذا بپرهیزید. دست کم نیم ساعت تا یک ساعت پس از صرف غذا آب بنوشید.
  9. مصرف میوه‌هایی مانند موز، سیب، گیلاس، زغال اخته، سبزیجاتی مانند سبزی‌های دریایی، سبزی‌های با برگ سبز تیره، سبزی‌ با پوست، سالادهای سبزی، فلفل شیرین، کدو مسما، گوشت‌هایی مانند گوشت بدون چربی، فرآورده‌های لبنی نظیر فرآورده‌های بدون چرب یا کم‌چرب لبنی از جمله توفو، غلاتی مانند نان‌های سبوس‌دار، سبوس گندم، برنج تیره (سفید نشده)، روغن‌ها و چربی‌هایی چون روغن زیتون و روغن سبزیجات برای بیماران مبتلا به ورم معده مفید است.

عوارض و پیشگیری

عوارض گاستریت معمولاً به مرور زمان بروز می‌یابد، به ویژه اگر ورم معده مزمن و علل اصلی آن درمان نشده باشد. زخم‌های گوارشی، خونریزی معده، کم‌خونی، سرطان معده، سرطان بافت لنفاوی لایه موکوزای معده، زخم معده، تنگی توأم با انسداد خروجی معده، از دست دادن آب بدن، مشکلات کلیوی و حتی مرگ از عوارض این بیماری به شمار می‌رود. نکته اصلی پیشگیری ازاین مشکل در اجتناب از عوامل تحریک کننده یا ملتهب کننده مخاط معده نهفته است، که از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • آسپرین (در صورت ضرورت مصرف آسپرین از آسپرین روکش دار استفاده کنید.)
  • داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسین
  • استعمال دخانیات
  • کافئین و دیگر مواد مشابه کافئین
  • الکل

چنانچه پزشک دارویی تجویز کرده است که احتمال می‌دهید باعث بروز علائم ورم معده شده است، پیش از توقف مصرف دارو با پزشک مشورت کنید. همان‌طور که گفته شد داروها تأثیر قابل توجهی بر تشدید یا بهبود گاستریت دارند.

گاستریت بیماری شایعی می باشد. در صورت مشاهده علائم ورم معده بهتر از برای تشخیص و درمان به موقع آن به پزشک مراجعه کنید. این مشکل در مراحل ابتدایی با تشخیص علت بروز گاستریت به راحتی قابل درمان است، اما در صورتی که بدون درمان رها شود احتمال بروز عوارضی که در مقاله به آن اشاره وجود دارد. ورم معده در بارداری و در کودکان نیز می تواند بروز پیدا کند. اگر در بارداری مبتلا به این بیماری شدید، سریعا به پزشک مراجعه کنید و وی را در جریان وضعیت خود قرار دهید.


آندوسکوپی

[sbu_post_image]

آندوسکوپی روشی است که پزشک توسط آن داخل بدن بیمار را مشاهده و بررسی می کند . وسیله ای هم که برای این کار استفاده می شود، آندوسکوپ نام دارد. آندوسکوپ لوله ای است انعطاف‌پذیر که به دوربین مجهز است و پزشک متخصص آندوسکوپی، آن را وارد بدن بیمار می کند و به طور کامل اجزا و اعضای مربوطه بیمار را بررسی می نماید. این وسیله از طریق برش بدن و یا از طریق دهان یا مقعد وارد بدن می‌شود. هر چند که این روش عوارضی نیز دارد، ولی مزایای آن بیشتر است.

انواع آندوسکوپی کدامند؟

این روش فقط برای مشاهده داخل معده نیست، بلکه برای سایر اعضای بدن نیز به کار می رود که ما تعدادی از آنها را برای شما بیان می کنیم. البته بر اساس عضوی که آندوسکوپی می شود، نام آن تغییر می کند.

1- آرتروسکوپی : بررسی مفاصل و استخوان ها

2- برونکوسکوپی : آندوسکوپی ریه ها

3- کولونوسکوپی و سیگموئیدوسکوپی : برای بررسی روده بزرگ

4- سیستوسکوپی و یورتروسکوپی : آندوسکوپی سیستم ادراری

5- لاپاراسکوپی : بررسی ناحیه شکم یا لگن

6- آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی برای مشاهد مری و معده

علت

در اغلب موارد، پزشکان برای بررسی مشکلات زیر، انجام آندوسکوپی را به بیمار توصیه می کنند:

– درد معده

– زخم معده ، التهاب معده و یا اشکال در بلع غذا

– خونریزی دستگاه گوارش

– تغییر اجابت مزاج ( یبوست یا اسهال)

– پولیپ روده بزرگ
پزشک ممکن است در طی آندوسکوپی، نمونه ای از بافت داخل عضو مربوطه را توسط وسایل خاصی برداشته (نمونه برداری) و مورد آزمایش و بررسی قرار دهد.

این روش فقط برای مشاهده داخل عضو نیست، بلکه کارهای زیر را هم می توان همراه با آن انجام داد:

1- پزشک ممکن است در طی آندوسکوپی، نمونه ای از بافت داخل عضو مربوطه را توسط وسایل خاصی برداشته (نمونه برداری یا بیوپسی) و مورد آزمایش و بررسی قرار دهد.

2- از این روش برای درمان مشکلات گوارشی نیز استفاده می شود ؛ مثلا پزشک علاوه بر مشاهده بافت ها و اجزای بدن، می تواند توسط این روش، برخی خونریزی های گوارشی را متوقف کند.

3- با آندوسکوپی روده، می توان پولیپ ها را برداشت تا از گسترش سرطان روده بزرگ جلوگیری شود.

4- در برخی موارد با انجام این بررسی می توان سنگ کیسه صفرا را از بدن خارج کرد. البته این مسئله شامل سنگ های صفراوی است که از کیسه صفرا بیرون آمده اند و در مجرای صفراوی قرار گرفته اند.

عوارض

به طور کلی انجام آندوسکوپی توسط پزشک متخصص مشکلی به وجود نمی آورد، اما مانند سایر روش های تشخیص دیگر می تواند عوارضی داشته باشد که عبارتند از:

– سوراخ یا پاره شدن دیواره اندامی که با این روش مورد بررسی قرار می گیرد.

– فرد نسبت به داروی آرامبخش تزریق شده حسایت نشان می دهد، زیرا قبل از انجام آندوسکوپی به فرد آرامبخش تزریق می شود تا وارد شدن آندوسکوپ و دردهای ناشی از آن را متوجه نشود.

– عفونت

– خونریزی

بسیاری از انواع آندوسکوپی می توانند توسط پزشک متخصص گوارش انجام گیرند. جراحان دستگاه گوارش نیز می توانند این کار را انجام دهند.

نکات قبل از اندوسکوپی

– قبل از انجام آن، فرد باید اطلاعات نسبتا کاملی درباره وضعیت خود قبل از آن داشته باشد. او می تواند این اطلاعات را از طریق مطالعه کسب کند و یا از پزشک خود سوال نماید.

– افرادی که می خواهند آندوسکوپی شوند، باید  با نحوه انجام آن آشنایی نسبی داشته باشند، زیرا آگاهی و همکاری بیمار با پزشک از اصول مهم آن به شمار می رود.

– باید 6 تا 8 ساعت قبل از آن، هیچ چیزی نخورد و ننوشد. برای انجام بدون خطر این آزمایش، معده فرد باید خالی باشد، زیرا احتمال تهوع و استفراغ وجود دارد.

– اگر فردی بیماری خاصی دارد، مانند دیابت، فشار خون بالا و… ، حتما به پزشک خود بگوید تا تمهیدات متناسب با بیماری‌اش برای او در نظر گرفته شود.

مراقبت های بعد از عمل

– بعد از این عمل مدتی طول می کشد تا فرد از حالت بیهوشی خارج شود.

– در اغلب موارد آندوسکوپی، بیمار پس از به هوش آمدن، احساس گلودرد خفیف می کند که معمولا پزشک برای بهبود این مشکل، قرقره کردن آب نمک را توصیه می نماید. همچنین ممکن است مشکلات تنفسی بعد از این عمل دیده شود.البته هر دو مشکلی که ذکر شد، خفیف و موقتی است و هیچ جای نگرانی ندارد.

– هنگامی که فرد کاملا به هوش آمد، تحت نظر پزشک می تواند غذا بخورد و معمولا هیچ نوع پرهیز غذایی برای این افراد وجود ندارد، مگر اینکه بیمار از قبل بیماری خاصی (مثل دیابت) داشته باشد و باید رژیم بگیرد.

– در صورتی که اثر داروهای بی هوشی کاملا از بین برود، فرد می تواند بدون کمک دیگران، کارهای روزمره خود را انجام دهد.

– باید بدانید امکان انتقال بیماری های مسری از طریق آندوسکوپ وجود ندارد، زیرا آندوسکوپ کاملا ضدعفونی و تمیز می شود.

منبع:  تبیان ، مجله سلامت


درمان سرطان معده

مهم ترین مساله تشخیص دقیق است. اگر سرطان معده در مراحل ابتدایی تشخیص داده شود درمان آن امکان پذیر است. با بررسی باید مشخص گردد که سرطان معده چقدر گسترش پیدا کرده است. متاسفانه در اغلب موارد تقریباً به صورت گسترده معده را درگیر کرده و به همین علت نیز باید حتماً بلافاصله بعد از تشخیص قطعی ، CT شکم انجام شود و مشخص شود که آیا بیمار قابل جراحی هست یا نه.

روش های درمان

بهترین نتایج درمان سرطان معده هنگامی به دست می آید که بیمار در مراحل اولیه بیماری اقدام به درمان کند و بلافاصله بررسی شده و آندوسکوپی انجام گیرد. بهترین روش در این مورد روش اسکرینینگ می باشد. چون بیمار سرطان معده وقتی در مراحل اولیه است امکان بهبودی زیادی می باشد، ولی عدم درمان به موقع نه تنها شانس بهبودی را پایین می آورد، بلکه ممکن است سبب درگیر کردن بافت های مجاور هم شود و امکان درمان را بسیار ضعیف کند.

قابل ذکر است در صورتی که تومور قابل درمان باشد، عمل جراحی ضرورت دارد و بعد از عمل جراحی و ارزیابی نمونه ها و اطلاع از نحوه درگیری غدد لنفاوی داخل شکم، درگیری سیروز و صفاق بیمار، شیمی درمانی و رادیوتراپی باید انجام شود. توصیه می شود که هر دو درمان برای بیماران سرطان معده انجام شود، چون باعث جلوگیری از برگشت موضعی تومور می شود.

متاسفانه در اغلب موارد متاستاز(گسترش سلول های سرطانی) به سایر قسمت ها وجود دارد. در این موارد ابتدا باید شیمی درمانی و رادیوتراپی انجام شود و سپس بیمار سرطان معده برای جراحی ارجاع و تومور برداشته شود. در صورت متاستاز شدید، شیمی درمانی پیشنهاد اول است و در صورتی که بیماری غیر قابل درمان با روش های فوق باشد، باید از روش های تسکینی استفاده شود که شامل مسکن ها و استنت ها (لوله هایی که داخل معده گذاشته می شود) است. اخیراً روش های شیمی درمانی بسیار تغییر کرده و عوارض کم تری دارد و درصد بهبودی با استفاده از روش های جدید درمان سرطان معده بسیار زیادتر شده است و حدود ۶۰-۵۰ درصد بیماران به درمان پاسخ مناسب می دهند.

آندوسکوپی برای درمان سرطان معده

بوسیله ی آندوسکوپ می توانیم کوچکترین ضایعات داخل معده، روده را ببینیم. مانند زخم یا حتی تورم کوچک. حسن آندوسکوپ در واقع همین است. در زمانهای گذشته برای اینکه بتوانید داخل وی را ببینند از عکس های رنگی استفاده می کردند، ولی هیچ وقت دقت آندوسکوپی را نداشتند. ممکن است فرو بردن این لوله یک احساس ناخوشایند در فرد ایجاد کند، ما می توانیم این کار را با انجام دادن بیهوشی انجام دهیم تا فرد بخوابد و اصلاً متوجه نشود که امروزه خیلی رایج است.

یکی از سرطان های شایع سرطان معده می باشد، بوسیله ی این روش می توان قبل از اینکه بیماری پیشرفت کند بوسیله ی آندوسکوپ داخل معده را ببینیم، از آن نمونه بگیریم و اقدامات لازم دیگر را انجام دهیم. این از حسن های آندوسکوپی است. هر فردی که به پزشک مراجعه کند و دل درد داشته باشد آندوسکوپی نمی شود. فرد باید دارای علائم خطر باشد تا آندوسکوپی شود مثلاً به یکبار وزن کم کرده باشد، مدفوع داشته باشد، خونریزی معده داشته باشد، در خانواده شان سرطان معده داشته باشند، بیمار احساس گیر کردن غذا بکند، اینها همه علائمی است که فرد به منظور درمان سرطان معده آندوسکوپی می شود.

نویسنده: دکتر رضادوست


گاستریت و ورم معده

گاستریت و ورم معده نوعی آزردگی، التهاب و زخم سطحی یا عفونت خفیف مخاط معده است. ورم معده ممکن است حاد باشد و به صورت یک حمله ناگهانی رخ دهد، یا مزمن باشد و طی مدت طولانی ایجاد شود.

علایم

شایع ترین علائم این بیماری دل درد و دل پیچه، سیاه شدن اجابت مزاج در اثر خونریزی گوارشی ، احساس سوزش در بالای شكم و گاهی استفراغ، بی اشتهایی، تب ، ضعف ، ورم معده و شكم، درد تند، مبهم و یا آزاردهنده در قفسه سینه، احساس اسید معده در دهان و ندرتا اسهال است. گاستریت همچنین با آروغ یا نفخ همراه است.

علاوه بر این در ورم معده حاد علائمی چون كوفتگی، احساس پر بودن معده، سردرد، سرگیجه، تشنگی شدید، تنفس تند، كشیدگی شكم، حساس و سفت شدن شكم مشاهده می شود.
در گاستریت مزمن ممكن است اختلال در حركت معده و بروز علائمی چون علائم زخم معده بروز كند.

علل

  • ترشح بیش از حد اسید معده
  • ورم معده ناشی از پرخوری
  • خوردن غذاهای سنگین
  • مصرف غذاهای پرادویه
  • مصرف بیش از حد قهوه
  • کشیدن سیگار یکی از علل مهم در بروز گاستریت می باشد .
  • مصرف نوشیدنی های الکلی
  • مسمومیت غذایی
  • عفونت
  • استرس
  • نقرس
  • تنش های عصبی
  • عفونت هلیکوباکترپیلوری
  • درد شدید ناشی از ورم معده
  • وجود خون در مدفوع
  • استفراغ قرمز و یا سیاه رنگ
  • کاهش وزن بدون دلیل
  • ایجاد تغییر در اشتها
  • سوزش سر دل
  • درد آزار دهنده در قفسه سینه

درمان گاستریت و ورم معده

درمان گاستریت بستگی به عامل آن دارد . برخی از موارد التهاب و ورم معده ممکن است به خودی خود در طول زمان بهبود یابد و یا با پرهیز بر طرف گردد . ممکن است بیمار نیاز به تغییر رژیم غذایی داشته باشد . اگر بیماری به دلیل عفونت با هلیکوباکتر پیلوری باشد ، آنتی بیوتیک تجویز میشود .

در موارد خاص بیمار مبتلا به گاستریت و ورم معده نیاز به جراحی پیدا می کند و اگر بیمار زخمی دارد که با درمان های طبی بهبود نیافته است و یا مشکلات گوارشی وی به انسداد روده یا بیماری دیگری منجر شود که با دارو رفع نشود، نیاز به جراحی پیدا می کند. در غیر این صورت مشکلات بیمار با درمان های طبی برطرف می شود و نیاز به جراحی پیدا نمی کند.

منبع: پرشین پرشیا. ویستا. عصر ایران. پزشک تو


برنامه غذایی برای داشتن گوارشی سالم

[sbu_post_image]

چیزی که من در این مقاله به عنوان برنامه ی چهارهفته ای برای داشتن گوارشی سالم به شما ارائه می کنم، طوری طراحی شده که نه تنها مشکلات سوء هاضمه کنونی شما را برطرف می کند، بلکه می توانید همیشه از آن استفاده کنید تا با ایجاد تغییرات مفید در سبک زندگی تان از بروز مشکلات در آینده نیز پیشگیری کنید. حتی اگر در طول این برنامه گاهی نتوانستید آن را کامل اجرا کنید و علایمتان مجدد برگشتند، می توانید با کمک برنامه دوباره سبک زندگی و عادات غذایی خود را اصلاح کنید تا برای همیشه از دست ناراحتی های گوارشی راحت شوید.

من در این مقاله طرح کلی این برنامه را برای شما مشخص می کنم تا متوجه شوید که هر هفته چه چیزهایی روی خواهند داد. دقت کنید که به محض خواندن آن فوراً دست به کار نشوید، عجله نکنید و چیزی را تغییر ندهید. فقط بنشینید و درباره مشکلات گوارشی خودتان خوب فکر کنید. سپس می توانید مستقیماً سراغ همان فصل یا فصل هایی بروید که به مشکلات شما مربوط هستند و به طور خاص به آن پرداخته اند و برنامه ی ارائه شده را اجرا کنید.

برنامه غذایی گوارش سالم

بخش کلیدی برنامه گوارش سالم این است که به چیزهایی که می خورید و می نویشید توجه داشته باشید و دقت کنید که هرکدام چه اثراتی روی بدنتان دارند. به این ترتیب وقتی از این مسئله آگاه شوید، قدرت پیدا می کنید که تغییرات لازم را اعمال کنید. طی هفته ی اول، شما باید درباره بدنتان و چیزهایی که می خورید اطلاعات مفید و کلیدی جمع کنید تا شما و پزشکتان بتوانید با کمک هم بهترین راه را برای کنترل علائم سوء هاضمه خود پیدا کنید. بهترین راه این است که هر روز هر چه می خورید و می نوشید و واکنش هایی را که دستگاه گوارشتان از خود نشان می دهد بنویسید.
این هفته اولین کار شما این است که مثل یک کارآگاه اطلاعات جمع کنید. این مطالب مثل خطی است که نقطه شروع یک مسابقه دو را مشخص می کند و مرحله آغازین کار شماست. همانطور که گفتیم اولین گام برای اجرای برنامه غذایی برای داشتن گوارشی سالم ثبت خوراکی های روزانه ی خود و واکنش های دستگاه گوارشتان نسبت به آن هاست، وظیفه اصلی شما در هفته ی اول همین است.
وقتی ببینید این کار چه رازهایی را درباره غذاهای روزانه شما برایتان فاش می کند، حسابی تعجب می کنید. در هفته اول، هرچیزی را که در دهانتان می گذارید در دفترچه ای بنویسید، حتی چیزهایی را که اتفاقی می خورید مانند آدامس، آب نبات و غیره. در همین زمان حالاتی را که به شما دست می دهد نیز یادداشت کنید. فراموش نکنید که منظور از غذاها و چیزهایی که می خورید فقط خوراکی های جامد نیستند بلکه نوشیدنی ها هم جزء چیزهایی هستند که می خورید. پس یادتان باشد که نوشیدنی ها مانند چای، قهوه، آب میوه، آب و هرچه می نوشید را هم در دفترتان بنویسید.

دقت کنید که یادداشت های شما باید جامع و کامل باشند چون خیلی از غذاها و نوشیدنی هایی که همه می خوریم و بسیار معمول هستند می توانند باعث مشکلات و ناراحتی های گوارشی شوند (در مقاله های بعدی یاد می گیریم که چه ناراحتی هایی مربوط به چه غذاهایی هستند. در زیر چند نمونه از غذاهای دردسرساز را که اکثراً می شناسیم را آورده ایم:
– آب پرتقال
– آب گوجه فرنگی
– سس های سالادی که از سرکه درست شده اند.
– همه خوراکی هایی که به بدون شکر یا Sugerless معروفند، مثل آدامس بدون شکر.
در هفته اول چیزهایی که می خورید و روش خوردن خود را تغییر ندهید. ولی همه چیزهایی که می خورید، زمان خوردن، ناراحتی ها و شدت آن ها را به دقت یادداشت کنید. این کار مشخص می کند که به طور کلی رابطه بین چیزهایی که می خورید و مشکلاتی که پیدا می کنید چگونه است.

برای آشنایی با درمان سوء هاضمه کلیک کنید.

منبع: کتاب بیماری های معده


سرطان معده و غذای آلوده

[sbu_post_image]

معده گشادترین بخش لوله گوارش است. ظرفیت طبیعی آن حدود یك لیتر می باشد. موقعیت و شكل معده ثابت نیست زیرا تا حد زیادی به حالت بدن، میزان محتویات معده، فشار احشای مجاور و تونوس معدی وابسته است. انتهای بالای معده توسط مری به سمت دیافراگم كشیده میشود وانتهای پایینی آن به علت اتصال به دورازدهه ناحدودی متحرك است.

جلوگیری از خوردن غذای آلوده به باكتری ( روشهای نگهداری بهتراز موادغذایی و دسترسی تمامی طبقات اجتماعی – اقتصادی به یخچال جهت نگهداری غذا باعث كاهش بلع باكتریهای خارجی شده است).

میزان بروز مرگ و میر سرطان معده به دلایل نامشخص درطی 60 سال اخیركاهش یافته ‏اند سرطان معده درطبقات اجتماعی– اقتصادی پایین شایعتراست. مهاجرانی كه از مناطق باشیوع بالا به نواحی با شیوع پایین سفر كرده ‏اند، استعداد ابتلای قبلی را حفظ نموده اند ولی ریسك گرفتاری در فرزندان آنها شبیه جمعیت محل اسكان جدید خواهد بود. این یافته نشان میدهد كه احتمالاً یك عامل محیطی كه از سنین پایین نشان میدهد كه احتمالاً یك عامل محیطی كه از سنین پایین شخص را تحت تاثیر قرار می‏دهد مسئول ایجاد سرطان معده است وبیش از همه عوامل مستعد كننده سرطان موجود در برنامه غذایی مورد توجه قرارگرفته ‏اند.

وقتی سلول‌های قسمتی از بدن شروع به رشد کنترل نشده کند، سرطان معده ایجاد می‌شود. سلول‌های نرمال به‌صورت طبیعی رشد می‌کنند و تقسیم می‌شوند ولی سلول‌های سرطانی این‌گونه نیستند. رشد آنها ادامه می‌یابد و از محدوده توده سلول‌های طبیعی، تجاوز می‌کند. با وجودی که انواع مختلفی سرطان شناسایی شده است ولی تمام آنها در یک ویژگی مشترکند و آن رشد خارج از کنترل سلول‌هایشان است.

انواع مختلف سرطان معده، به شکل‌های متفاوت رفتار می‌کنند. مثلاً سرطان ریه و سرطان پستان، دو نوع بیماری کاملاً متفاوتند. آنها با سرعت‌های مختلف رشد می‌کنند و به‌صورت متفاوتی به درمان پاسخ می‌دهند.

به همین دلیل است که افراد مبتلا به سرطان معده، نیاز به درمان‌هایی دارند که به‌صورت اختصاصی روی بیماریشان اثر کند. گاهی اوقات، سلول‌های سرطانی از غده‌ جدا شده و به سایر قسمت‌های بدن از طریق گردش خون و سیستم لنفاوی منتشر می‌شوند. آنها به محل‌های جدیدی منتقل شده و در آنجا مستقر می‌شوند و غده‌های جدیدی تولید می‌کنند. وقتی این حالت ایجاد شود به آن متاستاز گفته می‌شود. به سرطانی که به این صورت در بدن پخش شود، سرطان متاستاتیک گفته می‌شود. حتی اگر سرطان از محل اولیه خود، به یک جای جدید در بدن پخش و انتشار یابد، هنوز با عنوان ارگانی که اولین بار از آنجا شروع شده، نامیده می‌شود. مثلاً، سرطان پروستاتی که به استخوان‌ها انتشار یافته، همچنان سرطان پروستات نامیده می‌شود و یا اگر سرطان پستان به ریه انتشار یاید، همچنان، به‌عنوان سرطان پستان شناخته می‌شود. به بازگشت سرطان، در فردی که به‌نظر می‌رسد بعد درمان، علائمش کاملاً برطرف شود، عود بیماری گفته می‌شود.

پرتودرمانی سرطان معده

پرتودرمانی، اشعه‌هایی هستند با میزان انرژی بالا كه برای کشتن سلول‌های سرطانی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این درمان فقط بر سلول‌های موجود در منطقة مورد درمان اثر می‌گذارد. این اشعه از یک دستگاه بزرگ بیرون از بدن، تابانده می‌شود. بیش‌تر بیماران برای این نوع درمان به درمانگاه بیمارستان مراجعه می‌کنند. معمولاً درمان 5 روز در هفته و به مدت چندین هفته طول می‌كشد.
عوارض جانبی عمدتاً به میزان تابش اشعه و آن بخش از بدن بیمار که مورد درمان قرار می‌گیرد، بستگی دارد. پرتودرمانی روی شکم می‌تواند باعث ایجاد درد در معده یا روده شود. گاهی دچار تهوع یا اسهال می‌شوید، و یا پوست منطقة مورد درمان، قرمز، خشک و حساس می‌شود. احتمال دارد در طول پرتودرمانی به‌خصوص در هفته‌های آخر درمان، خیلی خسته شوید، گرچه استراحت مهم است، اما پزشکان معمولاً از بیماران می‌خواهند بكوشند تا آنجا که می‌توانند فعال باقی بمانند.
عوارض جانبی پرتودرمانی گرچه می‌تواند ناراحت‌كننده باشد اما پزشک عموماً آنها را درمان یا مهار می‌کند و یا پس از پایان درمان خودبه‌خود ناپدید می‌شوند.

آشنایی با روش های درمان سرطان معده (کلیک کنید)

منبع: موسسه تحقیقات سرطان. معاونت بهداشتی. دانشگاه علوم پزشکی تهران