مراقبت بعد از پیوند کبد

مراقبت بعد از پیوند کبد: تغذیه و دارو پس از عمل پیوند کبد

پیوند کبد یک جراحی برای جایگزینی کبد بیمار یا آسیب‌دیده شما با کبد سالم فرد اهداکننده (شخص دیگر) است. کبد اندامی است که در قسمت فوقانی راست شکم (معده) شما قرار دارد. کبد عملکردهای زیادی از جمله حذف مواد زائد از خون را دارد. همچنین خون شما را تجزیه می‌کند تا بدن بهتر بتواند از مواد مغذی استفاده کند. کبد به کنترل لخته شدن خون نیز کمک می‌کند. كبد اهدایی ممكن است از كسى باشد كه فوت كرده، يا از يكی از اعضای زنده خانواده باشد. ممکن است کبد را به صورت کامل یا فقط بخشی از آن را به فرد دریافت کننده پیوند بزنند. پیوند تکه‌ای (پارشیال) کبد به این دلیل انجام می‌شود که کبد تنها ارگانی است که در صورت سالم بودن می‌تواند خود را تجدید کند. دریافت کنندگان پیوند مستقیماً در موفقیت پیوند کبد خود نقش دارند. عدم رعایت رژیم دارویی سرکوب سیستم ایمنی، مهم‌ترین دلیل پس زدن پیوند است. پیگیری دقیق بیمار با پزشک می‌تواند به اطمینان از موفقیت‌آمیز بودن عمل پیوند کمک کند. توجه دقیق به برنامه‌های دارویی، تغییرات در شیوه زندگی، روش‌های جلوگیری از عفونت، همه از روش‌های مهم برای طولانی شدن زندگی فرد دریافت کننده پس از پیوند است.

چه زمانی پیوند کبد ضروری است؟


در صورتی که فرد به نارسایی کبد مبتلا شده باشد، ممکن است به پیوند کبد احتیاج پیدا کند. نارسایی کبد ممکن است در اثر بیماری‌های خاصی ایجاد شود که کبد شما را زخم می‌کند و باعث سفت شدن آن می‌شود. عفونت‌های هپاتیت ویروسی (وایرال) ممکن است باعث متورم شدن و از بین رفتن کبد شما شود. پیوند کبد همچنین ممکن است به دلیل سرطان کبد انجام شود. در صورت نیاز به پیوند کبد، شما در لیست پیوند قرار می‌گیرید. ممکن است نیاز باشد به مدت طولانی صبر کنید تا یک کبد برای شما پیدا شود. هنگامی که کبد اهدایی پیدا و آماده شد، به بیمارستان فراخوانده می‌شوید.

روش عمل پیوند کبد 


روش عمل پیوند کبد

در حین عمل، دستیار پزشک شما برش‌هایی (بریدگی) را از شکم به سمت کبد شما ایجاد می‌کند. کبد بیمار شما برداشته شده و کبد سالم فرد اهداکننده در جای آن قرار می‌گیرد. وقتی که کبد جدید شما در جای خود قرار گرفت و خون از طریق آن جریان پیدا کرد، دستیار پزشک شکم شما را می‌بندد. ممکن است بعد از عمل چند هفته از نزدیک در بیمارستان تحت نظر باشید. بعد از پیوند کبد ممکن است علائمی مانند درد شکم، تورم و زردی پوست شما برطرف شود. اگر مبتلا به سرطان کبد هستید، این عمل ممکن است از شیوع آن جلوگیری کند. پیوند کبد حتی ممکن است سرطان شما را درمان کند.

مراقبت‌های بعد از پیوند کبد


داروی خود را طبق دستورالعمل مصرف کنید

داروی خود را بعد از عمل پیوند کبد طبق دستورالعمل مصرف کنید

اگر فکر می‌کنید که مصرف داروهایتان کمکی به شما نمی‌کند یا عوارض جانبی آن شما را اذیت می‌کند، با پزشک خود در این‌باره صحبت کنید. اگر به دارویی حساسیت دارید به او بگویید. لیستی از داروها، ویتامین‌ها و داروهای گیاهی که مصرف می‌کنید را تهیه کنید. مقدار و زمان مصرف آن‌ها را یادداشت کنید. لیست یا بطری‌ قرص‌ها را برای بازدیدهای بعدی همراه خود ببرید. در صورت بروز مشکل اورژانسی لیست داروهای خود را همراه خود داشته باشید.

  • داروهای ضد میکروبی: آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند به درمان یا جلوگیری از عفونت ناشی از میکروب‌هایی به نام باکتری به شما کمک کنند. همچنین داروی ضد قارچ ممکن است برای از بین بردن قارچ‌هایی که می‌توانند باعث عفونت و بیماری شوند، مورد نیاز باشد. داروهای ضد ویروسی نیز می‌توانند به مبارزه بدن شما با عفونت ناشی از میکروبی به نام ویروس پس از پیوند کمک کند.
  • داروهای ضد رد پیوند: بدن شما سعی می‌کند مانند یک عفونت به اندام جدید شما حمله کند. این داروها برای کمک به بدن شما در پذیرش اندام جدید و جلوگیری از رد پیوند از بدن شما استفاده می‌شود. ممکن است لازم باشد داروهای ضد رد پیوند را تا آخر عمر مصرف کنید.
  • ایمونوگلوبین: در صورت ابتلا به هپاتیت ویروسی، ممکن است داروی گلوبولین برا ی شما تجویز شود. این دارو می‌تواند به کاهش خطر ابتلا به ویروس آلوده به کبد جدید شما کمک کند.
  • داروهای استروئیدی: داروهای استروئیدی ممکن است برای جلوگیری از رد کبد جدید شما استفاده شود. داروی استروئیدی همچنین می‌تواند به کاهش التهاب یعنی قرمزی، درد، و تورم کمک کند. این داروها می‌توانند بسیار کمک کننده باشند اما ممکن است عوارض جانبی نیز داشته باشند. مطمئن باشید که می‌دانید چرا به استروئیدها احتیاج دارید و آن‌ها را مصرف می‌کنید. داروهای استروئیدی را فقط در صورت تجویز پزشک مصرف کنید. همچنین متوقف کردن آن نیز بدون دستور پزشک و رعایت دستورالعمل‌های لازم باعث ایجاد مشکلاتی می‌شود.
  • داروهای مسکن: ممکن است برای از بین بردن یا کاهش درد به داروهای مسکن نیاز داشته باشید.
  • طریقه مصرف داروی خود را یاد بگیرید. از پزشکتان بپرسید چه دارویی را و به چه مقدار باید مصرف کنید. مطمئن باشید که می‌دانید چگونه، چه موقع، و چند بار باید آن را مصرف کنید.
  • قبل از مصرف داروی خود صبر نکنید تا درد شدید شود. در صورت آرام نشدن دردتان بعد از مصرف دارو، به پزشک خود مراجعه کنید.
  • داروهای مسکن ممکن است شما را دچار سرگیجه یا خواب‌آلودگی کنند. اگر هنگام خارج شدن از رختخواب احساس سرگیجه دارید حتما از کمک دیگران برای بلند شدن استفاده کنید.
  • داروی مهار کننده پروتون پمپ: این دارو به منظور جلوگیری از زخم به کاهش میزان اسیدی که معده شما تولید می‌کند، کمک می‌کند.

پیشگیری از لخته شدن خون 

ترومبوز ورید عمقی (DVT) عارضه‌ای است که در آن لخته‌های خون در رگ‌های خونی شما شکل می‌گیرد. این مشکل می‌تواند به راحتی بعد از عمل جراحی اتفاق بیفتد، بنابراین از پزشک خود برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد ترومبوز ورید عمقی سؤال کنید. موارد زیر می‌توانند به جلوگیری از ایجاد لخته در رگ‌های شما کمک کنند:

  • جوراب‌های فشرده‌سازی: ممکن است پزشک شما جوراب‌های فشرده‌سازی را برای شما تجویز کند. این جوراب‌ها تنگ و ارتجاعی هستند که بعد از عمل به پاهای شما فشار می‌آورند. در ناحیه انگشتان پا بالاترین میزان فشار وجود دارد و هرچه به سمت ران‌های شما می‌رود فشار کاهش می‌یابد. پوشیدن جوراب‌های فشرده‌سازی به فشار خون به قلب شما کمک می‌کند و مانع از لخته شدن خون در رگ‌های شما می‌شود.
  • راه رفتن: پیاده‌روی می‌تواند به جلوگیری از لخته شدن خون کمک کرده و خطر ابتلا به عفونت ریه را کاهش دهد. پیاده‌روی به جلوگیری از جمع شدن خون در پاها کمک می‌کند و باعث جلوگیری از ایجاد لخته‌های خونی در رگ‌های شما می‌شود.

رژیم غذایی و وزن سالم 

رژیم غذایی و وزن سالم برای مراقبت بعد از پیوند کبد

  • نگه داشتن وزن در حالت مناسب و ایده‌آل می‌تواند خطر ابتلا به مشکلات کبدی را کاهش دهد. همچنین می‌تواند به طبیعی نگه داشتن سطح قند خون نیز کمک کند. از پزشک خود در مورد این که چه وزنی برای شما مناسب است سوال کنید و اگر نیاز به کاهش وزن داشتید از او کمک بگیرید.
  • انواع غذاهای سالم مانند میوه، سبزیجات، نان سبوس‌دار، لبنیات کم چرب، لوبیا، گوشت بدون چربی و ماهی میل کنید. خوردن غذاهای سالم می‌توانند به شما کمک کنند تا انرژی بیشتری داشته باشید و سریع‌تر بهبود پیدا کنید. اگر لازم است بعد از پیوند کبد رژیم غذایی خاصی داشته باشید از پزشک خود درباره آن سوال کنید.

فیزیوتراپی 

در بعضی موارد پزشک شما لازم می‌داند که بعد از عمل پیوند کبد چند جلسه به فیزیوتراپی بروید. یک فیزیوتراپیست در انجام تمرینات خاص به شما کمک می‌کند. این تمرینات می‌توانند باعث تقویت بدن شما بعد از عمل شوند.

بارداری و کنترل تولد 

اگر بعد از عمل پیوند کبد قصد دارید که باردار شوید، باید حداقل دو سال صبر کنید. این انتظار می‌تواند شانس شما را برای داشتن یک حاملگی بی‌خطر افزایش دهد. به مدت دو سال بعد از عمل باید از نوعی روش پیشگیری از بارداری استفاده کنید. با پزشک خود صحبت کنید که چه نوع روشی برای شما مناسب است.

محافظت از پوست 

بعد از عمل پیوند کبد در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سرطان پوست هستید. همچنین داروهای شما ممکن است خطر آفتاب سوختگی را افزایش دهد. همیشه وقتی خارج از خانه می‌شوید، از کرم‌های ضدآفتاب استفاده کنید. بهتر است از ضدآفتاب‌های با SPF 40 یا بالاتر استفاده کنید. همچنین باید هر سال یک بار معاینه پوست انجام دهید تا مطمئن شوید جایی برای نگرانی وجود ندارد.

استعمال دخانیات 

اگر قبل از پیوند کبد سیگار می‌کشیدید، بعد از عمل دوباره مصرف آن را شروع نکنید. سیگار کشیدن به ریه‌ها، خون و قلب شما آسیب می‌رساند. در صورت استعمال سیگار، به احتمال زیاد شما دچار حمله قلبی، بیماری ریه و سرطان خواهید شد. شما با ترک سیگار به خود و اطرافیان کمک خواهید کرد.

واکسیناسیون 

پزشک ممکن است به شما در واکسیناسیون در برابر هپاتیت A و B کمک کند. واکسیناسیون در واقع تزریقی است که به شما در محافظت از بیماری کمک می‌کند. پزشک شما همچنین ممکن است از شما بخواهد که هر سال علیه ویروس آنفولانزا واکسینه شوید.

ویزیت‌های پیگیری


ویزیت‌های پیگیری بعد از پیوند کبد

  • از پزشک خود بپرسید چه موقع برای ویزیت‌های بعدی باید به او مراجعه کنید. ممکن است به ویزیت‌های زیادی بعد از عمل پیوند کبد نیاز داشته باشید. در بیشتر موارد ممکن است برای بررسی عملکرد کبد خود، به آزمایش خون نیاز داشته باشید. برای بررسی هرگونه مشکل در کبد جدید شما ممکن است نیاز باشد آزمایش‌های متعددی انجام دهید. این آزمایشات شامل سونوگرافی شکمی، اسکن توموگرافی کامپیوتری یا تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI) است. اگر جراحی شما به دلیل سرطان کبد انجام شده باشد، این آزمایشات می‌توانند نشان دهند که سرطان شما برگشته است یا خیر. اگر علائمی حاکی از رد پیوند کبد را داشته باشید، ممکن است نیاز باشد بیوپسی کبد انجام دهید. همچنین اگر علائمی از انسداد مجرای صفراوی دارید، ممکن است به کولانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی (ERCP) نیاز داشته باشید.
  • تمام ویزیت‌ها را بروید. هر سوالی دارید بنویسید. این روش به شما کمک می‌کند تا سوالات خود را فراموش نکنید و در ویزیت بعدی تمام آن‌ها را بپرسید.

چه زمانی مراجعه فوری به پزشک ضروری است؟


با پزشک خود تماس بگیرید اگر 

  • احساس ضعف می‌کنید یا به راحتی خسته می‌شوید.
  • تب (درجه حرارت بالای بدن) دارید.
  • سردرد یا لرزهای جدید دارید.
  • در ناحیه فوقانی شکم یا زخم خود احساس درد یا حساس شدن دارید.
  • پاهای شما شروع به ورم کردن می‌کند.
  • پوست شما خارش دارد یا دارای بثورات پوستی شده‌اید.
  • در قفسه سینه خود احساس درد می‌کنید، یا در تنفس مشکل دارید که با گذشت زمان شدیدتر می‌شود.
  • در مورد پیوند کبد، دارو یا مراقبت از خود سؤال یا نگرانی دارید.

به دنبال مراقبت‌های فوری باشید اگر 

  • ادرار شما کم‌تر از حد طبیعی است یا اصلا ادرار ندارید.
  • تب و لرز شدید دارید.
  • تشنج (تشنج) دارید.
  • دارای مدفوع سیاه و قیری هستید، و یا خون استفراغ می‌کنید.
  • بتازگی پوست یا سفیدی چشم شما زرد شده است.
  • شکم شما متورم می‌شود.
  • نواحی زخم شما متورم، قرمز شده و یا چرک در آن‌ها دیده می‌شود.
  • زخم شما خونریزی می‌کند و خون آن بند نمی‌آید.
  • به طور ناگهانی احساس گیجی یا حواس‌پرتی می‌کنید و در تنفس مشکل دارید.
  • جدیدا و به طور ناگهانی دچار درد در قفسه سینه شده‌اید. ممکن است هنگام نفس عمیق یا سرفه دچار درد بیشتری شوید. ممکن است سرفه شما خونی باشد.
  • در دست‌ها و پاهایتان احساس گرما، حساس شدن و درد می‌کنید و ممکن است متورم و قرمز به نظر برسند.
  • علائم سکته مغزی دارید: علائم زیر اضطراری است. در صورت داشتن موارد زیر بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید:
  • ضعف یا بی حسی در دست، پا یا صورت (ممکن است فقط در یک طرف بدن شما باشد)
  • گیجی و مشکلات در صحبت کردن یا درک گفتار
  • سردرد بسیار شدید که ممکن است به عنوان بدترین سردرد زندگی شما توصیف شود
  • یک چشم یا هر دو چشم شما قادر به دیدن نباشد
  • هنگام ایستادن احساس سرگیجه شدید می‌کنید

مراقبت بعد از سرطان روده بزرگ

مراقبت بعد عمل سرطان روده بزرگ: تغذیه بعد جراحی سرطان کولون

بیمارانی که بعد از جراحی سرطان روده بزرگ از بیمارستان مرخص می‌شوند، دورانی پراضطراب پیش رو دارند و همواره نگرانند که اگر مشکلی برایشان پیش بیاید و حالشان بد شود، چه کار باید بکنند. بسیاری از بیماران می‌ترسند که مبادا نتوانند در خانه از خودشان مراقبت کنند و مطمئن نیستند که چه چیزی در انتظارشان است. دوران نقاهت بعد از جراحی برای تمام بیماران یکسان نیست و چگونگی آن به سن، نوع عمل و میزان سلامتی قبل از عمل بستگی دارد. خستگی جسمی و عاطفی بعد از جراحی سرطان کولون طبیعی است و برطرف شدن آن چند هفته یا حتی چند ماه زمان می‌برد. این مقاله راهنمای مختصری است که به شما کمک می‌کند تا تغییرات بدن بعد از جراحی سرطان روده را بهتر درک کنید و با روش‌های جدیدی برای مدیریت عوارض جراحی آشنا شوید. همچنین پس از مطالعه این مقاله متوجه می‌شوید که بعد از جراحی سرطان روده بزرگ باید انتظار چه چیزهایی را داشته باشید و چطور می‌توانید سلامتی خود را ارتقاء دهید.

فعال باشید 


بعد از جراحی سرطان روده بزرگ فعال باشید

وقتی به خانه برمی‌گردید، چند روز به خوبی استراحت کنید. سپس برنامه روزمره‌ای برای خودتان در نظر بگیرید، هر روز از تخت پایین بیایید و لباس بپوشید. پیاده‌روی یکی از بهترین ورزش‌ها برای دوران بعد از عمل است که خطر عفونت قفسه سینه و تشکیل لخته خون را کاهش می‌دهد، بدن و عضلات را تقویت و اضطراب را برطرف می‌کند.

دور خانه راه بروید و از پله‌ها بالا و پایین بروید. به خاطر بسپارید که حتی یک پیاده‌روی مختصر هم ممکن است باعث خستگیتان بشود. برگشت به برنامه معمول روزمره فرآیندی تدریجی است. سعی کنید هر روز مسافت کوتاهی را پیاده‌روی کنید و به تدریج سرعت و مسافت راه رفتنتان را بیشتر کنید.

حتی‌الامکان تا شش هفته بعد از عمل از بلند کردن اشیاء سنگین خودداری کنید تا به بدن فرصت التیام بدهید. طبق یک قاعدۀ کلی نباید هیچ چیزی که سنگین‌تر از یک کتری پر از آب باشد، بلند کنید.

  • در چهار هفته اول بعد از عمل فعالیت‌های سبکی مانند شستشو، گردگیری و آشپزی انجام بدهید.
  • بعد از چهار هفته می‌توانید میزان فعالیت را افزایش دهید و کارهایی مانند تعویض ملافه تخت، اتو زدن و رخت پهن کردن را انجام دهید.
  • پس از گذشت شش هفته می‌توانید فعالیت‌های معمولی مانند باغبانی سبک، ورزش‌های کم‌برخورد، رقص، بولینگ و پیاده‌روی‌های طولانی‌تر را از سربگیرید.
  • بعد از گذشت هشت هفته اگر احساس کردید که حالتان خوب است، می‌توانید فعالیت‌های سنگین‌تری مانند شنا، گلف و اکثر ورزش‌های دیگر را دوباره شروع کنید.

رانندگی


تا زمانی که کاملاً مطمئن نشده‌اید که دوباره توانایی انجام حرکات سریع و ترمز اضطراری را پیدا کرده‌اید، رانندگی نکنید. معمولاً لازم است که چهار تا شش هفته برای شروع دوبارۀ رانندگی صبر کنید. اگر مسکن‌هایی قوی مصرف می‌کنید که تمرکزتان را مختل کرده است، رانندگی نکنید.

تغییر عملکرد روده بزرگ


تغییر عملکرد روده بزرگ بعد از جراحی سرطان روده بزرگ

شکم یا روده در مراحل اولیه دوره نقاهت بعد از جراحی کنسر کولون حساس می‌شود.

عملکرد روده بسیاری از بیماران بعد از جراحی تغییر می‌کند. چون جراح بخشی از روده بزرگ را برداشته است و روده کوتاه‌تر از سابق شده است، مدفوع سریع‌تر دفع می‌شود و ممکن است مدفوع شل‌تر و تعداد دفعات اجابت مزاج بیشتر شود. گاهی اوقات ماه‌ها طول می‌کشد تا روده جا بیفتد و به وضعیت جدید عادت کند، هرچند علائم اکثر بیماران به مرور زمان قابل مدیریت می‌شود.

اگرچه عملکرد روده و وضع اجابت مزاج مانند قبل از عمل نمی‌شود، اکثر بیماران الگوی جدیدی را برای خود تثبیت می‌کنند.

سعی کنید حجم وعده‌های غذایی را کم و تعدادشان را بیشتر کنید، غذا را خوب بجوید و وعده‌های غذایی را حذف نکنید. در طول روز آب فراوان بنوشید و چای، قهوه، نوشیدنی‌های گازدار و الکلی کمتری بنوشید. مشکلات شایع بعد از جراحی سرطان روده بزرگ به شرح زیر است:

  • بیماران دچار تکرر مدفوع می‌شوند و چند بار در روز اجابت مزاج می‌کنند.
  • بیماران مجبور می‌شوند که برای اجابت مزاج به سرعت خودشان را به سرویس بهداشتی برسانند. (فوریت)
  • بی اختیاری مدفوع
  • دشواری در تخلیه کامل روده
  • زیاد بودن باد روده
  • شل بودن مدفوع یا اسهال
  • یبوست

کند کردن عملکرد روده

اگر مدفوعتان شل است و در روز چند بار اجابت مزاج می‌کنید، در چند هفته نخست بعد از عمل، غذاهای سرشار از فیبر میل نکنید. افزایش سریع و شدید میزان فیبر ممکن است باعث اسهال، گاز و نفخ شود.

کند کردن حرکت مدفوع در روده، مشکل تکرر مدفوع را از بین می‌برد و مدفوع را سفت می‌کند، در نتیجه کنترل مدفوع آسان‌تر می‌شود. فیبر نقش مهمی در تنظیم عملکرد روده بزرگ دارد. دو نوع فیبر نامحلول و محلول وجود دارد؛ فیبر نامحلول سرعت حرکات روده را بیشتر می‌کند، اما فیبر محلول حرکات روده را کندتر و مدفوع را سفت می‌کند.

اگر اسهال دارید یا مدفوعتان شل است، مصرف غذاهای زیر را کاهش دهید:

  • سبوس، دانه‌ها، نان و برشتوک‌های صبحانه سبوس‌دار یا تهیه شده از چند نوع غله و غلات کامل
  • بعضی میوه‌ها از قبیل انگور، زردآلو، انواع آلو، هلو و انواع توت
  • سبزیجات به ویژه لوبیا، بروکلی، جوانه‌ها، نخود فرنگی، کلم، پیاز، فلفل، بلال، اسفناج و سیر
  • غذاهای چرب یا سرخ شده
  • انواع ادویه مانند فلفل قرمز و کاری
  • کافئین موجود در قهوه، چای، نوشیدنی‌های دارای شکلات، کولا و نوشیدنی‌های انرژی‌زا
  • شکلات

البته زمانی که حرکت روده کند و مشکل تکرر مدفوع برطرف شد، می‌توانید این خوراکی‌ها را دوباره در برنامه غذاییتان بگنجانید.

غذاهایی که حرکت روده را کند و مدفوع را سفت میکنند

  • فرنی جو دوسر
  • نان سفید، کته و پاستا
  • سیب و گلابی پوست کنده، موز، پوره سیب زمینی
  • ماهی و مرغ
  • ماست، کره بادام زمینی و مارشمالو

چنانچه تغییر رژیم غذایی برای کنترل روده کافی نبود، ممکن است لازم باشد که مکمل فیبر محلول یا قرص ضداسهال مصرف کنید.

بیاختیاری مدفوع


چنانچه در عمل جراحی سرطان روده بزرگ بخشی از رکتوم (راست روده) برداشته شود، عضلات اطراف مقعد یا همان اسفنکترها آسیب می‌بیند، در نتیجه بیمار نمی‌تواند عضلات را به اندازه کافی منقبض کند تا مانع خروج مدفوع شود.

همچنین ممکن است جراحی به عصب‌رسانی عضلات نیز آسیب بزند و در نتیجه عصب‌ها سیگنال‌های اشتباهی را به مغز منتقل کنند. به این ترتیب تشخیص زمان دفع مدفوع یا خروج گاز برای بیمار دشوار می‌شود. زمانی که بیمار احساس می‌کند هر آن ممکن است عمل دفع را انجام دهد و نمی‌تواند مدفوع را کنترل کند، طبق یک واکنش طبیعی تمام عضلاتش را منقبض می‌کند، نفسش را حبس می‌کند و سرآسیمه به دنبال سرویس بهداشتی می‌گردد تا دچار شرمساری نشود. اما بهتر این است که بی‌حرکت بایستید یا بنشینید، نفس عمیق بکشید و عضلات اسفنکتر مقعدی را منقبض کنید تا ضرورت دفع فوری از بین برود.

تمرین دادن عضلات اسفنکتر آنها را تقویت می‌کند، به این ترتیب بهتر می‌توانید حرکات روده را کنترل کنید و مانع از خروج مدفوع یا گاز شوید. هرچه بیشتر تمرین کنید، عضلات قوی‌تر و کارآمدتر می‌شود. از پزشک معالجتان بخواهید که تمرین‌های اسفنکتر را به شما آموزش بدهند.

کنترل گاز شکم


ممکن است بعد از جراحی سرطان کولون دچار نفخ شوید و روده گاز بیشتری تولید کند. احتمال دارد بی‌حرکت نشستن برای مدتی طولانی باعث ناراحتیتان شود. سعی کنید هر نیم ساعت یکبار جابه‌جا شوید و موقعیتتان را تغییر بدهید. به این ترتیب گاز جمع نمی‌شود و در روده گیر نمی‌کند.

همچنین اگر عضلات مقعدی ضعیف‌تر شده باشد یا اگر دهانه خروج مدفوع (استوما) در روده ایجاد شده باشد، ممکن است کنترل کمتری بر خروج گاز داشته باشید. میزان گاز ناشی از خوردن غذاهای یکسان در افراد مختلف، متفاوت است، به طور کلی غذاهای سرشار از فیبر گاز بیشتری تولید می‌کنند. غذاهای مختلف را امتحان کنید و ببینید که کدام یک برایتان مناسب‌تر است.

غذاهایی را که در طول روز میل می‌کنید، یادداشت کنید تا بتوانید غذاهایی را که باعث زیاد شدن باد شکم می‌شود، حذف کنید. سعی کنید آرام غذا بخورید و لقمه‌ها را به خوبی بجوید. به جای یک وعده غذای سنگین، وعده‌های بیشتر و کم‌حجم‌تر میل کنید.

غذاهایی که باعث تولید گاز میشود

  • جوانه‌ها، بروکلی، کلم، لوبیا، پیاز، اسفناج، بلال و خیار
  • لبنیات و غذاهای پرچرب
  • آجیل، عدس، سبوس و غذاهای تند
  • آدامس
  • سوربیتول: نوعی قند که در بعضی شیرین کننده‌های مصنوعی و همچنین سیب، گلابی و هلو وجود دارد.

داروهایی که باعث تولید یا افزایش گاز میشوند

متفورمین، آنتی بیوتیک‌ها، بتابلاکرها، منیزیم موجود در داروهای ضداسید، مسکن‌های ضدالتهابی از قبیل ولتارول  و ایبوپروفن، بعضی داروهای ضدافسرگی مانند ونالفاکسین و سیتالوپرام و فیبوژل و لاکتولوز.

مراقبت از زخم


احساس مقداری درد و ناراحتی در اطراف زخم طبیعی است. مسکن‌ها را به طور منظم مصرف کنید و مصرف آنها را تا زمانی که بتوانید بدون درد نفس عمیق بکشید، سرفه کنید، بخوابید و راه بروید، ادامه بدهید. التیام یافتن و جوش خوردن زخم چند مرحله دارد. در ابتدا ممکن است احساس خارش، سوزش یا بی‌حسی در ناحیه زخم داشته باشید و به موازات تشکیل بافت جدید احساس کنید که زخم ضخیم و برجسته شده است. همچنین هنگام جوش خوردن زخم احتمال دارد احساس کنید که پوستتان کشیده می‌شود. برای نرم شدن پوست می‌توانید کمی روغن بچه دور زخم بزنید. حمام کردن یا دوش گرفتن بعد از جراحی روده بزرگ اشکالی ندارد، مگر آن که پزشک معالجتان دستور دیگری داده باشد؛ البته هنگام استحمام باید مراقب باشید که آب بیش از اندازه داغ نشود؛ همچنین استفاده از بمب حباب حمام و مواد ضدعفونی کننده نیز تا زمانی که زخم کاملاً جوش نخورده است، ممنوع است. اگر زخم دردناک، بدبو یا قرمز شد و ترشح داشت، به سرعت با پرستار یا پزشک معالجتان تماس بگیرید.

خستگی


خستگی بعد از جراحی سرطان روده بزرگ

خستگی شدید و مزمن شایع‌ترین عارضه بعد از جراحی سرطان روده بزرگ است. به اتفاقاتی که از سر گذرانده‌اید، فکر کنید نگرانی و تردید درباره درست بودن تشخیص سرطان، انجام دادن یک جراحی بزرگ و مرخص شدن از بیمارستان بعد از یک مدت کوتاه کافی است تا هر فردی را از پا بیندازد. ممکن است انرژی نداشته باشید و انجام دادن کوچکترین کارها برایتان خسته کننده و توان‌فرسا باشد. استراحت نیز غالباً کمکی به بهتر شدن حالتان نمی‌کند. خستگی مزمن ممکن است تا ماه‌ها بعد از جراحی سرطان روده بزرگ ادامه داشته باشد. خستگی بعد از عمل با مشکلات دیگری مانند افسردگی، درد، اختلال خواب، کم‌خونی یا پایین بودن میزان استروژن، تستوسترون یا هورمون‌های تیروئید ارتباط دارد. بسیار مهم است که علت اصلی خستگی را پیدا کنید تا اگر نیازی به درمان دارید، تحت درمان قرار بگیرید. اگر به مرور زمان انرژی بیشتری پیدا نکردید، حتماً موضوع را با پزشک معالجتان در میان بگذارید. خستگی مزمن انجام دادن کارهایی را که زمانی از آنها لذت می‌بردید، دشوارتر می‌کند و خلق و خو و روابطتان با دیگران را نیز تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

روشهای مختلف خودیاری

ورزش منظم خستگی را کاهش و انرژی را افزایش می‌دهد. ورزش را با پیاده‌روی کوتاه شروع کنید و مسافت را به تدریج بیشتر کنید. همچنین ورزش کمک می‌کند تا بهتر بخوابید و افسردگی و اضطراب را نیز بهبود می‌دهد. درمان‌های مکمل نیز برای کاهش اضطراب و استرس مفید است. برنامه ورزش روزانه‌ای برای خودتان تعریف کنید. سعی کنید بعد از بیدار شدن مدت زیادی در تخت نمانید و هر روز راس ساعت مشخصی به رختخواب بروید. تعداد بیشتری وعده غذایی کم‌حجم را جایگزین یک وعده غذایی سنگین بکنید. پیشنهاد کمک خانواده و دوستانتان را برای خرید، انجام کارهای خانه، باغبانی و … قبول کنید.

رابطه جنسی


بسیاری از بیماران علاقه خود را به رابطه جنسی در پی ابتلا به سرطان و انجام جراحی روده بزرگ از دست می‌دهند. عوارض جانبی جراحی روده باعث می‌شود که بیمار از فکر از سرگیری رابطه جنسی دچار اضطراب شود. وجود استوما (دهانه خروج مدفوع) یا غیرقابل پیش‌بینی بودن فعالیت روده تاثیر قابل توجهی بر احساسات بیمار درباره بدن خود یا تصورش از احساسات همسرش می‌گذارد. درهر حال هر زمان که احساس کردید آماده‌اید، هیچ مشکلی برای شروع مجدد رابطه جنسی وجود ندارد، البته بهتر است برای بازیابی صمیمیت و دوباره نزدیک شدن به همسرتان، رابطه را با بوسه و در آغوش گرفتن یکدیگر شروع کنید.


نارسایی کبد حاد و مزمن

نارسایی کبد حاد و مزمن : از کار افتادگی کبد قابل درمان است؟

عفونت و عوامل ژنتیکی می‌‌توانند دست به دست هم بدهند و باعث به وجود آمدن بیماری کبدی و آسیب دیدگی آن شوند. نارسایی کبدی زمان رخ می‌دهد که کبد شما نمی‌تواند به انجام تعداد زیادی از وظایف و حیاتی خود از قبیل تولید صفرا برای هضم غذا و پاک سازی خون از مواد سمی بپردازد. نارسایی کبدی می‌تواند یک وضعیت اورژانسی باشد که زندگی فرد را تهدید نماید. همچنین می‌تواند به صورت حاد یا مزمن خود را نشان دهد. نارسایی حاد کبد به سرعت به وجود می‌آید در حالی که نارسایی مزمن به تدریج و با گذر زمان ایجاد خواهد شد. آسیب دیدگی کبد را می‌توان به چند مرحله تقسیم کرد که هر مرحله به صورت پیش رونده بر روی توانایی کبد برای عملکرد صحیح تاثیر خواهد گذاشت. با ما همراه باشید تا اطلاعات بیشتری را در خصوص نارسایی کبد و مراحل مختلف آن در اختیار شما قرار دهیم. افرادی که بیماری کبدی در آن‌ها تشخیص داده شده است اغلب در طول زندگی خود مورد ارزیابی و بررسی دقیق قرار می‌‌گیرند تا پزشکی اطمینان حاصل کنند که بیماری آنها در حال بدتر شدن نیست و منجر به آسیب دیدگی بیشتر کبد نشده است. اگر شما نگران سلامت کبد یا نارسایی کبد خود هستید می‌توانید در این زمینه با پزشک مشورت کنید.

 نارسایی کبد با بیماری کبد چه تفاوتی دارد؟


 به خاطر داشته باشید که تمایز گذاری بین بیماری کبد و نارسایی کبد اهمیت زیادی دارد. منظور از بیماری کبد هر نوع اختلالی است که باعث بروز التهاب یا آسیب در کبد می‌شود. بیماری کبد می‌تواند بر روی عملکرد کامل کبد شما تاثیر بگذارد. نارسائی کبد به وضعیتی گفته می‌‌شود که کبد یک بخش از عملکرد خود یا همه توانایی خود برای انجام وظایفش را از دست بدهد که این وضعیت می‌‌تواند به علت آسیب دیدگی ناشی از بیماری کبد به وجود بیاید.

 مراحل مختلف نارسایی کبد شامل چه مواردی است؟ 


مراحل مختلف نارسایی کبد شامل چه مواردی است

 آسیب دیدگی ناشی از بیماری کبد را می‌توان به چند دسته تقسیم کرد که به صورت فزاینده بر روی توانایی کبد برای انجام وظایف حیاتی آن تاثیر می‌گذارد.

 التهاب کبد چیست؟ 

 در این مرحله اولیه، کبد بزرگ یا ملتهب می‌شود. تعداد زیادی از افرادی که دچار التهاب کبد هستند هیچ گونه نشانه و علامتی را تجربه نمی‌کنند. در صورتی که التهاب کبد ادامه پیدا کند احتمال بروز آسیب دیدگی دائمی در آن وجود خواهد داشت.

 فیبروز کبدی چیست؟ 

 فیبروز کبد زمانی رخ می‌دهد که کبد ملتهب شروع به تشکیل بافت اسکار نماید. بافت اسکاری که در این مرحله به وجود می‌آید جای بافت‌های سالم کبد را می‌گیرد و باز هم این بافت‌ها نمی‌توانند وظیفه بافت‌های سالم را انجام دهند. این وضعیت بر روی عملکرد کبد برای انجام وظایف خود به طور مطلوب تاثیر می‌گذارد. تشخیص این اختلال معمولاً دشوار است زیرا اغلب هیچ گونه نشانه و علامتی ندارد.

 سیروز کبدی چیست؟

 در مرحله سیروز کبدی بافت اسکار شدیدی در کبد شما ساخته می‌شود. از آنجایی که بافت اسکار سالم بسیار کمی در کبد باقی می‌ماند کبد نمی‌تواند فعالیت‌های خود را به طور صحیح انجام دهد. اگرچه ممکن است شما قبلا هیچ گونه نشانه و علامتی را احساس نکرده باشید با رسیدن به مرحله سیروز کبدی شاهد بروز علائم و نشانه‌های این اختلال خواهید بود.

 مرحله آخر بیماری کبدی چیست؟ 

 افرادی که دچار مرحله آخر بیماری کبد می‌‌شوند در واقع سیروز کبدی دارند و کبد آنها به شدت دچار از کار افتادگی شده است. بیماری کبدی در مرحله آخر با عوارضی از قبیل هپاتیت، تجمع مایع در شکم، تورم و آسیب مغزی همراه می‌شود. در این مرحله هیچ یک از روش‌های درمانی به غیر از پیوند کبد توصیه نمی‌شود زیرا سایر روش‌ها عملا هیچ گونه تاثیری در بهبود حال بیمار ندارند.

 سرطان کبد چیست؟ 

 منظور از سرطان، رشد و تکثیر غیر عادی سلول‌های بدن است. در صورتی که این فرایند در کبد آغاز شود از این وضعیت تحت عنوان سرطان ‌کبد یاد می‌‌شود. اگرچه احتمال بروز سرطان کبد در هر یک از مراحل نارسایی کبدی وجود دارد افرادی که دچار سیروز کبدی هستند بیشتر در معرض ابتلا به سرطان کبد قرار خواهند گرفت. برخی از علائم و نشانه‌های شایع سرطان کبد به شرح زیر می‌باشد:

  • کاهش غیر عادی و بدون دلیل وزن بدن
  • تورم یا درد شکمی
  • از دست دادن اشتها و احساس پری شکم پس از خوردن مقدار کمی از مواد غذایی
  • تهوع و استفراغ
  • زرد شدن رنگ پوست و چشم (یرقان)
  • خارش پوست

 علل بروز نارسایی کبدی چیست؟ 


 علل بروز نارسایی کبد به نوع نارسایی کبد – مزمن یا حاد بستگی دارد.

 علل بروز نارسایی حاد کبد چیست؟

 نارسایی حاد کبد به سرعت به وجود می‌آید و عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند. البته در برخی موارد علت اصلی ابتلا به این اختلال ناشناخته است. برخی از علل احتمالی بروز این اختلال به شرح زیر می‌باشند:

  • عفونت ویروسی از قبیل هپاتیت نوع A  و Bو  E
  • مصرف بیش از حد استامینوفن
  • واکنش به داروهای تجویز شده از قبیل آنتی ‌بیوتیک، داروهای غیر استروئیدی ضد التهاب و داروهای ضد تشنج
  • واکنش به مکمل گیاهی از قبیل ما هوانگ و کاوا کاوا
  • اختلالات متابولیکی از قبیل بیماری ویلسون
  • اختلالات خود ایمنی از قبیل هپاتیت خود ایمنی
  • اختلالاتی که بر عروق کبد تاثیر می‌گذارند از قبیل سندروم بود – کیاری
  • قرار گرفتن در معرض سموم از قبیل سمومی که در مواد شیمیایی صنعتی وجود دارند یا مصرف قارچ سمی

 علل بروز نارسایی مزمن کبدی چیست؟ 

 نارسایی مزمن کبد علت آسیب دیدگی کبد و به تدریج و با گذر زمان به وجود می‌آید. این اختلال منجر به سیروز کبدی می‌شود. در این حالت بخش بزرگی از بافت اسکار روی کبد تشکیل می‌شود که اجازه نمی‌دهد کبد به طور صحیح به انجام فعالیت‌های خود بپردازد. برخی از علل احتمالی بروز سیروز کبدی به شرح زیر می‌باشند:

  • هپاتیت مزمن بی یا هپاتیت سی 
  • بیماری کبد مرتبط با مصرف مشروبات الکلی
  • بیماری کبد چرب غیر الکلی
  • بیماری هپاتیت خود ایمنی
  • بیماری‌هایی که بر کیسه صفرا تاثیر می‌گذارند از قبیل کلانژیت یا التهاب یکی از مجاری صفراوی

 علائم و نشانه‌های نارسایی کبد چیست؟ 


علائم و نشانه‌های نارسایی کبد چیست

علائم و نشانه‌های نارسایی حاد کبد چیست؟ 

 نارسایی مزمن کبد اغلب در افرادی به وجود می‌‌آید که سابقه بیماری کبدی را ندارند. نارسایی مزمن کبدی یک وضعیت اورژانسی است و بیمار علائم و نشانه‌هایی را تجربه می‌کند که نیازمند مراجعه فوری به پزشک است. علائم و نشانه‌های نارسایی مزمن کبد می‌تواند به شرح زیر باشد:

  • احساس بیمار بودن
  • احساس خستگی و خواب آلود بودن
  • تهوع و استفراغ
  • تورم یا درد شکمی
  • زرد شدن رنگ پوست و چشم
  • احساس گیجی

 علائم و نشانه‌های نارسایی مزمن کبدی چیست؟

 می‌توان علائم و نشانه‌های نارسایی مزمن کبدی را به دو دسته علائم اولیه و علایم پیشرفته تقسیم کرد. علائم و نشانه‌های نارسایی مزمن کبد می‌تواند به شرح زیر باشد:

  • احساس خستگی و بی حالی
  • از دست دادن اشتها
  • تهوع و استفراغ
  • درد و ناراحتی خفیف شکمی

 برخی از علائم و نشانه‌هایی که نشان دهنده نارسایی مزمن کبد در مرحله پیشرفته است به شرح زیر می‌باشد:

  • زرد شدن رنگ پوست و چشم
  • خونریزی و کبودی پوست که به سرعت رخ می‌دهد.
  • احساس سرگیجه
  • تجمع مایع در شکم، بازو یا پاها
  • تیره شدن رنگ ادرار
  • خارش شدید پوست

 نارسایی کبدی چگونه تشخیص داده می‌شود؟ 


 پزشک برای تشخیص نارسایی کبد به بررسی سابقه پزشکی شما می‌‌پردازد و انجام معاینات جسمانی را شروع خواهد کرد. سپس آزمایشات مختلفی را درخواست خواهد کرد که برخی از آنها به شرح زیر می‌باشند:

  • آزمایش آنزیم‌های کبدی، تستی است که به بررسی سطح پروتئین و آنزیم‌های مختلف در خود می‌پردازند تا پزشک بتواند عملکرد صحیح کبد را ارزیابی نماید.
  • سایر آزمایشات خونی از قبیل شمارش کامل سلول‌های خونی، تست هپاتیت ویروسی یا اختلالات ژنتیکی که می‌توانند باعث آسیب دیدگی کبد شوند نیز درخواست خواهد شد.
  • اسکن ام آر آی و سی تی اسکن و سونوگرافی نیز برای مشاهده ساختار کبد درخواست می‌شود.
  • نمونه برداری از بافت کبد به پزشک کمک می‌کند وجود بافت اسکار را تشخیص درد و بر اساس نمونه تهیه شده علت اصلی بروز مشکلات ایجاد شده را مشخص نماید.

 چه روش‌هایی برای درمان نارسایی کبد وجود دارد؟  


چه روش‌هایی برای درمان نارسایی کبد وجود دارد

از آنجایی که آسیب دیدگی کبد منجر به نارسایی کبدی می‌شود درمان این اختلال با بررسی علت آسیب دیدگی کبد آغاز می‌شود. به عنوان مثال مصرف داروهای ضد ویروسی می‌تواند در درمان عفونت هپاتیت ویروسی مفید باشد یا مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی در درمان هپاتیت خود ایمنی موثر است. تغییر در سبک زندگی نیز به عنوان بخشی از برنامه درمان توصیه می‌شود. تغییر سبک زندگی می‌تواند شامل کاهش وزن اضافی بدن، دوری کردن از مصرف مشروبات الکلی و یا اجتناب از مصرف برخی داروهای خاص باشد. آسیب دیدگی ناشی از التهاب و فیبروز کبدی به تدریج و با گذر زمان بهبود پیدا می‌کند به شرط آن که به طور صحیح شناسایی و درمان شود. آسیب دیدگی کبد ناشی از سیروز کبدی اغلب جبران می‌‌شود اما می‌توان روند پیشرفت بیماری را آهسته یا متوقف کرد. در افرادی که دچار سیروز کبدی شدید یا بیماری کبد در مرحله آخر می‌شوند انجام پیوند کبد ضروری خواهد بود. در این شرایط پزشک اقدام به برداشتن کبد می‌‌کند و کبد آسیب دیده و بیمار را با کبد سالم فرد دهنده تعویض می‌نماید.

 چگونه می‌توان نارسایی حاد کبد را درمان کرد؟ 

 معمولاً درمان نارسایی حاد کبد در بخش مراقبت‌های ویژه بیمارستان انجام می‌شود. اعضای تیم تخصصی درمان به پایدار کردن وضعیت بیمار می‌پردازند و در طول درمان و در دوران بهبود عوارض حاصل از بیماری را کنترل می‌کنند. در صورتی که پزشک به مصرف یک دارو یا واکنش به آن مشکوک شده باشد با تجویز داروهای دیگر اقدام به رفع عوارض داروهای مصرف خواهد کرد. در برخی از افرادی که دچار نارسایی حاد کبدی هستند انجام پیوند کبد توصیه می‌شود.

 چگونه می‌توان از نارسایی کبد جلوگیری کرد؟  


 شما می‌توانید با تغییر در سبک زندگی خود و تلاش برای داشتن کبد سالم از بروز نارسایی کبدی جلوگیری کنید. در بخش زیر به چند نکته مهم اشاره می‌کنیم که به شما برای داشتن کبد سالم کمک خواهد کرد:

  • فقط زمانی به مصرف دارو بپردازید که واقعاً به آن نیاز دارید و در خصوص دوز مصرف آن دارو احتیاط کنید و از دستورات پزشک خود پیروی نمایید.
  • بدون مشورت با پزشک خود از ترکیب کردن داروها اجتناب کنید.
  • سعی کنید تناسب اندام داشته باشید زیرا بین چاقی و چرب بودن کبد ارتباط وجود دارد.
  • خود را در برابر هپاتیت A و B واکسینه کنید.
  • به طور منظم به پزشک مراجعه کنید تا آزمایشات مخصوص کبد را درخواست نماید. در این شرایط می‌‌توان با درمان و اقدام به موقع از بروز هرگونه مشکلی جلوگیری کرد و از بدتر شدن آنها پیشگیری نمود.

سندروم لینچ (Lynch syndrome) و افزایش احتمال سرطان روده بزرگ

سندروم لینچ (Lynch syndrome) و افزایش احتمال سرطان روده بزرگ

سندرم لینچ یک بیماری ارثی است که خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ ، سرطان آندومتر و چندین سرطان دیگر را افزایش می‌دهد. سندرم لینچ از لحاظ تاریخی به عنوان سرطان ارثی غیر پولیپوزیس کولورکتال (HNPCC) شناخته شده است.

تعدادی از بیماری‌های ارثی می‌توانند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ یا سرطان آندومتر را افزایش دهند، اما سندرم لینچ شایع‌ترین آنها است. پزشکان تخمین می‌زنند که از هر 100 مورد سرطان روده بزرگ یا سرطان آندومتر حدود 3 نفر دچار سندرم لینچ می‌شوند.

خانواده‌هایی که مبتلا به سندرم لینچ هستند معمولاً موارد بیشتری از سرطان روده بزرگ یا سرطان آندومتر را دارند. سندرم لینچ همچنین باعث می‌شود سرطان در جمعیت با سنین کمتر نیز رخ دهد.

علل


سندرم لینچ در خانواده‌ها با الگوی ارثی غالب اتوزومال ایجاد می‌شود. این بدان معنی است که اگر یکی از والدین دارای جهش ژنی برای سندرم لینچ باشد، 50 درصد احتمال دارد که این جهش به هر کودک منتقل شود. خطر سندرم لینچ به همان اندازه است که مادر یا پدر حامل ژن جهش یافته باشد، خواه اینکه فرزند پسر باشد یا دختر.

جهش‌های ژنتیکی چگونه باعث سرطان می‌شوند

جهش‌های ژنتیکی چگونه باعث سرطان می‌شوند

ژن‌های مبتلا به سندرم لینچ مسئول اصلاح تغییرات ژنتیکی (تعمیر ژن‌های اصلاح نشده) هستند.

ژن‌های شما حاوی DNA هستند که دستورالعمل‌های مربوط به هر فرآیند شیمیایی را در بدن شما دارند. با بزرگ شدن و تقسیم سلول‌های شما، آنها یک کپی از DNA خود تهیه می‌کنند که برای تصحیح برخی از اشتباهات جزئی غیر معمول نیست.

سلول‌های عادی مکانیسم‌هایی برای تشخیص اشتباهات و ترمیم آنها دارند. اما سلول‌های افرادی که یکی از ژن‌های غیر طبیعی مرتبط با سندرم لینچ را به ارث می‌برند، توانایی ترمیم این اشتباهات جزئی را ندارند. جمع شدن این اشتباهات منجر به افزایش آسیب ژنتیکی در سلول‌ها می‌شود و در نهایت می‌تواند باعث سرطانی شدن سلول‌ها شود.

علائم


علائم سندروم لینچ

افراد مبتلا به سندرم لینچ ممکن است این علائم را تجربه کنند:

  • سرطان روده بزرگ که در سنین پایین تری رخ می‌دهد، خصوصاً قبل از سن 50 سالگی
  • سابقه خانوادگی وجود سرطان روده بزرگ که در سنین جوانی رخ می‌دهد
  • سابقه خانوادگی سرطانی که بر رحم (سرطان آندومتر) تأثیر می‌گذارد
  • سابقه خانوادگی سایر سرطان‌های مرتبط از جمله سرطان تخمدان، سرطان کلیه، سرطان معده، سرطان روده کوچک، سرطان کبد، سرطان غدد عرقی (سرطان سباسه) و سایر سرطان‌ها.

عوارض


گذشته از ایجاد عوارض برای سلامتی شما، یک اختلال ژنتیکی مانند سندرم لینچ ممکن است نگرانی‌های دیگری را ایجاد کند. یک مشاور ژنتیک به شما کمک می‌کند تا دوره‌هایی از زندگی خود که ممکن است تشخیص شما را تحت تأثیر قرار دهد را بررسی کنید مانند:

  • حریم خصوصی. نتایج آزمایش ژنتیکی شما در پرونده پزشکی شما ذکر شده است که ممکن است توسط شرکت‌های بیمه و کارفرمایان قابل دسترس باشد. ممکن است در مورد اینکه اگر سندرم لینچ تشخیص داده شده است، آیا تغییر شغل یا ارائه بیمه درمانی را در آینده دشوار می‌کند، سؤال داشته باشید. یک مشاور ژنتیکی می‌تواند قوانینی را که ممکن است از شما محافظت کند را توضیح دهد.
  • کودکان شما. اگر مبتلا به سندرم لینچ هستید، فرزندانتان خطر ارث بردن جهش‌های ژنتیکی شما را دارند. اگر یکی از والدین دارای سندرم لینچ ناشی از جهش ژنتیکی باشد، هر کودک 50 درصد احتمال دارد که آن جهش را به ارث ببرد. یک مشاور ژنتیکی می‌تواند به شما کمک کند تا طرحی را برای بحث در مورد این موضوع با فرزندان خود تهیه کنید از جمله اینکه چگونه و چه موقع به آنها بگویید.
  • تشخیص سندرم لینچ در بستگان دور شما پیامدهایی برای کل خانواده شما دارد، زیرا بسیاری از بستگان خونی ممکن است احتمال ابتلا به سندرم لینچ را داشته باشند. یک مشاور ژنتیک می‌تواند به شما در یافتن بهترین راه برای اطلاع در مورد بیماری‌های اعضای خانواده شما کمک کند و توضیح دهد که این نتایج به چه معنی است.

تشخیص


اگر مشکوک به سندرم لینچ هستید، ممکن است پزشک از شما در مورد سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ، سرطان آندومتر و سایر سرطان‌ها سؤال کند. این ممکن است به آزمایش‌ها و روش‌های دیگری برای تشخیص سندرم لینچ منجر شود.

تاریخچه خانوادگی

در صورت وجود موارد زیر پزشک ممکن است شما را به ارزیابی بیشتر سندرم لینچ ارجاع دهد.

  • بستگان دارای هر نوع تومور مرتبط با لینچ، از جمله سرطان روده بزرگ. نمونه‌هایی از سایر تومورهای مرتبط با لینچ شامل مواردی است که بر آندومتر، تخمدان‌ها، معده، روده کوچک، کلیه‌ها، مغز یا کبد تاثیر می‌گذارد.
  • اعضای خانواده مبتلا به سرطان در سنین پایین تر
  • بیش از یک نسل خانواده تحت تأثیر نوعی سرطان قرار دارند.

آزمایش تومور

اگر شما یا شخصی از خانواده شما به سرطان مبتلا باشد، آزمایش ویژه‌ای ممکن است مشخص کند که تومور شما خصوصیات خاصی از سرطان‌های سندرم لینچ را دارد یا خیر. نمونه سلول‌های سرطان روده بزرگ و بعضی اوقات تومورهای دیگر می‌توانند برای آزمایش تومور استفاده شوند.

آزمایش تومور می‌تواند نشان دهد که آیا سرطان شما ناشی از ژن‌های مرتبط با سندرم لینچ بوده است یا خیر. آزمایشات تومور شامل موارد زیر است:

  • آزمایش ایمونوهیستوشیمی (IHC). آزمایش IHC از رنگ‌های مخصوصی برای رنگ آمیزی نمونه‌های بافتی استفاده می‌کند. وجود یا عدم وجود رنگ آمیزی نشانگر وجود پروتئین‌های خاصی در بافت است. پروتئین‌های رنگ شده ممکن است به پزشکان در یافتن ژن جهش یافته که باعث سرطان می‌شود کمک کنند.
  • آزمایش ناپایداری میکرو ماهواره (MSI). میکروساتلیت‌ها توالی DNA هستند. در افراد مبتلا به سندرم لینچ، ممکن است در این توالی‌ها سلول‌های توموری مشاهده شود.

نتایج تست IHC یا MSI مثبت نشان می‌دهد که در ژن‌هایی که به سندرم لینچ وصل شده‌اند، نقص عملکردی دارد. اما نتایج نمی‌توانند به شما بگویند که آیا شما سندرم لینچ دارید زیرا برخی از افراد این جهش‌های ژنی را فقط در سلول‌های سرطانی خود ایجاد می‌کنند.

افراد مبتلا به سندرم لینچ این جهش‌های ژنی را در تمام سلول‌های خود دارند. آزمایش ژنتیکی می‌تواند تعیین کند که آیا شما دارای این جهش‌ها هستید یا خیر.

به طور فزاینده، آزمایش IHC یا MSI هر کسی را که مبتلا به سرطان روده بزرگ یا سرطان آندومتر است تشخیص می‌دهد. پزشکان امیدوارند که این امر به شناسایی خانواده‌هایی با سندرم لینچ که معیارهای معمول آزمایش ژنتیک این تشخیص را فراهم نمی‌کنند، کمک کند.

آزمایش ژنتیکی

آزمایش ژنتیک به دنبال تغییراتی در ژن‌های شماست که نشانه ابتلا به سندرم لینچ است. ممکن است از شما خواسته شود یک نمونه از خون خود را برای آزمایش ژنتیکی تهیه کنید. پزشکان با استفاده از آنالیزهای آزمایشگاهی ویژه، ژن‌های خاصی را بررسی می‌کنند که می‌توانند دارای جهش‌هایی باشند که باعث سندرم لینچ می‌شوند.

آزمایش ژنتیکی ممکن است نشان دهد:

  • نتیجه آزمایش ژنتیکی مثبت. نتیجه مثبت، به این معنی که جهش ژنی تائید شده است و نشانگر این نیست که شما به سرطان مبتلا هستید یا به سرطان مبتلا خواهید شد. اما این بدان معنی است که خطر ابتلا به سرطان شما در طول عمرتان افزایش یافته است. اینکه میزان این خطر در شما تا چه اندازه افزایش یافته است بستگی به این دارد که کدام ژن در خانواده شما جهش یافته است یا اینکه شما برای کاهش خطر ابتلا به سرطان تحت آزمایش غربالگری سرطان یا انجام اقدامات کاهش این خطر قرار دارید یا خیر. مشاور ژنتیک شما می‌تواند بر اساس نتایج آزمایشات خطرات فردی شما را برایتان توضیح دهد.
  • نتیجه آزمایش ژنتیکی منفی. نتیجه منفی، به این معنی است که جهش ژنی پیدا نشده است و نشان می‌دهد که شما به احتمال زیادی سندرم لینچ ندارید. اگر سابقه خانوادگی برای سرطان داشته باشید، ممکن است هنوز خطر ابتلا به سرطان در شما بالا باشد.
  • تنوع ژنی عوامل ناشناخته. آزمایشات ژنتیکی همیشه درمورد خطر سرطان پاسخ مثبت یا منفی به شما نمی‌دهند. گاهی اوقات آزمایش ژنتیکی، تنوع ژنی عوامل ناشناخته را نشان می‌دهد. مشاور ژنتیک شما می‌تواند پیامدهای این نتیجه را برای شما توضیح دهد.

گاهی اوقات آزمایش ژنتیکی برای سندرم لینچ بخشی از آزمایش جهش‌های ژنتیکی متعدد مرتبط با سرطان است. مشاور ژنتیکی شما می‌تواند در مورد مزایا و خطرات آزمایش ژنتیک با شما صحبت کند. او می‌تواند توضیح دهد که چه نوع آزمایش ژنتیکی می‌تواند برای شما مناسب باشد و کدامیک نه.

راه‌های درمان سندروم لینچ


سرطان روده بزرگ همراه با سندرم لینچ مشابه با سایر انواع سرطان روده بزرگ درمان می‌شود. با این وجود، جراحی برای سرطان روده بزرگ سندرم لینچ احتمالاً مستلزم حذف بخش اعظمی از روده بزرگ است، زیرا افراد مبتلا به سندرم لینچ خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را مجددا در آینده دارند.

گزینه‌های درمانی شما به مرحله و موقعیت سرطان شما و همچنین سلامتی، سن و ترجیحات شخصی شما بستگی دارد. درمان سرطان روده بزرگ ممکن است شامل جراحی، شیمی درمانی و پرتودرمانی باشد.

غربالگری سرطان برای مبتلایان به سندرم لینچ

غربالگری سرطان برای مبتلایان به سندرم لینچ

اگر مبتلا به سندرم لینچ هستید اما به سرطان مرتبط با آن مبتلا نشده اید پزشک شما می‌تواند برای شما یک برنامه غربالگری سرطان ایجاد کند.

تحقیقات مشخص نکرده‌اند که آزمایش‌های غربالگری سرطان برای مبتلایان به سندرم لینچ بهتر است یا خیر. در نتیجه، گروه‌های پزشکی تست‌های مناسب را توصیه می‌کنند که کدام تست‌ها برای شما بهتر است و ممکن است به سابقه خانوادگی شما بستگی داشته باشد و کدام ژن باعث سندرم لینچ شما می‌شود.

به عنوان بخشی از برنامه غربالگری سرطان، پزشک ممکن است این موارد را توصیه کند:

  • غربالگری برای سرطان روده بزرگ. معاینه کولونوسکوپی به پزشک شما این امکان را می‌دهد که داخل کل روده بزرگ شما را ببیند و به دنبال نشانه‌هایی از رشد غیر طبیعی باشد که ممکن است نشان دهنده سرطان یا سلول‌های سرطانی باشد. غربالگری سرطان روده بزرگ با از بین بردن رشد سلول‌های سرطانی به نام پولیپ، خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش می‌دهد. افراد مبتلا به سندرم لینچ معمولاً هر سال یا دو سال از سن 20 سالگی غربالگری کولونوسکوپی را شروع می‌کنند.

افراد مبتلا به سندرم لینچ تمایل به ایجاد پولیپ‌هایی در روده بزرگ دارند که تشخیص آنها دشوارتر است. به همین دلیل ممکن است تکنیک‌های جدیدتر کولونوسکوپی توصیه شود. کولونوسکوپی با کیفیت بالا تصاویر دقیق تر ایجاد می‌کند و کولونوسکوپی برای ایجاد تصاویر واضح تر روده بزرگ از نور ویژه استفاده می‌کند. کرومو اندوسکوپی از رنگ‌هایی برای رنگ آمیزی بافت روده بزرگ استفاده می‌کند که احتمال تشخیص پولیپ‌های مسطح که بیشتر در افراد مبتلا به سندرم لینچ وجود دارد را بیشتر می‌کند.

  • غربالگری سرطان آندومتر. زنان مبتلا به سندرم لینچ ممکن است هر سال یا دو سال بیوپسی آندومتر را در نظر بگیرند.
  • غربالگری برای سرطان تخمدان. پزشک شما ممکن است یک آزمایش سونوگرافی و خون سالانه را برای غربالگری سرطان تخمدان توصیه کند.
  • غربالگری سرطان مجاری ادراری. پزشک شما ممکن است غربالگری دوره‌ای را برای سرطان مجاری ادراری توصیه کند. تجزیه و تحلیل نمونه ادرار ممکن است سلول‌های خونی یا سرطانی را نشان دهد.
  • غربالگری سرطان دستگاه گوارش. پزشک شما ممکن است غربالگری آندوسکوپی دوم برای سرطان معده و سرطان روده کوچک را توصیه کند. روش آندوسکوپی به پزشک اجازه می‌دهد معده و سایر قسمت‌های دستگاه گوارش شما را ببیند.

در حالی که تحقیقات اثربخشی غربالگری سرطان روده بزرگ را در کاهش خطر بیماری به اثبات رسانده است، تحقیقات مشابه اثربخشی این غربالگری را برای سایر انواع سرطان‌ها اثبات نکرده است. با این حال، برخی از کارشناسان توصیه می‌کنند غربالگری را برای انواع دیگر سرطان‌ها انجام دهند.

اگر خانواده شما سابقه سرطان‌های دیگر را دارند، ممکن است پزشک سایر آزمایش‌های غربالگری سرطان را توصیه کند. از پزشک خود بپرسید که کدام تست غربالگری برای شما مناسب است.

آسپرین برای پیشگیری از سرطان

آسپرین برای پیشگیری از سرطان

نتایج حاصل از مطالعات نشان می‌دهد که مصرف روزانه آسپرین ممکن است خطر ابتلا به چندین سرطان مرتبط با سندرم لینچ را کاهش دهد. برای تأیید این مورد نتایج بیشتری لازم است. در مورد مزایا و خطرات احتمالی آسپیرین درمانی با پزشک خود صحبت کنید تا تعیین کنید که آیا این ممکن است گزینه مناسبی برای شما باشد یا خیر.

استفاده از جراحی برای جلوگیری از سرطان‌های ناشی از سندرم لینچ

در برخی شرایط، افراد مبتلا به سندرم لینچ ممکن است عمل جراحی را برای کاهش خطر ابتلا به سرطان در نظر بگیرند. در مورد فواید و خطرات جراحی با پزشک خود صحبت کنید.

گزینه‌های جراحی برای پیشگیری از سرطان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • جراحی برای برداشتن تخمدان‌ها و رحم شما (اوفورکتومی و هیسترکتومی). جراحی پیشگیرانه برای از برداشتن رحم، احتمال ابتلا به سرطان آندومتر را در آینده از بین می‌برد. برداشتن تخمدان‌ها می‌تواند خطر ابتلا به سرطان تخمدان را کاهش دهد.

بر خلاف سرطان روده بزرگ، ثابت نشده است كه غربالگری سرطان تخمدان و سرطان آندومتر خطر ابتلا به سرطان را كاهش می‌دهد. به همین دلیل، پزشکان معمولاً برای خانم‌هایی که زایمان داشته‌اند، جراحی پیشگیری را توصیه می‌کنند.

  • جراحی برای برداشتن روده بزرگ (کولکتومی). جراحی برای برداشتن بیشتر یا همه روده بزرگ احتمال ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش داده یا از بین می‌برد. این روش می‌تواند به شکلی انجام شود که به شما امکان می‌دهد بدون نیاز به پوشیدن کیسه در خارج از بدن خود برای جمع آوری مدفوع، به طور عادی مدفوع را تخلیه کنید. اگر نتوانید یا تمایلی به انجام غربالگری مکرر سرطان روده بزرگ ندارید، ممکن است این نیز یک گزینه انتخابی باشد.

پیشگیری از سرطان روده بزرگ

پیشگیری از سرطان روده بزرگ (کانسر کولون) با تغذیه و غربالگری

سرطان روده بزرگ یکی از شایع‌ترین سرطان‌ها در جهان است. اما کارهایی وجود دارد که می‌توانید برای کاهش ریسک ابتلا به این بیماری در خود انجام دهید. تحقیقات نشان می‌دهد عادات مرتبط با رژیم غذایی، وزن و ورزش با خطر سرطان روده بزرگ ارتباط دارد و این ارتباط نسبت به سایر انواع سرطان‌ها قوی‌تر است. تغییر برخی از این عادات در سبک زندگی ممکن است سخت باشد. اما ایجاد این تغییرات همچنین می‌تواند خطر ابتلا به بسیاری از انواع دیگر سرطان و همچنین سایر بیماری‌های جدی مانند بیماری‌های قلبی و دیابت را کاهش دهد.

عوامل خطر آفرین


سرطان روده بزرگ با افزایش سن ارتباط دارد. با این حال، سرطان روده بزرگ در افراد بالای 50 سال رو به افزایش است. با این وجود، در افراد 50 سال به بالا بیشتر دیده می‌شود.

سایر عوامل خطر آفرین شامل داشتن:

عوامل مرتبط با سبک زندگی

عوامل مرتبط با سبک زندگی که ممکن است در افزایش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ نقش داشته باشند عبارتند از:

  • عدم فعالیت بدنی منظم.
  • رژیم غذایی کم میوه و سبزیجات و غلات کامل.
  • رژیم غذایی پر از گوشت قرمز (مانند گوشت گاو، گوشت خوک یا بره) یا گوشت فرآوری شده (مانند سوسیس، هات داگ یا گوشت سرد).
  • به خصوص برای افرادی که چربی دور کمر دارند یا چاق هستند.
  • سیگار کشیدن.

علائم


علائم سرطان روده

پولیپ‌های کولورکتال و سرطان روده بزرگ به ویژه در اوایل ممکن است باعث بروز علائمی نشوند. شخص ممکن است پولیپ یا سرطان روده بزرگ داشته باشد و آن را نشناسد. به همین دلیل غربالگری منظم در مورد سرطان روده بزرگ بسیار مهم است.

علائم این بیماری ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • وجود خون در مدفوع یا روی مدفوع (حرکت روده).
  • تغییر در حرکات روده.
  • مدفوع باریک تر از حد معمول.
  • درد معده، دل درد، نفخ یا گرفتگی‌هایی که از بین نمی‌روند.
  • کاهش وزن بدون هیچ دلیل مشخصی.
  • تمام مدت احساس خستگی می‌کنید.
  • استفراغ.

اگر هر یک از این علائم را دارید، با پزشک خود مشورت کنید. آنها ممکن است ناشی از چیزی غیر از سرطان باشند. تنها راه دانستن اینکه چه عاملی باعث ایجاد آنها می‌شود مراجعه به پزشک است.

راههای پیشگیری از سرطان روده بزرگ


یک خبر خوب در مورد سرطان روده بزرگ وجود دارد: می‌توان از آن جلوگیری کرد. در هفتاد و پنج درصد از همه موارد، می‌توان کارهایی کرد که از این سرطان جلوگیری کرد.

از این نکات به عنوان راهنمایی برای کاهش خطر استفاده کنید. با یک یا دو مورد از آنها شروع کنید و سپس سایر موارد را ادامه دهید. این کارها کنترل سلامتی شما را به دست می‌گیرد.

آزمایش

انجام آزمایشات غربالگری منظم در مورد سرطان روده بزرگ بهترین روش برای محافظت در برابر این بیماری است. این بیماری می‌تواند در مراحل اولیه درمان، بیشتر از همه مراحل قابل درمان باشد و با پیدا کردن رشد غیر طبیعی به نام پولیپ که می‌تواند به سرطان تبدیل شود، از ابتلا به این بیماری جلوگیری کرد.

تعدادی آزمایش غربالگری مؤثر برای سرطان روده بزرگ وجود دارد. برخی از آنها آسان است اما اغلب باید انجام شود. سایر آزمایشات پیچیده تر هستند اما باید در موارد کمی انجام شوند. اینکه کدام تست انجام شود بستگی به ترجیحات شخصی و سابقه پزشکی شما دارد.

اکثر افراد باید غربالگری را از سن 50 سالگی شروع کنند. اگرچه، برخی از دستورالعمل‌ها سن 45 سالگی را توصیه می‌کنند. افرادی که سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ یا سایر عوامل خطر آفرین را دارند ممکن است حتی در سنین جوان تری آزمایش کنند و بیشتر اوقات مورد آزمایش قرار بگیرند. در مورد هزینه‌ها و مزایای آزمایش‌های مختلف و آنچه مناسب شماست با پزشک خود صحبت کنید.

یکی از این گزینه‌های غربالگری را انتخاب کنید. اگر آزمایش چیز مشکوکی را پیدا کرد، معمولاً به کولونوسکوپی نیاز است.

آزمایش خون مدفوع (FOBT) / تست ایمونوشیمیایی مدفوع (FIT)

  • هر چند وقت: هر سال
  • آزمایشاتی که به دنبال وجود خون در مدفوع هستند که می‌تواند نشانه سرطان باشد. این آزمون سریع و آسان است. شما فقط نمونه‌های کوچکی از مدفوع خود را در خانه می‌گیرید، که سپس به آزمایشگاه فرستاده می‌شوند تا آزمایش شود.

کولونوسکوپی

  • هر چند وقت: هر 10 سال
  • یک لوله انعطاف پذیر کوچک با یک دوربین در انتها برای بررسی طول کامل قسمت داخلی روده بزرگ استفاده می‌شود. برای این آزمون به شما بیهوشی داده می‌شود، بنابراین برای برگشت به خانه نیاز به یک همراه دارید. اگر آزمایش وجود پولیپ یا رشد چیز مشکوک دیگری را پیدا کند، می‌توان در طول آزمایش آن را از بین برد.

سیگموئیدوسکوپی انعطاف پذیر

  • هر چند وقت: هر پنج سال
  • امتحانی شبیه به کولونوسکوپی است که از یک لوله انعطاف پذیر کوچک برای بررسی قسمت تحتانی روده بزرگ (سیگموئید) استفاده می‌کند. لازم نیست برای سیگموئیدوسکوپی بیهوشی بگیرید.

کولونوسکوپی مجازی

  • هر چند وقت: هر پنج سال
  • نوعی سی تی اسکن است که یک تصویر دقیق 3 بعدی از داخل روده بزرگ می‌گیرد. در طول آزمایش، یک لوله کوچک به داخل روده وارد می‌شود تا روده بزرگ به آرامی هوا را خارج کند. خود همین اسکن فقط چند دقیقه طول می‌کشد.

حفظ وزن سالم

به جز سیگار کشیدن، هیچ چیز بیشتر از اضافه وزن خطر این بیماری را افزایش نمی‌دهد. حداقل 11 نوع سرطان مختلف با افزایش وزن و چاقی از جمله سرطان روده بزرگ مرتبط هستند. هدف ایده آل این است که وزن خود را به میزانی برسانید  که در سن 18 سالگی داشتید در واقع، اگر وزن خود را کاهش نمی‌دهید، اولین هدف این است که از افزایش وزن خودداری کنید، که به خودی خود دارای مزایای بسیاری برای سلامتی است. سپس، برای افزایش سلامتی بیشتر، به آرامی تلاش کنید تا مقداری پوند از دست بدهید.

سیگار نکشید

دیگر نیازی به گفتن بیشتر نیست، اما سیگار نکشیدن بهترین کاری است که می‌توانید برای سلامتی خود انجام دهید. علاوه بر افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های جدی مانند بیماری‌های قلبی، سکته مغزی و آمفیزم، سیگار کشیدن یکی از دلایل اصلی حداقل 14 سرطان مختلف از جمله سرطان روده بزرگ است. اگر سیگار می‌کشید، ترک کردن آن دارای مزایای واقعی است، که اندکی پس از ترک سیگار شما شروع می‌شود. صحبت با پزشک می‌تواند شانس موفقیت شما را دو برابر کند.

از نظر جسمی فعال باشید

داشتن برنامه ورزشی منظم کار سختی است. این خطر ابتلا به بسیاری از بیماری‌های جدی از جمله سرطان روده بزرگ را کاهش می‌دهد و برای تقویت ذهنی خوب است. داشتن هر مقدار فعالیت بدنی بهتر از نداشتن آن است، اما خوب است که روزانه حدوداً 30 دقیقه یا بیشتر یک فعالیت متوسط ​​داشته باشید. مواردی را که از آن لذت می‌برید، مانند پیاده روی سریع، دوچرخه سواری، رقص یا باغبانی را انتخاب کنید.

مصرف گوشت قرمز، به خصوص گوشت فرآوری شده را محدود کنید

مصرف گوشت قرمز، به خصوص گوشت فرآوری شده را محدود کنید راههای پیشگیری از سرطان روده بزرگ 

خوردن بیش از حد گوشت قرمز مانند استیک، همبرگر و گوشت خوک خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهد. و گوشت‌های فرآوری شده مانند سوسیس و بولونیا این خطر را حتی بیشتر می‌کنند. هر هفته بیشتر از سه وعده میل کنید. مقدار کمتر حتی بهتر است.

چه بخوریم

راههای پیشگیری از سرطان روده بزرگ 

بنابراین، اگر مصرف زیاد گوشت قرمز و غذاهای فرآوری شده به خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ منجر شود، چه چیزی باید مصرف شود تا بدن ما از این نتیجه محافظت کند؟

به منظور کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ، یک رژیم غذایی سالم بخورید که دارای میوه و سبزیجات باشد. رژیم غذایی پر از میوه، سبزیجات و فیبر می‌تواند به حداقل رساندن این خطر کمک کند و به نظر می‌رسد بسیاری از مطالعات موجود این مواد را توصیه و تأیید می‌کنند.

یک مطالعه نشان داده است که رژیم‌های غذایی گیاهی با کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ مرتبط هستند. محققان چهار نوع رژیم غذایی گیاهی را مورد مطالعه قرار دادند. این‌ها عبارت بودند از:

  • وگان، یا رژیمی که فاقد هر محصولی با منشأ حیوانی است.
  • گیاهخواری لاکتو-تخم مرغ، که شامل مصرف لبنیات و تخم مرغ اما عدم مصرف گوشت است.
  • پسکو وجترین، که شامل مصرف ماهی اما عدم مصرف گوشت است.
  • نیمه وجترین، که شامل مصرف گوشت و ماهی به ندرت است.

به نظر می‌رسد که هر چهار رژیم غذایی مبتنی بر گیاهان نسبت به رژیم‌های غیر گیاهی کمتر منجر به سرطان می‌شوند.

کلسیم و ویتامین کافی داشته باشید

شواهد خوبی وجود دارد که دریافت مقدار کافی کلسیم و ویتامین D می‌تواند به محافظت در برابر سرطان روده بزرگ کمک کند. به مقدار 1000 تا 1200 میلی گرم در روز کلسیم و حدود 1000 واحد بین المللی (IU) ویتامین D مصرف کنید. بعضی از گروه‌ها آزمایش کمبود ویتامین D را توصیه می‌کنند، به خصوص در افرادی که احتمال کمبود آنها بالا است، مانند کسانی که در مناطق شمالی کشور زندگی می‌کنند و همچنین افراد مسن و افراد دارای اضافه وزن و افرادی که پوست تیره دارند.

 مصرف یک مولتی ویتامین با فولات را در نظر بگیرید

مصرف روزانه یک مولتی ویتامین نقش بیمه تغذیه را دارد که می‌تواند به محافظت در برابر سرطان روده بزرگ نیز کمک کند. علاوه بر کلسیم و ویتامین D، مولتی ویتامین‌ها حاوی فولات هستند که در مطالعات متعدد نشان داده شده است به منظور کاهش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ از مصرف ویتامین‌های با دوز بالا باید جلوگیری شود. مولتی ویتامین استاندارد همه چیزی است که شما نیاز دارید.

مصرف آسپیرین را در نظر بگیرید

یک مطالعه تصادفی نشان داد که مصرف روزانه آسپیرین خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را به میزان 20٪ کاهش می‌دهد. این بررسی اظهار داشت: این دارو برای استفاده گسترده توصیه نمی‌شود زیرا آسپرین خطر خونریزی دستگاه گوارش و تشکیل زخم را دارد. اما کسی که خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ دارد، ممکن است از یک دوز 325 میلی گرم در روز بهره مند شود و برای آگاهی از خطرات و مزایای آن با پزشک خود صحبت کنید.

شما نمی‌توانید عوامل خطر آفرین را تغییر دهید


داده‌های اخیر نشان داده‌اند که موارد جدید سرطان روده بزرگ در جمعیت‌های جوان افزایش یافته است. به همین دلیل پزشکان توصیه می‌کنند غربالگری سرطان روده بزرگ از 45 سالگی برای افرادی که در معرض خطر هستند، ​​شروع شود. اما برخی از افراد دارای فاکتورهای خطرآفرین خاصی هستند که احتمال ابتلا به سرطان کولورکتال و ابتلا به آن را در سنین پایین تر را بیشتر می‌کند. برای این افراد، این بدان معنی است که آنها باید زودتر غربالگری را شروع کنند یا بیشتر از سایر افراد آزمایش شوند.

یكی از این عوامل خطر آفرین، سابقه خانوادگی سرطان روده بزرگ یا پولیپ‌های پیش سرطانی به ویژه در والدین، ​​برادران و خواهران یا فرزندان است. در خانواده‌ای که یکی از اعضای خانواده این بیماری را دارند از هر 3 نفر 1 نفر مبتلا به سرطان روده بزرگ خواهد شد. سابقه خانوادگی وجود سایر مشکلات کولورکتال نیز می‌تواند این خطر را افزایش دهد. اینها شامل سندرم‌های ارثی مانند پولیپوزیس آدنوماتوز خانوادگی یا سرطان روده بزرگ غیر پولیپی ارثی است که همچنین به عنوان سندرم لینچ شناخته می‌شود.

سابقه شخصی شما نیز می‌تواند در احتمال افزایش این خطر تأثیر بگذارد. به عنوان مثال، در صورتی که در گذشته پولیپ روده بزرگ قبل از سرطان داشته‌اید، به احتمال زیاد به سرطان روده بزرگ مبتلا خواهید شد. داشتن مشکلات دیگر مانند کولیت اولسراتیو، بیماری کرون یا دیابت نوع 2 نیز می‌تواند خطر ابتلا به سرطان کولورکتال را افزایش دهد. اگر هر یک از این مشکلات را دارید، با پزشک خود صحبت کنید که کدام گزینه‌های غربالگری برای شما مناسب است.


مراقبت بعد از کولونوسکوپی

مراقبت بعد از کولونوسکوپی: تغذیه و استراحت پس از کولونوسکوپی

کولونوسکوپی عملی مهم و آزمایشی است که بدون شک در میان تمام آزمایش‌های غربالگری سرطان، خطر مرگ ناشی از سرطان روده بزرگ را کاهش می‌دهد.

هرچند کولونوسکوپی یک آزمایش غربالگری است، بااین حال لازم است که بیماران بعد از انجام کولونوسکوپی مدتی استراحت کنند و تحت نظر باشند.

درهر حال در جامعۀ پرمشغلۀ امروز که زندگی ضرب‌آهنگ سریعی دارد، اکثر افراد بزرگسال نیاز دارند که کمی به خودشان برسند و استراحت کنند، روزهای بعد از کولونوسکوپی فرصتی طلایی است تا کمی هم به خودتان برسید. در این مقاله ابتدا کلیاتی را دربارۀ کولونوسکوپی مطرح می‌کنیم، سپس توصیه‌هایی را دربارۀ بهترین روش مراقبت بعد از کولونوسکوپی ارائه می‌دهیم.

آشنایی با کولونوسکوپی


متخصص اسکوپ منعطفی را از راه مجرای مقعدی وارد راست روده و روده بزرگ می‌کند تا بتواند ساختار روده را ببیند و از زائده‌های مشکوکی که ممکن است نشان دهندۀ رشد یک تومور بدخیم باشد، نمونه بگیرد.

کولونوسکوپی ابزار استاندارد طلایی برای معاینه و مشاهده روده بزرگ به شمار می‌آید و بسیار بهتر از تنقیه با باریم یا سیگموییدوسکوپی انعطاف‌پذیر است. اگرچه سی تی اسکن (توموگرافی رایانه‌ای) به تدریج در حال معرفی شدن به عنوان ابزاری کارآمد برای تشخیص سرطان کولورکتال است، اما این روش در تشخیص ضایعه‌های صاف یا پولیپ‌های روده هنوز به پای کولونوسکوپی نمی‌رسد.

هرچند اکثر بیماران ترجیح می‌دهند که در طول کولونوسکوپی بیهوش باشند، اما چنانچه بیمار بخواهد از عوارض جانبی بیهوشی اجتناب کند، یک متخصص ماهر می‌تواند کولونوسکوپی را بدون بیهوشی و با تزریق داروی آرامبخش انجام دهد.

انجام کولونوسکوپی به تمام افراد بالای 50 سال توصیه می‌شود. افرادی که بیشتر در معرض خطر قرار دارند یا به تازگی تحت درمان سرطان روده بزرگ قرار گرفته‌اند، باید کولونوسکوپی را در فواصل زمانی کمتری تکرار کنند.

24 ساعت نخست بعد از کولونوسکوپی


24 ساعت نخست بعد از کولونوسکوپی

از یکی از دوستان یا اعضاء خانواده‌تان بخواهید که بعد از اتمام کولونوسکوپی شما را به خانه برساند. اگر مانند اکثر بیماران داروی آرامبخش دریافت کرده باشید، بهتر است یکی از نزدیکان در 24 ساعت نخست بعد از کولونوسکوپی مراقبتان باشد.

اگر حالت تهوع داشته باشید، پزشک دارو برای رفع علائم تجویز می‌کند.

توصیه‌های زیر را در یک روز بعد از کولونوسکوپی رعایت کنید:

  • از رانندگی یا کار با ماشین‌آلات سنگین حداقل تا یک روز بعد از کولونوسکوپی اجتناب کنید.
  • داروهای مسکن یا ملین را طبق تجویز پزشک مصرف کنید.
  • مایعات فراوان بنوشید، آب آلو گزینۀ مناسبی است که مدفوع را نیز نرم می‌کند.
  • غذاهای سرشار از فیبر میل کنید یا مکمل‌های فیبر را در صورت لزوم بدون نسخه از داروخانه تهیه و مصرف کنید.
  • استراحت کنید و از بلند کردن اشیاء سنگین یا فعالیت‌های بدنی شدید خودداری کنید.
  • حتماً از یکی از نزدیکان بخواهید که در این یک روز مراقبتان باشد. اگر مجرد هستید، از یکی از دوستان یا اعضاء خانواده‌تان بخواهید که شب کنارتان بماند.

اگر به دلیل مشکلات قلبی باید هر روز آسپرین مصرف کنید، نیازی به قطع آسپرین نیست. مصرف آسپرین در دوز پایین بعد از کولونوسکوپی خطری ندارد.

زمان مراجعه به پزشک

عوارض بعد از کولونوسکوپی نادر است، بااین حال احتمال بروز آنها وجود دارد. در صورت مواجهه با علائم زیر در 24 ساعت نخست بعد از کولونوسکوپی با کلینیک یا پزشک معالجتان تماس بگیرید:

  • تب یا لرز
  • خونریزی مقعدی که حجم آن بیشتر از یک قاشق غذاخوری باشد.
  • ورم کردن محل تزریق سرم
  • نفخ یا دل درد شدید، البته نفخ یا درد خفیف عادی است.
  • استفراغ
  • ضربان قلب غیرعادی (آریتمی)
  • احساس کسالت به هر دلیلی: به حس ششم خودتان اعتماد کنید و اگر احساس کردید مشکلی دارید، بدون تردید با پزشک معالجتان تماس بگیرید.

بعد از گذشت 24 ساعت


اگر پولیپ روده حین کولونوسکوپی برداشته شده باشد، احتمالاً لازم است که فعالیت‌هایتان را در یک هفتۀ بعد از کولونوسکوپی محدود کنید. توصیه می‌شود که در این مدت ندوید، اجسام سنگین‌تر از 2.5 کیلوگرم بلند نکنید، از سفر غیرضروری پرهیز کنید و مصرف داروهای رقیق کننده خون را متوقف کنید ـ البته قبل از قطع مصرف دارو لازم است که با پزشک تجویز کننده دارو مشورت کنید، چرا که خطر قطع مصرف این داروها بعد از کولونوسکوپی گاهی اوقات بیشتر از خطر عارضۀ احتمالی است. به طور خلاصه باید مراقب خودتان باشید و با احتیاط با بدنتان رفتار کنید.

چنانچه در هفته اول بعد از کولونوسکوپی با علائم زیر مواجه شدید، به سرعت با پزشک معالجتان تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین اورژانس مراجعه کنید:

  • ناتوانی در دفع یا ادرار
  • مشکل تنفسی ناگهانی
  • سیاه یا خون‌آلود بودن مدفوع
  • استفراغی که خون یا زردآب در آن باشد.
  • سفت و حساس به لمس شدن شکم
  • شدیدتر شدن علائم قبلی

تغذیه بعد از عمل کولونوسکوپی


تغذیه بعد از کولونوسکوپی بسیار مهم است. چون مراحل آماده‌سازی قبل از کولونوسکوپی باعث کاهش آب بدن می‌شود، برگرداندن مایعات و الکترولیت‌ها به بدن حیاتی است.

ممکن است پزشک معالج توصیه کند که در چند ساعت‌ بعد از کولونوسکوپی خیلی کم غذا بخورید یا اصلاً هیچ چیزی نخورید. اما در بقیه روز و فردای بعد از کولونوسکوپی باید مایعات فراوان بنوشید و غذاهای نرمی که هضم آسانی دارند و روده را تحریک نمی‌کنند، میل کنید.

پرهیزهای غذایی فوق را معمولاً فقط باید یک روز رعایت کنید، بااین حال تمام بیماران مانند هم نیستند. اگر سیستم گوارش نتواند رژیم غذایی معمول را بلافاصله بعد از کولونوسکوپی تحمل کند، بهتر است مصرف غذاهای نرم و آبکی را یک یا دو روز دیگر ادامه بدهید.

غذاهای مناسب برای بعد از کولونوسکوپی

غذاهای مناسب برای بعد از کولونوسکوپی

بعد از کولونوسکوپی باید مایعات و غذاهایی میل کنید که به دستگاه گوارش فشار نیاورد. مصرف مایعات فراوان و غذاهای آبکی از دهیدراته شدن و کاهش آب بدن جلوگیری می‌کند.

همچنین معمولاً توصیه می‌شود که رژیم غذایی نرم و آبکی بعد از کولونوسکوپی رعایت شود؛ این رژیم شامل مقدار کمی لبنیات و غذاهای با فیبر کم است که هضمشان آسان است و مدفوع کمی تولید می‌کنند.

خوراکی‌ها و نوشیدنی‌هایی که مصرفشان بعد از کولونوسکوپی مناسب است، عبارتند از:

  • نوشیدنی‌های حاوی الکترولیت
  • آب
  • آب میوه
  • آب سبزیجات
  • دمنوش‌های گیاهی
  • بیسکویت نمکی
  • پوره سیب
  • نیمرو
  • سبزیجات نرم و آبپز
  • کمپوت، به خصوص کمپوت هلو
  • ماست
  • ژله
  • بستنی یخی
  • پودینگ
  • پوره سیب زمینی یا سیب زمینی آبپز
  • کره بادام زمینی نرم
  • نان سفید یا تست
  • ماهی سفید نرم
  • کره سیب

غذاهای ممنوع بعد از کولونوسکوپی

غذاهای ممنوع بعد از کولونوسکوپی

کولونوسکوپی فقط نیم ساعت طول می‌کشد، اما بدن بعد از اتمام عمل برای ترمیم و تجدید قوا به فرصت نیاز دارد. مراقبت و استراحت بعد از کولونوسکوپی تا حدی به دلیل ماهیت خود عمل و تاحدی نیز به دلیل آماده‌سازی قبل از کولونوسکوپی ضرورت می‌یابد.

برای کمک کردن به بدنتان بهتر است، در روز بعد از کولونوسکوپی از مصرف غذاهای دیرهضم خودداری کنید. غذاهایی مانند غذاهای تند و سرشار از فیبر که روده را تحریک می‌کنند، در روز بعد از کولونوسکوپی ممنوعند. غذاهای سنگین و چرب نیز حالت تهوع بعد از بیهوشی عمومی را افزایش می‌دهند.

چون هوا هنگام کولونوسکوپی وارد روده بزرگ می‌شود، روده باز می‌ماند. به همین دلیل ممکن است گاز بیشتری نسبت به معمول از روده خارج شود. در این حالت بهتر است از مصرف نوشیدنی‌های کربنات‌دار پرهیز کنید، چون این نوشیدنی‌ها گاز شکم را بیشتر می‌کنند.

اگر پولیپ حین کولونوسکوپی برداشته شده باشد، پزشک رژیم غذایی خاصی را برای بعد از عمل توصیه می‌کند که شامل پرهیز از خوراکی‌هایی مانند آجیل، دانه‌ها و پاپ کرن به مدت دو هفته می‌شود.

مصرف نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های زیر در روز بعد از کولونوسکوپی توصیه نمی‌شود:

  • استیک یا هر نوع گوشت قرمز سفت و دیرهضم
  • نان سبوس‌دار
  • بیسکویت‌های سبوس‌دار یا حاوی دانه‌های مختلف
  • سبزیجات خام
  • حبوبات
  • بلال
  • برنج قهوه‌ای
  • میوه با پوست
  • میوه‌های خشکی مانند کشمش
  • نارگیل
  • ادویه‌هایی مانند کاری، فلفل قرمز و سیر
  • غذاهای تند و پرادویه
  • پاپ کرن
  • کره بادام زمینی با خرده‌های بادام زمینی
  • غذاهای سرخ شده
  • آجیل

توصیههایی برای حفظ سلامت روده بزرگ


روده بزرگ بخش مهمی از دستگاه گوارش است. افراد بالای 50 سال باید کولونوسکوپی را هر 10 سال یک بار انجام بدهند تا مطمئن شوند که مشکلی در روده‌شان وجود ندارد. البته برخی افراد به غربالگری‌های بیشتری نیاز دارند.

در این بین مراقبت از روده بزرگ و حفظ سلامتی آن در حد فاصل بین غربالگری‌ها بسیار مهم است. سرطان روده بزرگ به ندرت ارثی است و در بسیاری از موارد می‌توان با رعایت توصیه‌های زیر از ابتلا به آن پیشگیری کرد:

  • رعایت یک سبک زندگی سالم
  • پایین نگه داشتن شاخص توده بدنی (BMI)
  • خوردن غذاهای سالم

براساس پژوهش‌های انجام شده، عامل‌های زیر خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهد:

  • بالا بودن میزان انسولین
  • تغذیه سرشار از قندهای تصفیه شده
  • چاقی
  • چربی شکمی
  • تغذیه با فیبر پایین

بهتر است خوراکی‌های حاوی مواد زیر را از رژیم غذاییتان حذف کنید یا مصرف آنها را کاهش دهید:

  • چربی اشباع بالا
  • مقدار زیاد قند
  • گوشت قرمز
  • گوشت قرمز فرآوری شده

سعی کنید سبک زندگی سالمی داشته باشید؛ استعمال دخانیات خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهد.

ورزش نقش مهمی در سلامتی عمومی  بدن دارد و می‌تواند خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را نیز کاهش دهد.

رژیم غذایی سرشار از مواد زیر برای سلامت روده ایده‌آل است:

  • غلات سبوس‌دار
  • میوه و سبزیجات
  • پروتئین‌های بدون چربی
  • لبنیات کم‌چرب

آناتومی سیستم گوارش

آناتومی سیستم گوارش: عملکرد هضم و جذب مواد غذایی

دستگاه گوارش از اندام‌های گوارشی مانند معده، روده، لوزالمعده، کبد و کیسه صفرا تشکیل شده است که به آن سیستم GI یا سیستم هاضمه نیز می‌گویند. دستگاه گوارش مجموعه‌ای از اندام‌های توخالی است که در یک لوله پر پیچ و تاب طولانی، از دهان تا مقعد کشیده شده‌اند. اندام‌های توخالی که دستگاه گوارش را تشکیل می‌دهند عبارتند از دهان، مری، معده، روده کوچک، روده بزرگ و مقعد. کبد، لوزالمعده و کیسه صفرا اندام‌های گوارشی توپر هستند.

روده کوچک دارای سه بخش است؛ قسمت اول، دوازدهه نام دارد. اثناعشر (دوازدهه) در وسط دستگاه گوارش، و دراز روده در انتهای آن قرار دارد. روده بزرگ شامل آپاندیس، روده کور، روده بزرگ و مقعد است. آپاندیس، یک زائده انگشت مانند است که به روده کور چسبیده است. روده کور، اولین بخش روده بزرگ است که پس از آن کلون یا روده بزرگ قرار دارد. مقعد در انتهای روده بزرگ قرار دارد. باکتری‌های موجود در دستگاه گوارش شما که فلور طبیعی روده یا میکروبیوم نیز نامیده می‌شوند، به فرایند هضم کمک می‌کنند. سیستم گردش خون شما و بخشی از اعصاب نیز به این فرآیند کمک می‌کنند. اعصاب، هورمون‌ها، باکتری‌ها، خون و سایر ارگان‌های سیستم گوارش شما در هضم غذا و مایعاتی که روزانه می‌خورید یا می‌نوشید مشارکت دارند.

علت اهمیت فرایند هضم چیست؟


گوارش بسیار مهم است؛ زیرا بدن شما به مواد مغذی حاصل از مواد غذایی و نوشیدنی نیاز دارد تا به درستی کار کند و سالم بماند. پروتئین‌ها، چربی‌ها، کربوهیدرات‌ها، ویتامین‌ها، مواد معدنی و آب، مواد مغذی هستند. دستگاه گوارش شما مواد مغذی را به بخش‌های کوچکتر تقسیم می‌کند تا بدن شما آن‌ها را برای تولید انرژی و رشد و ترمیم سلول‌ها، جذب و استفاده کند.

  • پروتئین‌ها به اسیدهای آمینه تجزیه می‌شوند
  • چربی ها به اسیدهای چرب و گلیسرول شکسته می شوند
  •  کربوهیدرات‌ها به قندهای ساده تجزیه می‌شوند

دستگاه گوارش من چگونه کار می‌کند؟


هر بخش از دستگاه گوارش شما به انتقال غذا و مایعات از طریق دستگاه گوارش شما، تجزیه مواد غذایی و مایعات به قسمت‌های کوچکتر یا هر دو مورد، کمک می‌کند. هنگامی که غذا به قدر کافی به قطعات کوچک خرد شود، بدن شما می‌تواند مواد غذایی حاصل از آن را جذب و به محلی که به آن نیاز است منتقل کند. روده بزرگ شما جذب کننده آب و دفع کننده مواد زائد حاصل از فرایند هضم است. اعصاب و هورمون‌ها نیز به کنترل فرایند هضم کمک می‌کنند.

غذا چگونه از طریق دستگاه گوارش من حرکت کرده و منتقل می‌‌شود؟


غذا چگونه از طریق دستگاه گوارش من حرکت کرده و منتقل می‌‌شود

مواد غذایی با فرایندی به نام پریستالسیس در دستگاه گوارش شما حرکت می‌کنند. اندامهای توخالی دستگاه گوارش شما، حاوی لایه‌ای از ماهیچه هستند که دیواره‌های این اندام‌ها را قادر به حرکت می‌کند. این حرکت، غذا و مایعات را در دستگاه گوارش شما به جلو می‌راند و محتویات موجود در هر اندام را مخلوط می‌کند. ماهیچه پشت منقبض شده و غذا را به سمت جلو می‌راند؛ درحالیکه ماهیچه مقابل، منبسط می‌شود تا به غذا اجازه حرکت و عبور بدهد. فرآیند گوارش از زمانی که شما غذا را در دهان خود قرار می‌دهید، آغاز می‌شود.

 دهان

هنگامی که شروع به خوردن می‌کنید، حرکت غذا در دستگاه گوارش شما آغاز می‌شود. در هنگام بلع، زبان شما غذا را به سمت گلو می‌راند. بافت کوچکی به نام اپی گلوت وجود دارد که برای جلوگیری از ورود غذا به مجرای تنفسی، ورودی نای را می‌پوشاند و غذا را به داخل مری منتقل می‌کند .

مری

مری

هنگامی که شروع به بلعیدن غذا می‌کنید، ادامه فرآیند، کاملا اتوماتیک است. مغز شما سیگنال‌هایی را از عضلات مری دریافت می‌کند و دستور آغاز شدن حرکات گوارشی را می‌دهد.

اسفنکتر مری تحتانی

هنگامی که غذا به انتهای مری شما می‌رسد، یک عضله حلقوی به نام اسفنکتر تحتانی مری، منبسط شده و اجازه می‌دهد غذا از آن عبور کرده و وارد معده شود. این اسفنکتر معمولاً بسته نگه داشته می‌شود تا از بازگشت مجدد محتویات معده به مری جلوگیری کند.

معده

پس از ورود غذا به معده، ماهیچه‌های معده غذا و مایعات را با مایع گوارشی مخلوط می‌کنند. معده به آرامی محتویات خود که کیموس نامیده می‌شود را به درون روده کوچک می‌ریزد.

 روده کوچک

روده کوچک

عضلات روده کوچک، مواد غذایی را با آنزیم‌های گوارشی تولید شده از لوزالمعده، کبد و روده مخلوط می‌کنند و برای ادامه فرآیند هضم، این مخلوط را به جلو می‌رانند. دیواره روده کوچک، آب و مواد مغذی هضم شده را به درون جریان خون شما جذب می‌کند. با ادامه حرکات گوارشی، مواد زائد حاصل از فرایند هضم به داخل روده بزرگ منتقل می‌شوند.

 روده بزرگ

مواد زائد حاصل از فرایند هضم، شامل بخش‌های غیر قابل هضم مواد غذایی و مایعات و سلول‌های کهنه دیواره دستگاه گوارش شما هستند. روده بزرگ آب را جذب کرده و مواد زائد را به مدفوع جامد تبدیل می‌کند. حرکات روده، به حرکت مدفوع به سمت مقعد کمک می‌کنند.

مقعد

بخش پایینی روده بزرگ شما که مقعد نامیده می‌شود، مدفوع را در خود نگه می‌دارد تا فشرده شود و سپس با حرکات روده و شکم آن را از مقعد خارج می‌کند.

دستگاه گوارش من چگونه غذا را به قطعات بسیار کوچک تجزیه می‌کند تا بدن من بتواند از آن استفاده کند؟


همانطور که غذا از دستگاه گوارش شما عبور می‌کند، اندام‌های گوارشی شما با استفاده از موارد زیر، غذا را به بخش‌های بسیار کوچک تقسیم می‌کنند:

  • حرکت؛ مانند جویدن، فشار دادن و مخلوط کردن
  • مایعات گوارشی؛ مانند اسید معده صفرا و آنزیم‌های دهان

فرایند هضم، با جویدن غذا در دهان شما آغاز می‌شود. غدد بزاقی شما، بزاق که یک ماده گوارشی است را تولید می‌کنند که این ماده، مواد غذایی را مرطوب می‌کند؛ بنابراین غذا به راحتی از طریق مری شما به معده منتقل می‌شود. بزاق همچنین آنزیم‌هایی دارد که شروع به تجزیه نشاسته غذا می‌کنند.

مری

پس از بلعیدن غذا، حرکات گوارشی مری، غذا را به پایین مری و به درون معده حرکت می‌دهند.

معده

غدد موجود در معده شما، اسید معده و آنزیم‌هایی را تولید می‌کنند که تجزیه کننده مواد غذایی هستند. ماهیچه‌های معده شما، مواد غذایی را با این مایعات گوارشی مخلوط می‌کنند.

لوزالمعده

لوزالمعده شما تولید کننده یک مایع گوارشی است که دارای آنزیم‌هایی می‌باشد که کربوهیدرات‌ها، چربی‌ها و پروتئین‌ها را تجزیه می‌کنند. لوزالمعده، از طریق لوله‌های کوچکی که مجاری نامیده می‌شوند، ماده گوارشی را به روده کوچک می‌ریزد.

کبد

کبد ماده گوارشی به نام صفرا تولید می‌کند که به هضم چربی‌ها و برخی از ویتامین‌ها کمک می‌کند. مجاری صفراوی، صفرا را برای ذخیره به کبد و برای استفاده به روده کوچک منتقل می‌کنند.

کیسه صفرا

کیسه صفرا بین وعده‌های غذایی، صفرای شما را ذخیره می‌کند. هنگامی که شما غذا می‌خورید، کیسه صفرا از طریق مجرای صفراوی، ماده صفرا را به درون روده کوچک منتقل می‌کند.

روده کوچک

روده کوچک شما نیز مایع گوارشی ایجاد می‌کند که برای تکمیل تجزیه پروتئین‌ها، کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها، با صفرا و ماده ترشحی لوزالمعده ترکیب می‌شود. باکتری‌های درون روده کوچک شما برخی از آنزیم‌های مورد نیاز برای هضم کربوهیدرات‌ها را تولید می‌کنند. روده کوچک شما، برای کمک به تجزیه غذا، آب را از رگ‌های خونی شما به درون دستگاه گوارش منتقل می‌کند. روده کوچک شما همچنین آب موجود در ماده در حال هضم را همراه با سایر مواد مغذی، مجددا جذب می‌کند.

 روده بزرگ

بخش اعظم آب موجود در ماده در حال هضم، در روده بزرگ شما جذب شده و به جریان خون منتقل می‌شود. باکتری‌های موجود در روده بزرگ شما به تجزیه مواد مغذی باقی مانده و تولید ویتامین k کمک می‌کنند. مواد زائد حاصل از فرایند هضم، از جمله بخش‌هایی از غذا که همچنان اندازه آنها برای جذب بسیار بزرگ است، تبدیل به مدفوع می‌شوند.

برای غذای هضم شده چه اتفاقی می‌افتد؟


برای غذای هضم شده چه اتفاقی می‌افتد

روده کوچک، بیشتر مواد مغذی موجود در غذای شما را جذب می‌کند و سیستم گردش خون شما، آنها را برای ذخیره شدن یا استفاده، به قسمت‌های دیگر بدن منتقل می‌کند. سلول‌های خاصی به جذب مواد مغذی از  دستگاه گوارش و وارد کردن آنها به جریان خون شما کمک می‌کنند. خون شما قندهای ساده، اسیدهای آمینه، گلیسرول و برخی از ویتامین‌ها و نمک‌ها را به کبد منتقل می‌کند. کبد شما این مواد مغذی را ذخیره، پردازش و در صورت لزوم به سایر بخش‌های بدن که به آن نیاز دارند، منتقل می‌کند.

سیستم لنفاوی، شبکه‌ای از عروق است که گلبول‌های سفید خون و مایعی که لنف نامیده می‌شود را برای مبارزه با عفونت‌ها، در سراسر بدن شما حمل و منتقل می‌کند. سیستم لنفاوی، اسیدهای چرب و ویتامین‌ها را جذب می‌کند. بدن شما از قندها، اسیدهای آمینه و اسیدهای چرب و گلیسرول برای رفع نیاز شما به انرژی، رشد و ترمیم سلولی استفاده می‌کند.

بدن من چگونه فرایند گوارش را کنترل می‌کند؟


 هورمون‌ها و اعصاب شما برای کمک به کنترل فرآیند گوارش، با هم کار می‌کنند. سیگنال‌ها در دستگاه گوارش شما، و بین دستگاه گوارش و مغز رد و بدل می‌شوند.

هورمون‌ها

سلولهایی که سطح داخلی معده و روده کوچک شما را می‌پوشانند، هورمون‌هایی از خود ترشح می‌کنند که نحوه عملکرد دستگاه گوارش شما را کنترل می‌کند. این هورمون‌ها به بدن شما دستور می‌دهند که چه زمانی مایعات گوارشی را تولید کند و سیگنال‌های گرسنگی و سیری را به مغز ارسال می‌کنند. همچنین لوزالمعده شما هورمون‌هایی تولید می‌کند که برای گوارش مهم هستند.

اعصاب

شما اعصابی دارید که سیستم عصبی مرکزی شما، یعنی مغز و ریسمان نخاعی را به دستگاه گوارش شما متصل می‌کنند و از این طریق برخی از عملکردهای گوارشی را کنترل می‌نمایند. به عنوان مثال، هنگامی که غذایی را می‌بینید یا بوی غذا را استشمام می‌کنید، مغز شما سیگنالی ارسال می‌کند که باعث ترشح بزاق از غدد بزاقی می‌شود تا شما را برای خوردن آماده کند.

شما همچنین دارای یک سیستم عصبی روده‌ای (ENS) در اعصاب دیواره دستگاه گوارش خود هستید، هنگامی که غذا به دیواره‌های دستگاه گوارش شما می‌چسبد، اعصاب ENS شما مواد مختلفی را آزاد می‌کنند که باعث افزایش سرعت یا کاهش حرکات غذا یا تولید مایعات گوارشی می‌شود. این اعصاب، برای حرکت غذا در روده شما، سیگنال‌هایی را برای کنترل عملکرد عضلات روده شما- انقباض و انبساط آنها- ارسال می‌کنند.


یرقان یا زردی

درمان یرقان(زردی) در بزرگسالان با دارو و ترک عادلت غلط(سیگار)

یرقان یا زردی به تغییر رنگ پوست، غشای مخاطی و سفیدی چشم‌ها به رنگ زرد گفته می‌شود که در نتیجه بالا رفتن سطح ماده شیمیایی بیلیروبین در خون ایجاد می‌شود (بیلروبین خونی زیاد). یرقان در واقع بیماری نیست، بلکه نشانه‌ای واضح از یک بیماری پیش‌زمینه‌ای است.

زردی یا یرقان معمولاً هنگامی بروز می‌کند که سطح بیلیروبین خون از 2.5 الی 3 mg/dL (میلیگرم در هر دسی لیتر) بالاتر باشد. زردی در بزرگسالان می‌تواند ناشی از عارضه‌های پزشکی مختلفی باشد، برخی از این عارضه‌ها خطرناک هستند و می‌توانند جان بیمار را به خطر بیاندازند. هر بزرگسالی که دچار یرقان می‌شود باید به پزشک کرده و تحت معاینه دقیق پزشکی قرار بگیرد تا دلیل یرقان مشخص شود.

زردی در کودکان، عارضه‌ای است که در نوزادان تازه به دنیا آمده دیده می‌شود و در اغلب اوقات یک عارضه بی‌خطر است که بدون برجا گذاشتن اثرات جانبی جدی خود به خود بهبود می‌یابد.

علل یرقان در برزگسالان چیست؟


 زردی هنگامی بروز می‌کند که متابولیسم نرمال بدن دچار اختلال شود و یا سطح بیلیروبین در خون بیش از حد افزایش یابد. اختلال در متابولیسم بدن یا دفع بیلیروبین از خون می‌تواند در مراحل مختلفی رخ دهد و به همین خاطر بهتر است علل مختلف زردی را بر اساس ناحیه‌‌ای از بدن که دچار اختلال عملکرد شده است دسته‌بندی کنیم. علل زردی معمولاً به سه دسته پیش کبدی (یعنی مشکل پیش از رسیدن بیلیروبین به کبد رخ داده)، کبدی (مشکل داخل کبد رخ داده) و پس از کبدی (مشکل پس از دفع بیلیروبین از کبد رخ داده است).

علت زردی پیش از کبدی چیست؟

زردی پیش کبدی بخاطر تخریب بیش از حد (همولیز) گلبول‌های بیش از حد خون ناشی از عارضه‌های مختلفی رخ می‌دهد. افزایش سریع سطح بیلیروبین در جریان خون باعث می‌شود تا از ظرفیت کبد برای سوخت و ساز مناسب بیلیروبین بالاتر رود و در نتیجه سطح بیلیروبین مزدوج نشده افزایش می‌یابد. عارضه‌هایی که می‌توانند باعث افزایش همولیز گلبول‌های قرمز خون شوند عبارتند از:

  • مالاریا
  • کم خونی داسی شکل
  • اسفروسیتوز ارثی
  • تالاسمی
  • بیماری فاویسم یا کمبود آنزیم G6PD
  • داروها و سایر مواد سمی
  • اختلالات سیستم ایمنی بدن

علت زردی کبدی در بزرگسالان چیست؟

زردی کبدی می‌تواند در اثر اختلالات متابولیسم و یا دفع بیلیروبین رخ دهد. این امر موجب افزایش سطح بیلیروبین جفت نشده و جفت شده در خون می‌شود. عارضه‌هایی که باعث زردی کبدی می‌شوند عبارتند از:

  • هپاتیت حاد یا مزمن (در بیشتر موارد هپاتیت ویروسی [هپاتیت A، هپاتیت B، هپاتیت C، هپاتیت D، هپاتیت E] یا هپاتیت مرتبط با الکل)
  • سیروز (ناشی از عارضه‌های مختلف از جمله مسمومیت با الکل)
  • داروها و سایر مواد سمی
  • سندروم کریگلر نجار
  • اختلالات سیستم ایمنی بدن
  • سندروم گیلبرت
  • سرطان کبد

علت زردی پس کبدی در بزرگسالان چیست؟

زردی پس کبدی در نتیجه قطع شدن (یا انسداد) تخلیه طبیعی و دفع بیلیروبین جفت شده به شکل صفرا از کبد به داخل روده رخ می‌دهد. این امر موجب می‌شود تا سطح بیلیروبین جفت شده در خون افزایش یابد. عارضه‌هایی که می‌توانند باعث زردی پس کبدی شوند عبارتند از:

  • سنگ صفرا
  • سرطان (سرطان پانکراس، سرطان کیسه صفرا و سرطان مجرای صفراوی)
  • تنگی مجرای صفراوی
  • التهاب یکی از مجرای صفراوی
  • التهاب پانکراس یا پانکراتیت
  • انگل (مثل کرم جگر)

علائم و نشانه‌های یرقان در بزرگسالان چیست؟ این بیماری چه علائم ظاهری دارد؟


علائم و نشانه‌های یرقان در بزرگسالان چیست؟ این بیماری چه علائم ظاهری دارد

یرقان یک بیماری نیست، بلکه نشانه‌ای واضح از یک بیماری پیش‌زمینه‌ای است. کسانی که دچار زردی شده باشند پوست آنها به زرد با شدت‌های مختلف تغییر رنگ می‌دهد و همچنین ممکن است غشای مخاطی و سفیدی چشم‌های آنها نیز به زرد تغییر رنگ دهند. ولی بسته به علت پیش‌زمینه‌ای یرقان، شخص دچار علائم مختلفی می‌شود. برخی از افراد علائم کمی بروز می‌دهند و برخی هیچ علائمی از خود ندارند، در حالیکه برخی از بیماران علائم شدیدی از خود نشان می‌دهند. بیماران مبتلا به زردی ممکن است برخی یا همه علائم زیر را تجربه کنند:

  • مدفوع با رنگ روشن
  • ادرار با رنگ تیرع
  • خارش پوستی
  • تهوع واستفراغ 
  • خونریزی از مقعد
  • اسهال 
  • تب و لرز
  • ضعف
  • کاهش وزن
  • از دست دادن اشتها
  • گیجی
  • درد شکمی
  • سردرد
  • ورم پاها
  • ورم و برآمدگی شکم بعلت تجمع مایعات (آب آوردن شکم)

عوارض یرقان در بزرگسالان چیست؟


نوع عوارض و شدت عوارض زردی با عارضه پیش‌زمینه‌ای که منجر به زردی شده است متغیر خواهد بود. برخی از بیماران دچار هیچگونه عوارض بلند مدت این بیماری نخواهند شد و به ریکاوری کامل دست خواهند یافت ولی برای سایر بیماران بروز زردی اولین نشانه از یک بیماری مرگبار است. برخی از عوارض محتمل این بیماری عبارتند از:

  • اختلالات الکترولیت‌ها
  • کم خونی
  • خونریزی
  • عفونت/ گند خونی
  • هپاتیت مزمن
  • سرطان
  • نارسائی کبد
  • نارسائی کلیه
  • آنسفالوپاتی کبدی (اختلال عملکرد مغز)
  • مرگ

چه آزمایشاتی برای تشخیص زردی در بزرگسالان انجام می‌شود؟


چه آزمایشاتی برای تشخیص زردی در بزرگسالان انجام می‌شود

بروز زردی در بزرگسالان نیازمند معاینه جامع پزشک است تا علت بیماری مشخص شود. در ابتدا پزشک یک سابقه کامل از بیماری شخص خواهد گرفت و معاینه جسمانی انجام می‌شود، گاهی اوقات همین معاینه می‌تواند علت زردی را مشخص کند. همچنین باید آزمایش خون انجام دهید و به موارد زیر توجه کنید:

  • تست خون کبد
  • شمارش کامل گلبول‌های قرمز خون (CBC)
  • بررسی سطح الکترولیت‌های خون
  • سطح لیپاز

شاید پزشک تشخیص دهد که باید یک آزمایش خون برای بررسی ابتلای شخص به هپاتیت نیز انجام گیرد. همچنین بر اساس نتایج اولیه شاید آزمایشات دیگری تجویز شود. ضمناً شاید آزمایش ادرار نیز بدهید.

بسته به نتایج آزمایشات خون اولیه، شاید نیاز باشد تا معاینات بیشتری برای تشخیص بیماری پیش‌زمینه‌ای انجام گیرد. در برخی موارد خاص، آزمایشات تصویری نیز برای ارزیابی هرگونه ناهنجاری در کبد، صفرا و پانکراس انجام گیرد. این آزمایشات تصویربرداری عبارتند از:

  • اولتراسوند شکمی
  • توموگرافی کامپیوتری سی تی اسکن
  • اسکن تصویربرداری با تشدید مغناطیسی (MRI)
  • اسکن از سیستم صفراوی (اسکن HIDA)

گاهاً برخی از افراد به آزمایشاتی که تهاجمی‌ترند نیاز دارند تا علت یرقات در آنها مشخص شود. آزمایشات تهاجمی که ممکن است تجویز شوند عبارتند از کلانژیوگرافی آندوسکوپیک عقب‌گرد (ERCP) یا بیوپسی کبد.

درمان یرقان در بزرگسالان چیست؟


درمان یرقان کاملاً به علت پیش زمینه‌ای بستگی دارد. به محض رسیدن به تشخیص، طرح درمان مناسب را می‌توان آغاز کرد. برخی از بیماران باید بستری شوند ولی سایرین می‌توانند بصورت سرپایی درمان شوند.

  • در برخی از بیماران مبتلا به یرقان، درمان شامل مراقبت‌های حمایتی است و می‌توان آنها را در منزل نیز انجام داد. برای مثال، اکثر موارد هپاتیت خفیف ویروسی را می‌توان با مراقبت در منزل درمان کرد. داروهای جدیدی که امروزه برای هپاتیت C تجویز می‌شوند نیز می‌توانند این بیماری را درمان کنند.
  • قطع مصرف الکل در بیماران مبتلا به سیروز کبد، هپاتیت الکلی یا التهاب حاد پانکراس ناشی از سوء مصرف الکل ضروری است.
  • یرقان ناشی از مواد/ دارو/ مواد سمی، نیازمند قطع مصرف آن ماده است. در موارد اووردوز خواسته یا ناخواسته با استامینوفن (تیلنول) شاید به پادزهر ان استیل سیستئین (با نام تجاری Mucomyst) نیاز باشد.
  • می‌توان از داروهای مختلفی برای درمان عارضه‌های پیش زمینه‌ای یرقان بهره برد، از جمله استروئیدها که در درمان برخی اختلالات سیستم ایمنی بدن مورد استفاده قرار می‌گیرند. برای مثال برخی از بیماران مبتلا به سیروز باید با داروهای دیورتیک (ادرار آور) و لاکتولوز (مسهل) درمان شوند.
  • در مواردی که یرقات علت عفونی دارد مصرف آنتی بیوتیک تجویز می‌شود، همچنین برای درمان عارضه‌هایی که با برخی بیماری‌های پیش زمینه‌ای یرقان همراه هستند (مثل التهاب مجرای صفراوی).
  • تزریق خون برای بیماران مبتلا به کم خونی ناشی از همولیز یا ناشی از خونریزی نیاز خواهد بود.
  • بیماران مبتلا به سرطان که منجر به یرقان شده باشد باید با یک پزشک متخصص مشورت کنند و نوع درمان آن نیز بسته به نوع و وسعت (مرحله) سرطان فرق خواهد کرد.
  • جراحی و سایر روش‌های درمانی تهاجمی نیز برای برخی بیماران مبتلا به یرقان مورد نیاز خواهد بود. برای مثال، بیماران مبتلا به سنگ صفرا باید جراحی انجام شود. سایر بیمارانی که به نارسائی کبد/ سیروز مبتلا هستند شاید به پیوند کبد نیاز پیدا کنند.

پیش آگهی برای بزرگسالان مبتلا به یرقان چیست؟ آیا می‌توان آن را درمان کرد؟ آیا یرقان کشنده است؟


پیش آگهی برای بزرگسالان مبتلا به یرقان به علت پیش زمینه‌ای این بیماری بستگی دارد. برخی از بیماری‌ها پیش آگهی خوبی دارند و شخص می‌تواند کاملاً از بیماری رهایی یابد. ولی علل جدی‌تر یرقان در بعضی موارد کشنده است، فارغ از اینکه تداخل پزشکی یا جراحی صورت بگیرد یا خیر. گسترش و شدت عوارض نیز در تعیین پیش آگهی برای فرد تأثیر دارند، همانطور که سلامت عمومی بیمار و ابتلای وی به سایر بیماری‌ها در این زمینه تأثیرگذار هستند. بنابراین برای تعیین پیش آگهی دقیق بیماری، باید هر بیمار به صورت جداگانه توسط پزشک معاینه شود.

پیشگیری از یرقان در بزرگسالان


پیشگیری از یرقان در بزرگسالان

می‌توان از برخی از عارضه‌های پیش زمینه‌ای یرقان پیشگیری کرد، ولی سایر علل یرقان کمتر قابل پیشگیری هستند. ولی می‌توان با انجام اقدامات خاصی خطر ابتلا به یرقان را در افراد کاهش داد.

  • مصرف دارو دقیقاً طبق دستور پزشک، به منظور پیشگیری از آسیب به کبد یا اووردوز ناخواسته با دارو. آن دسته از افرادی که به عارضه‌های پزشکی خاصی مبتلا هستند (مثل فاویسم یا کمبود آنزیم G6PD یا سیروز) باید از مصرف برخی داروها خودداری نمایند. درباره داروهای خود با پزشک متخصص مشورت کنید.
  • از رفتارهای پرخطر بپرهیزید، مثل رابطه جنسی محافظت نشده یا مصرف مواد مخدر تزریقی، اقدامات پیشگیرانه را در زمان کار با محصولات خونی و سوزن‌ها انجام دهید. این اقدامات خطر ابتلا به هپاتیت B یا هپاتیت C را در شما کاهش خواهند داد.
  • واکسن هپاتیت A و هپاتیت B را تزریق کنید. در حال حاضر هیچ واکسنی برای هپاتیت C یافت نشده است.
  • از مصرف محصولات غذایی مسموم یا آب ناسالم خودداری کنید، مصرف این مواد خطر ابتلا به هپاتیت A را افزایش خواهند داد.
  • در هنگام سفر به مناطقی که مالاریا شایع است، اقدامات احتیاطی توصیه شده را انجام دهید و از داروهای پروفیلاکتیک استفاده کنید تا به مالاریا مبتلا نشوید.
  • مصرف الکل را تحت کنترل داشته باشید و تنها در حد تعادل الکل بنوشید. این امر از ابتلای شما به هپاتیت الکلی، سیروز الکلی و التهاب پانکراس و سایر بیماری‌های مرتبط با سوءمصرف الکل جلوگیری خواهد کرد. برخی از افراد باید کاملاً از مصرف الکل پرهیز کنند.
  • مصرف سیگار را قطع کنید، زیرا این سیگار کشیدن یکی از فاکتورهای ریسک برای ابتلا به سرطان پانکراس و همچنین بسیاری دیگر از سرطان‌های بدخیم است.

کلانژیت

بیماری کلانژیت: التهاب مجاری صفرا در اثر بیماری‌های دستگاه گوارش

کلانژیت، بیماری عفونت مجرای صفراوی است. کلانژیت حاد می‌تواند منجر به علائم تب، زردی و درد شکم شود. این بیماری گاهی کلانژیت صعودی نامیده می‌شود.

کلانژیت حاد یک بیماری جدی است که نیاز به درمان دارد. بسیار مهم است که بیماری افراد مبتلا به این نوع عفونت، سریعاً تشخیص داده شده و تحت درمان قرار گیرند تا از عوارض جدی‌تر جلوگیری شود. پیش‌بینی بیماری کلانژیت در سالهای اخیر پیشرفت داشته و بیشتر افراد با درمان، بهبود پیدا می‌کنند.

دلایل بیماری کلانژیت چیست؟ 


در اکثر موارد، کلانژیت ناشی از مسدود شدن مجرای صفراوی در سیستم صفراوی شما است. انسداد معمولاً به دلیل وجود سنگ‌ها یا رسوبات صفرایی در مجرای صفراوی ایجاد می‌شود. ممکن است بیماری خود ایمنی، مانند کلریت اسکلروزان اولیه، سیستم را تحت تاثیر قرار دهد.

دلایل دیگر کلانژیت که کمتر رایج هستند عبارتند از:

  • تومور
  • لخته‌های خونی
  • باریک شدن مجرای صفراوی که ممکن است پس از عمل جراحی رخ دهد
  • پانکراس متورم 
  • یک عفونت انگلی

کلانژیت همچنین ممکن است در صورت رخ دادن موارد زیر ایجاد شود:

  • جریان برگشتی باکتری های روده کوچک
  • عفونت خونی (باکتریمیا)
  • آزمایشی که برای بررسی کبد یا کیسه صفرا انجام می‌شود (مانند آزمایشاتی که یک لوله نازک یا آندوسکوپی در بدن شما قرار می گیرد)

این عفونت باعث ایجاد فشار در سیستم مجاری صفراوی شما می‌شود که در صورت عدم درمان می‌تواند از طریق جریان خون به سایر ارگان‌ها گسترش پیدا کند.

نشانه‌ها و علائم


نشانه‌ها و علائم کلانژیت

نشانه‌ها و علائم کلانژیت حاد اغلب مشابه علائم سنگ‌های صفراوی هستند و می توانند شامل موارد زیر باشند:

  • درد کمر
  • مدفوع هم رنگ خاک رس
  • ادرار تیره
  • تب
  • زردی (زرد شدن پوست و چشم)
  • حالت تهوع
  • درد زیر تیغه‌های شانه
  • درد ربع فوقانی راست شکم یا وسط شکم که یک درد تیز، مشابه درد عضلانی یا درد خفیف است.
  • استفراغ

عوامل خطر


خطر توسعه و ایجاد کلانژیت به عوامل مختلفی بستگی دارد اما برخی شرایط وجود دارند که می‌توانند احتمال ابتلا به این عفونت را افزایش دهند. افرادی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به عفونت مجاری صفراوی قرار دارند، افرادی هستند که:

  • سابقه سنگ کیسه صفرا دارند.
  • دارای سابقه تشخیص کلانژیت اسکلروزان هستند.
  • اخیراً به مناطقی سفر کرده‌اند که احتمال ابتلاء به عفونت‌های انگلی یا باکتریایی در آن مکان وجود داشته است.
  • اخیراً با قرار دادن استنت، یک آندوسکوپی کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد (ERCP) انجام انجام داده‌اند.

عوارض 


یکی از عوارض احتمالی کلانژیت، سپسیس (گندیدگی) است که می‌تواند تهدید کننده زندگی می‌باشد. سپسیس هنگامی رخ می‌دهد که عفونت درمان نشود و موجب نارسایی اندام، آسیب بافتی و احتمالا مرگ شود. سپسیس با آنتی بیوتیک درمان می‌شود و گاهی اوقات اقدامات دیگری برای کمک به برداشتن بافت آلوده، انجام می‌گردد. سپسیس می‌تواند خطرناک و تهدید کننده زندگی باشد؛ به همین دلیل مهم است که در صورت مشکوک بودن به وجود عفونت و تبدیل عفونت به سپسیس به پزشکان متخصص اطلاع داده شود.

تشخیص 


تشخیص کلانژیت در سریعترین زمان ممکن به منظور شروع درمان، اهمیت بسیاری دارد. ممکن است برای بررسی صفرا و مجاری صفراوی از یک یا چند آزمایش مختلف استفاده شود.

آزمایش‌های خون

آزمایش‌های خون

اگر چه آزمایش‌های خون به تنهایی برای تشخیص یک عفونت در مجاری صفراوی به کار نمی‌روند، اما برای داشتن یک تصویر کلی از آنچه که ممکن است موجب بروز علائم شده باشد استفاده می‌شوند. آزمایش‌های خونی که ممکن است انجام گیرند عبارتند از:

  • سطح بیلی روبین
  • سطوح آنزیم‌های کبدی
  • آزمایشات عملکرد کبد
  • آزمایش شمارش گلبول‌های سفید خون (WBC)

آزمایش شمارش کامل گلبول‌های خون (CBC)

این آزمایش، تعداد گلبول‌های سفید خون شما را اندازه گیری می‌کند. اگر دچار عفونت باشید، ممکن است تعداد گلبول‌های سفید شما زیادتر از حد معمول باشد.

اولتراسوند (که سونو گرافی نیز نامیده می‌شود)

اولتراسوند (که سونو گرافی نیز نامیده می‌شود)

این آزمایش با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، تصاویری از ارگان‌های داخلی شما روی صفحه کامپیوتر فراهم می‌کند. سونوگرافی برای دیدن ارگان‌های درون شکم شما، مانند کبد، صفرا و طحال استفاده می‌شود. این آزمایش همچنین جریان خون از طریق رگ‌های خونی مختلف را بررسی می‌کند و می‌تواند از بيرون بدن (خارجی) یا از درون بدن (داخلی) انجام گیرد. اگر از داخل بدن انجام شود، آندوسکوپی اولتراسوند (EUS) نامیده می‌شود.

CT اسکن

CT اسکن ممکن است با رنگ انجام شود که بلعیده یا از طریق یک رگ تزریق می‌شود. CT اسکن، شکم و لگن، از جمله نواحی مجاری صفراوی را نشان می‌دهد و می‌تواند به تعیین دلیل وجود انسداد کمک کند.

کلانژیوپانکراتوگرافی رزونانس مغناطیسی (MRCP)

این آزمایش برای جستجوی هرگونه مشکل در شکم استفاده می‌شود. این آزمایش می‌تواند وجود هرگونه سنگ صفرا در مجاری صفراوی شما را نشان دهد. این آزمایش از خارج بدن انجام می‌گیرد و با وارد کردن لوله (آندوسکوپ) به بدن شما انجام نمی‌شود. این آزمایش از یک میدان مغناطیسی و فرکانس رادیویی برای ایجاد تصاویر جزئی و دقیق استفاده می‌کند.

ERCP  (کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی)

کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی

این آزمایش برای یافتن و درمان مشکلات درون کبد، صفرا، مجراهای صفراوی و پانکراس. شما استفاده می‌شود. این آزمایش از اشعه ایکس و یک لوله دراز و باریک دارای دوربین در انتهای آن (آندوسکوپ) استفاده می‌کند. این لوله از طریق دهان و حلق شما وارد شده و از طریق مجرای بلع غذا (مری) به معده شما و سپس اولین بخش روده کوچک شما (اثنی عشر) می‌رسد و سپس رنگ، از طریق لوله به درون مجرای صفراوی شما وارد می‌شود. رنگ، باعث می‌شود مجاری صفراوی توسط اشعه ایکس به راحتی دیده شوند. در صورت نیاز، این روش می‌تواند در باز کردن مجرای صفراوی شما نیز کمک کند.

آنژیوپلاستی عروق کرونر داخل عروقی زیر پوستی (PTCA

نوعی اشعه ایکس است که برای دیدن مجاری صفراوی استفاده می‌شود. در حالی که بیمار بی‌حس شده است، یک سوزن از طریق شکم به کبد وارد می‌شود و یک ماده کنتراست را به آن ناحیه تزریق می‌کند. سپس مجموعه‌ای از اشعه های ایکس برای گرفتن تصویر تجسم یافته از مجرای صفراوی که رنگ کنتراست از درون آنها جریان پیدا می‌کند، استفاده می‌شود. این روش همچنین در صورتی که پزشک شما قادر به انجام آزمایش داخلی با استفاده از ERCP نباشد. برای باز کردن مجرای صفراوی استفاده می‌شود.

درمان 


تشخیص سریع بیماری اهمیت بسیاری دارد. بسیاری از افراد مبتلا به کلانژیت به شدت احساس بیماری می‌کنند. آنها به متخصص مراقبت های بهداشتی خود، یا به اورژانس مراجعه می‌نمایند. اگر به کلانژیت مبتلا باشید، احتمالاً چند روز در بیمارستان بستری خواهید بود. با استفاده از IV  (روش درون وریدی) به شما مایعات تزریق می‌شود؛ همچنین داروهای ضد درد و ضد باکتری (آنتی بیوتیک) دریافت خواهید کرد. همچنین ممکن است به تخلیه مایعات درون مجرای صفراوی و یافتن علت هر گونه انسداد نیاز داشته باشید. در بیشتر موارد، این کار با روشی به نام ERCP  (کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپی) انجام می‌شود.

برای تخلیه مجرای صفراوی شما با استفاده از ERCP یک لوله انعطاف پذیر دراز و باریک (آندوسکوپ) در دهان شما قرار می گیرد. لوله از طریق مجرای غذایی شما (مری) به درون شکم فرستاده می‌شود و از اولین بخش روده کوچک شما (اثنی عشر) عبور کرده و وارد مجاری صفراوی می شود. پزشک می‌تواند درون این اندام‌ها و مجراهای صفراوی را روی یک صفحه ویدیویی مشاهده کند. صفحه ویدیویی به یک دوربین در لوله وصل شده است. در این وضعیت، یک لوله کوچک به داخل مجراها فرستاده می‌شود تا مایعات را تخلیه کند. این لوله از طریق پوست خارج می‌شود که تا زمان پاک شدن کامل عفونت و التهاب، امکان تخلیه مایعات را فراهم می نماید.

همچنین ممکن است برای باز نگه داشتن مجاری صفراوی، لوله های محکمی (استنت ها) در آنها قرار داده شود. ممکن است سنگ‌های صفراوی نیز خارج شوند. در بیشتر موارد این کارها با استفاده از ERCP اسکوپ، انجام می‌گیرد.

اگر درمان جواب ندهد یا بیماری بدتر شود، ممکن است به عمل جراحی نیاز داشته باشید. جراحی برای تخلیه صفرا و کاهش، تولید مایعات مجاری صفراوی شما را باز می‌کند.

پیشگیری 


در برخی موارد احتمال دارد پیشگیری از کلانژیت ممکن نباشد؛ با این حال از آنجا که در بیشتر موارد، کلانژیت در اثر انسداد مجاری صفراوی با سنگ ایجاد می‌شود، ممکن است جلوگیری از سنگ صفرا کمک کننده باشد. داشتن رژیم غذایی سالم و حاوی مقادیر مناسب فیبر محلول و نامحلول و همچنین ورزش منظم باعث جلوگیری از سنگ صفرا میشود. ترک سیگار نیز می‌تواند به پیشگیری از ایجاد و توسعه اشکال جدی تر کلانژیت کمک کند. در موارد کلانژیت همراه با ERCP و قرار دادن استنت، می‌توان برای جلوگیری از عفونت در زمان انجام عمل یا بعد از آن آنتی بیوتیک تجویز کرد.


بیماری ویلسون

بیماری ویلسون: اختلال در عملکرد کبد برای حذف مس اضافی از بدن

بیماری ویلسون اختلال ژنتیکی نادری است که از والدین به فرزندان انتقال داده می‌شود. این بیماری از دفع مس اضافی در بدن جلوگیری می‌کند. بدن برای حفظ سلامت به مقدار کمی مس نیاز دارد. ولی مقدار بیش از حد مس خطرناک می‌باشد.

در حالت طبیعی، کبد مس اضافی را از طریق صفرا دفع می‌کند. صفرا ماده‌ای گوارشی است که بوسیله کبد تولید می‌شود و مواد سمی و زاید را از بدن خارج می‌کند. در بیماری ویلسون، کبد به درستی عمل نمی‌کند و به جای حذف مس شروع به ذخیره آن می‌کند. به مرور زمان میزان مس از حد عادی بیشتر می‌شود. مس اضافی وارد جریان خون می‌شود و در اعضای دیگر بدن و همچنین چشم و مغز انباشته می‌شود. در نتیجه امکان دارد به اعضای بدن آسیب وارد شود و با گذشت زمان می‌تواند برای بدن خطرناک باشد.

چه عامل باعث ایجاد بیماری ویلسون می‌شود؟  


بیماری ویلسون در اثر نقص ژنتیکی در ژن ATP7B ایجاد می‌شود. ویلسون یک اختلال اتوزومی مغلوب است. به این معنی که والدین هر دو بایستی یک نوع ژن غیرطبیعی را به به فرزند انتقال دهند. در بیشتر موارد زمانی که تنها یکی از والدین دارای ژن غیر طبیعی باشد، نشانه‌ای از بیماری وجود ندارد ولی این افراد حامل بیماری می‌باشند.

نشانه‌های بیماری ویلسون چیست؟ 


نشانه‌های بیماری ویلسون

در صورتی که شخص مبتلا به بیماری ویلسون باشد، تجمع مس از زمان تولد آغاز می‌شود. ولی امکان دارد سال‌ها و حتی دهه‌ها طول بکشد تا علائم ظاهر شوند. علائم بیماری می‌توانند در هر سنی بروز کنند ولی در بیشتر موارد بین سنین 5 تا 35 سالگی ایجاد می‌شوند.

نشانه‌های بیماری ویلسون بسته به اندامی از بدن که آسیب دیده است متفاوت هستند. یکی از علائمی که تنها در بیماری ویلسون مشاهده می‌شود، وجود حلقه‌های قهوه‌ای در اطراف عنبیه چشم می‌باشد. این حلقه‌ها تنها در معاینه چشم دیده می‌شوند. تجمع مس باعث ایجاد این حلقه‌ها می‌شود. این حلقه‌ها در بینایی مشکلی ایجاد نمی‌کنند.

بیماری ویلسون می‌تواند باعث آسیب‌دیدگی مغز و طناب نخاعی و کبد نیز بشود. امکان دارد هر سه این موارد در یک زمان آسیب ببینند. در نتیجه امکان دارد گروهی از علائم ایجاد شوند که ظاهراً ربطی به هم ندارند.

نشانه‌های مرتبط با کبد 

این نشانه‌ها امکان دارد مربوط به بیماری‌های مزمن کبدی باشند مانند:

  • خستگی شدید
  • گرفتگی عضلات
  • ضعف
  • از دست دادن اشتها
  • تهوع 
  • استفراغ 
  • کاهش وزن
  • وجود مایع در شکم یا پاها
  • زرد شدن پوست یا چشم (یرقان)
  • ایجاد شدن کبودی راحت‌تر از حد معمول
  • ورم کبد و طحال

نشانه‌های عصبی 

تجمع مس در دستگاه عصبی مرکزی می‌تواند نشانه‌های زیر را ایجاد کند:

  • تغییرات رفتاری
  • سفتی عضلات
  • رعشه، لرزش یا حرکاتی که قابل کنترل نیستند
  • حرکات تکراری یا آهسته
  • ضعف عضلانی
  • اختلال در بلع غذا 
  • گفتار نامفهوم
  • اختلال در هماهنگی حرکات
  • آبریزش دهان
  • کاهش توانایی در انجام حرکات ظریف

نشانه‌های روانی

زمانی که مس در دستگاه عصبی مرکزی تجمع پیدا کند، می‌تواند باعث ایجاد تغییرات روانی نیز بشود مانند:

  • استرس و اضطراب
  • افسردگی
  • روان‌پریشی
  • فکر کردن در مورد خودکشی

نشانه‌های دیگر

نشانه‌های دیگر بیماری ویلسون عبارتند از:

  • شکستگی و ضعیف بودن استخوان (پوکی استخوان)
  • درد و التهاب مفاصل (آرتریت)
  • کمبود گلبول قرمز (کم‌خونی)
  • پایین بودن سطح پلاکت‌ها یا گلبول‌های سفید در خون

امکان دارد نشانه‌های بیماری ویلسون مشابه بیماری‌های دیگر باشد. برای تشخیص صحیح به پزشک مراجعه کنید.

چه کسانی در معرض ابتلا به بیماری ویلسون قرار دارند؟ 


این بیماری به ندرت در افراد ایجاد می‌شود. در صورتی که سابقه این بیماری در خانواده وجود داشته باشد احتمال ابتلا به آن بیشتر است. مردان و زنان به یک اندازه در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند.

بیماری ویلسون باعث ایجاد چه عارضه‌های دیگری می‌شود؟ 


این بیماری می‌تواند باعث ایجاد مشکلات بسیاری در ارتباط با کبد شود از جمله:

  • آسیب‌دیدگی کبد
  • التهاب کبد (هپاتیت)
  • آسیب‌دیدگی مزمن کبد (سیروز کبدی) که باعث ایجاد زخم و نارسایی کبد می‌شود.
  • نارسایی کبد 

علائم عصبی این بیماری عملکرد عادی در زندگی روزمره را مختل می‌کنند. امکان آسیب‌دیدگی مغز نیز وجود دارد.

نحوه تشخیص بیماری ویلسون 


تشخیص بیماری ویلسون دشوار می‌باشد. بسیاری از علائم این بیماری مشابه بیماری‌های دیگر هستند. برای تشخیص این بیماری، پزشک وضعیت کلی سلامتی بیمار را بررسی کرده و سابقه سلامتی فرد را ارزیابی می‌کند. پزشک همچنین در مورد علائم موجود از بیمار سوالاتی پرسیده و سپس او را معاینه می‌کند.

امکان دارد پزشک از آزمایش‌های زیر استفاده کند:

  • معاینه چشم : پزشک با استفاده از یک لامپ مخصوص (اسلیت لمپ) حلقه‌های قهوه‌ای کایزر فلاشر در چشم را بررسی می‌کند.
  • آزمایش خون : به کمک این آزمایش پزشک سطح مس در خون را بررسی می‌کند و همچنین مشکلات دیگر مربوط به کبد را تشخیص می‌دهد.
  • آزمایش ادرار 24 ساعته : این آزمایش مقدار مس در ادرار را در طول 24 ساعت اندازه‌گیری می‌کند.
  • نمونه برداری از کبد : نمونه مختصری از کبد جهت آزمایش برداشته می‌شود.
  • آزمایش ژنتیک : آزمایش خون می‌تواند ژن‌های غیرطبیعی را که باعث ایجاد بیماری ویلسون می‌شوند تشخیص دهد.

بیماری ویلسون چگونه درمان می‌شود؟ 


بیماری ویلسون گونه درمان می‌شود

بیماری ویلسون یک بیماری قابل درمان است. با درمان مناسب می‌توان جلوی پیشرفت بیماری را گرفت و معمولاً نشانه‌های بیماری نیز بهبود پیدا می‌کنند. در صورت عدم درمان، بیماری ویلسون می‌تواند مرگبار باشد. این بیماری جهت کاهش و کنترل مقدار مس موجود در بدن به درمان دائمی در تمام طول زندگی نیاز دارد. پس از آغاز درمان، پیشرف بیماری متوقف شده و بسیاری از علائم این بیماری بهبود پیدا می‌کنند. ولی درمان برخی از مشکلات مرتبط با این بیماری به زمان نیاز دارد. امکان دارد عارضه‌هایی مانند زخم کبد و برخی از علائم عصبی و روانی به طور کامل قابل درمان نباشند.

هدف اصلی درمان، حذف مس ذخیره شده و جلوگیری از تجمع مجدد آن است. درمان اولیه شامل خارج کردن مس اضافی، کاهش میزان مس مصرفی و درمان هر گونه آسیب‌دیدگی کبد یا دستگاه عصبی مرکزی می‌باشد.

مس اضافی بوسیله داروهایی که باعث دفع فلزات و مواد معدنی می‌شوند، حذف می‌شود. این داروها باعث آزاد شدن مس از اعضای بدن در جریان خون می‌شوند. سپس مس بوسیله کلیه‌ها تصفیه شده و توسط ادرار دفع می‌شود. جهت درمان بیماری ویلسون، داروهای زیر استفاده می‌شوند:

پنی‌سیلامین (کوپریمین، دپن) 

پنی‌سیلامین اولین داروی دفع‌کننده مس بوده که برای درمان بیماری ویسلسون استفاده می‌شده است. اگرچه درمان با این دارو مؤثر بوده است، عوارض جانبی ناشی از مصرف آن خطرناک هستند؛ از جمله مشکلات پوستی، نارسایی مغز استخوان، مشکلات کلیوی، کمبود ویتامین B-6 و تشدید علائم عصبی و ناهنجاری‌های مادرزادی. پنی‌سیلامین نباید در افراد مبتلا به بیماری‌های کلیه یا در افراد دارای آلرژی به پنی‌سیلین مصرف شود.

ترینتین (سیپرین) 

ترینتین نیز باعث دفع مس شده و آن را از بدن حذف می‌کند. میزان سمی بودن این دارو از پنی‌سیلامین کمتر است و بسیاری از پزشکان خصوصاً در افراد دارای علائم عصبی یا عارضه‌های کبدی به عنوان اولین گزینه درمانی از این دارو استفاده می‌کنند. ترینتین همچنین باعث دفع آهن می‌شود و مصرف مکمل‌های آهن می‌تواند تأثیر دارو را کاهش دهد. مهم‌ترین عوارض جانبی این دارو تشدید علائم عصبی است که در نتیجه جذب مجددِ مس آزاد شده بوسیله دستگاه عصبی مرکزی ایجاد می‌شود.

تتراتیومولیبدات 

این دارو برای دفع مس از بدن استفاده می‌شود و به عنوان درمان اولیه در جهت رفع بیماری ویلسون استفاده می‌شود. این دارو برخلاف پنی‌سیلامین و ترینتین تاکنون باعث تشدید علائم عصبی در بیماران نشده است.

استات روی

این دارو از جذب مس در روده جلوگیری می‌کند و دارای عوارض جانبی کمی می‌باشد، ولی آهسته‌‌تر از پنی‌سیلامین یا ترینتین عمل می‌کند و معمولاً به عنوان درمان اولیه تنها برای زنان باردار، افراد بدون علائم کبدی یا آسیب‌دیدگی کبد، و یا در افرادی که نمی‌توانند داروهای قوی مصرف کنند، استفاده می‌شود. نقش اصلی این دارو در درمان نگهدارنده می‌باشد.

درمان نگهدارنده 

این نوع درمان زمانی آغاز می‌شود که علائم بهبود یافته‌اند و آزمایش‌ها نشان می‌دهند که مس تا سطح ایمن کاهش پیدا کرده است. در درمان نگهدارنده معمولاً مس و مقادیر کم دی-پنی‌سیلامین یا هیدروکلیرید ترینتین مصرف می‌شود. خون و ادرار بایستی بوسیله پزشک بررسی شوند تا اطمینان حاصل شود که مس در سطح ایمن قرار داشته باشد.

پیوند کبد 

پیوند کبد

پیوند کبد آخرین و در برخی موارد تنها گزینه درمانی محسوب می‌شود. این روش بیشتر در بیماران مبتلا به نارسایی شدید کبد که درمان با دارو تأثیر در حال آن‌ها نداشته یا در بیماران مبتلا به بیماری پیشرفته و مزمن کبدی استفاده می‌شود.

بیماران مبتلا به بیماری ویلسون بایستی مصرف مس در رژیم غذایی خود را کاهش دهند. این افراد باید از مصرف صدف دریایی یا جگر خودداری کنند چرا که این مواد غذایی حاوی مقادیر زیاد مس هستند. مواد غذایی دیگر که حاوی مس زیادی هستند مانند قارچ، مغز و دانه گیاهان و شکلات نباید در طول درمان اولیه مصرف شوند؛ ولی در بیشتر موارد میانه‌روی در مصرف آن‌ها در طول درمان نگهدارنده مانعی ندارد. افراد مبتلا به بیماری ویلسون بایستی آب مصرفی خود را جهت بررسی میزان مس موجود در آن ارزیابی کنند . همچنین نباید مولتی‌ویتامین‌هایی که حاوی مس هستند مصرف کنند. در افراد مبتلا به بیماری مزمن کبدی بایستی از مصرف الکل خودداری شود.

چگونه می‌توان از ابتلا به بیماری ویلسون جلوگیری کرد؟ 


راهی برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری وجود ندارد. ولی مشاوره ژنتیکی به تشخیص احتمال بروز بیماری در کودک فعلی یا کودکی که قرار است در آینده به دنیا بیاید کمک می‌کند.

در صورتی که دارای سابقه شخصی یا خانوادگی در ارتباط با بیماری ویلسون هستید، با پزشک خود در مورد آزمایش ژنتیکی مشورت کنید. اگر شخصی مبتلا به بیماری ویلسن باشد، برادران یا خواهران این شخص بایستی آزمایش شوند. خویشاوندان دورتر که دارای علائم عصبی یا علائم مرتبط با کبد هستند نیز بایستی آزمایش شوند.