علائم و درمان انواع هپاتیت a,b,c (آ،ب،سی)

در سراسر دنیا، در حدود 250 میلیون نفر به هپاتیت سی مبتلا هستند و تخمین زده می‌شود که 300 میلیون نفر به نوع ب مبتلا باشند. علت پنج نوع اصلی هپاتیت آ، بی(b)، سی (c) ، دی، ایی، ایکس و جی ویروس‌ها هستند. علائم اولیه بیماری مشابه آنفولانزا هستند.

آناتومی کبد

285x285_Chronic_Hepatitis_C_1

کبد بزرگ‌ترین غده در بدن انسان است. وزن کبد تقریبا 1.36 کیلوگرم است. رنگ آن قهوه‌ای مایل به قرمز است و به چهار لب با اندازه‌ها و طول‌های مختلف تقسیم می‌شود. کبد همچنین  بزرگ‌ترین ارگان داخلی است. کبد در زیر دیافراگم و سمت راست قفسه سینه است. خون از طریق شریان کبدی و سیاهرگ باب به کبد می‌رسد. سیاهرگ باب خون حاوی غذای هضم شده را از روده کوچک حمل می‌کند، در حالی که شریان کبدی خون غنی از اکسیژن را از آئورت حمل می‌کند. کبد از هزاران لوبول ساخته شده است و هر لوبول شامل چندین سلول کبدی می شود. سلول‌های کبدی، سلول‌های متابولیک اصلی کبد هستند.

هپاتیت چیست؟

هپاتیت التهاب کبد است. این بیماری می‌تواند محدود کننده باشد یا به فیروز( ایجاد جای زخم)، سیروز یا سرطان کبد منجر شود. ویروس‌های هپاتیت شایع‌ترین علت این بیماری در دنیا هستند، اما عفونت‌های دیگر، مواد سمی و بیماری های خود ایمنی نیز باعث ابتلا شخص به این بیماری می‌شوند. انواع هپاتیت در ادامه به تفصیل توضیح داده می‌شود، اما در اینجا به معرفی انواع آن می‌پردازیم:

  • هپاتیت a ناشی از مصرف غذا یا آب آلوده است.
  • نوع b یک بیماری مقاربتی است.
  • هپاتیت c از طریق تماس مستقیم با خون فرد مبتلا به بیماری قابل سرایت است.
  • یک فرد تنها در صورتی به نوع دی مبتلا می‌شود که پیش از این به نوع ب مبتلا شده باشد
  • نوشیدن آب آلوده ممکن است منجر به ابتلا به ویروس هپاتیت ایی شود.
  • بیماری‌های هپاتیتی را که نمی‌توان به یکی از شکل‌های ویروسی بیماری نسبت داد، نوع ایکس می‌نامند.
  • هپاتیت جی نوع دیگری از این بیماری است که با یک ویروس مخصوصی ایجاد می‌شود

انواع

123

بیماری هپاتیت پنج نوع اصلی دارد که ناشی از ویروس هستند: آ، بی، سی، دی و ایی و همچنین دو نوع ایکس و جی که ناشی از ویروس نیستند. در ادامه به شرح هر کدام از انواع این بیماری می پردازیم

  1. هپاتیت آ (a)

این بیماری با خوردن غذا یا آب عفونی به وجود می‌آید. غذا یا آب می توانند با ویروسی به نامHAV  ( ویروس هپاتیت آ) عفونی می‌شود. تماس دهانی مقعدی در طول رابطه جنسی نیز می‌تواند یکی از علت‌های این بیماری باشد. تقریبا هر کسی که به این بیماری مبتلا می‌شود می‌تواند به طور کامل از آن بهبودی پیدا کند و  منجر به بیماری هپاتیت مزمن نمی‌شود.

  1. هپاتیت ب (b)

هپاتیت ب یک بیماری مقاربتی است. این بیماری ناشی از ویروس HBV ( ویروس هپاتیت b) است و با تماس با خون و مایعات خونی عفونی دیگر قابل سرایت است. موارد زیر موجب ابتلا به بیمار به این نوع می‌شوند:

  • رابطه جنسی محافظت نشده با یک فرد مبتلا  (منظور از رابطه جنسی محافظت نشده عدم استفاده از کاندوم است)، استفاده از سرنگی که پیش از این فرد مبتلا مصرف کرده است(بیشتر در بین معتادان و افراد که تزریقات استروئیدی انجام می‌دهند شایع است).
  • سوراخ کردن پوست با سوزن‌های استریل نشده، برای مثال در حین خالکوبی کردن یا خراش برداشتن تصادفی پوست. افرادی که در مراکز بهداشتی کار می‌کنند در معرض خطر ابتلای تصادفی به بیماری هپاتیت به این شکل هستند. به اشتراک گذاشتن اقلام شخصی مثل مسواک یا تیغ اصلاح با فرد مبتلا از دیگر علت های ابتلا به این بیماری است.
  • در صورتی که مادر مبتلا به هپاتیت بی باشد، احتمال سرایت آن به نوزاد از طریق شیر مادر وجود دارد.
  • اگر فرد مبتلا به بیماری هپاتیت b، شخص دیگر را گاز بگیرد، احتمال سرایت بیماری وجود دارد.

کبد فرد مبتلا به این بیماری بی ورم می‌کند. بیمار به دلیل عفونت می‌تواند دجار آسیب دیدگی های شدید در ناحیه کبد شود که منجر به سرطان می‌شود. برای بعضی از بیماران، هپاتیت مزمن ( طولانی مدت یا دائمی) می‌شود.

  1. هپاتیت سی (c)

هپاتیت سی معمولا از طریق تماس مستقیم با خون فرد مبتلا قابل سرایت است. این بیماری ناشی از ویروس HCV( ویروس هپاتیت سی)است. در این بیماری کبد ورم می‌کند و آسیب می‌بیند. تنها 20 درصد از افراد مبتلا به هپاتیت c به سیروز دچار می‌شود. در بیماری نوع سی، مدفوع هیچگاه مسیر انتقال بیماری نیست.

استفاده نامناسب از داروی بی حس کننده منجر به انتقال ویروس‌های هپاتیت b و c می‌شود، علت عفونت می‌تواند آلودگی داروی بی حس کننده باشد و به آلودگی ناشی از آندوسکوپی ارتباطی ندارد.

  1. هپاتیت دی

تنها فردی که پیش از این به هپاتیت بی مبتلا شده باشد به هپاتیت دی مبتلا می‌شود. این بیماری ناشی از ویروس HDV ( ویروس هپاتیت دی) است.عفونت از طریق تماس با خون عفونی، رابطه جنسی محافظت نشده و سوراخ شدن پوست با سوزن‌های عفونی سرایت پیدا می‌کند. کبد فرد مبتلا ورم می‌کند.

  1. هپاتیتی  ایی (e)

فرد با نوشیدن آبی که حاوی ویروس هپاتیت ایی است به این بیماری مبتلا می‌شود. کبد ورم می‌کند، اما پیامدهای طولانی مدتی ندارد. عفونت همچنین از طریق آمیزش مقعدی-دهانی قابل سرایت است.

  1. هپاتیت ایکس

در صورتی که بیماری فرد از نوع آ، بی، ثی، دی یاایی نباشد به آن هپاتیت ایکس می‌گویند. به عبارت دیگر، نوع ایکس ناشی از ویروس ناشناخته‌ای است.

  1. هپاتیت جی

این بیماری ناشی از نوعی ویروس (HGV) است. هپاتیت جی معمولا هیچ علامتی ندارد و در صورت بروز علائم، آنها خیلی خفیف هستند.

هپاتیت خود ایمنی چیست؟

در بیماری هپاتیت خود ایمنی (هپاتیت اتوایمیون)، سلول‌های کبدی توسط سیستم ایمنی بدن دچار التهاب می‌شوند. علت این مشکل تا کنون ناشناخته می‌باشد. این بیماری مزمن می‌باشد و اکثر بیماران با درمان‌های به موقع می‌توانند زندگی عادی خود را بدون مشکل بگذرانند، ولی در صورتی که هپاتیت خود ایمنی به موقع تشخیص داده نشود و در درمان آن وقفه ایجاد شود، می‌تواند منجر به سیروز کبدی شود.

هپاتیت خود ایمنی اغلب سلول‌های کبد را فرا می‌گیرد، اما گاهی می‌تواند مجرای صفراوی داخل کبد را نیز دچار التهاب کند. این بیماری بیش از 70% موارد در خانم‌ها و دختران جوان دیده می‌شود . البته در مردان نیز این بیماری وجود دارد و حتی بچه‌ها نیز از ابتلا به این بیماری مصون نیستند.
در برخی موارد این بیماری هیچ علائمی ندارد و در طی بررسی های معمول آزمایش‌های کبدی یافت می‌شود. گاهی بیماری‌های دیگری که با سیستم ایمنی مرتبط هستند و جزو بیماری‌های خود ایمنی به حساب می‌آیند مانند بیماری‌های تیروئیدی (مانند کم کاری تیروئید یا پر کاری یا گواتر) همراه این بیماری یافت می‌شوند.
هدف از درمان هپاتیت خود ایمنی کاهش التهاب می‌باشد و با توجه به نقش سیستم ایمنی بدن بیمار در روند آن درمان اصلی این بیماران با داروهای ایمونوساپرسیو (مهارکننده ایمنی) صورت می‌گیرد. این داروها از تهاجم سیستم ایمنی به سلول‌های کبدی جلوگیری می‌کنند.

در اغلب موارد درمان هپاتیت خود ایمنی چندین سال زمان می‌برد، و در صورت تشخیص و درمان به موقع این بیماری، مبتلایان به آن می‌توانند از طول عمر طبیعی بهره‌امند شوند.

علائم و نشانه‌ها

hepatitis-s2-person-with-jaundice

بسیاری از افراد مبتلا به هپاتیت علائم خفیفی دارند یا اصلا هیچ علائم یا نشانه‌ای ندارند. شایان ذکر است که مدفوع فرد مبتلا همیشه برای افراد دیگر واگیردار و مسری است. وقتی علائم هپاتیت ظاهر شدند، عموما بین 15 روز تا 6 ماه از ابتلای فرد به بیماری گذشته است.

مرحله اولیه هپاتیت مرحله حاد نامیده می‌شود. علائم این مرحله شبیه آنفولانزای خفیف هستند و شامل موارد زیر می‌شوند:

  • اسهال
  • خستگی
  • کم اشتهایی
  • تب خفیف
  • درد عضلانی یا مفصلی
  • تهوع
  • دل درد خفیف
  • استفراغ
  • کاهش وزن

مرحله حاد هپاتیت معمولا خطرناک نیست، مگر اینکه بسیار شدید شود یا به سرعت گسترش پیدا کند که ممکن است منجر به مرگ شود. با وخامت وضعیت بیمار، این علائم ظاهر می‌شوند:

  • مشکلات گردش خون (تنها در آن نوع بیماری که ناشی از مصرف مواد مخدر و داروهای شیمیایی)
  • تیره شدن ادرار
  • گیجی (تنها در آن نوع بیماری که ناشی از مصرف مواد مخدر و داروهای شیمیایی)
  • خواب آلودگی (تنها در آن نوع بیماری که ناشی از مصرف مواد مخدر و داروهای شیمیایی)
  • بزرگ شدن طحال (تنها در بیماری هپاتیت ناشی از مصرف الکل)
  • سردرد (تنها در آن نوع بیماری که ناشی از مصرف مواد مخدر و داروهای شیمیایی)
  • کهیر
  • خارش پوست
  • مدفوع روشن، مدفوع حاوی چرک
  • زرد شدن رنگ پوست، قسمت سفید رنگ چشم و زبان (یرقان)

علائم پس از مرحله هپاتیت حاد به عوامل مختلفی به خصوص نوع بیماری بستگی دارد.

علت

بیماری هپاتیت a معمولا با خوردن غذا یا نوشیدن آبی که با مدفوع حاوی ویروس آلوده شده سرایت پیدا می‌کنید. این نوع هپاتیت کم خطرترین نوع هپاتیت است، زیرا تقریبا به خودی خود بهبود پیدا می‌کند. همچنین، این نوع از بیماری منجر به التهاب مزمن کبد نمی‌شود. اما حدود 20 درصد از افراد مبتلا به این نوع بیماری به اندازه ای مشکل پیدا می کنند، که باید در بیمارستان بستری شوند و هر سال حدود 100 نفر در نتیجه نارسایی کبد ناشی از هپاتیت a جان خود را از دست می‌دهند. به همین دلیل است که به  هر کسی که در معرض خطر عفونت قرار دارند و همچنین تمامی افرادی که دچار بیماری کبدی هستند ، واکسن هپاتیت a تزریق شود.

ویروس هپاتیت آ عموما از طریق کنترل نامناسب غذا، تماس با اعضای خانواده، اشتراک گذاشتن اسباب بازی در مهدکودک‌ها و خوردن حلزون صدف دار خام گرفته شده از آب‌های آلوده قابل سرایت است. خوردن غذا در رستوران نیز ممکن است شما را در معرض ابتلا به نوع آ قرار دهد. افراد زیر بیشتر در معرض ابتلا به هپاتیتa قرار دارند:

  • مردان همجنس باز
  • افراد که فعالیت شغلیشان به نحوی است که با فاضلاب سروکار دارند
  • افرادی که آمیزش دهانی-مقعدی دارند
  • معتادان تزریقی
  • کارمندان و کودکانی (مخصوصا کودکانی که پوشک استفاده می‌کند) که در مهدکودک هستنند
  • افرادی که با پستاندارانی مثل میمون‌ها و بوزینه سرو کار دارد
  • افرادی که در محیط‌های شلوع و با تهویه ضعیف زندگی می‌کنند

هپاتیت بی از طریق آمیزش جنسی (هپاتیت از طریق آمیزش جنسی راحت‌تر از ویروس HIV قابل سرایت است)، انتقال خون (که بیشتر در گذشته اتفاق می‌افتاد) و اشتراک سرنگ توسط معتادان تزریقی قابل سرایت است. ویروس هپاتیت بی می‌تواند در حین تولد یا مدت زمانی پس از آن از مادر به کودک انتقال پیدا کند. ویروس همچنین در بین اعضای خانواده قابل سرایت است. افراد دیگری که در معرض خطر هستند شامل افراد مبتلا به نارسایی کلیوی که همودیالیز (روشی که به تصفیه خون کمک می‌کند) انجام می‌دهند یا افرادی که فرد مبتلا به ویروس هپاتیت b به آن‌ها عضو اهدا می‌کند.

اغلب بزرگسالان مبتلا به هپاتیت بی بهبود پیدا می‌کنند، اما درصد کمی از آنها ناقل آن می‌شوند. ناقلان می‌توانند بیماری را به افراد دیگر انتقال دهند، حتی وقتی که علائم هپاتیت ناپدید شده باشد. درصد کمتری از بزرگسالان که نمی‌توانند با ویروس مبارزه کنند دچار هپاتیت b مزمن می‌شود. افراد مبتلا به نوع بی مزمن همانند ناقلان می‌توانند ویروس را انتقال  دهند.

حدود 400 میلیون نفر از مردم سراسر دنیا، ناقلان مزمن این ویروس هستند. حدود 1 میلیون نفر در سراسر دنیا هر ساله به هپاتیت بی مبتلا می‌شود. نوع بی بیماری شایع‌ترین علت سیروز و سرطان کبد در سراسر دنیا است.

هپاتیت c معمولا از طریق تماس با خون یا سوزن‌های آلوده از قبیل سوزن‌های خالکوبی قابل سرایت است. اگر چه هپاتیت سی تنها علائم خفیفی دارند یا اصلا هیچ علامتی ندارند، در حدود 20 تا 30 درصد از آن‌ها در عرض بیست تا سی سال بعد از ابتلا به سیروز، سرطان کبد یا هر دو مبتلا می‌شوند. برخلافنوعb، هپاتیت c کمتر از طریق آمیزش جنسی قابل سرایت است.

تنها افرادی که پیش از این به هپاتیت b مبتلا شده‌اند به نوع دی نیز مبتلا می‌شوند و باعث وخیم شدن هپاتیت b می شود. این بیماری از مادر به فرزند و از طریق آمیزش جنسی قابل سرایت است. نوع دی اگر چه شیوع کمتری دارند،اما  خطرناک‌تر است، زیرا دو ویروس همزمان بدن را تحت تاثیر قرار می‌دهند. همانند نوع a، این نوع از طریق آلودگی مدفوع قابل سرایت است و منجر به هپاتیت مزمن نمی‌شود. این نوع از هپاتیت تنها کمی خطرناک‌تر از هپاتیت آ است.

هپاتیت ایی باعث بیماری شدید و مرگ زنان باردار می‌شود. ویروس‌های دیگر نیز باعث به وجود آمدن هپاتیت می‌شود. این ویروس‌ها شامل ویروس اپشتن بار (اغلب به مونونوکلئوز مرتبط است)، ویروس آبله مرغان (که باعث بیماری آبله مرغان می‌شود)، ویروس تب خال(HSV) و سیتومگالوویروس (CMV) می‌شوند.

اگر چه ویروس‌ها شایع‌ترین علت هپاتیت هستند، علت‌های دیگری از قبیل بیماری خودایمنی کبد، چاقی، مصرف مواد الکلی، سم یا مصرف نامناسب داروهای تجویزی مشخص و داروهای غیرتجویزی مثل تیلنول دارد. این نوع از هپاتیت‌ها علائم مشابه ای دارند و باعث التهاب کبد ناشی از هپاتیت ویروسی می‌شوند، اما مسری نیستند.

تشخیص

  • معاینه فیزیکی: پزشک در طول معاینه فیزیکی به آرامی شکم شما را فشار می‌دهد تا درد یا التهاب را تشخیص دهد. او همچنین بزرگ شدن کبد را تشخیص می‌دهد.در صورتی که پوست یا چشم‌های شما زرد شده باشد، پزشک در طول معاینه متوجه آنها می‌شود.
  • بیوپسی کبد:بیوپسی کبد یک آزمایش کم تهاجمی است که شامل برداشتن نمونه‌ای از بافت از کبد است. به عبارت دیگر، این کار از طریق پوست و همراه با یک سوزن قابل انجام است و به جراحی نیاز ندارد. این آزمایش به پزشک این امکان را می‌دهد تا وجود التهاب یا عفونت یا آسیب دیدگی کبد را تشخیص دهد.
  • آزمایش‌های عملکرد کبد: در آزمایش‌های عملکرد کبد از نمونه‌های خون برای تعیین عملکرد کبد استفاده می‌شود. این آزمایشات بررسی می‌کنند که آیا کبد پسامد خون، پروتئین و آنزیم‌ها را تصفیه می‌کند، یا خیر. سطوح آنزیم بالای کبد نشان می‌دهد که آسیب دیده است.
  • اولتراسوند: در روش فراصوت شکم، از امواج فراصوت برای گرفتن تصویر از ارگان‌های داخل شکم استفاده می‌شود. این آزمایش مایع درون شکم، بزرگ شدن کبد یا آسیب دیدگی کبد را نشان می‌دهد.
  • آزمایشات خون:آزمایشات خون برای تشخیص این مساله مورد استفاده قرار می‌گیرند که حضور پادزهرها و پادگن های ویروس هپاتیت در خون نشان می‌دهد یا تایید می‌کند کدام ویروس باعث هپاتیت می‌شود.
  • هپاتیت a: این نوع بیماری معمولا درمان نمی‌شود. در صورتی که علائم ناراحتی زیادی به وجود می‌آورد استراحت در رختخواب توصیه می‌شود. در صورتی که دچار تهوع یا اسهال شده‌اید، پزشک رژیم غذایی مخصوصی را برای شما توصیه می‌کند تا از کم آب شدن بدن یا سوء تغذیه جلوگیری شود. واکسیناسیون با کمک به بدن در تولید پادزهرهایی که با این نوع عفونت مبارزه می‌کنند از عفونت‌های هپاتیت نوع a جلوگیری می‌کند. اغلب کودکان در 12 ماهگی و 18ماهگی واکسن هپاتیت را دریافت می‌کنند. واکسیناسیون برای بزرگسالان نیز موجود است.
  • هپاتیتb : بیمارمبتلا به استراحت نیاز دارد. این بیمار به رژیم غذایی‌ نیاز دارد که سرشار از پروتئین و کربوهیدرات است.این رژیم غذایی برای ترمیم سلول‌های آسیب دیده کبد و همچنین محافظت از کبد استفاده می‌شود. در صورتی که این رژیم غذایی کافی نباشد، پزشک اینتروفن را تجویز می‌کند. اینتروفن یک عامل ضد ویروس است.
  • هپاتیت c: برای این بیماران داروهایی مانند ریباویرین و… تجویز می‌شود.بیماران مبتلا به هپاتیت سی که روش درمانی استاندارد hcv را دریافت می‌کنند، با مصرف مکمل‌های ویتامین ب 12 به بهبودی قابل توجهی دست پیدا می‌کنند. بر طبق گفته محققان، اضافه کردن ویتامین ب 12به روش درمانی استاندارد، توانایی بدن را در مبارزه با ویروس به شدت بهبود می دهد. بر طبق مطالعات، بیمارانی که به سختی درمان می‌شوند با مصرف ویتامین ب 12 به خوبی بهبود پیدا می‌کنند.رژیم دارویی فاقد اینترفرون 90 درصد بیماران مبتلا به هپاتیت سی را درمان می‌کند. برطبق یک مطالعه جدید، رژیم دارویی فاقد اینترفرون بی خطر است و بیش از 90 درصد از بیماران مبتلا به سیروزکبد را در عرض 12 هفته درمان می‌کند.
  • هپاتیت دی: این نوع بیماری با دارویی که آافا اینترفرون نام دارد درمان می‌شود. بر طبق یک مطالعه، بین 60 تا 97 درصد از افراد مبتلا به هپاتیت دی حتی پس از درمان بار دیگر به این بیماری مبتلا می‌شوند.
  • هپاتیت ایی: در حال حاضر هیچ روش درمانی مخصوصی برای درمان هپاتیت ایی وجود ندارد. با توجه به اینکه عفونت این بیماری اغلب حاد است، عموما به خودی خود برطرف می‌گردد. به  افراد مبتلا به این نوع عفونت اغلب توصیه می‌شود که استراحت کافی داشته باشند، مایعات و مواد مغذی زیادی بنوشند و از مصرف مواد الکلی خودداری کنند.
  • هپاتیت غیر ویروسی: در صورتی که فرد به هپاتیت غیرویروسی مبتلا شده باشد، پزشک باید مواد مضر را خارج سازد. این کار با تنفس سریع یا استفراغ انجام می‌شود. برای بیماران مبتلا به هپاتیت ناشی از مصرف مواد مخدر، داروهای کورتیکواستروئید تجویر می‌شود.

درمان

untitled

روش‌های درمانی به نوع بیماری هپاتیت و حاد یا مزمن بودن عفونت بستگی دارد.

  • هپاتیت a: این نوع بیماری معمولا درمان نمی‌شود. در صورتی که علائم ناراحتی زیادی به وجود می‌آورد استراحت در رختخواب توصیه می‌شود. در صورتی که دچار تهوع یا اسهال شده‌اید، پزشک رژیم غذایی مخصوصی را برای شما توصیه می‌کند تا از کم آب شدن بدن یا سوء تغذیه جلوگیری شود. واکسیناسیون با کمک به بدن در تولید پادزهرهایی که با این نوع عفونت مبارزه می‌کنند از عفونت‌های هپاتیت نوع a جلوگیری می‌کند. اغلب کودکان در 12 ماهگی و 18ماهگی واکسن هپاتیت را دریافت می‌کنند. واکسیناسیون هپاتیت برای بزرگسالان نیز موجود است.
  • هپاتیتb : بیمارمبتلا به استراحت نیاز دارد. این بیمار به رژیم غذایی‌ نیاز دارد که سرشار از پروتئین و کربوهیدرات است.این رژیم غذایی برای ترمیم سلول‌های آسیب دیده کبد و همچنین محافظت از کبد استفاده می‌شود. در صورتی که این رژیم غذایی کافی نباشد، پزشک اینتروفن را تجویز می‌کند. اینتروفن یک عامل ضد ویروس است.
  • هپاتیت c: برای این بیماران داروهایی مانند ریباویرین و… تجویز می‌شود.بیماران مبتلا به هپاتیت سی که روش درمانی استاندارد hcv را دریافت می‌کنند، با مصرف مکمل‌های ویتامین ب 12 به بهبودی قابل توجهی دست پیدا می‌کنند. بر طبق گفته محققان، اضافه کردن ویتامین ب 12به روش درمانی استاندارد، توانایی بدن را در مبارزه با ویروس به شدت بهبود می دهد. بر طبق مطالعات، بیمارانی که به سختی درمان می‌شوند با مصرف ویتامین ب 12 به خوبی بهبود پیدا می‌کنند.رژیم دارویی فاقد اینترفرون 90 درصد بیماران مبتلا به هپاتیت سی را درمان می‌کند. برطبق یک مطالعه جدید، رژیم دارویی فاقد اینترفرون بی خطر است و بیش از 90 درصد از بیماران مبتلا به سیروزکبد را در عرض 12 هفته درمان می‌کند.
  • هپاتیت دی: نوع دی با دارویی که آافا اینترفرون نام دارد درمان می‌شود. بر طبق یک مطالعه، بین 60 تا 97 درصد از افراد مبتلا به هپاتیت دی حتی پس از درمان بار دیگر به این بیماری مبتلا می‌شوند.
  • هپاتیت ایی: در حال حاضر هیچ روش درمانی مخصوصی برای درمان هپاتیت ایی وجود ندارد. با توجه به اینکه عفونت این بیماری اغلب حاد است، عموما به خودی خود برطرف می‌گردد. به  افراد مبتلا به این نوع عفونت اغلب توصیه می‌شود که استراحت کافی داشته باشند، مایعات و مواد مغذی زیادی بنوشند و از مصرف مواد الکلی خودداری کنند.
  • هپاتیت غیر ویروسی: در صورتی که فرد به هپاتیت غیرویروسی مبتلا شده باشد، پزشک باید مواد مضر را خارج سازد. این کار با تنفس سریع یا استفراغ انجام می‌شود. برای بیماران مبتلا به هپاتیت ناشی از مصرف مواد مخدر، داروهای کورتیکواستروئید تجویر می‌شود.

عوارض

بیماری هپاتیت b یا c اغلب منجر به مشکلات وخیم‌تری می‌شود. به دلیل اینکه ویروس در اصل کبد شما را تحت تاثیر قرار می‌دهد، افراد مبتلا به هپاتیت مزمن b یا c در معرض خطرات زیر است:

  • بیماری کبدی مزمن
  • سیروز  (ایجاد بافت جای زخم در کبد)
  • سرطان کبد (در موارد نادر)

وقتی که کبد عملکرد مناسبی نداشته باشد، نارسایی کبد به وجود می‌آید. عوارض نارسایی کبد از قرار زیر هستند:

  • اختلالات خونریزی
  • تشکیل مایع در شکم (کبد دیگر نمی‌تواند سموم و مایعات را دفع کند، مایع عفونی می‌شود)
  • افزایش فشار خون در سیاهرگ باب که وارد کبد می‌شود (به دلیل حفظ کلی مایع)
  • نارسایی کلیوی (کاهش عملکرد کلیه در بیماران مبتلا به نارسایی کلیویی و تشکیل مایع در بدن به وجود می‌آید)
  • انسفالوپاتی کبدی (خستگی، از بین رفتن حافظه، کاهش توانایی ذهنی به دلیل تشکیل مایعاتی که مغز را تحت تاثیر قرار می‌دهند، به ویژه آمونیاک)
  • سرطان کارسینوم هپاتوسلولار، سرطان کبد (در بین 80 درصد ازافراد مبتلا به سیروز اتفاق می‌افتد و عموما نتیجه هپاتیت ویروسی است)

افراد مبتلا به بیماری هپاتیت مزمن c بهتر است از مصرف نوشیدنی‌های الکلی پرهیز کنند، زیرا مصرف الکل باعث سرعت بخشیدن به این بیماری می‌شود.مکمل‌ها، داروهای تجویزی و غیرتجویزی مشخص  نیز می‌توانند  بر عملکرد کبد تاثیر گذار باشند. در صورتی که مبتلا به هپاتیت c مزمن هستید، قبل از مصرف هر نوع دارو با پزشک خود مشورت کنید.

پیشگیری

hepatitis-B-virus

در ادامه روش های پیشگیری به تفکیک نوع هپاتیت شرح داده می شود.

  1. هپاتیت a
  • پس از دستشوئی رفتن دست‌های خود را با آب و صابون بشوئید
  • از مصرف غذاهای مانده خودداری کنید.
  • در صورتی که در مورد سلامت آب مطمئن نیستید تنها از بطری‌های آب آشامیدنی یا آب جوشانده شده مصرف کنید.
  • درصورتی که در محلی زندگی می‌کنید که در مورد سلامت آب مطمئن نیستید، میوه‌های را بخورید که می‌توانید پوست آن‌ها را بگیرید.
  • در صورتی که مطمئن هستید که سبزیجات خام به طور کامل ضدعفونی و تمیز شده‌اند، آن‌ها را مصرف کنید.
  • در صورتی که به مکان‌هایی می‌خواهید مسافرت کنید که در آنجا هپاتیپ شایع است، قبل از مسافرت واکسن هپاتیت آ دریافت کنید.
  1. هپاتیت b
  • از ناقل بودن یا نبودن شریک زندگی خود مطمئن شوید.
  • آمیزش جنسی محافظت شده داشته باشید.
  • تنها سرنگ های تمیزی را استفاده کنید که پیش از این کسی آن‌ها را استفاده نکرده است.
  • مسواک، تیغ اصلاح یا ابزار مانیکور خود را در اختیار دیگران قرار ندهید.
  • در صورتی که در معرض خطر ابتلا به هپاتیت b هستید،  واکسن هپاتیت b دریافت کنید.
  • تنها از تجهیزات  کاملا استرلیزه را برای خالکوبی، طب سوزنی و…استفاده کنید.
  1. هپاتیت c
  • در صورتی که مبتلا به هپاتیت سی هستید، به دیگران اجازه ندهید از مسواک، تیغ اصلاح و تجهیزات مانیکور شما استفاده کنید.
  • در صورت که مبتلا به هپاتیت سی هستید، زخم‌های باز خود را بپوشانید.
  • سوزن، مسواک یا تجهیزات مانیکور را به صورت مشترک استفاده نکنید.
  • در صورتی که پوست شما باید سوراخ شود، مطمئن شوید که تجهیزات مخصوص این کار به خوبی استرلیزه شده‌اند.
  • مصرف مواد الکی را کم کنید.
  • تجهیزات پزشکی مانند سرنگ و… را به صورت مشترک استفاده نکنید.
  1. هپاتیت دی
  • از توصیه‌هایی که برای پیشگیری از هپاتیت بی ارائه شده استفاده کنید. تنها فردی که به نوع بی بیماری مبتلا شده، به نوع دی دچار می‌شود.
  1. هپاتیت ایی
  • توصیه‌هایی که برای پیشگیری از نوع a ارائه شد را رعایت کنید. برای پیشگیری از هپاتیت های ناشی از مصرف مواد الکی، از نوشیدنی الکی پرهیز کنید.
  1. نحوه پیشگیری از هپاتیت ناشی از مواد مخدر و مواد شیمیایی
  • از محتویات مرگبار کلیه مواد شیمایی مطلع شوید
  • مطمئن شوید اسپری‌ای که مورد استفاده قرار می‌دهید به سمت خودتان نشانه نگرفته‌اید
  • در صورتی که باید از مواد شیمایی خطرناک استفاده کنید، حتما لباس‌های محافظ بپوشید.

بیماری هپاتیت می تواند تبدیل به یک بیماری خطرناک شود، بنابراین با دیدن اولین علائم هپاتیت ذکر شده در مقاله، بهتر است به پزشک مراجعه کنید با تست های تشخیصی بهترین نوع درمان را برایتان تجویز نماید.


تشخیص و درمان هپاتیت B

برای تشخیص و درمان هپاتیت B در فرد مبتلا به نوع حاد، 4 آزمون سرولوژیک باید انجام شود:

  • HBsAg (اندازه گیری آنتی ژن سطحی ویروس هپاتیت B در خون)،
  • IgM anti-HAV (آنتی بادی ضدویروس نوع A، از نوع ایمونوگلبولین M)،
  • IgM anti-HBc (آنتی بادی ضد هسته ویروس نوع B، از نوع ایمونوگلبولین M)
  • anti-HCV (آنتی بادی ضد ویروس نوع C).

وجود HBsAg همراه با anti-HBc یا بدون آن (ازنوع IgM) مؤید وجود عفونت با ویروس هپاتیت B است. اگر anti-HBc از نوع IgM وجود داشته باشد، عفونت HBV، حاد و اگر anti- HBC از نوع IgM موجود نباشد، عفونت HBV مزمن تلقی می شود. در غیاب HBsAg تشخیص این بیماری حاد نوع B بر اساس وجود anti-HBc نوع IgM صورت می گیرد. وجود anti-HCV (در صورت قابل تأیید بودن)، هپاتیت C حاد را نشان می دهد.

فقدان همه شاخص های سرولوژیک، در صورت وجود همخوانی از نظر اپیدمیولوژی، وجود هپاتیت غیر A، غیر B و غیر C را مطرح می کند. در نوع B مزمن، افزایش خفیف تا متوسط آنزیم های کبدی موسوم به آمینوترانسفرازهای سرمی [آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) و آلانین آمینوترانسفراز (ALT)] تا میزان 7 برابر طبیعی، بیلی روبین و گاماگلوبین وجود دارد. (بیلی روبین در اثر تجزیه گلبول های قرمز پیر ایجاد می شود و به وسیله ی کبد از بین می رود). افزایش در ALT بیشتر از AST است ولی در صورت بروز سییروز، این نسبت معکوس می شود. در هپاتیت مزمن، تغییرات خفیف در میزان آلکالن فسفاتاز، گاماگلوتامیل ترانس پپتیداز و لاکتات هیدروژناز (LDH) دیده می شود.

نکته:

تأثیر کاندوم های جنس لاتکس در پیشگیری از عفونت با ویروس هپاتیت B نامشخص است ولی استفاده صحیح از آنها می تواند انتقال عفونت را کاهش دهد.
زنان باردار باید از نظر ابتلا به این بیماری مورد آزمایش خون قرار بگیرند. نوزدانی که از مادران آلوده به ویروس نوع B به دنیا می آیند باید ایمونوگلبولین هپاتیت (HBIG)B و واکسن را طی 12 ساعت پس از تولد دریافت نمایند.

برای پیشگیری از این بیماری، هرگز از سوزن، تیغ یا مسواک مشترکی که ممکن است به خون فرد مبتلا آلوده باشند استفاده نکنید. افرادی که در مراکز بهداشتی کار می کنند باید بر ضد هپاتیت B واکسینه شوند و همواره موارد احتیاط را رعایت کنند. استفاده مشترک از لوله های باریک استنشاق کوکایین یا سایر مخدرهای استنشاقی می تواند موجب آلودگی از طریق پاره شدن رگ های خونی بینی شود.

موارد ممنوعیت استفاده از واکسن هپاتیت B

در صورت وجود واکنش آلرژیک (حساسیت ) جدی به دوز قبلی واکسن هپاتیت B نباید به تزریق دوباره آن مبادرت نمود. با توجه به آنکه واکسن نوع B با استفاده از سلول های مخمر و به وسیله روش های بیوشیمیایی و بیوفیزیکی ساخته می شود، افراد حساس به مخمر نباید از واکسن های حاوی مخمر استفاده کنند. تقریباً در نیمی از موارد، منشاء عفونت با ویروس هپاتیت B مشخص نمی شود. لمس زخم افراد آلوده به ویروس نوع B می تواند موجب آلودگی سایرین شود. در بدن افراد مبتلا به این بیماری مزمن، آنتی بادی های ضد بیماری نوع B وجود دراند ولی این آنتی بادی ها برای پاکسازی عفونت هایی که خود را در DNA سلول های کبدی مبتلا تثبیت کرده اند کافی نیستند. هپاتیت B سالیانه 500000 تا 1200000 نفر را در سراسر جهان می کشد که این موارد، ناشی از عوارض این بیماری مزمن، سیروز و سرطان سلول کبدی هستند. نوع B این بیماری در بعضی از کشورها (به ویژه آسیای جنوب شرقی) اندومیک (بومی) است و در نتیجه سیروز و سرطان سلول کبدی در این مناطق از عوامل بزرگ مرگ و میر هستند.

درمان هپاتیت B

6 گزینه درمانی، مورد تأیید سازمان غذا- داروی ایالات متحده (FDA) در دسترس قرار دارند که عبارتند از: آلفا- اینترفرون، اینترفرون دِفوویروپِگیله، اِنتِکاویر، تلبیوودین و لامیوودین. در 65% از افراد تحت درمان، واکنش پیوسته ایجاد می شود.

هپاتیت B آلوده کننده ترین عامل عفونت زای خونی است.

مصرف داروهای ضد هپاتیت در زنان باردار ممنوع است. امکانات درمانی ناشی از ویروس نوع B محدود است و تقریباً 99% از بزرگسالانی که دچار این بیماری از نوع حاد بارز (از نظر بالینی) می شوند و قبل از آن سالم بوده اند بهبود می یابند. درمان ضدویروسی، میزان بهبود را افزایش نمی دهد و بنابراین ضرورت ندارد. در موارد نادری از هپاتیت B حاد و شدید درمان با داروهایی مانند لامیوودین به کار می رود. در حال حاضر آلفا- اینترفرون و لامیوودین برای درمان این بیماری مزمن مورد تأیید FDA قرار گرفته اند.

نکته:

بالاترین موارد ابتلا به بیماری در 20 تا 49 سالگی دیده می شود. بیشترین میزان کاهش موارد بیماری در میان کودکان و نوجوانان دیده می شود که ناشی از واکسیناسیون ضد ویروس نوع B است. حدود 1/25 میلیون آمریکایی مبتلا به هپاتیت مزمن هستند که 20 تا 30 درصد آنها در کودکی ویروس را اکتساب کرده اند. در بسیاری از موارد، این بیماری به طور اتفاقی تشخیص داده می شود.

آلفا- اینترفرون عوارضی ایجاد می کند که عبارتند از: علایم شبه آنفلوآنزا، مانند تب، لرز، درد عضلات بدن، خستگی، سردرد، کاهش اشتها و تهوع.

عوارض مزبور معمولاً 4 تا 6 ساعت پس از تزریق دارو به وجود می آیند و در اوایل درمان شدیدتر هستند. ریزش مو، قرمزی پوست، خارش، افسردگی، عصبی شدن و کاهش وزن نیز گاهی بروز می کنند. آلفا- اینترفرون اثر مهارکننده بر مغز استخوان دارد و در صورتی که موجب کاهش گلبول های سفید نوتروفیل به کمتر از 1000 در میلی متر مکعب یا پلاکت ها به کمتر از 60000 در میلی متر مکعب شود باید مقدار دارو را کم کرد یا آن را قطع نمود. تحریک پذیری، تمایل به خودکشی، بروز کم کاری یا پرکاری تیروئید، تشنج و نارسایی حاد کلیه از عوارض دیگر آلفا- اینترفرون هستند.

لامیوودین عارضه قابل توجهی به همراه ندارد و با توجه به مصرف خوراکی به خوبی تحمل می شود. در حال حاضر قرص لامیوودین به صورت 100 میلی گرمی موجود است. در افراد مبتلا به نارسایی قابل ملاحظه کلیوی باید مقدار کمتر دارو تجویز شود.

درمان عوارض سیروز همگان با درمان اختصاص بیماری صورت می گیرد. عوارضی مانند خونریزی از واریس مری، آسیت و اِدِم (خیز) بر حسب مورد باید درمان شوند. در هپاتیت مزمن نوع B، درمان ضدویروسی مؤثر شناخته شده است. درمان سیروز ناشی از هپاتیت دشوارتر است زیرا کنترل عوارض داروهای ضد ویروسی در تشخیص و درمان نوع B به سختی صورت می گیرد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” علایم و نشانه های هپاتیت ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه هپاتیت مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده – بیماری های کبد و مجاری صفراوی


هپاتیت ویروسی C

ویروس هپاتیت C در سال 1989 شناسایی شد. ویروس این بیماری با ژنوم RNA و عضوی از خانواده ی فلاوی ویریدا (Flaviviridae) و از طریق تماس با خون (از جمله از راه تماس جنسی در صورت مخلوط شدن خون دو شریک جنسی) قابل انتقال است. این ویروس از راه جفت نیز انتقال می یابد. هپاتیت C ممکن است فرم مزمن بیماری را ایجاد کند که به سیروز خاتمه می یابد. بیماری ممکن است به مدت 10 تا 20 روز بدون نشانه باقی بماند. چنان چه بیماران مبتلا به نوع C دچار نوع A یا B این بیماری نیز بشنوند، مستعد ابتلا به نوع شدید این بیماری خواهند بود، از این رو باید تمام مبتلایان به هپاتیت C چنان چه بر ضد نوع A و B ایمن نشده اند، واکسن این دو نوع بیماری را دریافت نمایند. این افراد همچنین نباید الکل مصرف کنند. ترکیبی از اینترفرون و داروی ضد ویروس ریباویرین می تواند سطوح ویروس C (HCV) را به میزان غیر قابل شناسایی برساند.

هپاتیت ویروسی C به صورت مزمن در 170 میلیون نفر از جمعیت جهان شناسایی شده است. ویروس نوع C از راه تزریق داروهای وریدی، تماس شغلی با خون و نیز کار درواحدهای دیالیز خونی (همودیالیز) انتقال می یابد. اگر چه شیوع هپاتیت C ناشی از تزریق خون به دلیل غربالگری خون اهدا شده کاهش یافته است، شیوع آن تا اوایل دهه ی 1990 در همان حد باقی ماند و پس از آن به موازات کاهش تعداد مصرف کنندگان داروهای تزریقی تا میزان 80% کمتر شد. بیش از 20% جمعیت در بعضی از شهرای کشور مصر، آلوده به ویروس نوع C هستند و این میزان شیوع، غیر عادی است. HCV عامل 20% از موارد هپاتیت حاد تک گیر و 40% از بیماری های مزمن کبدی و شایع ترین علت نیاز به پیوند کبد محسوب می شود و سالانه به مرگ 8000 تا 10000 نفر در ایالات متحده می انجامد. استنشاق کوکائین از راه بینی و با استفاده از یک وسیله مشترک، عامل خطرزای بالقوه ای برای آلودگی به HCV است، اگر چه 10 تا 15 درصد بیماران مبتلا به نوع C حاد یک منبع جنسی بالقوه برای عفونت را داشته اند، اکثر مطالعات موفق به اثبات انتقال جنسی این ویروس نشده اند. احتمال انتقال جنسی و انتقال در زمان تولد، حدود 5% برآورد می شود. به نظر می رسد انتقال از راه تماس جنسی ، محدود به افرادی است که شرکای جنسی متعدد دارند یا مبتلا به بیماری های مقاربتی هستند و در افراد دارای شریک جنسی ثابت نادر است. تغذیه نوزاد با شیر مادر، احتمال انتقال آلودگی HCV از مادر آلوده به نوزدان را افزایش نمی دهد.

علایم

دوره کمون هپاتیت سی، 15 تا 160روز (به طور متوسط 7 هفته است). علایم بالینی نوع ویروسی C نیز همان علایم ابتدایی این بیماری حاد ویروسی مانند بی اشتهایی، تهوع، استفراغ، خستگی، احساس ناخوشی، درد مفاصل و عضلات، سردرد، ترس از نور، گلودرد، سرفه و زکام هستند که 1 تا 2 هفته قبل از شروع زردی بروز می کنند. اغلب در کودکان علایمی دیده نمی شود. اگر چه علایم هپاتیت ویروسی C در شروع بیماری خفیف تر است، در اکثر موارد موجب بروز بیماری مزمن کبدی می شود. افرادی که قبل از سال 1992 سابقه ی انتقال خون داشته اند و افراد مبتلا به اختلال انعقادی خون، مانند هموفیلی و کسانی که قبل از سال 1987، عوامل انعقادی دریافت کرده اند و کودکان مبتلا به نارسایی کلیه که به دیالیز نیاز دارند در خطر ابتلا به هپاتیت C هستند.

نکته:

هپاتیت ویروسی C واکسن ندارد. افرادی که در خطر این نوع بیماری ویروسی هستند باید به طور منظم از نظر ابتلا به آن کنترل شوند و افراد مبتلا به نوع ویروسی C باید به دقت از نظر علایم هپاتیت مزمن و نارسایی کبد مورد پایش قرار گیرند.

تشخیص هپاتیت ویروسی C

آنتی بادی (پادتن) هپاتیت C، ممکن است بر خلاف آنتی بادی نوع ویروسی A و B در خون مبتلایان به هپاتیت ویروسی C یافت نشود زیرا HCV می تواند در بدن مخفی شود. تشخیص اختصاصی هپاتیت ویروسی C از نظر سرولوژیک، با ردیابی anti- HCV در سرم صورت می گیرد. از این رو در موارد مشکوک به عفونت با HCV باید از آزمایش های عملکرد کبد مثل ALT (آلانین آمینوترانسفراز) و AST (اَسپارتات آمینوترانسفراز) استفاده کرد. هر چه میزان این آنزیم ها در خون بالاتر باشد، شدت بیشتر التهاب کبدی اثبات می شود. اندازه گیری بیلی روبین خون نیز به تشخیص کمک می کند و بالا بودن آن، نشانه دهنده ی کاهش توانایی کبد برای پاکسازی این ماده از خون است.

گاهی برای تشخیص قطعی باید از نمونه برداری (بیوپسی) کبد استفاده کرد. بیوپسی کبد، تنها راه تشخیص قطعی هپاتیت ویروسی C است و به تشخیص سایر بیماری های کبدی (مانند سرطان کبد) نیز کمک می کند. برای انجام نمونه برداری کبد، سوزن نازک مخصوصی داخل کبد می شود و نمونه تهیه شده، در زیر میکروسکوپ مورد بررسی قرار می گیرد. برای نمونه برداری از کبد، ابتدا محل انجام بیوپسی، با داروی بی حسی موضعی بی حس می شود. نمونه برداری از کبد، فقط چند دقیقه طول می کشد و پس از آن بیمار باید 4 تا 8 ساعت بی حرکت دراز بکشد تا خونریزی کبد روی ندهد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” علایم و نشانه های هپاتیت ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه هپاتیت مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده – بیماری های کبد و مجاری صفراوی


هپاتیت ویروسی D

عامل ایجاد هپاتیت ویروسی D، ذره (particle) هیبرید 36 نانومیکرونی (عامل دلتا)ی همراه با غشای HBsAg است. بیماری تنها در افراد مبتلا به نوع B و به صورت همراه با آن ایجاد می شود. تکثیر ویروس این بیماری D (HDV) متکی به تکثیر HBV است و به طور مستقل قابل تکثیر نیست. بیماری هپاتیت D معمولاً به فرم مزمن تبدیل می شود. ویروس نوع D در تمام دنیا یافت می شود و در حوزه ی مدیترانه، خاورمیانه و قسمت هایی از آمریکای شمالی، بومی (اندمیک) است.

علایم

دوره کمون هپاتیت D مانند نوع B است و علایم عمومی این بیماری مانند خستگی، درد شکم و زردی وجود دارند. هپاتیت D ممکن است به صورت عفونت اضافی در افراد مبتلا به عفونت مزمن HBV ایجاد شود. عفونت توام HBV – HDV به صورت بیماری حاد و شدیدتر و با احتمال خطر بالاتر (2 تا 20 درصدی) ایجاد نارسایی حاد کبد در مقایسه با آلودگی صِرف با HBV روی می دهد. معمولاً حاملان مزمن HBV که HDV را اکتساب می کنند دچار عفونت HDV مزمن می شود. تصور می شود پیشرفت به سمت سیروز در عفونت های مزمن HDV / HBV شایع تر است. بیماری در اثر ورود خون فرد آلوده به بدن فرد غیر ایمن ایجاد می شود. تماس جنسی محافظت نشده، استفاده از سرنگ مشترک تماس های شغلی، موجب انتقال ویروس می شوند. HDV همچنین با شیوع کمتر، در هنگام تولد، از مادر آلوده به نوزاد انتقال می یابد. معتادان تزریقی، مردان همجنس باز، افرادی که همودیالیز می شوند و حاملان مزمن HBV در خطر ابتلا قرار دارند. به دلیل استفاده عمومی از واکسن هپاتیت B در نوزدان امریکا، نوع D این بیماری در کودکان این کشور نادر است.

تشخیص

هپاتیت D با یافتن ویروس یا آنتی ژن HDV در سرم یا کبد بیمار و تعیین anti-HDV از نوع IgM یا IgG تشخیص داده می شود.

درمان هپاتیت D

برای پیشگیری از هپاتیت D، واکسیناسیون بر ضد ویروس B و تزریق ایمیون گلبولین یا واکسن نوع B در زمان قبل یا بعد از تماس با ویروس B به منظور پیشگیری از عفونت با آن ضرورت دارد. آموزش به منظور کاهش رفتارهای خطرناک در افراد مبتلا به عفونت مزمن HBV به پیشگیری از بروز هپاتیت D کمک می کند.

در درمان هپاتیت D عفونت HDV حاد، درمان حمایتی (شامل استراحت و رژیم غذایی سالم) و در عفونت HDV مزمن مصرف اینترفرون- آلفا و پیوند کبد ضرورت دارد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” علایم و نشانه های هپاتیت ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه هپاتیت مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده – بیماری های کبد و مجاری صفراوی


انواع هپاتیت ویروسی

هپاتیت ویروسی E

ویروس هپاتیت E (HEV)، نوعی RNAویروس 27 تا 34 میکرونی بدون غشای محصور کننده است. این نوع از انواع ویروسی، شبیه هپاتیت A است و انتقال آن از راه دهانی- مدفوعی صورت می گیرد (با خوردن غذا یا آب آلوده). بیماری در کودکان شیوع کمتری نسبت به بیماری نوع A دارد و در کشورهای توسعه نیافته شایع است و به ندرت ایالات متحده دیده می شود. انتقال فرد به فرد، شیوع کمتری نسبت به هپاتیت A دارد. اکثر موارد همه گیری بیماری در کشورهای در حال توسعه ناشی از خوردن آب آلوده است.

علایم

هپاتیت E هم از همان علایم بالینی عمومی این بیماری شامل احساس خستگی، درد شکم و زردی برخوردار است. بیماری به صورت مزمن در نمی آید و در زنان باردار به ویژه در 3 ماهه اول شدیدتر است. افرادی که به کشورهای در حال توسعه، به ویژه آسیای جنوبی و آفریقای شمالی مسافرت می کنند در خطر ابتلا قرار دارند. موارد نادری از بیماری در ایالات متحده، در افرادی که سابقه ی مسافرت به کشورهای اندمیک را ندارند دیده می شود.

هپاتیت E چگونه تشخیص داده می شود؟ با استفاده از آزمایش آنتی بادی ضد HEV (از نوع IgM و IgG) تشخیص داده می شود.

راه پیشگیری

شستشوی دست ها با آب و صابون بعد از توالت و پس از تماس با کهنه بچه و قبل از آماده سازی و خوردن غذا، ننوشیدن آب هایی که از آلوده نبودن آن ها اطلاعاتی در دست نیست، و نخوردن آب و نوشابه همراه با یخ های احتمالاً آلوده، نخوردن صدف خام و نخوردن میوه پوست نکنده (یا پخته نشده) یا سبزی خام در هنگام مسافرت به مناطق آلوده همگی به پیشگیری از بروز هپاتیت E کمک می کنند. در حال حاضر واکسنی برای نوع E این بیاری وجود ندارد. این نوع از بیماری ممکن است در بعضی از بیماران، به ویژه زنان باردار، به شکل برق آسا (fulminant) در آید. هپاتیت E در شبه قاره هند شایع تر است. درمان آن حمایتی است.

هپاتیت ویروسی F

ویروس این بیماری، نوعی ویروس وابسته به هپاتیت است که وجودی فرضی دارد. چندین ویروس نوع F در دهه ی 1990 ظهور کردند ولی هیچ یک از گزارش های مربوط به ظهور این ویروس ها به اثبات نرسیدند.

هپاتیت ویروسی G

جدیدترین گروه این بیماری را تشکیل می دهد و اطلاعات ناچیزی درباره آن در دست است. به نظر می رسد انتقال ویروس از طریق خون صورت می گیرد و بیش از همه در معتادان تزریقی، افراد مبتلا به اختلالات انعقادی (مثل هموفیلی) و افرادی که به دلیل نارسایی کلیه از همودیالیز استفاده می کنند ایجاد می شود. غالباً بیماری با علایمی همراه نیست و مشاهده نشده است که موجب هپاتیت حاد یا مزمن شود.

سایر ویروس ها هم موجب بروز هپاتیت می شوند. ویروس اوریون، سرخجه، سیتومگال، اپشتاین- بار و هرپس ویروس های دیگری هم می توانند منجر به بروز این بیماری گردند .

عوارض

1. هپاتیت کولستاتیک

در بعضی از افراد و بیش از همه در جریان عفونت HAV، دوره خود محدود شونده ای از یرقان کولستاتیک اضافه می شود (یرقان کولستاتیک، یرقانی ناشی از اختلال جریان صفرا است که با زردی و خارش مشخص می شود و علت آن انباشت موادی مانند بیلی روبین، نم کهای صفراوی و کلسترول در بافت ها و خون است. این مواد در حالت طبیعی در صفرا ترشح می شوند.). یرقان کولستاتیک با خارش، افزایش بیلی روبین کنژوگه (بیلی روبین جذب شده به وسیله سلول های کبدی که به آن بیلی روبین مستقیم گفته می شود) و افزایش آنزیم فسفاتاز قلیایی مشخص می شود. (فسفاتاز قلیایی، آنزیمی است که تجزیه ی ارتوفسفات از مونواسترهای ارتوفسفریک را در شرایط قلیایی کاتالیز می کند و در بافت های طبیعی و سرطان وجود دارد و فعالیت آن در سرم، در تشخیص بالینی بسیاری از بیماری ها مفید است.)

2. هپاتیت برق آسا

هپاتیت برق آسا (فولمینانت؛ fulminant) در کمتر از 1% موارد هپاتیت ویروسی حاد ایجاد می شود ودر آن نکروز (مرگ بافتی) وسیع کبدی روی می دهد که به نارسایی برق آسای کبد می انجامد. نارسایی برق آسای کبد به وسیله آنسفالوپاتی (واکنش حاد مغز در برابر عامل عفونت زا، بدون بروز التهاب واقعی) و نارسایی کبدی تشخیص داده می شود و در آن میزان بیلی روبین و ترانس آمینازهای سرم افزایش می یابد. تشدید زردی، خونریزی گوارشی، اختلال انعقادی، کاهش قند خون، نارسایی کلیه و اختلالات الکترولیتی بروز می کنند و مرگ، اکثراً در اثر نارسایی کبد، خونریزی گوارشی، ورم مغز، یا آریتمی (بی نظمی) ضربان قلب روی می دهد.

3. هپاتیت مزمن

هپاتیت A به سمت بیماری مزمن کبدی پیشرفت نمی کند ولی گاهی، سیر عود کننده دارد. افزایش میزان ترانس آمینازها به مدت بیش از 6 ماه در بیماران مبتلا به نوع B و C ادامه می یابد که احتمال ایجاد مزمن را مطرح می کند. البته مواردی از این بیماری حاد که به آهستگی بهبود می یابند، گاهی باعث می شوند تا تست های عملکردی کبد تا مدت 12 ماه غیر طبیعی باقی بمانند. در آسیا و افریقا بسیاری از موارد عفونت HBV، بدون وجود آسیب کبدی پایدار می مانند و حاملان سالم یا بدون علامت هپاتیت B را به وجود می آورند. به نظر می رسد در این موارد، ویروس در دوران نوزادی از مادر اکتساب می شود.

هپاتیت ویروسی مزمن به هپاتیتی گفته می شود که حداقل 6 ماه ادامه داشته باشد و معمولاً این نوع بیماری، در انواع ناشی از ویروس نوع B، C و D به وجود می آید. بعضی از داروها مثل (متیل دوپا، نیتروفورانتویین، آمیودارون، ایزونیازید)، بیماری های خودایمنی، اختلالات ژنتیکی و متابولیک و بیماری ویلسون هم موجب بروز هپاتیت مزمن می شوند. در ایالات متحده، بیماری نوع B مزمن به دنبال عفونت با HBV حاد در قریب 5% بزرگسالان ایجاد می شود. نوع C مزمن در2% جمعیت ایالات متحده ایجاد می شود و تقریباً 45% از این بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن می شوند. تقریباً 30% از این بیماران دچار سیروز می شوند. در افراد مبتلا به عفونت با ویروس نوع B یا C، احتمال ایجاد سرطان سلول کبدی بیشتر است. درمان عفونت مزمن با HBV، به وسیله اینترفرون-آلفا و درمان عفونت مزمن با HCV، ترکیب اینترفرون- آلفا و ریباویرین است که در 30 تا 40 درصد بیماران، فعالیت التهابی و فعالیت ویروسی را کاهش می دهند.

4. عوارض نادر

هپاتیت ویروسی حاد ممکن است موجب بروز کم خونی آپلاستیک شود که اکثراً جنس مذکر را مبتلا می کند و میزان مرگ و میر آن به بیش از 80% می رسد. التهاب لوزالمعده (پانکراتیت)، التهاب عضله ی قلب (میوکاردیت)، عوارض عصبی و التهاب کلیه نیز از عوارض نادر انواع این بیماری ویروسی حاد هستند.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” علایم و نشانه های هپاتیت ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه هپاتیت مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده – بیماری های کبد و مجاری صفراوی


هپاتیت الکلی

از علل قابل ملاحظه ایجاد هپاتیت، الکل اتیلیک (اتانول) است که اکثراً از طریق مصرف زیاد نوشیدنی های الکلی موجب هپاتیت الکلی می شود.

علائم و نشانه های هپاتیت الکلی

علایم این بیماری عبارتند از:

  • احساس ناخوشی،
  • بزرگ شدگی کبد،
  • ایجاد مایع در شکم (آسیت)
  • افزایش خفیف تست های خونی کبدی.

هپاتیت الکلی ممکن است به صورت خفیف، یعنی تنها با افزایش مقادیر آزمایش های کبدی تا التهاب شدید کبد توأم با ایجاد زردی و نارسایی کبد متغیر باشد. موارد شدید با تیرگی شعور یا ترکیبی از افزایش مقدار بیلی روبین و طولانی شدن زمان پروترومبین (یکی از آزمایش های انعقادی) مشخص می شوند. میزان مرگ و میر، 50% طی 30 روز از شروع این بیماری است. هپاتیت الکلی ممکن است در بیماری کبدی و سیروز الکلی روی دهد. این بیماری منجر به سیروز نمی شود ولی در مصرف دراز مدت الکل شایع تر است. در بیمارانی که به مقدار مفرط الکل می نوشند احتمال بروز هپاتیت C بیشتر است.

بسیاری از داروهای درمان هم نه تنها تاثیری در درمان هپاتیت ندارند بلکه می توانند موجب بروزبیماری شوند که تعدادی از آنها عبارتند از: آلوپورینول، آمی تریپتیلین (داروی ضدافسردگی)، آمیو دارون (داروی ضد بی نظمی قلب)، آتوموگزتین، آزاتیوپرین، هالوتان (نوعی گاز ایجاد کننده بی هوشی). قرص های هورمونی جلوگیری از بارداری، ایبوپروفن و ایندومتاسین.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” هپاتیت و التهاب کبد ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه هپاتیت مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده – بیماری های کبد و مجاری صفراوی


روش های درمان هپاتیت

با توجه به کم بودن درمان های دارویی هپاتیت و بی اثر بودن آنها در بسیاری از بیماران مبتلا به این بیماری یا به دلیل نامطلوب بودن عوارض جانبی این داروها (به ویژه اینترفرون)، تعداد زیادی از این بیماران از دیگر روش های درمان هپاتیت و درمان های غیر دارویی به عنوان درمان جایگزین استفاده می کنند. بسیاری از این درمان ها به شکل محدود تحت کارآزمایی قرار گرفته اند و در اکثر موارد، استفاده از آنها بیشتر بر مبنای گزارش های شخصی بیماران و یا بررسی های ناکافی صورت می گیرد. ترکیبات گیاهی، مکمل های غذایی و ترکیبات هورمونی، از جمله روش های درمانی جایگزین هستند.

درمان گیاهی هپاتیت

در کشور چین از داروهای گیاهی به عنوان درمان اصلی این بیماری استفاده می شود. گیاه خارشیری (Milk Thistle) بیش از تمام داروهای گیاهی دیگر برای درمان هپاتیت به کار می رود. این گیاه که ابتدا در روم باستان مورد استفاده قرار گرفت به کبد کمک می کند تا با آثار زیان بخش سموم مبارزه کند و ضمن کاهش تجمع چربی در کبد بازسازی کبد را تسریع نماید. احتمالاً این اثر ناشی از وجود مقادیر زیاد مواد آنتی اکسیدان و مواد شیمیایی ضد سم در گیاه مزبور است. از جمله این مواد، «گلوتاتیون» است که کبد را در برابر صدمات ناشی از سموم محافظت می کند. علاوه بر این، ماده ای موسوم به «سیلی مارین» در تخم گیاه خار شیری وجود دارد که موجب تقویت کبد می شود. این گیاه موجب تقویت RNA و در نتیجه، کمک به بازسازی کبد می شود. گیاه خارشیری، علایمی مانند خستگی، بی اشتهایی و درد کبد را کاهش می دهد و ممکن است موجب بهبود عملکرد کبد و افزایش طول عمر بیماران مبتلا به هپاتیت مزمن و سیروز شود.

وزارت بهداشت آلمان در سال 1986، تأثیر خارشیری را در درمان صدمات کبدی ناشی از هپاتیت تأیید کرد. معمولاً این گیاه به شکل کپسول و به میزان روزی 2 تا 3 عد مصرف می شود. از ریشه های گیاه داندلیون (Dandelion؛ کاسنی زرد یا گل قاصدک)، ریشه ی شیرین بیان (Licorice)، ریشه کاسنی فرنگی (Chicory)، گیاه چینی شیزاندرابری (Schizadra berry) نیز برای درمان هپاتیت استفاده شده است. ریشه شیرین بیان مقداری زیادی اسید گلیسریزیک دارد که می تواند التهاب کبد را کاهش دهد، متخصصان تصور می کنند که این اثر ریشه شیرین بیان ناشی از افزایش طبیعی میزان تولید اینترفرون در بدن است. دانشمندان چینی از مخلوط گیاهان برای درمان هپاتیت استفاده کرده اند که از جمله این داروهای گیاهی مخلوط می توان «بینگ گان لینگ» را نام برد. مخلوطی از 10 تا 15 گیاه مختلف چینی برای درمان هپاتیت C به کار رفته است. استفاده از مکمل ها، مانند ویتامین ها و مواد معدنی می تواند با افزایش موادی که در اثر اختلال کبدی کاهش می یابند و نیز با از بین بردن ویروس به درمان هپاتیت الکلی کمک کند. ویتامین B کمپلکس، ویتامین E، ویتامینC، ویتامین K، کلسیم، روی، کبالت و منگنز از جمله ی این موارد هستند و اکثراً به صورت آنتی اکسیدان عمل می کنند.

البته باید یادآوری نمود که داروهای گیاهی ممکن است عوارضی مانند استفراغ، سکته مغزی، بیماری های قلبی، آلرژی، سردرد، قرمزی پوست و تورم ایجاد کنند. استفاده از هورمونی که از تیموس ترشح می شود از سوی تعدادی از محققان برای درمان هپاتیت مؤثر دانسته شده است. تیموس غده ی کوچکی در قسمت بالای قفسه سینه است که در دوران کودکی بزرگ است ولی با افزایش سن کوچک می شود و از بین می رود. ترکیبی از مواد شیمیایی و آنزیم های بدست آمده از تیموس گاو به صورت به صورت کپسول یا آمپول ساخته شده و در بعضی از تحقیقات، به ویژه برای درمان هپاتیت B و C مورد استفاده قرار گرفته است. نتایج همه ی این تحقیقات یکسان نبوده و نمی توان میزان اثر درمان مزبور را به طور قطع مورد تأیید قرار داد. استفاده از حجامت و خون گیری برای درمان ابن بیماریاز روش هایی است که مخالفان و موافقان بسیاری دارد. درباره تأثیر «ادرار درمانی» که از چند هزار سال قبل در هندوستان رواج داشته و طی آن، بیمار روزانه مقداری از ادرار خود را می نوشد شواهد چندانی در دست نیست. ادرار درمانی با این نظریه مورد استفاده قرار گرفته که پروتئین ها و مواد شیمیایی موجود در ادرار می توانند کبد را سم زدایی کنند.

نکته:

مصرف مقادیر بسیار زیاد ویتامین ها و مواد معدنی به ویژه ویتامین های D، K،A می تواند موجب صدمات کبدی شدید شوند، به ویژه مصرف زیاد ویتامین A می تواند به هیپرویتامینوزA بیانجامد که با پرفشاری خون و سیروز کبدی همراه است.

روش های درمانی جدید برای هپاتیت

امروزه با پیشرفت فناوری های علمی روش های درمانی جدید برای درمان این بیماری مورد بررسی قرار گرفته اند. از جمله دانشمندان در حال تحقیق برای یافتن محیط کشت سلولی مناسب برای رشد هپاتیت C هستند تا بتوانند از این راه داروهایی را کشف کنند که تکثیر ویروس ها را متوقف نمایند. از جمله، دو داروی ضد ویروس به نام آدِفوویر و لوباکاویر که ساختمان آنها شباهت زیادی به قسمتی از ویروس هپاتیت دارد و حاوی پروتئین های DNA و RNA هستند در دست بررسی قرار گرفته اند. دانشمندان بر این عقیده اند که به دلیل شباهت مزبور، ویروس هپاتیت، آدفویرو لوباکاویر را به اشتباه به جای DNA و RNA مورد استفاده قرار می دهد تا تکثیر پیدا کند که همین امر موجب از بین رفتن ویروس می شود. از طرفی آدفوویر قادر است جهش های ویروسی مقاوم به سایر داروها را از بین ببرد. همچنین تعدادی از دانشمندان بر موضوع «چند درمانی» در روش های درمان این بیماری متمرکز شده اند و معتقدند با توجه به جهش های مکرر و سریع ویروس هپاتیت و مقاوم شدن سریع آنها در برابر داروها باید از ترکیبی از چند داروی ضد ویروس، نظیر آنچه در درمان ایدز استفاده می شود استفاده کرد.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” علائم و نشانه های هپاتیت ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه هپاتیت مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب راهنمای پزشکی خانواده – بیماری های کبد و مجاری صفراوی


علت سیروز کبدی

[sbu_post_image]

هپاتیت Aو E در بروز علت سیروز کبدی نقشی ندارند، ولی در صورتی که فرد مبتلا به بیماری مزمن کبدی B وC دچار هپاتیت A و E شود، بیماری تشدید می یابد. به همین دلیل پزشک شما آزمایش نوع هپاتیت را درخواست می کند.

علت

بیشتر علت بیماری سیروز کبدی در اروپا، مصرف بیش از حد و طولانی مدت الکل است. در ایران شایعترین علت این بیماری ابتلا به هپاتیت مزمن بی است. باید توجه داشت که از هر 100 نفر بیمار مبتلا به هپاتیت بی از نوع حاد، 2 یا 4 نفر به هپاتیت مزمن مبتلا می شوند و در صورت عدم درمان و پیشرفت بیماری ممکن است بیماری آنها به سیروز کبدی تبدیل شود.

بافت ایجاد شده در ناحیه زخم ترمیمی یا بافت جوشگاهی (فیبروزه) در کبد، بافت کلاژن است. بافت فیبروز از کلاژن تشکیل شده و کلاژن مجموعه ای از پروتئین های خارج سلولی است که در پاسخ به التهاب در کبد در محل های آسیب دیده ایجاد می شود. سلول های ایتو (Ito) در حالت عادی در کبد غیر فعال هستند و پس از فعال شدن به علل مختلف نظیر التهاب مواد کلاژن تولید می کنند.

علائم سیروز کبدی

بروز علائم سیروز کبدی به دو علت نارسایی کارکرد کبد و افزایش فشار خون در ورید پورت است. این علائم عبارتند از: ضعف، خستگی، بی حالی، اسهال چرب، تورم شکم، تجمع آب در شکم، برجسته شدن عروق مری (واریس مری)، چماقی شدن انگشتان، کوچک شدن کبد، ضعف و سستی عضلانی، کاهش وزن، تیره شدن پوست، بروز لکه های خونمردگی در پوست (به دلیل کاهش پلاکت های خون)، کاهش میل جنسی، کاهش توانایی جنسی در آقایان، ورم پاها و شکم، خونریزی از بینی و لثه، استشمام بوی نامطبوع از بیمار که به آن فتورهپاتیکوس گفته می شود.

باید توجه داشت که برای تشخیص بیماری سیروز کبدی وجود یا عدم وجود علائم فوق ضروری نیست.

خارش

در داخل کبد، مجاری ریز صفراوی وجود دارند که از طریق آنها صفرا حرکت کرده و وارد مجاری صفراوی، کیسه ی صفرا و سپس روده ها می شود. از مواد اصلی صفرا، نمک های صفراوی است. تجمع این نمک های صفراوی به دلیل اختلال در این مجاری منجر به خارش در سیروز کبدی می شود. البته امروزه علل دیگری نیز برای خارش در سیروز کبدی مطرح شده است که اساس درمان را تغییر داده است. برای کاهش خارش توصیه می شود مصرف گوشت قرمز کاهش یافته و مواد غذایی حساسیت زا مثل بادمجان و گوجه فرنگی از غذا حذف شوند. در صورت نیاز از داروهای ضد خارش مثل پودر کلستیرامین و اورزوداکسی کولیک اسید طبق دستور پزشک استفاده شود.

تب

به طور طبیعی کبد عاری از هر نوع میکروب است. در بیماران مبتلا به سیروز کبدی به دلیل اختلال در سیستم ایمنی بدن میکروب های مختلف وارد گردش خون می شوند. این بیماران بیشتر در معرض عفونت بوده و در این شرایط انجام اقدامات تشخیصی و درمانی جنبه اورژانسی دارد. باید توجه داشت که در سیروز کبدی با علت مصرف زیاد الکل، احتمال بروز عفونت بیشتر است. گاهی اوقات علت تب تغییر در میزان پروتئین غذا می باشد.

بوی بد دهان

تنفس بیماران مبتلا به سیروز کبدی، بوی نامطبوع دارد که اصطلاحاً به آن Sweetish گفته می شود. این امر به دلیل نارسایی کبد بوده و احتمالاً منشأ آن روده ای است. معمولاً با مصرف آنتی بیوتیک های خوراکی شدت بوی بد دهان در سیروز کبدی کم می شود. ممکن است علت این امر تولید ماده متیل مرکاپتان باشد که از سوخت و ساز اسید آمینه ی متیونین ایجاد می شود.

کبودی

به علت کمبود تولید عوامل و فاکتورهای انعقادی در کبد و در نتیجه طولانی شدن زمان انعقاد (PT)، ممکن است کبودی های خود بخودی در بیماران مبتلا به سیروز کبدی ایجاد شود.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان سیروز کبدی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه سیروز کبدی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سیروز کبدی


عوارض سیروز کبدی

[sbu_post_image]

یکی از مهمترین عوارض سیروز کبدی را تهدید می کند، خونریزی گوارشی است که اغلب به دلیل پاره شدن واریس مری اتفاق می افتد. در این بیماری ممکن است تقریباً تمام خونی که از روده ها منشأ می گیرند از طریق ورید یا سیاهرگ باب به کبد رفته، سپس از آنجا وارد ورید اجوف تحتانی و سپس قلب شده و در نهایت به سایر نقاط بدن منتقل می شود.

خونریزی در سایر نقاط بدن

یکی از اعمال کبد، تولید برخی از فاکتورهای دخیل در روند انعقاد خون است. در جریان سیروز کبدی این فاکتورها به مقدار کم ساخته شده و در نتیجه این اشخاص آسانتر دچار خونریزی از نقاط مختلف بدن می شوند و این مسئله باعث بدتر شدن بیماریشان می گردد.

برای پیشگیری از خونریزی در سیروز کبدی، رعایت نکات زیر مفید است:

  • از قرار گرفتن در مکان یا موقعیت هایی که امکان آسیب فیزیکی زیادی وجود دارد، دوری کنید.
  • جهت مسواک زدن از مسواک هایی با پرز نرم استفاده کنید.
  • بینی خود را محکم و با قدرت تخلیه نکنید.
  • شما نیاز بیشتری به مصرف ویتامین K دارید، برای این منظور روزانه حداقل 100 گرم کاهو یا اسفناج میل کنید.
  • در صورت بروز خونریزی از هر نقطه ای از بدن و با بروز خونریزی زیر جلدی (کبود شدن خودبخودی پوست) بلافاصله به بیمارستان مراجعه کنید.

عفونت

مبتلایان به سیروز کبدی بنا به دلایلی بیشتر از افراد سالم مستعد ابتلاء به عفونت های خاصی هستند که این امر می تواند باعث بدتر شدن این بیماری و وضعیتشان شود. در این رابطه باید نکات زیر را همیشه مدنظر قرار داد:

1) اصول کلی پیشگیری از بیماری های عفونی را رعایت کنید.

2) در صورت بروز تب در اولین فرصت به پزشک خود مراجعه کنید.

3) در صورت بروز سوزش ادرار به پزشک مراجعه کنید.

4) در صورت بروز بی اشتهایی و درد شکم به پزشک مراجعه کنید.

درمان زودتر عفونت مانع پیشرفت و تشدید سیروز کبدی می شود. در هنگام عفونت مصرف آنتی بیوتیک طبق نظر پزشک و در برخی شرایط بستری نموده بیمار در بیمارستان و استفاده از آنتی بیوتیک تزریق می تواند کمک کننده باشد. گاهی به دلیل عود عفونت، پزشک از داروی سیپروفلوکساسین و یا کوتریموکسازول جهت پیشگیری از عفونت در سیروز کبدی استفاده می نماید. مصرف دقیق و منظم دارو مهم است.

اختلال هوشیاری در بیماران سیروز کبدی

یکی از اعمال کبدی، خنثی کردن سموم داخلی و خارجی است. یکی از این سموم، آمونیاک است که در روده ها و نیز در داخل سلول های بدن ساخته می شود. اثرات مخرب آمونیاک بر روی مغز سریع تر و شدیدتر از سایر نقاط بدن می باشد، و در نتیجه، وضعیت هوشیاری (به اصطلاح هوش و حواس) بیمار تغییر می کند. سیروز کبدی در مراحل پیشرفته تر، بیمار دچار اغماء می شود. عواملی که باعث بروز چنین حالتی می شوند عبارتند از:

1) رژیم غذایی نامناسب: گوشت قرمز یکی از منابع اصلی تولید آمونیاک در بدن است. لذا در مواقعی که شخص رژیم غذایی را رعایت نکرده، اقدام به مصرف گوشت قرمز حیوانی (به مقدار زیادتر از آنچه که توسط پزشک توصیه شده است) می کند، ممکن است دچار اختلال هوشیاری در سیروز کبدی شود. البته این امر به این معنی نیست که از گوشت قرمز اصلاً استفاده نکنید، بلکه باید مصرف آن به مقدار مورد نیاز و برحسب دستورات پزشکی صورت گیرد.

2) خونریزی: خونریزی ناشی از سیروز کبدی به هر دلیل که باشد، می تواند باعث اختلال هوشیاری و اغماء شود، لذا باید نکات توصیه شده در رابطه با پیشگیری از سیروز کبدی رعایت شود.

3) صدمات: هر نوع صدمه فیزیکی شدید به بدن (نظیر تصادف، زد و خورد و…) باعث وخیم شدن حال بیمار سیروز کبدی و اختلال هوشیاری می شود.

4) عفونت: در صورت هرگونه عوارض سیروز کبدی اختلال در هوشیاری و یا یبوست باید به میزان مصرف لاکتولوز افزوده و در صورت عدم پاسخ سریعاً به مرکز هپاتیت تهران و یا بیمارستان مراجعه کرد. خانواده بیمار باید به محض مشاهده تغییر غیر طبیعی در خلق و خوی بیمار موضوع را با پزشک معالج وی در میان بگذارند.

خواننده گرامی، پیشنهاد می شود مطلب ” درمان سیروز کبدی ” را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه عوارض سیروز کبدی مطالعه فرمایید.

منبع: کتاب سیروز کبدی


سیروز کبدی و خونریزی گوارشی

در بیماران مبتلا به سیروز کبد، طحال بزرگ می شود. در اکثر مبتلایان به سیروز کبدی به دنبال اختلال در گردش خون داخل کبد بیمار، خون به اطراف طحال تغییر جهت پیدا کرده و سبب بزرگی طحال می شود. این امر می تواند به کاهش تعداد پلاکت های خون منجر شود. باید توجه داشت که گرچه در بیماران مبتلا به سیروز کبدی پلاکت در داخل طحال ذخیره می شود و می توانند سبب کاهش پلاکت خون شود. در موارد شدید که میزان آن کمتر از 20000 در میلی لیتر باشد با خطر خونریزی همراه است. انجام جراحی طحال برداری می تواند در بیماران مبتلا به خونریزی گوارشی خطرناک باشد و به این دلیل تنها در شرایط بحرانی انجام آن توصیه می شود.

علائم سیروز کبدی

برخی از بیماران مبتلا به سیروز کبدی دچار افزایش قند خون و علائم دیابت (مرض قند) می شوند. در تاریخچه ی این افراد می توان سابقه ی مرض قند را در اغلب موارد پیدا کرد ولی در بقیه ی موارد افزایش قند خون به علت بیماری کبد است. برای مهار قند خون بالا معمولاً از قرص های ضد قند مثل گلی بن کلامید استفاده می شود و در رژیم غذایی سیروز کبدی نیز باید مصرف مواد نشاسته ای را کم کرد. باید توجه داشت که در بیماران تمایل به کم کردن قند خون به محدوده ی طبیعی وجود ندارد و قند خون حدود 120 تا 140 میلی گرم در میلی لیتر مورد قبول است. گاهی طبق نظر پزشک، انسولین، تزریقی نیز به کار می رود. باید مراقب افت قند خون شد و در صورت بروز طپش قلب، تعریق، سرگیجه، باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.

بیماران باید از علائم و و خطراتی که آنها را تهدید می کنند، آگاهی داشته تا بتوانند از بروز آنها جلوگیری کرده و اقدامات صحیحی را به عمل آورند.

یکی از مهمترین خطراتی که بیماران مبتلا به سیروز کبدی را تهدید می کند، خونریزی گوارشی است که اغلب به دلیل پاره شدن واریس مری اتفاق می افتد. تقریباً تمام خونی که از روده ها منشأ می گیرند از طریق ورید یا سیاهرگ باب به کبد رفته، سپس از آنجا وارد ورید اجوف تحتانی و سپس قلب شده و در نهایت به سایر نقاط بدن منتقل می شود. در بیماران مبتلا به سیروز کبدی، خون به خوبی از کبد خارج نمی شود و در نتیجه خون پس زده می شود. یکی از راه هایی که خون می تواند به حرکت خود ادامه داده و وارد جریان خون عمومی شود، وریدهای اطراف مری در ناحیه اتصال آن به معده است. در نتیجه افزایش فشار خون در این ناحیه ، وریدها متسع می شوند (به اصطلاح گفته می شود واریس مری اتفاق افتاده است). این واریس ها مستعد پاره شدن و خونریزی هستند. پس از پاره شده این عروق، شخص ممکن است دچار استفراغ خونی شده و یا این که پس از چند ساعت تا چند روز مدفوع سیاه قیری رنگ دفع کند.

توجه: بیمار محترم سیروز کبدی، در صورت استفراغ خونی و یا دفع خون سیاه از مقعد، به پزشک مراجعه کنید.

درمان خونریزی گوارشی با اسکلوروتراپی

اسکلروتراپی یا سوزاندن واریس مری با کمک آندوسکوپی و با استفاده از ماده سفت کننده ی جدار مری، صورت می گیرد. این کار معمولاً تحت بی حسی گلو و استفاده از آرام بخش و استفاده از ماده ی اتانول آمین یا ترومبووار 5 درصد برای خونریزی گوارشی ناشی از سیروز کبدی صورت می گیرد. این کار معمولاً در چند مرتبه اول در بیمارستان صورت گرفته و لازم است بیمار به مدت حداقل 24 ساعت تحت نظر قرار گیرد و در جلسات بعدی می توان به صورت سرپایی انجام داد. باید توجه داشت که بعد از جلسات متعدد می توان محل عروق برجسته (واریس) را ریشه کن کرد.

حداقل تا 2 ساعت بعد از اسکلروتراپی به علت خونریزی گوارشی ناشی از سیروز کبدی، از خوردن و آشامیدن خودداری شود. سپس تا 6 ساعت فقط مایعات استفاده شده و تا 24 ساعت از خوردن مواد جامد خشک و سفت مثل نان و… (خودداری شود). در صورت سیاه شدن مدفوع، خصوصاً اگر شبیه قیر باشد، در اولین فرصت به بیمارستان مراجعه کنید. البته روش های دیگری برای کنترل خونریزی واریس ها در سیروز کبدی وجود دارد که جدیدترین آنها استفاده از حلقه های الاستیکی است که توسط دستگاه مخصوص و با استفاده از آندوسکوپی در محل واریس ها قرار داده می شوند، که به اصطلاح به آن باندگذاری می گویند.

منبع: کتاب سیروز کبدی